Oekraïne begrijpen we, Soedan betreuren we

Oorlog is niet alleen een strijd op het slagveld, maar ook een strijd om de publieke opinie. Daarin spelen media een grote rol, blijkt uit onderzoek van studenten van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Tess Otten en Charlotte Soer analyseerden de berichtgeving over de oorlogen in Oekraïne en Soedan op NOS.nl en NU.nl en laten zien hoe de media ons beeld van de oorlog bepalen. Er bestaat een hemelsbreed verschil in de wijze waarop de oorlog in Oekraïne en de burgeroorlog in Soedan door de twee media worden gepresenteerd. Dat begint al met de frequentie van de berichtgeving. In de periode van april 2023 (het begin van de Soedan-oorlog) tot november 2025 verschenen er op NOS.nl en NU.nl 338 artikelen over Soedan, tegenover meer dan 4.300 artikelen over Oekraïne – ruim twaalf maal zoveel. Terwijl Oekraïne een vast onderdeel van het nieuws vormde, bleef de oorlog in Soedan onderbelicht. Verschillende frames Relevant is daarnaast dat de oorlogen volstrekt verschillend worden getypeerd. De oorlog in Oekraïne wordt gepresenteerd als een strategisch schaakspel met herkenbare hoofdrolspelers, zoals Zelensky en Poetin. Artikelen gaan over diplomatie, militaire missies en nieuwe wapensystemen, en het conflict wordt in een bredere politieke en economische context geplaatst. Hierdoor wordt de oorlog voor de lezer een begrijpelijk en tastbaar verhaal met heldere keuzes en ontwikkelingen. In de Oekraïne-artikelen is dit ‘politiek-strategische frame’, zoals het in de academische literatuur wordt genoemd, het dominante perspectief. De burgeroorlog in Soedan wordt daarentegen gepresenteerd als een onoverzichtelijke humanitaire crisis. Artikelen gaan hoofdzakelijk over de onmenselijke gevolgen voor de Soedanezen, zoals in deze passage in een recent artikel van de NOS: “Duizenden burgerdoden, miljoenen vluchtelingen, ontvoeringen, dreigende hongersnood, verkrachtingen van jonge meisjes en meer ernstige schendingen van mensenrechten.” Kenmerkend voor dit zogenoemde ‘dehumaniseringsframe’ is dat de oorlog een crisis zonder gezicht is. Herkenbare hoofdrolspelers ontbreken, burgers zijn teruggebracht tot getallen en er wordt maar weinig context geboden. Het conflict lijkt een onvermijdelijk natuurverschijnsel zonder concrete oorzaken. Westerse blik Hoe valt dit immense verschil in framing door de onderzochte media te verklaren? Volgens mediaonderzoekster Nel Ruigrok van de Erasmus Universiteit Rotterdam is wat we nu bij Oekraïne en Soedan zien “een pijnlijke herhaling van wat we dertig jaar geleden al zagen bij de berichtgeving over Bosnië en Rwanda”. De geografische locatie van een oorlog is bepalend voor welk type framing door media wordt toegepast, betoogt zij. “Het is een diepgeworteld mechanisme waarbij geweld dicht bij huis wordt geanalyseerd als een politiek schaakspel, terwijl geweld op het Afrikaanse continent wordt gereduceerd tot een onbegrijpelijk en ‘primitief’ bloedbad. We zijn na drie decennia nog steeds niet ontsnapt aan deze westerse bril die de politieke werkelijkheid van Afrikaanse conflicten onzichtbaar maakt.” Belangrijk om ons te realiseren is dat framing een instrument is dat mede bepaalt wie wij als politiek gelijkwaardig beschouwen. Omdat het verschil in framing zowel bij NU.nl als NOS.nl zichtbaar is, wijst het op een structureel patroon in westerse berichtgeving. Dat besef is cruciaal voor redacties én voor lezers. De manier waarop we naar een conflict kijken, bepaalt immers waar onze solidariteit begint en eindigt. [dit artikel is overgenomen uit het laatste nummer van Vredesmagazine; in een volgend nummer zullen de auteurs rapporteren over de beeldvorming van Poetin en Zelenski in de Nederlandse media]

Door: Foto: ELG21 on Pixabay

Closing Time | Angèle David-Guillou – A Question of Angles

, door

Van het gelijknamige album ‘A Question of Angles’ in een bezetting van piano, cello, altviool, bassax en baritonsax, horen we iets wat op een menselijke stem lijkt, maar een door Lydia Kavina bespeelde  theremin blijkt te zijn.

