Kunst op Zondag | Caravan

Vanavond weer kijken naar VPRO’s Zomergasten.  En of dat op zichzelf al niet interessant genoeg is, gaan we de caravan nader beschouwen. Het ding doet dienst sinds 2017, toen Janine Abbring de presentatie overnam. Zoals gebruikelijk in de Nederlandse folklore, bracht die verandering wat tumult teweeg. Lof en afkeuring op de sociale kanalen. Terzijde: is er ooit een verandering geweest die het volk niet verdeelde? Er werd gesuggereerd dat de half verzopen caravan plagiaat was. Van de voorstelling ‘Drift’ (1996) van theatergezelschap Vis à Vis. In 2017 herhaalde Vis à Vis zichzelf met de voorstelling ‘Mare’, dat zich ook in een waterbassin voltrok. Toen kon een ramp de lachers nog mobiliseren. Dat kan nu echt niet meer. https://www.youtube.com/watch?v=_3cpna7iwsE Anderen vonden dat het hele idee was geïnspireerd op het werk van fotograaf Richard Misrach (Submerged trailer, Salton Sea, 1985). Of op het werk 20:50 van Richard Wilson, die een zaal onder olie zette. Het leek wel een spiegel. Alleen als je over het oppervlak blies, zag je de rimpeling in de vloeistof. https://www.youtube.com/watch?v=Plv1-xVlO-0 Kortom, men vroeg zich af: hoe komen ze er op? Nou, gewoon over de Janine Abbringbrug. Water er in of dan maar de lucht in Janine Abbring leek zich in de eerste Zomergastenuitzending van dit seizoen zich enigszins te verontschuldigen voor het decor. De VPRO had niet op gerekend op de ondergang van menig caravan bij de desastreuze overstromingen in Limburg. Blijkbaar was men ook niet zo creatief om in een paar dagen tijd het decor te veranderen. Een simpele ingreep had gekund: geen water rond de caravan, maar er in. Benedetto Bufalino – Zwembad caravan (2018). https://www.youtube.com/watch?v=Z2gtkv8nnOA Of zo hoog dat het stijgende water er niet meer bij kan. Benedetto Bufalino – De caravan in de lucht (2013). https://www.youtube.com/watch?v=WnuMYu9yR0s Geschiedenis De hedendaagse caravan is een nazaat van vroegere huifkarren, kermis- en circuswagens. Een oude kermiswagen werd opgetuigd met de levensgrote, uit papier gesneden silhouetten. Ze stellen vroegere slavenhouders en slaven voor. In de wagen staat een stoomorgeltje dat een compilatie van jazz en gospels ten gehore brengt. In de titel zit het Haïtiaans-creoolse woord voor 'catastrofe', refererend aan de manier waarop ontmenselijkende en gewelddadige ervaringen in geschiedschrijving zijn onderbelicht. Kara Walker - The Katastwóf Karavan, 2018. https://www.youtube.com/watch?v=NS46dYw8hXE Evolutie Tegenwoordig zien die kampementjes op wielen er wat comfortabeler uit. Eenmaal ergens neergezet, kan de luifel uit, er kan van alles en nog wat uitgeklapt worden en men creëert een luxe onderkomen dat heel in de verte nog een beetje aan kamperen doet denken. Dat idee is niet meer terug te vinden in  de evolutie van de caravan tot deze ‘mobile home’. Joep van Lieshout – Mobile home, 1995. https://www.youtube.com/watch?v=L0jZsRG9CoQ Joep van Lieshout bedacht ook de ‘kippencaravan’. Op weg gaan met een caravan vereist de juiste stuurmanskunst. Maar dan kom je ook ergens. Kort door de bocht gezegd is de caravan “een universum in beweging dat langs eindeloze, onvoorspelbare paden reist naar fantasievolle bestemmingen.” Michael Elmgreen en Ingar Dragset – Shortcut, 2003. Meer caravans Erwin Wurm – One minute scupltures (2017), uitgevoerd door publiek bij een caravan (kijk hier vanaf 44 sec.) Michel de Broin – Solitude (2002). Eiko & Koma - The caravan project (1999). Edit (zondag 25 juli 2021 - 10:30 u.): In het decor van VPRO Zomergasten staat geen caravan maar een camper, naar een ontwerp van Koen Steger en Neal de Groot. Maar ach, een camper is toch een caravan die zelf rijdt?

Recensie Zomergasten | Nazmiye Oral

COLUMN - Op Nederland 3 was gisteravond de eerste uitzending van Zomerpromenade. Dus niet de echte Promenade, maar Zomerpromenade. Met Diederik Ebbinge. Niet dat ik het heb gezien, want ik keek naar Zomergasten met Nazmiye Oral. Net zoiets als Zomerpromenade, maar dan een stuk langer.

