Sargasso - Hopeloos Genuanceerd

Foto: Mikhail Nilov on Pexels

Veel gevoelde vijandigheid, maar weinig polarisatie in het dagelijks leven

7 juli 2026 , 08:00 , door Gastauteur

ANALYSE - door Emily Miltenburg en Eelco Harteveld

Het is het modewoord van de afgelopen tijd: polarisatie. Het werd in 2024 door Van Dale gekozen als woord van het jaar om ‘de tijdgeest te illustreren’ en eerder dit jaar herhaalde SIRE haar publiekscampagne uit 2023 nog met ‘Verlies elkaar niet als polarisatie dichtbij komt’.

Weinig ervaren verslechterde verhoudingen, wel veel zorgen

Om met het goede nieuws te beginnen: zo dichtbij komt polarisatie niet. Ruim de helft van de Nederlanders ziet helemaal geen verslechterde verhoudingen door politieke meningsverschillen in hun directe leefomgeving (voor 5% is dat wel zo, voor 10% een beetje). Nog minder mensen geven zelf aan dat verhoudingen met iemand in hun omgeving zijn verslechterd (5% wel, 8% een beetje).

Al met al speelt polarisatie dus maar een beperkte directe rol in het dagelijks leven van mensen. Dat zou kunnen komen omdat mensen politieke tegenstanders niet meer tegenkomen, door de eveneens veelbesproken ‘bubbels’, de gescheiden leefwerelden van gelijkgestemden. Tegelijkertijd weten we ook dat dat contact er wel is (op sportclubs, scholen, of met familie of buren), maar dat veel mensen er voor kiezen om politieke gespreksonderwerpen te vermijden (Miltenburg et al. 2022).

Toch bestaan er bij Nederlanders sterke zorgen over politiek conflict en polarisatie. Meer dan de helft van de Nederlanders ervaart veel conflict tussen mensen met verschillende politieke overtuigingen. Een kwart van de Nederlander is zelfs bezorgd dat politiek conflict kan omslaan in geweld tussen politieke tegenstanders.

Ook schrijven voor Sargasso?

Mededeling

Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.

Quote du Jour

Quote du Jour | Politiek is haar functie kwijt

6 juli 2026 , 10:26 , door Jos van Dijk

Herman Tjeenk Willink (1942), voormalig vicevoorzitter van de Raad van State, maakt zich grote zorgen over de hedendaagse politiek in een interview met John Jansen van Galen in Argus (alleen op papier). Enkele citaten:

Ik heb nooit begrepen hoe iemand met droge ogen kan beweren dat privatisering van publieke taken én een beter resultaat oplevert, én goedkoper zou zijn én hogere salarissen zou bieden aan degenen die die daarin leiding hebben. Dat kan niet waar zijn. Het is ook niet waar. Dat betekent dat we in de sector die onder publieke verantwoordelijkheid draait, heel veel publiek geld naar private zakken hebben laten stromen.

Foto: Pablo García Saldaña on Unsplash

De rechtse vrijstelling voor extremisme

6 juli 2026 , 10:41 , door Joost

In de politiek geldt voor links en rechts een verschillende boekhouding. Extreemrechts kan jarenlang de toon zetten, de thema’s leveren, de taal verharden en de grens van het betamelijke verplaatsen, zonder dat rechts als geheel daar automatisch voor wordt afgerekend. Extreemlinks hoeft maar in de buurt van een debat te verschijnen en heel links mag uitleggen dat betaalbare huren geen opmaat zijn naar de goelag.

Onderzoek naar verkiezingen laat zien dat extreme kandidaten wel degelijk stemmen kosten. In Amerikaanse verkiezingen verliezen extreme kandidaten van beide partijen aantoonbaar electorale steun. Wie zelf als extremist op het stembiljet staat, betaalt vaak een prijs.

Alleen werkt extreemrechts meestal subtieler. Het hoeft niet altijd te winnen om effectief te zijn. Het hoeft vooral de agenda te bepalen. Onderzoek naar Duitsland laat zien dat radicaal-rechtse partijen steeds meer invloed kregen op de communicatie van gevestigde partijen, vooral rond migratie, islam en integratie. Ander Europees onderzoek laat zien dat het overnemen van anti-immigratiestandpunten radicaal-rechts zelden verzwakt. Het origineel blijft aantrekkelijker dan de imitatie.

Voor rechts is extreemrechts daardoor tegelijk concurrent en leverancier. Het levert thema’s, woorden en vijandbeelden. Mainstream-rechts vertaalt die vervolgens naar “zorgen serieus nemen”, “grenzen bewaken” en “realistisch beleid”. De smerige formulering verdwijnt, het frame blijft staan.

