Kunst op zondag | Besmette wereld

In de zomer van 1920 verwerkte de Belgische dichter Paul van Ostaijen zijn ervaringen uit de Eerste Wereld Oorlog tot de dichtbundel Bezette Stad. Een bundel die ik nog elke keer als ik ‘m opensla als modern beschouw. De bundel is nu nog steeds aanwezig: op T-Shirts is het Boem Paukeslag nog elke zomer weer te lezen. De aantrekkingskracht van deze bundel zat ‘m vooral in het typografische aspect. Er zijn geen saaie bladspiegels in Bezette Stad te vinden, je bladert daar van de ene verrassing naar de andere. Dan bestaat een enkel gedicht uit vijf verschillende lettersoorten, dan weer danst en buitelt een gedicht over de bladzijde. Dan weer staat er een ode aan de toen erg populaire actrice Asta Nielsen, dan weer een lofrede aan de Singer naaimasjien. Als je iemand in je omgeving hebt die zegt niet van gedichten te houden deze bundel geeft, dan zou zij wellicht een uitzondering kunnen maken voor Bezette Stad. En tot besluit een financieel feitje: het originele manuscript van Bezette Stad ('de Heilige Graal van de Vlaamse Literatuur') is dit jaar aangekocht door Vlaanderen voor 725.000 euro. Letterlijk een waardevolle dichtbundel. In 2020 werden we geconfronteerd met het coronavirus. Dat besmette niet alleen de stad maar inmiddels de hele wereld. Het culturele Vlaams-Nederlands Huis deBuren, een forum voor cultuur en samenleving, nodige Vlaamse en Nederlandse dichters en kunstenaars uit om artistiek te reflecteren op de dichtbundel van Paul van Ostaijen. En dat is gelukt. En hoe. Het is een magnifieke bundel geworden. Kloek ook. Een plezier om te lezen. Of om gewoon te kijken naar het feest van typografische aspecten, want ja, Van Ostaijen inspireert nog steeds. Ook mij.  

Door: Foto: Maria Willems (eigen foto - met toestemming) / Lille Fantastic - 2012 Børre Saethre (Untitled - The Tarkin Doctrine)
Foto: Maria Willems (eigen foto – met toestemming) copyright ok. Gecheckt 13-10-2022

Kunst op Zondag | Corona, het eerste jaar

De groenbak moet aan de weg gezet

Coronaviruscrisis of niet,
de lente staat ondertussen
wel mooi voor de deur.
En het leven gaat, met ons
of zonder ons,
toch gewoon door. Wie weet
blijven, uiteindelijk,
alleen, de pissebedden,
over als hoeder van onze tuin,
ik kan me er geen
voorstelling van maken.
Daar vliegt al een vlinder,
daar groent al wat, en hier ook al,
en daar gaat al een bloem uit z’n bol.
Dus, schat, of je vanavond wel gewoon
even de groenbak aan de weg zet.

Foto’s maart-mei 2020

 20 maart 2020 - Maria Willems (eigen foto - met toestemming) groenbak   

   

     

   

   

   

       

Foto’s juni – september

  

   

   

  25 september 2020 - Maria Willems (eigen foto - met toestemming) groenbak

   

Foto’s oktober 2020 – maart 2021

   

   

  5-3-2021  27 februari 2021 - Maria Willems (eigen foto - met toestemming) groenbak

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Ritzo ten Cate (cc)

Bonuskaart voor de zorg

COLUMN - Helden hoef je niet te betalen. Helden betaal je met applaus! Wat een oorverdovend geluid was dat in het voorjaar, de spandoeken aan de landhuizen met ‘zorgverleners bedankt’ waren niet te tellen. Er werden teksten op de stoep geschreven met krijt bij ziekenhuizen en andere instellingen. Van de koning en zijn gezin kregen we ‘een hart onder de riem’, samen met applaus. Ongekend eensgezind was de bevolking van Nederland; helden moet je eren.