De Franse, in Engeland woonachtige Angèle David-Guillou zegt geïnspireerd te zijn door muziek van Philip Glass en films van jean Costeau.

De muziek beweegt zich ritmisch en vloeiend, met texturen die geïnspireerd zijn op de wisselwerking tussen illusie en realiteit, in het bijzonder het magisch realisme van de films van Jean Cocteau. “Ik wilde dit idee vertalen naar muziek, iets groots en gedurfds creëren, maar waarbij je tegelijkertijd niet zeker weet wat je precies hoort,” (bron website Angèle David-Guillou)

‘I don’t think there are many perfect records,’ she says, ‘but maybe [Kraftwerk’s] Computer World and [Philip Glass’s] Glassworks are some of them.’ (bron The perfect Magazine)

Foto: Peter van der Sluijs, CC BY-SA 4.0 , nieuwe gemeenteraad in Nissewaard via Wikimedia Commons.

Van verschil, naar overeenkomst

, door

De volgende bijdrage bestaat uit twee delen: een inleiding van Bert van den Braak, naar aanleiding van Joop van den Bergs boek Geduldig papier. Formeren in stad en land, gevolgd door een reflectie van Martijn Balster vanuit de gemeentelijke praktijk. Dit artikel verscheen eerder in De Hofvijver, een uitgave van het Montesquieu Instituut.

Het vormen van kabinetten en van gemeentelijke colleges zijn belangrijke momenten in het bestuur. Er zijn vaste patronen en veelal informele regels en gewoonten. Emeritus-hoogleraar en, onder meer, oud-hoofddirecteur van de VNG, Joop van den Berg, geeft in het onlangs van zijn hand verschenen boek Geduldig papier. Formeren in stad en land een mooi overzicht van deze processen.

Er zijn overeenkomsten, maar zeker gezien het feit dat er gemeenten met verschillende specifieke kenmerken zijn, zijn er evenzeer verschillen. Zowel landelijk als gemeentelijk deden zich bovendien ontwikkelingen voor. Gemeentelijk was bijvoorbeeld het in 2002 geïntroduceerde dualisme van belang. Niet langer komen de wethouders (uitsluitend) uit de raad. Zowel landelijk als gemeentelijk is er sprake van versplintering – vaak nog meer dan landelijk. Een veelheid van fracties maakt het vormen van colleges lastiger. Landelijk zien we al langer dat formaties een moeizaam en soms maanden durend proces zijn.

Foto: Kevin Mueller on Unsplash

Wie zijn de Wadden?

, door

COLUMN - Op de Waddeneilanden is een groep bewoners een petitie gestart tegen de plannen van Rijkswaterstaat om een aantal Natura2000 gebieden volledig af te sluiten. ‘De maatregelen zoals die nu zijn gepresenteerd’, schrijft de stichting Wij zijn de Wadden, ‘dreigen het Waddengebied voor bewoners, ondernemers en bezoekers ingrijpend te veranderen. Traditioneel en cultuurhistorisch medegebruik, waaronder recreatief gebruik, komt hierdoor ernstig onder druk te staan of verdwijnt zelfs geheel.’

Aanleiding tot de actie onder de leuze ‘Vrije vogels, vrije mensen’ is een nieuw ecologisch beheerplan voor het Waddengebied vanaf 2028. Daarin wordt voorgesteld ter wille van het ecologisch herstel van de Wadden de toegang te verbieden tot enkele natuurgebieden zoals de Boschplaat op Terschelling, de Vliehors op Vlieland en De Balg op Schiermonnikoog. Rijkswaterstaat noemt het ‘ecologenschetsjes’ en minister Karremans verzekerde de actiegroep in juni op een bijeenkomst in Den Helder dat er geen concrete plannen zijn om natuurgebieden af te sluiten. Volgens de minister zijn fouten gemaakt in de communicatie over de toekomstige beheerplannen. “Als er op de eilanden een beeld is ontstaan dat niet overeenkomt met onze intenties, dan is er wat misgegaan in de communicatie.” De actiegroep is er niet gerust op. De groep wil niet alleen een petitie met handtekeningen aanbieden aan de Tweede Kamer, maar ook volwaardig meepraten over het toekomstig beheer van de eilanden.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Closing Time | In Re Don Giovanni, Michael Nyman Band

, door

Componist Micheal Nyman kent u misschien niet, zijn muziek heeft u vast wel eens gehoord. Bijvoorbeeld in de films The Piano (1993), The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover (1989). Drowning by Numbers (1988) en de Japanse animatiefilm The Diary of Anne Frank (1995).

