Hypocrisie als politiek sabotagemiddel

Elke poging tot maatschappelijke verandering roept tegenwoordig dezelfde reflex op. Iemand spreekt zich uit over klimaat, arbeidsomstandigheden of ongelijkheid, en binnen seconden klinkt het verwijt: hypocrisie. Je eet vlees. Je vliegt. Je bezit een smartphone. Dus zwijg. Het is een opvallend soort kritiek. Ze komt vrijwel altijd van mensen zonder alternatief, zonder plan, zonder ambitie om iets te verbeteren. Het hypocrisie-argument fungeert als moreel veto: wie zelf onderdeel is van het systeem, verliest het recht om dat systeem te bekritiseren. Betrokkenheid wordt zo omgedraaid tot schuld. Die redenering houdt alleen stand als je het grotere plaatje negeert. Het huidige kapitalistische systeem is zo ingericht dat vrijwel elke handeling ecologische en sociale schade veroorzaakt. Energieopwekking, voedselproductie, kleding, elektronica, vervoer: alles is doordrenkt van uitstoot, uitbuiting en externalisering van kosten. Wie leeft, participeert. Wie participeert, veroorzaakt schade. Morele zuiverheid is in zo’n systeem geen realistische optie. Er bestaat geen levensstijl zonder voetafdruk en geen consumptie zonder gevolgen. Wie dat toch eist, stelt een onhaalbare norm en kan vervolgens iedereen afserveren die die norm onvermijdelijk overschrijdt. Dat is geen principiële kritiek, dat is een techniek om verandering te blokkeren. Toch maken mensen voortdurend keuzes die de schade beperken. Minder vlees eten. Minder vliegen. Stemmen op partijen die klimaatbeleid serieus nemen. Fast fashion mijden. Zich organiseren in vakbonden. Demonstreren. Dat gebeurt vaak inconsistent, soms tegenstrijdig, altijd onvolmaakt. Precies zoals menselijk handelen eruitziet. Juist die onvolmaaktheid wordt aangegrepen om het hele streven te delegitimeren. Niet door mensen die betere voorstellen doen, maar door mensen die liever geen verantwoordelijkheid erkennen. Cynisme krijgt zo de status van intellectuele scherpte. Als niemand schoon is, hoeft niemand zich te wassen. Het verwijt van hypocrisie zegt dan ook zelden: laten we het beter doen. Meestal betekent het: laten we vooral niets veranderen. Het verschuift de aandacht van structuren naar individuen, van macht naar persoonlijke keuzes, van oplossingen naar morele afrekening. Beter dan niets doen is op zichzelf al waardevol. Niet omdat individuele keuzes het systeem vanzelf ontmantelen, maar omdat ze richting geven en laten zien dat het bestaande model geen natuurwet is. Ze maken zichtbaar dat alternatieven denkbaar zijn en dat verantwoordelijkheid niet automatisch ophoudt bij persoonlijke imperfectie. Perfectie eisen in een fundamenteel scheef systeem is geen morele strengheid. Het is sabotage. En het hypocrisie-argument is daar een van de meest effectieve - en gemakzuchtige - instrumenten voor.

Door: Foto: Ruben Aster on Unsplash
Foto: Miguel Bruna on Unsplash

De illusie van gevaar: hoe we vrouwen bang maken in een veilige wereld

, door

Nederland is veiliger dan ooit. De criminaliteitscijfers zijn historisch laag. En toch fietsen vrouwen om, vermijden ze donkere straten, dragen ze sleutels tussen hun vingers en appen ze bij thuiskomst. Niet omdat het nodig is, maar omdat het zo geleerd is.

Dat is natuurlijk niet de hele waarheid,  en het is belangrijk om eerlijk te zijn over waar vrouwen wél meer risico lopen. Maar het is een wezenlijk deel ervan, dat zelden hardop wordt gezegd.

Waar vrouwen écht meer risico lopen
Laat we beginnen met wat de cijfers wél zeggen. Uit de CBS Emancipatiemonitor 2024 blijkt dat vrouwen significant vaker slachtoffer zijn van seksueel geweld: het slachtofferpercentage van seksueel geweld ligt bij vrouwen vijf keer zo hoog als bij mannen (3,1 tegenover 0,6 procent). Vrouwen zijn ook vaker slachtoffer van huiselijk geweld: 10 procent van de vrouwen tegenover 8 procent van de mannen. En bij meer dan de helft van de vrouwen die in de periode 2014–2023 werden vermoord, was de vermoedelijke dader een (ex-)partner.