Deze derde uitzending van Zomergasten stond in het teken van worden wie je bent. We zagen een scene uit de film Revolver van Guy Ritchie. Waarin de claustrofobische hoofdpersoon vast komt te zitten in een lift en de stemmen in zijn hoofd de vrije loop laat. ‘Je wordt geboren met een fabrieksinstelling’, doceerde Oral. Daarnaast heb je alle ‘voorouderlijke shizzle’ die je meekrijgt. En dan is er invloed van buitenaf die jouw fabrieksinstelling vervormen. Die vervorming, dat is het ego. Het ontmantelen daarvan, is worden wie je bent.

De vraag was natuurlijk: zijn Janine Abbring en Nazmiye Oral in staat om Nazmiye Oral in de drie duur die dit programma duurt te ontmantelen en te laten worden wie ze is?

Worden wie je bent doet vaak pijn, zegt Oral. Mutatie doet pijn. Verandering doet pijn. In een fragment uit Messiah zagen we een Jezus-look-a-like die op de Tempelberg de mensen uitnodigde om zich te laten wegen. Een jongetje stapt naar voren, wordt even later neergeschoten door soldaten, waarna de Messias de kogel uit zijn borst haalt. Het mooie hiervan was, volgens Oral: ‘Er is leven na het oordeel, er is leven na verbanning, er is leven na afgeschreven zijn. Er is leven.’

Bestel je boeken bij Bazarow

Bazarow is een verkopende boekensite, waar je ook recensies, nieuws, een agenda en een digitaal magazine kan vinden. Nog niet alles is af, maar veel boeken zijn al te vinden en er komt de komende maanden steeds meer bij.

Het doel van Bazarow is om een site te vormen die evenveel gemak biedt als de online giganten maar die wél teruggeeft aan de boekensector. Tegen roofkapitalisme, en voor teruggeefkapitalisme, bijvoorbeeld door te zorgen dat een flink deel van de opbrengst terug naar de sector gaat en door boekhandels te steunen.

Closing Time | Mysteries of the Macabre

Van het ene percussiestukje naar het andere. Hier zagen en hoorden we een stukje beginnen met ‘vocale percussie’. Dat doet we denken aan Barbara Hannigan. Een sopraan die een bijna popster-achtige divastatus heeft in de moderne serieuze muziek. Inmiddels maakt ze ook naam als dirigent. Vandaag laten we zien dat ze zang, dirigeren en theater moeiteloos beheerst.

U ziet en hoort ‘Mysteries of the Macabre’ van de in 2006 overleden componist György Ligeti. Mysteries of the Macabre is een door Ligeti gearrangeerd stuk van drie aria’s uit zijn opera Le Grand Macabre.

Foto: © VPRO Zomergasten 2020 Nazmiye Oral

Zomergasten 2020 met Nazmiye Oral

Let op: de recensie vindt u hier.

Ik ben iedereen beu, vooral mezelf. Telkens weer hetzelfde liedje. De woorden zijn anders, maar het is toch dezelfde tune. Een kapotte plaat, dat is het! Er zit een kapotte plaat in mij.

Ik heb het nu wel gehad met Netflix en YouTube-filmpjes, het me, myself and I.

Zal, afgaand op deze twee uitspraken van Nazmiye Oral, Janine Abbring ook vanavond er een zware dobber aan krijgen iets uit de privésoep van haar gast te lepelen? Nee, we vermoeden dat wat Abbring bij Inez Weski niet lukte, bij Nazmiye Oral geen probleem zal zijn.

Abbring hoeft er waarschijnlijk erg weinig moeite voor te doen, want het werk van Nazmiye Oral is grotendeels nauw verbonden met haar eigen leven. In al haar veelzijdigheid speelt de relatie tussen haarzelf en ‘de ander’ een stevige rode draad.

Veelzijdig? Ja, ze maakte en maakt geschreven columns voor De Volkskrant (2003 – 2012), de Gelderlander (sinds april dit jaar) en gesproken columns voor de Nieuwe Maan.

Ze schreef ook de roman ‘Zehra’ (2011). Over een kind dat in haar eentje rondzwerft in een Turks dorp (Oral is als 6-jarige in haar eentje naar Turkije gestuurd) en uiteindelijk een adoptiemoeder treft. Niet geheel toevallig heet die vrouw Havva (de naam van Orals moeder) en is ze weduwe. Orals vader overleed op 47-jarige leeftijd, een jaar nadat Oral het ouderlijk huis verliet en een pad ging bewandelen dat niet zo naar de zin van haar ouders was.