Verder heeft hij een indrukwekkend oeuvre met composities in diverse bezettingen en schreef hij als liefhebber van opera’s graag voor dat medium.

Foto: klimkin on Pixabay

De erfenis: de populairste subsidie van Nederland

, door

Het merkwaardige aan erfbelasting is hoe snel het debat verandert in een soort natuurrechtelijke paniek. Alsof de staat plotseling je tandenborstel komt opeisen zodra oma overlijdt. “Er is al belasting over betaald”, klinkt het dan verontwaardigd. Een argument dat meestal wordt uitgesproken terwijl dezelfde persoon zonder morren btw betaalt op een broodje, accijns op benzine en loonbelasting over salaris waarmee vervolgens opnieuw van alles wordt gekocht waar alweer belasting op zit. Geld beweegt door de economie en wordt voortdurend opnieuw belast. Dat is geen uitzonderlijke communistische terreurdaad speciaal gericht tegen nalatenschappen. Dat is gewoon hoe belasting werkt.

De bijzondere emotionele status van erfenissen verraadt iets anders: veel mensen ervaren dat geld eigenlijk al als van henzelf voordat ze het hebben gekregen. Alsof de spaarrekening van hun ouders een soort extensie is van die van henzelf. Een toekomstig bezit waar de overheid vanaf moet blijven. Alleen is dat juridisch, economisch en moreel nogal een vreemde redenering. Dat geld was van degene die het verdiende. Daarna sterft die persoon. Vervolgens krijgt iemand anders plotseling een enorme som geld puur door geboorte, familiebanden en ander toeval.

Maar een erfenis is geen prestatie. Geen beloning voor arbeid, risico of ondernemerschap. Het is in essentie een gelukje. Sommige mensen erven een huis in Amsterdam. Anderen erven schulden, trauma’s of een verzameling vergeelde Donald Ducks. De samenleving accepteert inmiddels vrij breed dat extreme ongelijkheid op basis van afkomst problematisch kan zijn, behalve wanneer die ongelijkheid letterlijk via afkomst wordt overgedragen. Dan heet het ineens “van de familie afblijven”.

Foto: NASA on Unsplash

“Maar wat als we voor het verkeerde alternatief kiezen?”

, door

COLUMN - Eind vorige eeuw ging ik informatica studeren aan de HTS. Ik vond het magisch hoe je met weinig middelen hele toffe nieuwe dingen kunt maken. Tijdens mijn middelbare schooltijd liep ik al het programmeervirus op door leuke en handige programma’s te schrijven, toen nog onder MS DOS. Het gaf me een enorm bevrijdend gevoel, en ik kon er veel creativiteit in kwijt. Daar ga ik goed op.

En hoewel je anno 2026 met veel minder kennis, met nog goedkopere techniek, en minder tijd, nog veel meer gaafs zou kunnen maken, krijgen steeds minder mensen (waaronder ik) bij ICT nog dat bevrijdende gevoel. Ik voel me steeds vaker een organische slaaf van een log en shitty digitale gevangenis. Of het nou de Outlook e-mail is van de gemeente Nijmegen, of het delen van bestanden via Teams met sommige partners op de Radboud Universiteit: gebruikers worden gedwongen trage en nodeloos onhandige programma’s te gebruiken waarvoor al decennia veel betere alternatieven zijn. Daar ga ik heel slecht op.

Zoals @bert_hubert laatst catchy formuleerde hebben veel grote organisaties hun tech-afdelingen de afgelopen decennia getransformeerd naar big-tech-afdelingen. En dat is zonde. Want de belangen van big tech zijn niet de onze.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Quote du Jour

Quote du jour | Meer winst, minder transparantie!

, door

QUOTE - Marktwerking! Privatisering! Neoliberalisering! Meer markt, minder overheid! En alles wordt beter. Voor de aandeelhouders, wel te verstaan, niet voor de kwetsbare jongeren die jeugdzorg nodig hebben.

