De Verenigde Staten lijken de afgelopen maanden buitenlandse politiek te bedrijven alsof iemand halverwege een potje Risk telkens het bord omgooit. Eerst onderhandelingen met Iran. Dan signalen dat een deal “nog steeds mogelijk” is. Vervolgens weer aanvallen. Daarna opnieuw diplomatieke taal. Ondertussen stijgen olie- en gasprijzen zodra Washington besluit ergens een raket op af te sturen.
Wie probeert hier eigenlijk nog een lijn in te ontdekken?
Het klassieke beeld van de VS was ooit dat van een cynische, imperialistische grootmacht met tenminste een strategische doctrine. Die doctrine kon verwerpelijk zijn, desastreus zelfs, denk aan Irak, Vietnam of talloze staatsgrepen, alleen er zat doorgaans een herkenbare logica achter. Bondgenoten werden beschermd, vijanden – echte of bedachte – geïsoleerd, markten bewaakt, invloedssferen afgebakend. De wereld wist ongeveer waar Washington stond, ook wanneer dat standpunt neerkwam op: wij bepalen de regels.
Dat beeld valt inmiddels hard uit elkaar. Onder Trump is buitenlandse politiek steeds meer gaan lijken op een reeks losse impulsen, gestuurd door verkiezingsdruk, mediacycli, persoonlijke profilering en de behoefte om voortdurend kracht uit te stralen. Onderhandelingen ogen als tijdelijke tussenstations. Diplomatie functioneert vooral als decor tussen escalaties door. Zelfs eigen ministers lijken geregeld pas via de televisie te ontdekken welke koers Trump die ochtend heeft gekozen. Bondgenoten inlichten lijkt optioneel geworden, ook wanneer besluiten hen direct raken of wanneer tegelijk verwacht wordt dat ze loyaal meebewegen.
Daar komt de economische component bovenop. De VS presenteerden zichzelf graag als stabiliserende wereldmacht, terwijl hun beleid nu steeds vaker werkt als een motor van mondiale onzekerheid. Een aanval hier, een sanctie daar, een dreigement erbovenop, en prompt schieten energieprijzen omhoog. En de dag erna wordt alles weer teruggedraaid. Andere regeringen mogen vervolgens uitleggen waarom burgers opnieuw meer betalen voor gas, elektriciteit en transport, alsof geopolitieke instabiliteit spontaan uit de lucht komt vallen.
De VS gedragen zich tegelijk als onderhandelaar, brandstichter en scheidsrechter van hetzelfde conflict. Alsof een pyromaan tussendoor aanbiedt om ook de brandveiligheidsinspectie uit te voeren. Iran moet “aan tafel blijven”, terwijl die tafel elk moment weggebombardeerd kan worden zodra dat binnenlands politiek beter uitkomt. Of omdat Trump slecht geslapen heeft.
Dat is onder Trump inmiddels de echte doctrine geworden: maximale onvoorspelbaarheid als machtsinstrument. Alleen tast zo’n strategie precies datgene aan waarop Amerikaanse macht decennialang dreef: voorspelbaarheid, allianties, vertrouwen in instituties en het idee dat Washington uiteindelijk soort van rationeel handelde vanuit een herkenbaar eigenbelang.
Nu ontstaat steeds vaker de indruk dat ook Washington geen duidelijk antwoord meer heeft op de vraag waar het eigenlijk naartoe wil, hoe druk Fox News ook bezig is om het te framen als een vijfdimensionaal schaakspel van een hoogbegaafd leider.
Reacties (8)
Twee zaken;
1. de olie en gasprijs opdrijven. Daardoor meer schaliegas en olie winnen in de VS.
2. de wapen industrie steunen.
Daarom moeten de oorlogen in Oekraine en Iran zo lang mogelijk duren. Het is rancune politiek richting vooral de EU.
Žižek claimt dat Europa op dit moment het enige is wat in de weg staat van een internationale ‘onrechtsorde’, en dat het daarom kapot moet van de rest van de wereld.
Er zijn buiten de EU ook landen die een internationale rechtsorde wel pretig vinden.
Of horen Canada, Nieuw-Zeeland en misschien Zuid-Amerika dan ook tot Europa?
Voeg Japan, Zuid-Korea en Australië ook maar toe. De EU sluit de ene na de andere handelsdeal op het moment. De internationale rechtsorde staat onder druk, maar Europa staat gelukkig niet geheel alleen in de verdediging ervan.
En Taiwan, waar een heleboel ASML-machines chips staan te maken voor de datacenters van de tech bro’s?
Mwah, Joost heeft het goed als hij een gebrek aan strategie constateert, het beleid van de VS is tegenwoordig niet veel meer dan de narcistische impulsen van Trump. Daar zitten een aantal thema’s in die vaak terugkomen, zoals zijn afkeer van klimaatbeleid en liefde voor Poetin, maar dat is nog geen strategie.
Ten aanzien van de punten die je noemt, als dit al een strategie genoemd mag worden is het wel een heel beroerde:
1. op korte termijn profiteert wellicht de fossiele industrie in de VS, maar op middellange termijn versnelt dit toch vooral de energietransitie. Trump laat Extinction Rebellion even zien hoe je dat doet, een effectieve blokkade ten behoeve van het klimaat organiseren.
2. wapenindustrie zelfde verhaal. Ja, de Amerikaanse wapenindustrie heeft genoeg te doen. Maar door de oorlog in Iran waarin de VS een groot deel van hun wapenvoorraden hebben geleegd worden ze overvraagd, waardoor ze niet kunnen leveren aan de Europeanen en die een extra reden hebben om hun eigen wapenindustrie op te bouwen. Nog los van de achterhaaldheid van de wapenconcepten: duur en geavanceerd verliest het van goedkoop en veel.
Joost vergeet nog een economisch element: de VS stevenen af op een schuldencrisis (denk Griekenland, Argentinië). De schuld is hoog en loopt verder op, begrotingstekorten blijven hoog, de inflatie loopt op. Door het vertrouwen dat de VS geniet zou dat niet fataal hoeven zijn, maar als Trump zo doorgaat blijft dat niet eindeloos goed gaan.
De focus ligt altijd erg op Amerika. Logisch, want Trump is een gestoord man en valt wel op met zijn gestoorde gedrag. Maar over de oorlog in Iran denk ik eerlijk gezegd dat Israël degene is die bepaalt. Bezig met het vormen van groot Israël en ze zijn nog niet klaar, dus de problemen slepen zich voort. Israël was degene die vast bommen gooide toen Amerika nog onderhandelde, zij willen deze oorlog. In Libanon zijn ze nooit gestopt met bommen gooien, ondanks het staakt het vuren. Israël mag van iedereen zijn gang gaan blijkbaar.
Israel houdt misschien geen rekening met de VS, maar dat betekent niet dat Trump in alles Israel volgt.
Lijkt mij. Het kan natuurlijk dat Israel Trump ergens mee chanteert.