Sterk worden door wetenschapsnieuws

Iemand zou eens onderzoek moeten doen naar de wetenschapscommunicatiewetenschap, de tak van wetenschap die zich bezighoudt met de communicatie over wetenschap. Het is logisch dat wetenschappers en journalisten die de wereld uitleggen hoe wetenschap werkt, wat de wetenschap oplevert en wat we met die inzichten kunnen, zelf nadenken over de vraag of je ook wetenschappelijk kunt vaststellen of al dat gecommuniceer ook werkt. Een kwestie daarbij is dat heel veel wetenschapscommunicatie over science gaat, natuurwetenschap, en wetenschapscommunicatiewetenschap natuurlijk zelf geen science is, maar een sociale of eventueel een geesteswetenschap. Het vak zit, misschien mede daardoor nog niet zo stevig in elkaar, en mijn indruk is dat een heleboel wetenschapscommunicatiewetenschap vooral bestaat uit pogingen om aan te tonen dat er nog onvoldoende wetenschapscommunicatiewetenschap op niveau is. Een recent artikel van Aart van Stekelenburg en collega’s probeert wat helderheid te scheppen in de verwarring. (Ik moet hier erbij zeggen dat Van Stekelenburg net als ik in Nijmegen werkt, maar bij een andere faculteit – ik heb hem helaas nog nooit ontmoet). Het bestaat uit twee delen: het legt eerst het probleem uit van de allerbekendste theorie uit het vak, het deficietmodel, en probeert dit vervolgens te vervangen door iets beters. Het probleem met dat deficietmodel is dat het niet echt bestaat. Het wordt vooral gebruikt als een stropop door mensen die zich er tegen afzetten. Het zegt ongeveer dat mensen die tegen de wetenschap ingaan, zullen veranderen als ze eenmaal in aanraking komen met wetenschappelijke feiten of inzichten. Maar ongeveer is hier het sleutelwoord: iedereen gebruikt zijn eigen versie als stropop: gaat het om feiten of inzichten? gaat het om een houding die verandert of gedrag dat verandert? Enzovoort. Van Stekelenburg en zijn medeauteurs namen een grote hoeveelheid literatuur door, maar een goede versie van het model viel er niet uit te destilleren. Dat mensen zich ertegen af zetten is in die zin ook niet terecht: ze zetten zich af tegen iets dat niet duidelijk is. En dat afzetten gebeurt soms op ideologische gronden. Het deficietmodel suggereert immers dat het de bedoeling is om mensen richting de wetenschap te bewegen, en sommige mensen vinden dat te ver weg staan van de doelstellingen van objectieve en neutrale verslaggeving. Het klinkt een beetje schoolmeesterachtig: als jij maar weet wat ik weet, dan kom je ook wel tot betere inzichten. Van Stekelenburg en zijn medeauteurs komen met een model dat wat steviger zou moeten zijn, omdat het preciezer is. Ze noemen het het Empowerment model. Ik geloof dat die laatste term vooral gekozen is als weerwoord tegen de genoemde kritiek: hier wordt niet een tekort opgeheven, hier worden mensen sterker gemaakt. Door kennis over de wetenschap! [caption id="attachment_370653" align="aligncenter" width="500"] The empowerment model of informed publics - Aart van Stekelenburg c.s. - via Marc van Oostendorp.[/caption] Het idee is dus dat er drie stappen zijn: wie wetenschappelijke informatie tot zich neemt, krijgt meer wetenschappelijke kennis (stap 1); wie meer wetenschappelijke kennis heeft, past zijn overtuigingen over hoe de wereld in elkaar zit aan (stap 2); en beide stappen worden versterkt als iemand inzicht heeft in hoe de wetenschap werkt (‘science literacy’, stap 3). Dat klinkt allemaal best logisch; het voordeel is dat je ieder van de stapjes betrekkelijk eenduidig zou moeten kunnen testen. Ik geloof niet dat Van Stekelenburg en zijn medeauteurs denken dat dit nu het definitieve model is, maar het is in ieder geval een eerste stap op weg naar een serieuze wetenschapscommunicatiewetenschap.