Nog komt er wat maagzuur omhoog als ik hier aan denk.

Helden staan in het middelpunt, zoals blijkt in het initiatief van ActiZ en anderen waarbij je op een website mensen in de zorg kon bedanken met een persoonlijke video. We moeten vooral dankbaar zijn met wat we krijgen, we hebben tenslotte zelf voor de zorg gekozen, het is een roeping. Hier wordt je mee geboren, schijnbaar. De competenties om een specialistisch verpleegkundige te worden, of een helpende in het verpleeghuis die zijn of haar hand niet omdraait om een bewoner met dementie uit bed te halen, tellen niet mee.

Dat daar net als ieder ander beroep bepaalde aangeleerde vaardigheden, vaak een enorme lading aan praktijkervaring en een bak aan theoriekennis aan ten grondslag ligt, maakt niets uit. Helden plaats je op een voetstuk; net als BatMan, die mag je haten en liefhebben wanneer het je uitkomt. Je bent een speelpop van het publiek geworden.

Foto: jborsboom (cc)

Voortgezet onderwijs: te veel, onnuttig en achterhaald

COLUMN - Meermalen klinkt de laatste tijd de roep om onze toetsneiging in het onderwijs wat meer in te dammen. Niet alleen vanwege corona, maar ook omdat het inzicht dat al dit toetsen geeft beperkt is. Die oproep is terecht, maar onvolledig.

Hoewel inderdaad doorgeslagen, is met toetsen an sich niet zo veel mis. Meten is weten en toetsen geeft inzicht, zelfs al is het niet zaligmakend. Mij lijkt het daarom zinniger om niet zozeer te kijken naar hoe vaak we de stof toetsen, maar vooral wat de stof zelf is die er getoetst wordt. Daarbij focus ik op het VWO. Om de simpele reden dat ik daar het meest inzicht in heb. Zelf heb ik VWO gedaan, en nu heb ik een zoon in de VWO-eindexamenklas. In tijden van corona, waarin het onderwijs aan eindexamenkandidaten noodgedwongen tekort schiet, is het bij uitstek zaak te focussen op kernvaardigheden, en om nutteloze ballast uit het curriculum te schrappen.

Nutteloze bagage

Want het curriculum bevat nogal veel elementen waarvan je je af kunt vragen in hoeverre dat bijdraagt aan nuttige bagage op het carrièrepad van de examenkandidaat. Van sommige elementen is het nut zo ver te zoeken, dat je de indruk krijgt dat het in het curriculum geplaatst is enkel om te toetsen of een leerling snugger genoeg is om door te stromen naar het volgende toetsingsniveau, met als ultieme doel aan het eind van de rit een papiertje als “bewijs van snuggerheid”. De landelijke invoering van het fenomeen toetsweken versterkt deze indruk, want daardoor gaan leerlingen vooral leren voor de toetsen, en niet om kennis op te doen. Daarnaast is het curriculum zo overduidelijk opgesteld door alpha’s dat je je afvraagt of de afkorting VWO nog enige betekenis heeft.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: © Sargasso logo Quack?!

Quack?! De wetenschappelijke methode

ANALYSE - Beste Jona, beste Marcel,

Met belangstelling heb ik jullie gedachtenwisseling gelezen over nepnieuws. Misschien, dacht ik, kan ik daar ook iets aan bijdragen, waarbij ik mij van tevoren verontschuldig voor de lengte van mijn bijdrage, want ik had geen tijd om een korter stuk te schrijven.

Bij het lezen van jullie discussie viel mij het volgende in: Een belangrijke reden voor het welig tieren van nepnieuws, is wellicht dat het voor de ‘gewone burger’ nog helemaal niet zo gemakkelijk is om te bepalen wat wetenschappelijke informatie is, en wat niet.

En dat kunnen we die gewone burger volgens mij ook niet verwijten. Het komt omdat hem op scholen nooit geleerd is wat een onderzoek nu eigenlijk “wetenschappelijk” maakt. Misschien is het nuttig daar eens aandacht aan te besteden?