Foto: © Corne van der Stelt -Pepijn Gunneweg - The Great Wonder

Pepijn Gunneweg: variété voor de glimlach

RECENSIE - ‘Een kleine man op zoek naar het Grote Wonder. Dat is de insteek van de eerste solovoorstelling – met orkest – van Pepijn Gunneweg, vooral bekend van The Ashton Brothers.

En wie die laatste nooit heeft mogen genieten, moet vooral even de documentaire The Ashton Brothers – Vrolijkheid met Pijn om te zien welke geweldige fysieke en mentale inspanning hun circusacts vergden. En hoe pijnlijk het vertrek van Gunneweg bij de groep in 2014/2015 was, letterlijke en figuurlijk.

En we kennen het gezicht van Pepijn Gunneweg als presentator van de BZT Show, Het Klokhuis en Kinderen voor Kinderen bij de NPO en/of Foute Vrienden op RTL5. Voor het eerst maakte hij nu een geheel eigen theatervoorstelling.

Pepijn Gunneweg neemt geen erfenis van The Ashton Brothers mee, want hij beperkt de halsbrekende toeren. Hij heeft leren zingen, maar geeft gelukkig ruim baan aan het bijzondere en attractief spelende combo Troupe muzikale Freaks met piano, trombone, percussie en viool onder een voortreffelijke zangstem van Nienke Caljouw.

Dat is variété zoals het ooit geweest moet zijn: aanstekelijk vermaak in vele vormen van muzikanten, dansers, vreemde typetjes, goochelaars en illusionisten. Dat laatste roept het meest op tot verwondering. Deze voorstelling onder regie van Rogier in ’t Hout en Titus Tiel Groenestege draait vooral om de aparte sfeer.

Closing Time | Paleis van Boem

Paleis van Boem bestaat uit Martin Vonk en Jaap de Weijer, beide opgeleid aan het Rotterdams conservatorium. Ze hebben gedurende hun carriere vooral muziek gemaakt voor film en theater. Hun bekendste werk is waarschijnlijk de filmmuziek voor de film Karakter.

Hun platendebuut was Mowgli goes kaka uit 1985; een plaat met experimentele percussie. Wonderlijk genoeg was percussie in die jaren relatief populair, met bandjes als Slagerij van Kampen, Motel Bokassa en Nagasaki Ondekoza.

Bosnisch-Nederlands-Engels-Japans-Koreaans

RECENSIE - Engels is geen echte wereldtaal, dus leert de Bosniër die beter Nederlands dan Bosnisch spreekt het Japans dat vele malen rijker is, en het Koreaans om de vooroordelen van zijn aanstaande schoonouders te bestrijden.

De jonge acteur en theatermaker Vanja Rukavina (bijna 30) heeft een ontdekking gedaan: dat taal nauw samenhangt met cultuur, wereldbeeld en identiteit. Hij is er zo verguld mee dat hij z’n publiek bij aanvang van de voorstelling een 20 minuten durend hoorcollege taalkunde bezorgt staande achter een katheder op het toneel. Dat je even denkt: dit weet ik wel als oudere jongere, waar is de uitgang?

Tot Vanja ineens vanachter z’n spreekgestoelte stapt voor een onophoudelijke snelle en beeldende  stroom aan voorbeelden uit vijf talen vanuit z’n eigen praktijk: met Nederlands als moedertaal vanwege z’n opvoeding in deze cultuur; het Bosnisch dat hij met de nodige fouten spreekt; zijn fascinatie voor het Japans dat hij leert; z’n afkeer van het Engels als onterecht gekwalificeerde wereldtaal; en tenslotte de worsteling om de moedertaal van zijn Koreaanse bruid-in-spe te leren.

Zijn vrouw spreekt vloeiend Engels en in die taal heeft ze hem duidelijk gemaakt dat haar ouders – die Vanja nog nooit ontmoetten – hun aanstaande huwelijk afkeuren omdat hij buitenlander is die hun taal niet spreekt en niet met een ‘normaal’ vak goed verdient. En dus is, ook ongezien, de afkeer al snel wederzijds. Vanja vermant zich en wil een brug slaan door hen in het Koreaans tegemoet te treden. Hij oefent hardop op het toneel.

Foto: Eric Heupel (cc)

#De Laatste# – van Jack Wouterse

RECENSIE - Vorige week werd ik door mijn lief verrast met een avondje theater. Iets waar we allebei dol op zijn, maar wat we veel te weinig doen. We hebben niet in alles dezelfde smaak, maar hij kent me goed genoeg om te weten wat ik leuk vind. En ik vind Jack Wouterse leuk.