Closing Time | Mazzy Star

Als iemand me naar mijn favoriete stem uit de rock en omstreken zou vragen, is er een aanzienlijke kans dat ik Hope Sandoval zou noemen. Al zou het antwoord ook iets anders kunnen zijn, afhankelijk van mijn stemming en de muziek waar ik op dat moment veel naar luisteren. Ik bedoel niet te zeggen dat Mazzy Star zonder haar stem een onbeduidend bandje zou zijn. Daarmee zou ik ze tekort doen. Bovendien weten ze hoe ze de perfecte muzikale omlijsting kunnen creëren voor de zang van Hope Sandoval. Maar dat de zang grotendeels bepalend is voor hoe de band klinkt valt niet te ontkennen. Ook bij live optredens, zoals blijkt uit deze tv-opname uit 1994.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: Frédéric Poirot (cc)

Goed nieuws voor Denen: ze hebben nu écht niets meer te verbergen

“Niets te verbergen” blijft een merkwaardig argument tegen privacy. Vandaag kregen bijna negen miljoen Denen daar een tamelijk praktische demonstratie van. Onbevoegden wisten via de legitieme toegang van een Deens bedrijf het centrale bevolkingsregister te doorzoeken en bemachtigden gegevens van ongeveer 8,8 miljoen geregistreerde personen. Daaronder namen, adressen en de Deense equivalenten van burgerservicenummers. Het gaat overigens ook om overleden en geëmigreerde Denen, waardoor het aantal groter is dan de huidige bevolking.

Het maakt pijnlijk duidelijk: je hebt misschien niets te verbergen voor de overheid. Maar de overheid kan niet altijd bepalen wie er verder meekijkt. De les daarvan zou tamelijk eenvoudig moeten zijn: gegevens die je niet bewaart, kunnen ook niet worden gestolen. Natuurlijk moet een overheid sommige gegevens bewaren. Zonder bevolkingsregister geen paspoort, geen uitkering en geen stembiljet. Maar als zelfs zo’n register, waarschijnlijk een van de best beveiligde bestanden van een land, op deze schaal kan worden leeggehaald, dan kan dat met elk bestand.

Dat principe heet in de AVG heel saai “dataminimalisatie”: verzamel alleen persoonsgegevens die werkelijk noodzakelijk zijn en bewaar ze niet langer dan noodzakelijk. Het is een van de verstandigste uitgangspunten van de hele privacywetgeving. Niet omdat iedereen kwaad in de zin heeft, maar omdat iedere database een risico vertegenwoordigt.

Foto: Eerste Kamer plenaire zaal @ foto: Hans Kouwenhoven en Eerste Kamer

Senatoren als politieke pokerchips

van Simon Otjes

Op 30 augustus kondigde Paul Rosenmöller (PRO) aan niet meer verkiesbaar te zijn bij de volgende Eerste Kamerverkiezingen. Acht jaar lang zat Rosenmöller in de Senaat. Wat heeft hij de afgelopen acht jaar gedaan? Natuurlijk heeft Rosenmöller niet stilgezeten. Als senator diende hij 40 moties in, dwong hij acht toezeggingen af en stelde hij twee vragen. Maar het handwerk van een parlementariër was niet het belangrijkste deel van Rosenmöllers functie: hij was de afgelopen acht jaar met name een belangrijke pokerchip voor Jesse Klaver.

De wet van Noten

De rol van Eerste Kamerleden in Nederland lijkt niet zozeer het maken van een eigen afweging, maar om bij onderhandelingen tussen Tweede Kamerfracties en kabinetten, die sinds Rosenmöllers lidmaatschap van de Eerste Kamer daarin geen meerderheid hebben gehad, als pokerchips te worden ingezet.

De reden hiervoor is dat Eerste Kamerleden vrijwel altijd hetzelfde stemmen als hun collega’s in de Tweede Kamer. In Den Haag staat dit bekend als de Wet van Noten. Dat komt deels omdat Eerste Kamerleden dezelfde opvattingen hebben als Tweede Kamercollega’s van dezelfde partij en vanuit die opvattingen naar wetten kijken. Tegelijkertijd zijn er ook praktischere factoren die een rol spelen: Eerste Kamerleden zijn deeltijdpolitici zonder ondersteuning, die geen tijd hebben om in detail over wetsvoorstellen en begrotingen te onderhandelen. Ze volgen hun collega’s omdat die een geïnformeerd en afgewogen oordeel hebben gevormd.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Closing Time | Lamb Eats Wolf

Het is dierendag. Ik zat gisteren na te denken over een toepasselijke Closing Time, maar er schoot me niet veel te binnen. Love is All had gekund, natuurlijk. Of die andere zingende kikker: Being Green. En toen kwam dit nummer zomaar voorbij op de radio. Van Kiki Rockwell uit Nieuw-Zeeland. Je kunt je afvragen of het echt heel veel met dierendag te maken heeft, afgezien van die wolf en dat lam in de  titel. Maar ik vond het een mooi en intrigerend nummer.