Doe je eigen onderzoek

Valt het jullie ook niet op dat de term “je eigen onderzoek doen” juist in zwang is bij mensen die blijken te zijn gevallen voor berichtgeving die doorgaans totaal niet voldoet aan de eisen voor het wetenschappelijk onderbouwen van informatie? De grap is: als je die berichtgeving echt gaat bestuderen, blijkt dat die complotsites zoals we ze noemen juist heel erg goed zijn in het doen alsof ze heel gedegen en kritisch ‘wetenschappelijk’ onderzoek doen. Vandaar de populariteit van die term.

Foto: Free Images (cc)

Hoe FvD met visuele trucs sterfte door Corona wegpoetst

DATA - Bijna een jaar geleden riep de FvD de regering op snel maatregelen te nemen tegen het toen nog relatief onbekende Coronavirus. Waarschijnlijk vooral om een tegengeluid te geven, maar op dat moment wel heel relevant. De regering reageerde laat. Maar inmiddels leven we al bijna een jaar met diverse maatregelen. En FvD proeft dat veel mensen hier ontevreden over zijn en kiest dus maar weer de populistische tegenpositie, ‘stop met de lockdown’ en zo. En dat proberen ze dan vervolgens “feitelijk” te onderbouwen. Bijvoorbeeld door te zeggen dat er eigenlijk helemaal geen extra sterfte is.
Nou lopen daar veel discussies over en is precieze oversterfte lastig te bepalen. Maar de manier waarop de FvD het uitlegt, is op zijn zachts gezegd nogal manipulatief.
Ik neem u graag mee door de visuele trucjes die ze uithalen en geef dan graag een correctie. Om vervolgens hun eigen truc schandalig te misbruiken.

Deze grafiek gebruikt FvD om de “enorme” bevolkingsgroei te laten zien:

Dit doen ze om te kunnen onderbouwen dat bij enorme bevolkingsgroei ook enorme sterftegroei vanzelfsprekend zou zijn.
Alleen gebruiken ze hier het trucje met de y-as die niet bij 0 begint. Dus in werkelijkheid ziet het er zo uit:

Vervolgens laten ze de sterfte zien als percentage van de bevolking. Op zich een normale keuze, alleen kijk opnieuw hoe ze de grafiek hebben opgezet:

Om de variatie niet al te zichtbaar te maken, kiezen ze voor een y-as die nogal wat ruimte overlaat, terwijl de data geen enkele aanleiding daartoe geeft.
Laten we dit opnieuw corrigeren:

Dan is ook zichtbaarder dat er wel degelijk een trendbreuk is. En dat die trendbreuk groter is dan de dip het jaar ervoor.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: duncan c (cc)

Jongeren moeten geen voorrang krijgen op de IC

Het draaiboek van ‘code zwart’ rammelt aan alle kanten, betoogde ethicus Fleur Jongepier afgelopen juni al. Nu de discussie hierover weer oplaait en minister Van Ark een wetsvoorstel heeft aangekondigd om het voorgestelde leeftijdscriterium te verbieden, plaatsen we het betoog van Jongepier opnieuw.

COLUMN - Er is een draaiboek dat artsen moeten gaan gebruiken bij het maken van keuzes in het geval er in de toekomst schaarste zou ontstaan op de ic’s. Het meest controversiële punt van het draaiboek gaat over wat te doen in ‘fase 3’. In fase 3 is de schaarste zo ernstig dat beslissingen mogelijk moeten worden genomen op ‘niet-medische’ gronden, dat wil zeggen: op ethische gronden.

In het draaiboek staat onomwonden dat de ‘jongere generatie een sterkere morele aanspraak’ heeft op levensreddende zorg, en dat het ‘rechtvaardig’ is om hun ‘voorrang te geven, omdat jongere generaties nog een lang leven voor zich hebben, terwijl dat voor oudere generaties minder opgaat’. Lees: iemand van 81 jaar krijgt sowieso géén ic-bed wanneer iemand van 33 ook een bed nodig heeft en er niet genoeg bedden zijn.

