Het probleem dat politieke partij heet

De hoofdrolspelers in ons politieke stelsel zitten niet in de Tweede Kamer of het kabinet. Ze hebben daar wel afgevaardigden die als woordvoerder fungeren en hun standpunten naar voren brengen. Ze hebben een bestuur zonder mandaat van de Nederlandse kiezer. En ze bepalen op wie wij in maart mogen stemmen. Die hoofdrolspelers zijn de politieke partijen. Over hen gaat de reeks waar dit het startpunt van is. En over een alternatief. Want zou het niet fijn zijn om niet op een partij te hoeven stemmen? OPMAAT Een korte terugblik op 2020. Van politieke partijen zou je kunnen denken dat ze zich ophouden in de coulissen van het politieke toneel. Maar ook in het afgelopen jaar waren ze weer regelmatig op het hoofdpodium te vinden. Voor sommige van hen was het een turbulent jaar. Partijfolklore in vijf bedrijven. 50 Plus Voorjaar 2020. Terwijl Nederland druk bezig is overrompeld te worden door een pandemie, zit 50 Plus niet stil. Vanaf eind 2019 wordt er samengewerkt met Femke Merel van Kooten-Arissen, het afgesplitste kamerlid van de Partij voor de Dieren. Een op het oog constructieve samenwerking, wat ongebruikelijk is in ons partijpolitieke landschap. Versplintering komt als tijdverdrijf vaker voor, zeker onder ouderenpartijen. Maar het duurt niet lang voordat 50 Plus zich herpakt en Henk Krol, zijn grote talent aanwendend, de partij vakkundig de sloot in begint te fietsen. De vele episodes van persoonlijke onmin en kinnesinne die volgen zijn de vergetelheid waardig. Het heeft met politiek weinig van doen. DENK Ook DENK zorgt in het voorjaar voor wat afleiding. Wie grijpt de macht, in deze partij zonder noemenswaardige macht? Het is voer voor journalisten. Lang verhaal kort. Er wordt geworsteld. Er is getouwtrek. Het porselein vliegt door de kamer, maar de partij blijft ternauwernood heel. De vrede wordt getekend. En net op tijd om voor de verkiezingen aanbreken, zelf nog even de scherven onder het tapijt van de geschiedenis te vegen. Dat lijkt gezien de laatste peilingen enigszins gelukt. CDA Het is de partij waar partijpolitiek uitgevonden moet zijn, maar staat CDA verder nog ergens voor? Afgelopen zomer lijkt de D weer even voor Democratie te staan. Er is een lijsttrekkersverkiezing. Blijkt lastig. Een stemronde moet over omdat mogelijk valse stemmen uitgebracht kunnen worden. Vervolgens worden sommige Omzigtstemmers door de verkiezingssoftware bedankt voor hun stem op Hugo de Jonge. De software blijkt ontworpen, gemaakt, getest en beheerd door één persoon. In opdracht van het bestuur. Dat roept in de buitenwereld vragen op die de binnenwereld niet beantwoord wil zien. In het najaar trekt De Jonge zich terug en veegt het partijbestuur de verkiezingsuitslag van tafel. De A van CDA blijkt nu van belang. Er wordt een appèl gedaan op voorkeurskandidaat Hoekstra. Niet de democratie, maar de partij heeft weer haar zin. SP Najaar 2020. Olaf Kemerink, de (inmiddels ex-) voorzitter van SP jongerenvereniging Rood, heeft iets gemeen met Jan Marijnissen. Voordat Marijnissen de SP begin jaren 70 oprichtte was hij bestuurslid van haar voorloper, de Kommunistiese Partij Nederland/Marxisties Leninisties (KPN/ML). Een soort zolderkamercommunist dus. Ook Kemerink sympathiseert met het communisme, maar daar is de huidige SP niet blij mee. Bestuurslid Hoekstra noemt hem, niet als koosnaampje, een geradicaliseerde zolderkamercommunist. De SP wil niets meer van het communisme weten, maar reageert op de kwestie als een communistische partij. Ondanks leden die voor verzoening pleiten, wil ze geen openheid of interne discussie. Ligt daarin wellicht de kern van het conflict? Uit het programma op basis waarvan Kemerink gekozen word: Openlijke kritiek op de partij en discussie over de koers moet mogelijk zijn. Zonder botsingen van ideeën komt de arbeidersbeweging niet vooruit. In plaats van bang te zijn voor kritiek kunnen we veel van elkaar leren. Blijkbaar is een open discussie voor de SP nog steeds een te radicaal idee. FvD In november komen er, niet voor het eerst, berichten naar buiten over antisemitisme in de appgroepen van de jongerenpartij van Forum. Thierry Baudet grijpt niet in. Wel jaagt hij tijdens een besloten bijeenkomst de prominenten die hij om zich heen heeft verzameld tegen zich in het harnas. Tweespalt volgt en de partij valt in fracties uiteen. Er ontstaat een waar mediadelirium. Journalisten verdringen zich op de stoep voor het grachtenpand dat als partijkantoor dient voor deze partij tegen de elite. De twee Kamerzetels tellende partij weet dagenlang alle journalistieke ogen op zich