De politieke X-illusie

Het debat over het publieke debat op Twitter (okay okay X) gaat er nog steeds vanuit dat het waarde(n)vol is daar actief te zijn. Het is echter al heel lang zo dat die waarde er niet is en dat politici (en journalisten) onterecht zich vastklampen aan een illusie. Ze kunnen hun tijd nuttiger besteden. Gisteren verscheen er een uitgebreid artikel in de Volkskrant over de bedreigingen die politici op X krijgen, en dat desondanks ze er veelal blijven. De grote veronderstelling, ook in dat artikel, is dat X nog steeds belangrijk is. Dit typeert de wurgende omhelzing die journalisten en politici op dit punt al een paar jaar hebben. Wat extra bijzonder hier aan is, is dat het er vanuit gaat dat alleen als iets op X verschijnt het “gezien” wordt of relevant is. En dat in een wereld waar online tientallen platforms en kanalen zijn om diezelfde informatie uit te wisselen, vaak veel directer en zichtbaarder dan in de immense strontstroom die X inmiddels geworden is. Maar laat ik eerst even de belangrijkste misvattingen in stukjes hakken. Laten we beginnen met de opvatting er op X sprake is van een publiek debat. Belangrijk voor een debat is naar elkaar luisteren. Op X luistert er niemand. Iedereen die denkt dat er ook maar meer dan een promille van de mensen die tweets zien deze ook daadwerkelijke begrijpend lezen, moet snel van de roze wolk af. Sterker nog, het zou sowieso helpen dat politici (en journalisten) zich van de vastzittende opvatting bevrijden dat mensen het altijd belangrijk zouden moeten vinden wat politici (en journalisten) zeggen (los of ze het er wel of niet mee eens zijn). Dan het woord “publiek”. Over illusies gesproken. Ten eerste bestaat een groot deel van het “publiek” uit bots en anonieme accounts, vaak niet eens aangestuurd vanuit Nederland. Ten tweede behoren de “echte” accounts toe aan slechts een klein (elitair) deel van Nederland. In de kroeg kom je meer diversiteit tegen. En ten derde: niet iedereen krijgt op gelijke wijze alles te zien, er zit een (zeer manipulatief) algoritme tussen. Dat is geen publiek debat, dat is kijken naar een reality show waar alleen de juicy bits getoond worden. Dus verre van representatief voor een echt breed publiek debat. En ze luisteren toch niet. Even een valse vergelijking tussendoor. Als politicus zeggen dat je op X wilt zijn omdat je denkt dat daar het publieke debat is, voelt alsof je naar een van de grote Nuremberg bijeenkomsten bijvoorbeeld 1938 gaat met als rechtvaardiging “daar komen de meeste mensen op af”. Dan ter afronding hierbij de rol van de media. De hardnekkige overtuiging van politici (zeker bij kleine partijen) dat als ze niet op X zitten hun boodschap niet opgepikt wordt door de media. Daar zijn twee dingen mis mee. Ten eerste negeren de media (en journalisten) sowieso 99% van je content, zeker als er geen ophef uit te halen is. En ten tweede is de media daar waar jij bent en niet omgekeerd, anders hebben ze niets om over te publiceren. Beste voorbeeld is dat met die oranje gek in de VS die een eigen propaganda platform (Truth Social) heeft opgezet en nog steeds te pas en onpas iedere scheet ad verbum overgenomen wordt. Daarnaast is het natuurlijk een zwaktebod als je jezelf afhankelijk maakt van media of journalisten bij het bereiken van je publiek. Echt, het doen van huiskamerbijeenkomsten of langs de deur gaan is vele malen effectiever en eerlijker. En dan luisteren ze waarschijnlijk wel echt. Dit is geen oproep om X te verlaten overigens. Iedereen moet zelf weten of ze bijdragen aan het verdienmodel van een extremistische miljardair zonder er zelf (of voor de partij) iets van waarde(n) uit te halen terwijl je het bestaansrecht van extreme en gewelddadige uitingen valideert. Dit is een oproep om alle social media de juiste plaats te geven. Er zijn vele podia waar je meer tot je recht komt, waar je jouw doelgroep beter bereikt en waar de interactie wel waarde(n)vol is. En dat is ook nog eens beter voor je eigen geestelijk welzijn. Zoveel laten afhangen van 1 kanaal (in private handen) is zoo vorige week. ----- NB: mocht je me buiten X zoeken (ik ben daar gestopt), je kan me op Mastodon (privé en Datagraver) en Bluesky (privé en Datagraver) vinden.