Tegenover die winstgevendheid staat een toename van uitbesteding. Vooral jeugdzorg B.V.’s besteden steeds meer zorg uit: in 2025 deden zij dat 70 procent meer dan in 2022. Stichtingen gaven juist iets minder uit aan derden, al besteden zij in absolute zin nog altijd het meeste uit. A-INSIGHTS waarschuwt: ‘Elke laag uitbesteding maakt het lastiger te zien wíé de zorg uiteindelijk levert – en tegen welke marge.’

…

Foto: Manuel Torres Garcia on Unsplash

Het Pentagon als testosteronkliniek

, door

De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth wil alle militairen van dertig jaar en ouder jaarlijks laten testen op een tekort aan testosteron. Ook vrouwen vallen onder het programma. Militairen met lage waarden kunnen vrijwillig testosterontherapie krijgen. Hegseth noemt het zelf de opmaat naar een “High-T Department of War”.

Daarmee is meteen duidelijk dat dit niet uitsluitend gezondheidsbeleid is. Testosteron fungeert hier als politiek symbool: meer hormoon, meer kracht, betere soldaat. Een ingewikkeld medisch onderwerp wordt teruggebracht tot de beeldtaal van sportscholen, podcasts en de manosphere, want wetenschappelijk bewijs ontbreekt.

Een testosterontekort kan serieuze klachten veroorzaken. Maar bevolkingsbrede screening onder gezonde militairen is iets anders dan gerichte diagnostiek bij mensen met symptomen. Testosteronwaarden variëren door tijdstip, slaap, stress, ziekte, voeding en fysieke belasting. Een lage uitslag is niet automatisch een aandoening. Bij massale jaarlijkse tests zullen onvermijdelijk grote aantallen militairen in vervolgonderzoek en behandeling terechtkomen, ook wanneer hun lage waarde tijdelijk of klinisch nauwelijks relevant is.

Daarmee dreigt normale vermoeidheid te worden gemedicaliseerd. Militairen slapen slecht, werken onregelmatig en staan onder stress. Dat kan hormoonwaarden beïnvloeden. Testosteron voorschrijven is dan aantrekkelijker dan werkroosters aanpassen, rust organiseren of langdurige overbelasting aanpakken. Het lichaam van de militair wordt “gerepareerd”, terwijl de omstandigheden die het probleem veroorzaken intact blijven.

Closing Time | Kleine symfonie voor 8 contrabassen

, door

Als liefhebber van bijna alle basinstrumenten heb ik al vaker ‘het laag’ in de spotlights van Closing Time gezet.

Vanavond nog eens een keer de contrabas. En niets anders dan acht stuks om precies te zijn. Geen slagwerk er bij, geen hoger strijkers, geen blaastoeters… Nee, louter het geknor en gebrom in de lage registers en het afgeknepen geschuur in het hoog.

Een compositie van Bertold Hummel (1925-2002): “Sinfonia piccola (kleine symfonie) voor 8 contrabassen”. In vier delen: I. Prologue; II. Burlesque; III. Andante sostenuto; IV Finale.

Closing Time | Annabelle Chairlegs

, door

Nog wat vrolijke gekte, maar dan van het ongecompliceerde type. Deze Annabelle, die eigenlijk Lindsey blijkt te heten, zal niet de geschiedenis ingaan als grote muzikale vernieuwer. Waarom zou je dat ook willen, als je ook gewoon zo’n beetje raar, maar gruwelijk aanstekelijk rock’n’roll liedje kunt maken? Mijn humeur vindt het meer dan genoeg. Dat schakelt vanzelf een standje omhoog, als dit voorbijkomt. Ook dankzij die ontzettend lekker getimede roffeltjes waarmee de drummer de refreintjes aanvliegt.

Closing Time | Angine de Poitrine

, door

Ik weet niet hoe goed de lezers van Sargasso op de hoogte zijn van Youtube-hypes. Ik ben dat zeker niet. Ik kwam dit duo uit een stadje in Quebec op het spoor via mijn favoriete radiozender. Pas later zag ik dat hun sessie op het (aanbevelenswaardige) Youtube-kanaal van KEXP in korte tijd meer dan een miljoenen keren was bekeken. Ik kwam er toen ook pas achter dat ze er wat, ehhh, onconventioneel uitzien. Het was dus echt de muziek die me het eerst greep. Terwijl die eigenlijk helemaal niet in mijn straatje zou moeten passen. Ik heb niet zoveel met complexiteit, virtuositeit en microtonaliteit. Maar in combinatie met geweldige grooves en een gepaste dosis vrolijke gekte is het onweerstaanbaar.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Volgende