Ik heb nooit geweten dat hij begonnen is als clown, nog wel in het circus van Sjoukje Dijkstra, Nederlands enige echt succesvolle kunstrijdster. Van wie ik dan ook weer niet wist dat ze een circus had. Wat best vreemd is, want mijn moeder is altijd groot fan van haar geweest. Maar het gaat nu even over Jack Wouterse dus. Die zelf ook een circus begon, maar uiteindelijk als acteur furore maakte. Die grote lobbes met de prettige stem. Hij loopt inmiddels tegen de pensioenleeftijd aan en deze theatervoorstelling wordt aangekondigd als #DE LAATSTE#.

Het is een one-man-show in alle opzichten. “Ik doe gewoon alles zelf. Zelf schrijven, zelf decor maken, alles zelf, de hele mik. Dat heb ik altijd willen doen. Nog eenmaal alles uit de kast.” En dat doet hij.

Eigen foto KvdS

We zijn in het Zaantheater, wat een erg leuke locatie is. Met een mooie foyer, vriendelijk personeel en grappige wc’s: Op de deuren staan bekende artiesten afgebeeld in allerhande bizarre posities, echt leuk bedacht. Je komt meteen in de stemming, zeg maar.

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Lezen: Het wereldrijk van het Tweestromenland, door Daan Nijssen

In Het wereldrijk van het Tweestromenland beschrijft Daan Nijssen, die op Sargasso de reeks ‘Verloren Oudheid‘ verzorgde, de geschiedenis van Mesopotamië. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van wat we nu het Midden-Oosten noemen verenigd in een wereldrijk, met Mesopotamië als kernland. In 612 v.Chr. brachten de Babyloniërs en de Meden deze grootmacht ten val en kwam onder illustere koningen als Nebukadnessar en Nabonidus het Babylonische Rijk tot bloei.

Foto: Eric Heupel (cc)

Het kerstverhaal van De Vloer Op: De Zingevingsfabriek

RECENSIE - Weergaloos:

Heb je haar weer met de superlatieven. Ik zou natuurlijk ook kunnen schrijven over dingen die ik maar zo zo vind, maar dat zou nogal saai zijn. Sterker nog, ik zou er niet eens aan denken om over zo zo te schrijven. Not how my mind works. Nog sterker; zo werkt jouw hoofd ook niet. Iedereen slaat aan op uitersten. Dat gezegd hebbende; dit is misschien wel een aflevering van De Vloer Op die niet iedereen aanspreekt, laat staan grappig is.

Ik vermoed dat je zelf ervaring moet hebben met de GGZ, en/of een voorliefde voor dit programma, om te begrijpen hoe ongelooflijk goed dit in elkaar steekt. Deze aflevering was natuurlijk veel meer gescript dan anders. But I was blown away.

Het gaat over het leven, over de liefde en de climax slaat nergens op. En toch is het een weergaloos stukje theater.

Dit artikel verschijnt ook op hoevrouwendenken.nl

Foto: Montecruz Foto (cc)

Kunst op Zondag | Straattheater

Al vanaf mei barst het van de straattheaterfetivals. Nu de zomervakantie is aangebroken is de kans wat kleiner dat het straattheater in regenbuien verzuipt. Dan zie je ineens ook theaterlieden, die normaal gesproken alleen binnen acteren, ook op straat, in parken en op pleinen aan het werk.

De echte straattheaterlui zijn natuurlijk de kunstenaars die niets anders doen. Of zijn dat kitschenaars? Makkelijk vermaak op braderieën, kermissen en buitenfestivals die de boel opleuken met acrobaten, jongleurs, clowns en grappige muzikanten.

Niks makkelijk. Straattheater is keihard werk. Alleen de voorbereiding al is pittig klussen. De aandacht van een slenterend publiek zien te vangen is zo mogelijk nog harder werken.

Veel straatthester is spektakel. Daar zit naar mijn smaak veel geschreeuw en weinig wol onder. Toch ben ik nog aardig wat straatheater tegengekomen dat me van begin tot eind kon boeien. Maar ik zou op straat wel eens verrast willen worden door een act die niet alleen boeit maar de toekijkende meute ook compleet stil doet vallen.

Krist Doo Straattheater met Ût Hunebed.

Parade van het 6e internationale straatthaterfestival in Sint-Petersburg.

Mr. Pejo’s Wandering Dolls met The Last bastion.

Teatro Pavana.

Natural Theatre Company met Umbrella Surprise.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Volgende