De opstellers benadrukken dat het draaiboek is bedoeld om een publiek debat op gang te brengen. Het valt vanuit ethisch oogpunt te betwijfelen of een draaiboek een wenselijk startsignaal is voor het voeren van een constructief publiek debat, maar laat ik bij deze bijten: het morele fundament onder het draaiboek rammelt aan alle kanten. Ik beperk mij tot vijf punten.

Foto: IISG (cc)

Online nieuwjaarsrecepties

De jaarlijkse gemeentelijke nieuwjaarsrecepties gaan niet door. Niet op de traditionele wijze: de burgemeester ontvangt lokale ondernemers, vertegenwoordigers van organisaties en wat individuele burgers onder het genot van een nootje en een drankje.

Dat gaat dit jaar niet door, want u weet wel…. De lokale overheid kan het natuurlijk niet maken de lockdown te trotseren. Geen nieuwjaarstoespraken van burgermoeders- en vaders? Geen erepenningen, stadscomplimenten, vrijwilligersprijzen en de lokale ‘inwoner van het jaar’?

Dat soort eerbetoon kreeg vaak een plaats op de gemeentelijke nieuwjaarsrecepties. Zowel de recepties als de huldeblijken gaan dit jaar online.

In Oldebroek was men er op tijd bij en de burgemeester reikte de Oldebroeker Erepenning op 19 december al twee inwoners. Door de lokale omroep gefilmd en gisteren uitgezonden, als zijnde een ‘Anders dan anders’-nieuwjaarsreceptie.

De gemeente Eindhoven zendt vandaag een videoboodschap uit op haar de internetpagina en social media. De inhoud is nog verborgen gehouden, want “Eindhoven wil de inwoners graag verrassen, zegt een woordvoerder.”

Ook Leiden houdt van verrassingen. Op 4 januari kunnen inwoners deelnemen aan een online nieuwjaarsreceptie (wel vooraf registreren). Behalve de nieuwjaarstoespraak van de burgmeester en een interactief programma met wethouders en gasten, staat er een ‘verrassende afsluiting’ op het programma. Gokje? Dat wordt een van de Leidse jongeren die coronaproof lekker bezig zijn geweest.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Luca Rossato (cc)

Wij zijn open én dicht

Tweede Kerstdag is traditioneel een heel drukke dag, alleen nu even niet…

Onze techneut ligt inmiddels uitgeteld op de bank omdat hij, na de kerstboom, ook deze website geheel nieuw heeft opgetuigd. Een monsterklus, dat kunnen we u verzekeren.

De rest van de redactie zit wat na te hijgen van onze Kerstlockdown Special van gisteren. Dertig stukjes om de lockdown te verlichten. We begonnen gisteren om 8 uur en eindigden om 22.30 uur, dus elk half uur een berichtje.

Berichtjes, anekdotes, nostalgie, poëzie, filmpjes en veel muziek. Bedoeld voor iedereen en vooral voor wie ‘een eenzame kerst extra alleen voelt’. Wie het heeft gemist en wie het nog eens terug wil zien kan er vandaag hier in terug bladeren.

Tweede Kerstdag is traditioneel een heel drukke dag, alleen nu even niet, vanwege de corona.

Bouwmarkten houden de tent dicht om hun personeel een dagje rust te geven, na de doldwaze coronadagen die ze achter de rug hebben.

In Maastricht wilden winkeliers juist open zijn op Tweede Kerstdag, maar besloten toch dicht te blijven “onder meer omdat het draagvlak is verminderd”.

Zou dat draagvlak geslonken zij na de oproep van het FNV? Die drong bij de regering aan op een algehele winkelsluiting voor de supermarkten tijdens de kerst. Om het supermarktpersoneel bij te laten komen.