Daar komt bij dat seksueel geweld voornamelijk plaatsvindt in het uitgaansgebied, zowel bij mannen als bij vrouwen, en dat vrouwen meer dan mannen slachtoffer worden in uitgaansgebied, op het werk of bij iemand anders thuis.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: dan pope (cc)

Europese afhankelijkheid van VS & Qatar

, door

ACHTERGROND - Terwijl de doldwaze oranje oempa loempa in het Witte Huis steeds vreemdere fratsen uithaalt zitten de EU-lidstaten (waaronder Nederland) in een drievoudige strategische klem bij de VS: ICT, betalingssystemen en energie. De afhankelijkheid van Amerikaanse ICT hebben we eerder besproken. Voor een grotere onafhankelijkheid op gebied van betalingssystemen zet de EU in op IDEAL opvolger WERO en de digitale Euro. Dat dat geen overbodige luxe is laten de ervaringen van de rechters van o.a. het Internationaal Strafhof zien. Voor energie resteert een simpele keus: de VS & Saoedi-Arabië achterna als petrostate of China en India achterna als electrostate.

De Europese droom van waterstof blijkt net zo vluchtig als het goedje zelf. Veel van de met veel fanfare aangekondigde projecten worden afgeblazen als het aankomt op de investeringsbeslissing, ook de vele pilots met waterstoftreinen, bussen en vrachtauto’s worden een voor een opgedoekt. Batterij-elektrische alternatieven blijken bedrijfseconomisch beter te renderen en dat geldt breder voor investeringen in wat Ember Energy als electrotech bestemd. Wat resteert is een forse overinvestering in waterstofleidingen en een continent breed tekort aan investeringen in het elektriciteitsnetwerk, wat in veel lidstaten leidt tot netcongestie.

Petrostate vs electrostate

Voor de EU ligt de electrostate meer voor de hand dan petrostate. Europa is afhankelijk van import van olie, gas en uranium. Een afhankelijkheid die pijnlijk duidelijk werd bij de Russische inval in Oekraïne, waarmee de toegang tot goedkoop Russisch aardgas werd afgesneden. De afhankelijkheid van Russisch gas werd in hoog tempo omgebogen in afhankelijkheid van de import van duurdere LNG uit vooral de VS en het Midden-Oosten. In sneltreinvaart werden importterminals voor LNG gerealiseerd, de afhankelijkheid van Russisch uranium bleef. Nu blijkt de nieuwe afhankelijkheid van de VS en Qatar ons niet ongevoelig te maken voor prijsschokken, al valt de impact vooralsnog mee vergeleken met het prijseffect van de Russische invasie in Oekraïne.

Foto: "Trump Maga Rally in Charlotte, North Carolina" by The Epoch Times is licensed under CC BY-NC 2.0

MAGA en de aanval op Iran: even wachten op de uitleg

, door

Peilingen laten een opvallend beeld zien. Een aanzienlijk deel van de Amerikanen wijst de Amerikaanse aanval op Iran af. Volgens recente peilingen keurt een meerderheid van de Amerikanen in het algemeen de aanvallen af en zelfs binnen de Republikeinse achterban bestaan twijfels over een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten.

Dat lijkt op het eerste gezicht opmerkelijk. Donald Trump heeft zijn politieke beweging jarenlang gebouwd op een bijna reflexmatige loyaliteit. De MAGA-achterban volgde hem door verkiezingsnederlagen, rechtszaken, staatsgreep-retoriek en een inmiddels indrukwekkende lijst aan alternatieve werkelijkheden.

En nu plotseling twijfel over een militaire aanval.

De verklaring ligt vermoedelijk een stuk eenvoudiger dan je op het eerste gezicht zou denken. De achterban heeft simpelweg nog geen bruikbaar verhaal gekregen.

Trump presenteerde zich jarenlang als de president die eindeloze oorlogen zou beëindigen. “America First” betekende volgens de marketingfolder dat Amerikaanse soldaten niet langer in het Midden-Oosten zouden sneuvelen voor vage geopolitieke strategieën. Een aanval op Iran past slecht in dat verhaal. De cognitieve puzzel ligt dus nog even op tafel.

Dat probleem lost zich doorgaans vanzelf op. Zodra de propagandamachine op gang komt, verschijnt er vrijwel altijd een nieuwe uitleg van de kansel waarmee de realiteit alsnog netjes in het bestaande wereldbeeld past. Misschien ging het om zelfverdediging. Misschien om het redden van Israël. Misschien om het bevrijden van het Iraanse volk. Of, klassiek Trumpiaans, een combinatie van alle drie én de olie.