gericht. Kortom, ook dit jaar zorgde politieke partijen vanuit de coulissen weer voor politiek variété. En er was ook behoefte aan vermaak, dus daar is ruimschoots in voorzien. Maar het gekrakeel binnen partijen is er altijd en leidt ook de aandacht af van het politieke hoofdpodium. Politieke redacties lijken partijpolitiek soms gelijk te stellen aan politiek. Dat levert journalistiek op die z’n ogen niet op de bal houdt. En het bestendigt de hoofdrol die partijen graag opeisen. Terwijl die hoofdrol juist ter discussie moet komen te staan. INLEIDING In maart stel ik me de vraag weer. Stem ik op dat wat ik als een groot probleem van onze democratie beschouw, of stem ik niet? Een keus tussen twee kwaden. Stemmen is geen plicht. Maar niet stemmen als daad, is moeilijk anders te zien dan als daad tegen de democratie. Terwijl ik overwegend voor ben. Dat betekent stemmen op een politieke partij. Het instituut dat diezelfde democratie op verschillende manieren saboteert. Dit inleidende artikel is het begin van een reeks over het probleem dat politieke partij heet. En niet onbelangrijk, over een alternatief. Daarbij zullen bezwaren passeren die in 1966 al werden geduid als een ernstige devaluatie van onze democratie. Dat leverde destijds geen alternatief op. Slechts een nieuwe politieke partij, D66. Bezwaren leven er nog steeds, bijvoorbeeld bij Forum, toen ze zich nog met democratie bezighield De meeste mensen hebben moeite met één of twee partijen elders op het politieke spectrum. Dat getuigt van teveel mildheid voor de partij van eigen keuze. Die mildheid is na 100 jaar partijpolitieke dominantie niet meer gepast. We moeten inzien dat, ongeacht links of rechts, de politieke partij zelf een probleem is. Door de schade die ze toebrengt in het hart van ons politieke bestel, waar ze open en bloot democratische beginselen saboteert. Terwijl politieke partijen, grondwettelijk, niet eens bestaansrecht hebben. Een dekmantel van goede bedoelingen Gelukkig worden politieke partijen, althans dat is mijn indruk, bevolkt door heel erg goedbedoelende en welwillende leden die ook best voor democratie zijn. Problematisch zijn dan ook niet de individuele partijleden. Het is de vorm waarin ze zijn georganiseerd en de plek in ons bestel die die organisaties zich hebben toegeëigend. Wel vormen al die goede bedoelingen en welwillendheid een soort dekmantel, die de kritische blik op partijpolitieke onbetrouwbaarheid smoort. Twee procent van Nederland is zo’n partijlid, accepteert de consequenties van partijpolitiek en zwijgt. ‘Dat hoort bij politiek’, is dan misschien de gedachte. Terwijl er niets noodzakelijks is aan de ijzeren greep die politieke partijen op ons bestel hebben. Voor 1917 was dat anders. Destijds werden we vertegenwoordigd door individuen, die vaak ook lid waren van een partij. Tegenwoordig worden we vertegenwoordigd door partijen, waarbinnen we soms nog wel eens een individu aantreffen. Maar aan het Binnenhof, waar nagenoeg iedereen lid is van een partij, stelt niemand het bestaansrecht van politieke partijen überhaupt ter discussie. De 98 procent Zelf behoor ik tot de 98 procent van Nederland die geen partijlid is en in die die zin niet vertegenwoordigd wordt. Een vorm van politieke uitsluiting, die me overigens heel lang goed bevallen is. Al vanaf het moment dat ik van geen enkele partij lid werd, geniet ik ervan geen onderdeel te zijn van de folklore van foldertjes, sjaaltjes en motietjes op congresjes. Maar in deze tijd waarin politiek er meer toe doet wordt die uitsluiting wel ongemakkelijk. Dat brengt me er toe om, met gepaste boosaardigheid en vilein, die politieke organisaties die intellectuele onafhankelijkheid smoren, artikel 67 van de grondwet aan hun laars lappen en de scheiding der machten ongedaan maken, dan maar met het toetsenbord te lijf te gaan. Dat is het minste wat ik kan doen. En gelukkig is er een alternatief! Een alternatief dat op het eerste oog weinig verschil lijkt te kunnen maken, maar vergaande gevolgen kan hebben voor het functioneren van politieke partijen. Het heeft de potentie partijen te dwingen anders te gaan opereren, de controlerende macht van de Tweede Kamer te vergroten, de link tussen kiezer en gekozenen te versterken en de formatie te veranderen. Ten gunste van de democratie. Vraag: wat zijn de sterkste staaltjes partijpolitiek die je je herinnert? Wellicht kan ik ze meenemen in de reeks. Andere suggesties zijn natuurlijk ook welkom. Natuurlijk kunnen ook partijleden reageren - ik wil niemand uitsluiten. En voel je vrij in je reactie te vermelden of je zelf lid bent van een partij of niet.