Door: Foto: CC BY-SA 4.0 Stephan Okhuijsen

Closing Time | Wichita Lineman

, door

Wij kennen Michael Peter Balzary natuurlijk allemaal als manische bassist van de Red Hot Chili Peppers, maar afgelopen jaren werkte hij aan een jazz-album, Honora, vernoemd naar zijn overgrootmoeder.

Daarop speelt Flea niet alleen basgitaar, maar ook trompet en op dit nummer zelfs de flumpet, een kruising tussen een trompet en een vleugelhoorn. Dat instrument werd in 1989 ontworpen voor jazztrompettist Art Farmer.

Israël: De oorlog komt altijd thuis

, door

Een samenleving die decennialang leeft met bezetting, permanente oorlog en het normaliseren van extreem geweld, houdt dat geweld zelden netjes binnen de grenzen van het slagveld. Dat geldt voor grootmachten, koloniale regimes en staten die zichzelf permanent in een existentiële oorlogstoestand plaatsen. Israël vormt daarop geen uitzondering.

Wie generaties lang leert dat geweld een legitiem antwoord is op politieke problemen, importeert uiteindelijk dat wereldbeeld in de eigen samenleving. De grens tussen “veiligheid” en militarisering vervaagt. De grens tussen burger en vijand eveneens. En zodra een staat burgers conditioneert om permanent in termen van dreiging, zuivering en vergelding te denken, blijft dat denken zelden beperkt tot Gaza, Libanon of de Westelijke Jordaanoever.

De Verenigde Staten zagen dat na Vietnam. Politiecorpsen werden in toenemende mate gevuld met veteranen die waren getraind voor oorlogssituaties, terwijl de bredere cultuur van “warfare policing” zich steeds verder ontwikkelde. De militarisering van de politie kreeg een enorme impuls. Protesten werden behandeld als opstanden. Wijken als vijandig gebied. Zelfs taal veranderde: agenten werden “warriors”, burgers “targets” of “threat environments”. Onderzoekers en historici beschrijven al jaren hoe militaire logica langzaam het civiele domein binnendrong.

Dat proces begon overigens al eerder, maar oorlogen als Vietnam versterkten het aanzienlijk. Amerikaanse politieadviseurs die actief waren geweest in Vietnam namen tactieken, denkwijzen en trainingsmodellen mee terug naar binnenlandse politiekorpsen. Sommige betrokkenen bij repressieve operaties in Vietnam doken later weer op binnen Amerikaanse veiligheidsstructuren.

Foto: Humberto Chávez on Unsplash

Waar komen de vluchtelingen vandaan?

, door

In debatten over de crisis in de opvang van vluchtelingen wordt zelden meer de vraag gesteld wat mensen drijft om naar rijkere landen te komen. Dat maakt het vluchtelingenbeleid tot struisvogelpolitiek. Wie bereid is van de geschiedenis* te leren weet dat het een volstrekte illusie is dat migratie gestopt kan worden. Zeker nu de situatie elders in de wereld zienderogen verslechtert. In een razendsnel tempo.

Deze week werden honderden sterfgevallen gemeld in de Democratische Republiek Congo en Oeganda vanwege een uitbraak van een nieuw ebolavirus. Experts verwachten nog veel meer slachtoffers. De uitbraak concentreert zich in het oosten van de Democratische Republiek Congo, waar mensen, waaronder arbeidsmigranten die in goudmijnen werken, de grens oversteken. Het gebied wordt ook geteisterd door een conflict dat meer dan een miljoen mensen ontheemd heeft, gezondheidsklinieken heeft verwoest en de reactie van de volksgezondheid heeft vertraagd, aldus functionarissen.

Congo is geen cruiseschip, dus de verspreiding van het virus is niet eenvoudig te voorkomen. Medicijnen zijn nog niet beschikbaar voor de nieuwe variant. De VS hebben voor 21 dagen de grens gesloten voor inwoners van Congo, Oeganda en Zuid-Soedan. Maar dat geldt niet voor Amerikaanse ingezetenen die daar vandaan komen. En hoeveel mensen met een ander paspoort zullen er vanuit deze landen naar de VS komen? Struisvogelpolitiek. Overigens is de medische zorg in Afrika ernstig gehandicapt door het wegvallen van Amerikaanse hulp. De Verenigde Staten trokken zich in januari formeel terug uit de WHO. Daarmee verloor de organisatie haar grootste financieringsbron en werd ze gedwongen haar budget voor 2026-2027 met 500 miljoen dollar te verlagen. De regering-Trump sloot vorig jaar ook het Amerikaanse Agentschap voor Internationale Ontwikkeling (USAID), een organisatie die een belangrijke rol heeft gespeeld bij het indammen van eerdere uitbraken. Daarnaast hebben de Verenigde Staten de financiering voor de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC) stopgezet. Een besluit met dodelijke gevolgen voor een nog onbekend aantal Afrikanen.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Closing Time | Turn the Page

, door

Multi-instrumentalist en singer-songwriter Bob Seger wordt hier in ere gehouden met deze cover van een liedje uit 1972 over de eenzaamheid en verveling die gepaard gaat met het beroep van rondreizend muzikant.