Foto: John C Bullas BSc MSc PhD MCIHT MIAT (cc)

Kerstpakket 2020

Een van de leuke tradities die overgebleven is van december (Sint is dood en Piet is even op non-actief gesteld, het knalvuurwerk werd verboden, alcoholverkoop na 20.00 uur werd ook verboden in hotels) was het Kerstpakket.

Het Kerstpakket was een doos met daarin het blijk van waardering van de werkgever voor de werknemer. En zoiets kan vele vormen aannemen, bijvoorbeeld een code voor een web-catalogus waarin allerlei leuke overbodige spulletjes. Maar, heel verstandig zoiets, want dat beperkt de verkeersbewegingen van de werknemers, en dat is in coronatijd wel zo veilig. En soms was het kerstpakket een doos, een tas die je op kon halen in een leegstaand gedeelte van het gebouw. Of je dan nog wel even je krabbel achter je naam wilde zetten op die lijst. En thuis wroette je dan tussen de chips, de houtwol, de snippers naar de fles wijn, de crackers, de blikjes, iets duurzaams vaak ook . Maar wat gebeurde er dit jaar bij het bedrijf waar ik werkzaam ben? Kreeg ik een code? Kon ik een pakket ophalen, mijn krabbel achterlaten? Nee. Ik kreeg een kerstkaart van de top van het bedrijf, met een liefdevolle groet daarop van de CEO, de CFO en de COO (nee, ook geen idee wat dat is) van de club. Op de kaart spraken ze hun waardering uit voor ons, de medewerkers. Dat wij het verschil maakten in de geluksbeleving van de klanten. Maar ja, moeilijk jaar, pittig, lastig, lastig, corona immers. En de kaart besloot met een bedankje voor de inzet van de medewerker en ‘Het mooiste cadeau dat je elkaar kunt geven, zijn mooie herinneringen.’ Daarom nodigden de CEO, de CFO en de COO mij uit om herinneringen te maken met mijn collega’s. Geen kerstpakket dus? Alleen een kaart? Wacht. De tekst op de kaart ging nog verder: ‘Toost op de collegialiteit en neem de eerste slok met vertrouwen op de toekomst.’ Een toost? Mooi, maar waarmee dan? Er zat geen fles bij de kaart. Er zat verder helemaal niks bij de kaart. Toost, maar neem je eigen drankje mee.

Foto: Rose Davies (cc)

Doorstroomlocaties

COLUMN - Een bevriende schilder exposeerde in het Museum Amstelland en omdat ik daar nog nooit was geweest, fietste ik er deze zondag even naartoe. Zes kilometer. Bij binnenkomst was er een fles zeep en een blocnote om je naam en telefoonnummer op te schrijven. Iedereen droeg mondkapjes. Er was een groot plastic scherm bij de kassa. Je kon betalen voor het museumbezoek door geld in een soort plastic kubus te gooien. Toen ik naar het volgende vertrek wilde wandelen, stapte een medewerker zorgvuldig voor me opzij. Er was prima ventilatie. Er waren maximaal tien aanwezigen tegelijk. Kortom: hier werden de corona-regels voorbeeldig nageleefd.

Ik kan hetzelfde zeggen over museum Coda in Apeldoorn en museum De Waag in Deventer, waar ik heen ben gefietst toen ik in Apeldoorn moest zijn, of het Allard Pierson in mijn woonplaats Amsterdam. Iedereen houdt zich aan de regels.

Ik vertel dit omdat het kabinet nieuwe corona-maatregelen gaat nemen en ik de bui alweer zie hangen. De musea zullen wel weer op slot gaan. Hoewel de bezoekers zich daar keurig aan alle corona-regels houden en er niets gevaarlijks gebeurt. In oktober gebeurde dat immers ook en een reconstructie van de besluitvorming in het NRC Handelsblad toonde dat het kabinet dat toen vooral deed om, tijdens een impasse in de besluitvorming, te laten zien dat het iets deed.

Vorige Volgende