Door: Foto: © Sargasso
Foto: Automobile Italia (cc)

Het Whatsappverkeer(d) van het FvD

COLUMN - Het leek er even op dat de hobby van Baudet niet mee zou doen aan de komende verkiezingen. Nadat zijn partij leegliep en een deel van de weglopers zich verenigden in een nieuwe politieke partij, was de vraag of Forum voor Democratie dat wel zou overleven.

Aanleiding waren antisemitische berichten in WhatsAppgroepen van de FvD-jongerenafdeling. HP/De Tijd kreeg de apps toegestuurd en deed er verslag van – HP/De Tijd 28 april 2020.

Het Parool kwam later met nieuwe screenshots die lieten zien dat er onder Fvd-jongeren wel degelijk  antisemitische, homofobische en nazistische sympathieën leefden – Het Parool 21 november 2020.

Dezelfde krant deed 9 december verslag van een etentje in Tiel, waar sommige Fvd-leden schrokken van Baudets grillige humeur en dat Baudet geen afstand wenste te nemen van complottheorieën rond de corona-pandemie – Het Parool 9 december 2020.

Die avond botste Baudet onder andere met Joost Eerdmans en Jan Cees Vogelaar. Beiden stonden op dat moment nummer 4 en 9 op de lijst van top-10 kandidaten voor de Tweede Kamerverkiezingen in maart.

Baudet zou een hekel hebben aan Eerdmans omdat die in mei als mediator betrokken was bij een onderzoek naar de antisemitische berichten in de jongerenafdeling.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Free Images (cc)

Hoe FvD met visuele trucs sterfte door Corona wegpoetst

DATA - Bijna een jaar geleden riep de FvD de regering op snel maatregelen te nemen tegen het toen nog relatief onbekende Coronavirus. Waarschijnlijk vooral om een tegengeluid te geven, maar op dat moment wel heel relevant. De regering reageerde laat. Maar inmiddels leven we al bijna een jaar met diverse maatregelen. En FvD proeft dat veel mensen hier ontevreden over zijn en kiest dus maar weer de populistische tegenpositie, ‘stop met de lockdown’ en zo. En dat proberen ze dan vervolgens “feitelijk” te onderbouwen. Bijvoorbeeld door te zeggen dat er eigenlijk helemaal geen extra sterfte is.
Nou lopen daar veel discussies over en is precieze oversterfte lastig te bepalen. Maar de manier waarop de FvD het uitlegt, is op zijn zachts gezegd nogal manipulatief.
Ik neem u graag mee door de visuele trucjes die ze uithalen en geef dan graag een correctie. Om vervolgens hun eigen truc schandalig te misbruiken.

Deze grafiek gebruikt FvD om de “enorme” bevolkingsgroei te laten zien:

Dit doen ze om te kunnen onderbouwen dat bij enorme bevolkingsgroei ook enorme sterftegroei vanzelfsprekend zou zijn.
Alleen gebruiken ze hier het trucje met de y-as die niet bij 0 begint. Dus in werkelijkheid ziet het er zo uit:

Vervolgens laten ze de sterfte zien als percentage van de bevolking. Op zich een normale keuze, alleen kijk opnieuw hoe ze de grafiek hebben opgezet:

Om de variatie niet al te zichtbaar te maken, kiezen ze voor een y-as die nogal wat ruimte overlaat, terwijl de data geen enkele aanleiding daartoe geeft.
Laten we dit opnieuw corrigeren:

Dan is ook zichtbaarder dat er wel degelijk een trendbreuk is. En dat die trendbreuk groter is dan de dip het jaar ervoor.