Er kleeft minder glamour aan dat bestaan dan je zou denken. Een carrière van zestig jaar, van 1961 tot 2019. Achttien studioplaten, met een verkoopcijfer van 75 miljoen. En wie kent ‘m nog?

Foto: Jm Yan on Unsplash

Waanzin als beleid: de eeuwige herhaling van mislukt rechts beleid

, door

“De definitie van waanzin is steeds hetzelfde doen en een ander resultaat verwachten.” Het citaat wordt vaak aan Einstein toegeschreven, ten onrechte. Maar de observatie blijft staan. Wie beleid analyseert dat al decennia wordt herhaald, ziet een patroon dat weinig met ratio te maken heeft en veel met ideologie.

Neem belastingverlaging voor bedrijven en vermogenden. Het verhaal is bekend: lagere lasten leiden tot meer investeringen, hogere lonen en uiteindelijk brede welvaart. De praktijk vertelt een ander verhaal. Sinds de jaren tachtig zijn in vrijwel alle westerse landen de hoogste tarieven structureel verlaagd. De investeringen bleven achter, de lonen vlakten af, de vermogensongelijkheid groeide. Trickle-down bleef wat het altijd was: een belofte.

Deregulering van financiële markten volgt dezelfde logica. Minder regels zouden innovatie en efficiëntie brengen. Wat volgde was een reeks crises, met 2008 als dieptepunt. Banken namen risico’s die uiteindelijk publiek werden afgewenteld. De reactie: tijdelijke aanscherping, gevolgd door versoepeling zodra de druk wegviel. De cyclus herhaalt zich, met dezelfde argumenten.

Hetzelfde geldt voor flexibilisering van de arbeidsmarkt, gepresenteerd als motor van dynamiek en werkgelegenheid. Wat ontstond is een groeiende groep werkenden zonder zekerheid, met lagere inkomens en zonder onderhandelingsmacht. De beloofde doorstroom naar vaste banen blijft uit. Het antwoord op deze uitkomst is opvallend genoeg: meer flexibilisering. Alsof de vorige ronde slechts half af was.

Foto: Amy Syiek on Unsplash

Piratenstaat Israël, en Nederland blijft stil

, door

Israël enterde opnieuw schepen in internationale wateren. Ditmaal ging het om de Global Sumud Flotilla, een vloot met activisten en hulpgoederen op weg naar Gaza, waaronder ook Nederlandse opvarenden. De onderschepping gebeurde honderden kilometers van Gaza vandaan, nabij Cyprus en Kreta.

Dat laatste is juridisch relevant. Een staat mag namelijk niet willekeurig schepen op volle zee enteren. Israël beroept zich al jaren op de blokkade van Gaza. In het internationaal oorlogsrecht bestaat inderdaad een beperkte mogelijkheid om een maritieme blokkade af te dwingen buiten territoriale wateren. Alleen zit daar een cruciale voorwaarde aan: die blokkade moet zelf rechtmatig zijn.

Update: De extreem-rechtse minister Ben-Gevir heeft op social media beelden gedeeld van de behandeling (lees: mishandeling) van de activisten. Ondertussen geeft onze minister van Buitenlandse Zaken oorlogsmisdadiger Netanyahu een complimentje. Inmiddels is de Israëlische ambassadeur wel ontboden, maar pas nadat bleek dat de activisten werden mishandeld.

Tot een paar jaar geleden hield dat juridische en diplomatieke verhaal ook nog soort van stand. Alleen vooral omdat Israël voor het Westen nu eenmaal een bondgenoot is. Bondgenoten krijgen traditioneel meer ruimte binnen het internationale recht, zeker wanneer hun tegenstanders gemakkelijk als terroristen of schurkenstaten kunnen worden weggezet. Zolang de humanitaire gevolgen nog enigszins abstract bleven en westerse regeringen bereid waren weg te kijken, konden veel van Israëls acties nog worden verpakt als harde maar legitieme veiligheidspolitiek.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Closing Time | At The Gates

, door

The Fever Mask is een nummer van het nieuwe At The Gates album The Ghost of a Future Dead. De begeleidende clip is een hommage aan zanger Tomas Lindberg, die overleed voordat het album uitkwam. De zang is kort voor zijn dood in september 2025 opgenomen. Een indrukwekkende laatste inspanning werd hier geleverd.