Foto: Stiftung Haus der Geschichte Axel Thünker cc by-sa 4.0

Kunst op Zondag | Haus der Geschichte, Bonn

5 juli 2026 , 08:00 , door Jona Lendering

Duitsland heeft nogal wat geschiedenis en daarom is het Haus der Geschichte der Bundesrepublik Deutschland in Bonn nogal groot. Sinds een half jaar heeft het een nieuwe vaste opstelling. Die vernieuwing is ook voor een Nederlander of Vlaming interessant, want een fors deel van de Duitse geschiedenis is wereldgeschiedenis. Los daarvan: in Nederland is de oprichting van het Nationaal Historisch Museum uitgelopen op een farce en in Brussel bestaat al een interessant Huis van de Europese Geschiedenis. Ik wilde eens weten hoe de Duitsers het geblunder uit Nederland hadden vermeden en hoe hun aanbod zich verhield tot dat in Brussel, dus ik ben er in Bonn vorige week eens langs gegaan.

Hitler (let op het armpje; Haus der Geschichte, Bonn

Eerst maar even een vergelijking met de mislukking in Nederland. Die had natuurlijk alles te maken met de directie: kunsthistorici in plaats van historici. De minachting voor de geschiedwetenschap was er echter al eerder. Het doel van het Nationaal Historisch Museum was immers expliciet politiek: het versterken van de nationale identiteit. Wetenschappers – en dus ook geschiedwetenschappers – zijn er echter niet om de politiek te dienen. Het project had dus zelfs niet mogen beginnen, maar er waren genoeg Nederlandse historici die voor 200 miljoen hun wetenschappelijke autonomie wel wilden opgeven, en dus heeft de klucht bizar lang geduurd. Wat je verder ook mag denken van de in Bonn gemaakte keuzes: men heeft in elk geval niet de Duitse nationale identiteit willen versterken, en dat is alvast een geruststelling.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Closing Time | Klavierstück IX Karlheinz Stockhausen

5 juli 2026 , 20:00 , door P.J. Cokema

Als toegift op de twee Closing Times waarin “heftige” klassieke muziek werd aangestipt (hier en daar), vandaag nog een pianostuk van Karlheinz Stockhausen (1928 – 2007).

Het gaat om Klavierstück IX, een redelijk toegankelijk stukje muziek, want het is vrij goed te volgen wat er gebeurt.

Een viertonig akkoord dat een verschillend aantal keren wordt aangeslagen en ondertussen steeds zachter wordt (van heel hard naar heel zacht. In muziektermen: van ff (fortissimo) naar pppp (pianississimo). Dat wordt afgewisseld met een langzaam stijgende reeks van twaalf tonen, waarbij elk afzonderlijke noot een andere lengte (duur) heeft.

Foto: Ali Burhan on Unsplash

De dreiging van de politieke islam verzwakt, die van antidemocratische christenen groeit

3 juli 2026 , 08:00 , door Jos van Dijk

Osama bin Laden en Al Qaida waren vijfentwintig jaar geleden onze belangrijkste vijanden. Op de aanslagen van 9/11 volgden terroristische acties in Parijs, Londen en andere Europese steden. In Nederland werd Theo van Gogh vermoord door een geradicaliseerde islamist. De jihad is jarenlang beschouwd als de grootste bedreiging voor onze vrijheid en democratie. Inlichtingen- en veiligheidsdiensten hebben er alles aan gedaan om potentiële terroristen vroegtijdig onschadelijk te maken. En dat moeten ze nog steeds doen. De dreiging van jihadistische aanslagen blijft groot, schrijft de NCTV deze week in zijn halfjaarlijkse dreigingsbeeld.

De jihadisten halen hun inspiratie uit de politieke islam. Dat is de stroming die het geloof als enig uitgangspunt neemt voor alle politiek handelen, alle wetten en regelingen die de staat treft. Die politieke islam heerst sinds 1979 in Iran en sinds 2021 in Afghanistan. Maar in de rest van de islamitische wereld lijkt de politieke islam op zijn retour te zijn, schrijft Ben Hubbard, de correspondent van de New York Times in Istanbul. En eigenlijk is de politieke islam vrijwel nergens succesvol geweest. IS is verslagen. In Syrië is voormalig jihadist Ahmed al-Shara aan de macht. Zijn regering heeft een aantal sociaal-conservatieve maatregelen genomen, maar zijn prioriteit lijkt te liggen bij het presenteren van zichzelf als een normale leider uit het Midden-Oosten met wie anderen zaken kunnen doen, in plaats van het opleggen van islamitische orthodoxie. In Saoedi-Arabië heeft kroonprins Mohammed bin Salman, de feitelijke heerser, de geestelijkheid verzwakt en tegelijkertijd een nieuw Saoedisch nationalisme bevorderd. Dit is een grote verandering voor een koninkrijk dat lange tijd islamitische idealen heeft verdedigd. In Egypte is de Moslimbroederschap al weer langer geleden, direct na de Arabische Lente, overruled door het militaire bewind van generaal Abdel Fattah el-Sisi. Ook in Tunesië wisten de islamisten niet te winnen.