Foto: Peter Miller (cc)

Voor de bühne

COLUMN - ‘Ik neem mijn verantwoordelijkheid,’ zei de man die dat niet deed. Hij hield zijn kompaan die alweer betrapt was op kraakhelder antisemitisme en verheerlijking van de nazi’s, elegant de hand boven het hoofd, en speelde daarna dat hij dan liever zelf een stapje terug deed.

‘Ik gruwel van fascisme,’ zei de man die vaker dan elke andere Nederlandse politicus extreemrechtse bijeenkomsten en dito denkers bezoekt. Voorts beriep hij zich op zijn familiegeschiedenis om te bewijzen dat hijzelf zuiver op de graat moest zijn. Dat volgens dezelfde redenering zijn nummer twee op de lijst tot dubbele NSB’er moet worden verklaard, ontging hem.

‘Ik moet niets hebben van trial by media,’ sprak de man die in het organiseren daarvan excelleert. Zo riep hij eerder zijn volgelingen op om ‘linkse leraren’ bij een door zijn partij opgericht meldpunt aan te geven, waarna op sommige mensen een ware heksenjacht ontstond.

‘Je moet zulke dingen eerst grondig onderzoeken,’ sprak de man die met zwier valse verhalen verspreidt via zijn eigen journaal en Twitter-feed, en die recent leden die de klok hadden geluid over geflirt met nazi’s binnen de jongerenafdeling van zijn partij liet beoordelen door precies de mensen over wie zij de klok hadden geluid. Vervolgens werden de klokkenluiders geroyeerd.

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Bestel je boeken bij Bazarow

Bazarow is een verkopende boekensite, waar je ook recensies, nieuws, een agenda en een digitaal magazine kan vinden. Nog niet alles is af, maar veel boeken zijn al te vinden en er komt de komende maanden steeds meer bij.

Het doel van Bazarow is om een site te vormen die evenveel gemak biedt als de online giganten maar die wél teruggeeft aan de boekensector. Tegen roofkapitalisme, en voor teruggeefkapitalisme, bijvoorbeeld door te zorgen dat een flink deel van de opbrengst terug naar de sector gaat en door boekhandels te steunen.

Foto: Eric Heupel (cc)

De complotten van Baudet

Ophef de dag voor Pasen. Thierry Baudet was bij GeenStijl verschenen en jawel, z’n masker viel weer eens af.

Volgens de partijleider van Forum voor Democratie zijn alle andere partijen, van VVD tot aan de SP, allemaal onderdeel van de ‘cultuurmarxistische linkse mainstream’ en er op uit om ‘Nederland te vernietigen’. Pikante uitspraken, vond het Eindhovens Dagblad: in Brabant wachten ze op de bekendmaking van een coalitieakkoord met daarin Forum voor Democratie. Afijn, lees ook de lyrische recensie (“fijne troosttelevisie”) van collega blogger Wouter Louwerens.

Ophef dus. Ik was verbaasd: wat Baudet hier vertelt, is tenslotte helemaal niet nieuw voor hem. In juni 2017 beweerde hij al dat ‘de perfide elites’ Europe wilden vernietigen en in augustus van dat jaar schreef hij dat de EU een project is om de Europese beschaving te vernietigen. Feitelijk hetzelfde als wat hij bij GeenStijl bralde. Blijkbaar is ons geheugen voor de bizarre uitspraken kort.

Daarom, tijd voor ‘de complotten van Baudet’, een opsomming van de waanzinnige ideeën die deze politicus onderschrijft en verspreidt.

Het plan van Kalergi

We beginnen met een eenvoudige, “het plan van Kalergi”. In dit plan is de ‘elite’ van plan om ‘miljoenen vluchtelingen naar Europa te halen en die te vermengen met het witte ras’. Dit nieuwe ‘Euraziatische-negroïde ras’ zou vervolgens makkelijker onder de duim te houden zijn. In mei 2017 tweette Forum adviseur Robert de Haze Winkelman erover en zei tegen de Volkskrant dat hij de link (naar een dubieuze website) slecht gekozen vond, doch dat hij het een reële optie acht dat ‘leidende mensen in de Europese Unie er zo’n geheime agenda op nahouden’. Dit is in feite wat ‘omvolking’ betekent, door Leon Verdonschot in de Nieuwe Revu nog gefileerd: “Omvolking is een term die alleen gebruikt wordt door racisten”. Tot enkele jaren geleden was het een term die je alleen kon terugvinden op Stormfront of soortgelijke donkerbruine neo-nazi hoekjes van internet. Het wordt ook wel ‘white genocide’ genoemd, omdat het ‘witte ras’ verdwijnt.