Foto: Tasha Jolley on Unsplash

Slavernij bestaat nog altijd

, door

De Nieuwe Beurskoers (DNBK) is een oecumenische vereniging van christelijke beleggers die een benchmarkonderzoek heeft gedaan naar de rol die Nederlandse beursgenoteerde bedrijven kunnen spelen bij het terugdringen van moderne slavernij wereldwijd. Uit het onderzoek blijkt dat acht van de tien onderzochte bedrijven al mogelijkheden hebben om actief misstanden op te sporen, maar ze doen dat slechts in beperkte mate. Zes bedrijven voldoen aan de basisverwachtingen en twee bedrijven presteren bovengemiddeld. Maar wanneer het gaat om het daadwerkelijk aanpakken van misstanden, benutten bedrijven gemiddeld slechts 15% van de beschikbare mogelijkheden.

In het voorwoord bij het rapport verwijst Mgr. De Korte, bisschop van Den Bosch, naar de bekende pauselijke encycliek Rerum Novarum waarin de kerk eind negentiende eeuw de erbarmelijke arbeidsomstandigheden onder het kapitalisme aankaartte. De Korte, meer dan een eeuw later: “Het lijkt alsof het systeem dat wij hebben opgebouwd niet kan bestaan zonder uitbuiting. Bedrijven en investeerders schuwen winst op korte termijn allerminst, vaak ten koste van arbeiders en Gods schepping.” Het rapport laat zien dat het anders kan, maar het gebeurt dus niet. Er is gebruik gemaakt van een Britse methode voor dit soort onderzoek, ‘Find It, Fix It, Prevent It’. Alleen Ahold Delhaize  en JDE Peet’s (met Douwe Egberts) halen meer dan de helft van de punten die onderzocht werden. DNBK adviseert de bedrijven onder meer actief onderzoek te doen, te zorgen voor ‘passend herstel’ bij aangetroffen gevallen van slavernij en interne preventiemechanismen te versterken.

Foto: Javier Miranda on Unsplash

De VS, kernwapens en armageddon

, door

Decennialang gold in geopolitieke discussies een vrij simpele intuïtie. Een streng religieus regime met kernwapens vormt een risico. Het argument verscheen steeds weer in analyses over Iran. Een theocratie die zichzelf ziet als uitvoerder van een goddelijke opdracht, gecombineerd met nucleaire ambities, roept begrijpelijke nervositeit op.

De blik richtte zich daarbij vrijwel altijd op Teheran. Washington bleef meestal buiten beeld. Toch schuift daar iets. Volgens meldingen van Amerikaanse militairen hebben commandanten de recente spanningen rond Iran beschreven in religieuze termen. De oorlog zou passen binnen “Gods plan” en verwijzingen naar Bijbelse profetieën en Armageddon doken op in briefings en toespraken.

Een incident op zichzelf vormt gelukkig nog geen trend, maar de bredere context maakt dit verhaal wel relevant.

De theologie van de eindtijd
Binnen delen van het Amerikaanse evangelisme leeft namelijk een specifieke interpretatie van de Bijbel. In dat wereldbeeld speelt Israël een centrale rol in de eindtijd. De stichting van de staat Israël markeert volgens deze lezing het begin van een profetische keten die uiteindelijk leidt tot een apocalyptische oorlog in het Midden‑Oosten en daarna de wederkomst van Christus.

Deze interpretatie, vaak dispensationalisme genoemd, vormt al decennia een belangrijk element binnen evangelische politiek in de Verenigde Staten. Grote megakerken, lobbyorganisaties en mediakanalen bouwen hun politieke agenda gedeeltelijk rond dat idee.

Waan van de dag

Forse toename van het aantal leden van politieke partijen in 2025

, door

Het ledental van landelijke partijen is in 2025 met ruim 57.000 toegenomen tot 448.100 – een groei van 14,6%. Daarmee is de laatste piek in ledentallen, van 1982, overtroffen. Op dit moment is 3,3% van de kiesgerechtigde Nederlanders lid van een politieke partij; begin 2021 was dat nog 2,4%. Vrijwel alle in de Eerste en Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen hebben in het afgelopen verkiezingsjaar meer leden mogen verwelkomen, zo blijkt uit de jaarlijkse opgaven aan het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) van de Rijksuniversiteit Groningen

Closing Time | With God on our side

, door

En zo staat het geschreven:

Psalm 118:6: Met de HEER aan mijn zijde heb ik niets te vrezen, wat kunnen mensen mij doen?

De Wikipedia over ’With God on Our Side’, van Bob Dylan:

De tekst gaat over de neiging van Amerikanen (of veel andere samenlevingen) om te geloven dat God altijd aan hun kant zal staan ​​en zich zal verzetten tegen degenen met wie ze het oneens zijn, waardoor de moraliteit van gevoerde oorlogen en door hun land begaan wreedheden onbetwist blijft.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Mededeling

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Volgende