Foto: Siesta, 1889 (Hans Thoma) Musee d’Orsay, Paris. Public domain, via Wikimedia Commons

Niet alles hoeft door te gaan

2 juli 2026 , 08:00 , door Marc van Oostendorp

Ik hoop dat de parlementaire commissie over corona ook nog toekomt aan de niet-materiële schade. Natuurlijk, de periode 2020-2021 heeft ons ook gunstige zaken gebracht – er wordt minder verplicht gezoend, bijvoorbeeld onder collega’s. Maar het heeft de samenleving ook ontwricht op een manier waar we met de huidige hittegolf mee worden geconfronteerd: het idee dat alles onder alle omstandigheden moet doorgaan. Ook nu het code rood is vanwege de hitte.

Wie ouder is dan 25 is oud genoeg om nog de tijd te hebben meegemaakt dat een evenement werd afgezegd omdat de omstandigheden er niet naar waren. Het was bijvoorbeeld te warm om in een collegezaal bij elkaar te komen, of de treinen staakten, of allebei. Dan ging er een berichtje rond dat een en ander werd uitgesteld. Nu gaat er in zo’n geval een berichtje rond met een Teams-link.

Ik heb het de afgelopen week een paar keer meegemaakt. Het bericht werd zelfs rondgestuurd zonder dat de docent gevraagd werd of het ook kon op Teams. Want dat schijnt vanzelf te spreken. Je voelt als oudere (ouder dan 25) je zelfs enigszins beschroomd om te protesteren. Ben jij nou met dit warme weer om een vrije middag aan het vragen?

Closing Time | Rectificaaaaatie!

3 juli 2026 , 21:00 , door Janos

Kijk, soms, als ik niet zo goed weet wat te luisteren, blader ik wel eens door mijn oude CT’s ter inspiratie. Laatst kwam ik daar Accept tegen, en dat leek me wel een goede keus, maar bij het beluisteren bekroop me een onbestemd, wat beklemmend gevoel. Er was iets mis. Nog een keer luisteren. En ja, verdorie: er was gewoon een uitermate mooi stukje muziek uit het nummer geknipt!

Waan van de dag

AIVD en MIVD houden zich nog steeds niet aan de regels voor bescherming persoonsgegevens

3 juli 2026 , 10:58 , door de Redactie

De Commissie voor Toezicht op de Inlichtingen en Veiligheidsdiensten (CTIVD) heeft opnieuw geconcludeerd dat de diensten zich niet houden aan de regels voor bescherming van persoonsgegevens.

De diensten hebben nog steeds hun processen niet op orde, en ze leven de wet niet na. Teveel mensen hebben toegang tot teveel gegevens, gegevens worden te lang bewaard, en gegevens worden gebruikt voor zaken waarvoor dat niet mag.

En dat is niet de eerste keer dat de de CITVD tot deze conclusie komt, constateert Bits of Freedom.

Closing Time | Dangerous Curves (King Crimson)

2 juli 2026 , 21:59 , door P.J. Cokema

U ziet en hoort The League of Crafty Guitarists die samen met The Mendoza Philharmonic Orchestra hun uitvoering ten beste geven van ‘Dangerous Curves’, oriigneel een werk van de band King Crimson.

‘Dangerous Curves’ is een van de drie louter instrumentale nummers op het album ‘The Power to Believe’ (2003) en valt, zoals bijna alle muziek van King Crimson, te omschrijven als progressieve rock, symfonische rock en experimentele rock.

Closing Time | Held.

1 juli 2026 , 21:00 , door Janos

New You Anthem is een nummer van het dit jaar verschenen debuutalbum van Held. (met puntje er achter). De band maakt postpunk, een genre waar ik niets van weet, maar de groep schijnt te bestaan uit gevierde artiesten uit dit genre. En er zingt een bekend iemand mee als gastzanger, denk ik, al heb ik daar ook nooit van gehoord. Damn, dit moet wel mij meest informatieve CT ooit zijn. Hoe dan ook, het is een lekker nummer dus ga maar gewoon luisteren, en als jullie hier meer van weten dan ik hoor ik het graag in de comments.