Foto: David Lisbona (cc)

Netanyahu kaapt het heldenverhaal

Een vliegtuig vol passagiers ontsnapt ternauwernood aan een ramp. De gezagvoerder wordt neergestoken, passagiers grijpen in, andere piloten krijgen het toestel veilig aan de grond. Voor Benjamin Netanyahu was vervolgens nog één ding nodig: zorgen dat ook hij op de foto stond.

Toen de passagiers van Flydubai-vlucht FZ1073 terugkeerden naar Israël, stond Netanyahu ze op Ben-Gurion op te wachten. De ontmoeting werd keurig vastgelegd door de Israëlische Government Press Office en via internationale persbureaus over de wereld verspreid. Het incident vindt bovendien plaats vlak voor de Israëlische verkiezingen, waardoor het Netanyahu een dankbare gelegenheid biedt om veiligheid weer centraal te stellen.

Vanuit Netanyahu’s perspectief is dat volkomen rationeel. Een dramatisch incident met een vliegtuig vol Israëliërs biedt hem vrijwel het ideale PR-materiaal: gevaar, Israëlische burgers, terrorisme en een premier die achteraf tussen de helden kan gaan staan.

Daarvoor hoeft de toedracht nog niet eens vast te staan. De copiloot stak de gezagvoerder neer en het toestel maakte een scherpe duik, waarna bemanning en passagiers ingrepen. Onderzoek naar het motief loopt nog. Netanyahu verklaarde ondertussen al dat de copiloot islamistisch was geradicaliseerd, zonder daar bewijs voor te leveren.

Zo verandert ook het verhaal. De hoofdrol hoort bij de Indiase gezagvoerder Smit Machchhar, die zwaargewond het cockpitluik wist te openen, en bij de mensen die daarna de aanvaller overmeesterden en het vliegtuig hielpen redden. Vervolgens verschijnt Netanyahu in beeld en wordt ook hij onderdeel van het heldenverhaal.

Foto: Stephanie LeBlanc on Unsplash

Frankrijk geeft politie alle ruimte om te schieten

Franse scholieren blokkeren de toegang tot hun scholen uit protest tegen volle klaslokalen, lange dagen, een tekort aan docenten en smerige, oververhitte schoolgebouwen. De politie treedt hard op. De demonstranten schuwen ook geen geweld. Minstens 83 politieagenten hebben verwondingen opgelopen, terwijl 119 scholieren en leraren gewond raakten. Woensdag waren er al meer dan 600 jongeren gearresteerd. Tot nu toe zijn er nog geen doden gevallen, maar dat zou wel kunnen gebeuren als de de politie gebruik gaat maken van een recent aangenomen wet die er op neerkomt dat elk politieschot in principe als legaal beschouwd wordt. Een ‘License to kill’, zoals de oppositie de nieuwe wet heeft genoemd. Een gevaarlijke ontwikkeling bij de aanzwellende sociale onrust in het land.

Twee weken geleden waren er overal in Frankrijk demonstraties tegen deze verruiming van de bevoegdheden van de politie om wapens te gebruiken. Voorheen moest een schot van de politie of gendarmerie aantoonbaar strikt noodzakelijk en proportioneel zijn. Volgens de nieuwe wet wordt het automatisch als rechtmatig beschouwd. Ondanks een petitie tegen de wet die in enkele weken tijd meer dan 730.000 handtekeningen verzamelde, drukte de Franse regering het voorstel op 7 juli door de Nationale Vergadering, met steun van het extreemrechtse Rassemblement National (RN). Tijdens wat critici een ‘vote de la honte‘ (stem van schande) noemden, stemden 313 parlementariërs voor het voorstel, onder wie alle 122 afgevaardigden van de extreemrechtse partij. Het is een wet waarbij de staat alle verantwoordelijkheid voor een dodelijke afloop van schietpartijen van agenten naast zich neer kan leggen In plaats van dat de staat moet aantonen dat een dodelijk schot absoluut noodzakelijk is, schrijft Amnesty, ‘is het nu aan de nabestaanden om het tegendeel te bewijzen’. 