Zweedse melodieuze death metal blijft een fantastisch subgenre, en At the Gates is er erg goed in.

Foto: Lorenzo Herrera on Unsplash

De html-schrijver

, door

COLUMN - van Marc van Oostendorp. Nu de hoofdredacteur nog altijd maar bevrijd is van zijn dagelijkse beslommeringen, mijmert hij weleens over zijn leven als html-schrijver. Html zijn de opmaakcodes voor een webpagina, en dertig jaar geleden was dat al een deel van het beroep van de hoofdredacteur, voordat hij hoofdredacteur was.

In 1996 was de hoofdredacteur gepromoveerd taalwetenschapper maar niet werkzaam in de wetenschap. Het waren de dagen van de opkomst van het web, of eigenlijk waren het de dagen dat de eerste mensen tegen de hoofdredacteur begonnen te vertellen dat dat hele internet nu toch wel over zijn hoogtepunt heen was.

Je moest in die tijd nog alle codes voor webpagina’s zelf schrijven. Als je een woord schuingedrukt wilde opschrijven moest je schrijven:

<p>Als je een woord <em>schuingedrukt</em> wilde opschrijven...</p>

Van zijn kennis van die codes had de hoofdredacteur toen veel profijt. Hij gaf er cursussen over, schreef artikelen voor computerhobbyistenbladen en boeken voor uitgeverij Bruna, hij maakte websites en was de webredacteur van het tijdschrift Emnet. Dat betekende dat de redacteur hem agendapunten opstuurde en dat de webredacteur-die-later-hoofdredacteur-zou-worden die agendapunten van de juiste codes voorzag zodat ze op een ‘webstek’ konden verschijnen. Want sites werden toen door sommige puristen webstekken genoemd, een woord dat nu alleen nog nostalgie opwekt.

Waan van de dag

The Late Show gestopt

, door

De stekker is uit The Late Show, de show waar Stephen Colbert een niet aflatende stroom van in humor verpakte kritiek op de regering van Trump losliet. Officieel vanwege geld, dalende reclame-inkomsten en een veranderd medialandschap. Dat klinkt ook meteen een stuk netter dan: “de president werd er boos van”. CBS benadrukt uiteraard dat politiek er niets mee te maken heeft. Toevallig gebeurde het wel vlak nadat Colbert kritiek had op Paramounts schikking met Trump. Toevallig moest er ook nog een fusie langs toezichthouders, die in Trunmps zak zitten. Toevallig vierde Trump daarna publiekelijk feest. Heel veel toeval dus.

Closing Time | We gaan een schitterende toekomst tegemoet

, door

De toekomst ziet er zo schitterend uit dat we een zonnebril moeten dragen.

Pat MacDonald, die met Barbara Kooyman de kern van Timbuk 3 vormde, zei ooit dat ‘The Future’s So Bright, I Gotta Wear Shades’ niet als een positieve kijk op de toekomst moest worden gezien, maar eigenlijk verwijst naar een dreigende nucleaire holocaust, te danken aan het werk van kernwetenschappers.

Dat zou de concrete uitkomst zijn van voorspellingen uit divese bronnen, over het ‘eind der tijden’. En daar past natuurlijk alleen maar een vrolijk deuntje bij. Toch…?

Waan van de dag

Nederland loopt grote risico’s met huidig overheidsbeleid

, door

Veel doelen die de rijksoverheid voor de korte termijn had gesteld, zijn in 2025 niet gehaald. Veel langetermijndoelen zijn uit zicht. Onder meer op het gebied van wonen, strafrecht, economie en een gezonde leefomgeving belooft de overheid meer dan ze kan waarmaken. De rekening daarvan wordt bij volgende generaties gelegd. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer vandaag in het verantwoordingsonderzoek. 

De Rekenkamer blikt terug, maar ook vooruit. Met waarschuwingen voor de risico’s die Nederland loopt bij ongewijzigd beleid. Om de risico’s die het halen van resultaten in de weg kunnen staan beter in beeld te krijgen publiceert de Algemene Rekenkamer vandaag – op verzoek van de Tweede Kamer – een Hoogrisicolijst (bijlage hier te downloaden). De lijst geeft een overzicht van de grootste risico’s voor het behalen van maatschappelijke doelen en voor de overheidsfinanciën.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Mededeling

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Volgende