Foto: Logo FvD bewerkt

Zulke grote kracht

COLUMN - Hoe gaan kiezers reageren op een eventuele splitsing binnen FvD? Wordt het moeilijk voor beide kampen, net als bij de scheuring van een andere succesvolle nieuweling, 50Plus, in 2014? Wetenschappelijk onderzoek daarnaar suggereert felle kiezersreacties – maar geen blijvende.

“Ik snap niet dat je met zulke grote kracht in je eigen voet schiet.” Met die woorden haalde Dorien Rookmaker, Eerste Kamerlid voor FvD, afgelopen donderdag in NRC Next uit naar het partijbestuur. Rookmaker zei te overwegen uit de partij te stappen. Openlijk koos ze de kant van medesenator Henk Otten, die in juli door dat bestuur aan de kant werd gezet: “Die is natuurlijk als een hond behandeld.”

Rookmakers uitspraken zetten de twist in de partij opnieuw in de schijnwerpers. “En,” zo merkt Rik Rutten terecht op in zijn NRC Next-artikel, “met Rookmakers kritiek – en mogelijke vertrek – wordt het voor het bestuur een stuk lastiger Otten weg te zetten als een eenzame stoorzender.” Otten heeft aangekondigd een partij op te richten. Als hij dat doet, zou dat de ruzie promoveren tot een splitsing.

Weinig kans?

Hoe zouden kiezers dan reageren? Allereerst hangt dat ervan af hoe aantrekkelijk Ottens partij zou worden. Historisch gezien heeft hij tegenwind: nieuwelingen maken bij Tweede Kamerverkiezingen weinig kans. Slechts 18 van de 183 partijen die sinds 1948 voor het eerst meededen aan zulke verkiezingen (10%) veroverden een zetel. En dat gold voor slechts zes van de 43 afsplitsingen (14%).

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Lezen: Het wereldrijk van het Tweestromenland, door Daan Nijssen

In Het wereldrijk van het Tweestromenland beschrijft Daan Nijssen, die op Sargasso de reeks ‘Verloren Oudheid‘ verzorgde, de geschiedenis van Mesopotamië. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van wat we nu het Midden-Oosten noemen verenigd in een wereldrijk, met Mesopotamië als kernland. In 612 v.Chr. brachten de Babyloniërs en de Meden deze grootmacht ten val en kwam onder illustere koningen als Nebukadnessar en Nabonidus het Babylonische Rijk tot bloei.

Foto: © Stuk Rood Vlees Tom van der Meer Afsplitsing 3

Afsplitsingen, fractiediscipline, en de publieke opinie

ANALYSE - Een gastbijdrage van Tom van der Meer, eerder verschenen op Stuk Rood Vlees.

Voor de tweede keer in twee weken neemt een oppositiepartij afscheid van een zittend Kamerlid en de daaraan verbonden Kamerzetel. En dat nog wel tijdens het parlementair reces. De wijze van deze afsplitsingen verschilt echter flink.

Het eerste geval was Femke Merel van Kooten-Arissen, die vorige week uit de Tweede Kamerfractie van de Partij voor de Dieren stapte om als zelfstandig Kamerlid verder te gaan. Daarop is ze door haar partijbestuur geroyeerd als lid van die partij. Het tweede geval is Henk Otten, die afgelopen woensdag door het Forum voor Democratie uit de partij werd gezet, en vervolgens op Twitter reageerde dat hij zijn zetel in de Eerste Kamer zal behouden. Dat hij lid zal blijven van de FvD-fractie in de Eerste Kamer is evenwel zeer onwaarschijnlijk.

Over afsplitsingen is al veel geschreven, ook door wetenschappers in interviews, blogs en boeken.

Afsplitsingen zijn politieke partijen een doorn in het oog, maar zonder grondwetswijziging niet te verbieden. De ultieme uitvlucht van een afsplitsing zou bovendien een noodzakelijk tegenwicht zijn tegen de nu al dwingende fractiediscipline.