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Closing Time | Redeemer

Yard Act uit Leeds wordt meestal ingedeeld bij de post-punk. Maar wel met invloeden die je niet zo vaak in dat genre hoort, zoals disco en hiphop. Hun muziek is vaak dansbaar, op het springerige af, dus de link met disco is te begrijpen. En zanger James Smith praat meer dan hij zingt, dus dat heeft wel iets van rappen.

Redeemer is niet springerig, maar wat zwaarder dan eerdere nummers van de band. Wel leunt het sterk op een beat, maar die is meer log dan dansbaar. Niks mis mee, wat mij betreft. En James Smith zingt, met dat typische Yorkshire accent waarin “fun” en “nun” perfect rijmen op “done”.

Foto: Jade Koroliuk on Unsplash

Stopt de oorlog in Oekraïne binnenkort?

De oorlog in Oekraïne is een uitputtingsoorlog. De oorlogvoerende landen proberen elkaar zoveel te beschadigen totdat er een opgeeft. De eisen van Rusland concentreren zich momenteel op capitulatie van de provincie Donetsk en het afzien van het NAVO-lidmaatschap. Oekraïne, dat jarenlang de overwinning opeiste, vraagt om een onmiddellijk staakt-het-vuren. Maakt een onderhandeld einde ook kans? Wat is te verwachten in de winter van 2026-27? Een beredeneerde gok van Kees Kalkman en Guido van Leemput over het verloop van de oorlog.

In het vijfde oorlogsjaar zijn er twee fronten. Het gaat om het landfront en het luchtfront die relatief los van elkaar staan. Het eerste is het 1200 km lange front dat zich krult door het zuiden en oosten van Oekraïne en dat zo goed als vast zit. Het is de loopgravenoorlog van de 21e eeuw. Niemandsland, het gebied tussen de twee fronten, is anders dan in de 20e eeuw soms wel 20 km breed. Deze grijze zone wordt gecontroleerd door drones die iedereen die zich laat zien in groot gevaar brengt. Sneuvelen is dan heel dicht bij. Daarom ligt het vastgelopen front niet precies vast. Er is een ruime overloopzone. Om grondgebied te kunnen innemen moet de grijze zone opgeschoven worden. Dat is een bloedige operatie.

Closing Time | Ode aan Banksy

Singer-songwriter Jecsa Hoop adoreert op haar manier graffiti- en stencil-artiest Banksy, die ook de gewaardeerde belangstelling van Sargasso geniet.

Jecsa Hoop zingt dat ze , vergeleken met Banksy, niet kan tippen aan de kwaliteiten van zijn muurwerken. Enige jaloezie wellicht, maar vooral bewondering:

You’re so provocative, so underground

Dus moedigt ze Banksy aan door te gaan en vooral zijn ware identiteit niet prijs te geven.

And I never wanna see your face

Closing Time | RIP Cronos

Cronos, oftewel Conrad Lant, is op 63 jarige leeftijd overleden. Als bassist en zanger van Venom was hij een ongelooflijke invloed op de metal, met name op de ontwikkeling van de vroege thrash en extreme metal aan het begin van de jaren 80. Metallica, Slayer, de latere black metal scene – het had er allemaal anders uitgezien zonder Venom, en Cronos. Ik ben heel blij dat ik ze nog een keer in hun originele bezetting heb mogen zien, op Dynamo ’96. Ons rest dank voor de muziek en zijn bijdrage aan al dat moois.

Closing Time | REZN

Psychedelische doom stoner metal. Wie houdt er nou niet van, van psychedelische doom stoner metal? IEDEREEN HOUDT VAN PSYCHEDELISCHE DOOM STONER METAL, TOCH?!?!!? Ahem, dus, eh, lekkere luistermuziek van REZN, uit Chicago. Bijkomende bonus van dit soort bands is dat het artwork op de (tegenwoordig meestal virtuele) albumhoes ook erg vet is. Dit is hun laatste album, Cycles in the Infinite Dream.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Volgende