Maar in deze publicaties is nauwelijks gekeken naar de publieke opinie over afsplitsingen. Het Nationaal Kiezersonderzoek van 2017 biedt een inkijkje in de opvattingen van kiezers hierover.

Foto: Loz Pycock (cc)

De pers is ondraaglijk laks

COLUMN - Bijna ongeruster dan over de opkomst van extreemrechts in Nederland (en daarbuiten) ben ik over de laksheid van de pers. Er zijn bitter weinig kranten en tv-programma’s waarin die opkomst serieus wordt genomen: waarin de opvattingen van extreemrechts worden doorgelicht in plaats van doorgegeven, waarin hun beweringen worden gecontroleerd, hun plannen worden nagerekend of getoetst.

Baudet kan met een programma komen vol praatjes voor de vaak, zoals een belastingvrije voet van 20 duizend euro, en de enige die uitzoekt wat dat kost – helaas pas een week na de verkiezingen – is de Correspondent. (Alleen al die ene maatregel zou de schatkist ruim 100 miljard kosten, berekende Jesse Frederik.) De rest van de pers was kennelijk niet geïnteresseerd haar huiswerk te doen.

Over de gemakzuchtige houding van veel media, die soms lijkt op meeloperij, maar vooral doet denken aan konijntjes die verlamd in de koplampen van extreemrechts kijken doch  vooral hun ogen er niet van kunnen afwenden, schreef ik eerder. Maar na de overwinning van het Forum bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten, veranderde die tendens – ten nadele. Het frame verschoof verder. Vooral bij de NOS was dat evident, hoewel ze helaas niet de enige zijn: als Baudet iets ongehoords doet, richt de NOS nu de blik op zijn critici.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Geen bal op tv | Thierry Baudet moet huilen

COLUMN - Ik had een halve fles wijn op en voor mijn doen was ik vroeg gaan slapen. Oftewel: ik ging geheid een onrustige nacht tegemoet. Lag ik langer dan een half uur wakker, dan probeerde ik voor elke letter van het alfabet tien plaatsnamen op te noemen. Alkmaar, Amsterdam, Arnhem… Breda, Bussum, Brakel… Bij de C krijg ik dan altijd een probleem, want verder dan Castricum en Capelle aan de IJssel kom ik niet.

Langzaam maar zeker dwalen mijn gedachten weg van de plaatsnamen en ben ik ineens te gast bij Eva Jinek. Samen met Thierry Baudet en Theo Hiddema. Ik hang verveeld in mijn stoel en gooi pindaatjes mijn mond in. Thierry Baudet klaagt dat hij fascist wordt genoemd.

‘Misschien moet je dan geen fascistische dingen zeggen’, zeg ik laconiek. Thierry Baudet eist op hoge toon bewijzen. Hij zwaait theatraal met zijn vingertje. 

Ik herinner hem aan zijn uilenspeech waarin hij onze elite, onze kunstenaars, onze architecten, onze universiteiten en onze bestuurders verweet onze superieure samenleving te ondermijnen. ‘Je noemde ze nog net geen vijanden van het volk, maar het scheelde niet veel’, zeg ik. ‘En alsof dat allemaal nog niet erg genoeg was, riep je een paar dagen later het meldpunt voor linkse leraren in het leven. Als dat niet fascistisch is…’

Foto: Opgelet, onderstaande tekst kan sporen van ironie bevatten

KRAS | Verveling

We vervelen ons, mopperden de bewoners van het land dat net weer een stukje gelukkiger was geworden, straks valt er helemaal niks meer te mopperen en wat moeten we dan? Toen kwamen er verkiezingen. Er was een debat met saaie mannen. Maar er was er eentje, die met de manische blik en het onrustige neusschot, die was niet saai. Alle anderen hadden de schurft aan hem, dat kon je zo zien. Die moesten ze hebben! Die zou wel wat reuring in de tent brengen!

De uilenman had natuurlijk rare standpunten, en ze wilden best in de krant zeggen dat ze die niet kenden of het er matig mee eens waren, maar dat deed er uiteindelijk niet toe. Beteuterde gezichten wilden ze zien bij de anderen. Dat was nog eens lachen! En als het land dan een stukje wiebeliger bestuurd werd, ach, dan zakten ze maar een paar plaatsjes op die ranglijst. Geluk hadden ze zat, vermaak was wat ze ontbeerden.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Volgende