Ad van der Stok

33 Artikelen
45 Reacties
Achtergrond: Jay Huang (cc)
Foto: Transformer18 (cc)

Verlicht lockdown niet, verander hem wel

COLUMN - We horen regelmatig dat het kabinet niet meer weet welke maatregelen nog te nemen. Dan toch maar die avondklok? Er is een simpele en effectieve maatregel die direct genomen kan worden. En laat dat onderdeel zijn van een pakket verzwaringen en versoepelingen die de lasten evenrediger verdeelt.

Wellicht is de angst voor de Engelse variant terecht en moet het ergste nog komen. Tegelijkertijd dalen de besmettingscijfers significant. Het 7-daags gemiddelde positieve tests is sinds 22 december gehalveerd. En de ziekenhuisopnames die later volgen dalen ondertussen ook gestaag. Wellicht is het verstandig om het voor de zekerheid gewoon nog even vol te houden. Maar pas dan wel het pakket maatregelen aan.

Extra maatregelen

Zo nu en dan hou ik me op in hartje Rotterdam, waar ik woon. Daar lopen in winkels nog steeds regelmatig mensen zonder mondkapje. En niet alleen bezoekers, maar ook het personeel. Op straat zie je regelmatig groepen groter dan de toegestane grootte, overdag, maar zeker in de avonduren. Ja, wat voor extra maatregelen moet je nemen, als mensen zich niet aan de bestaande maatregelen houden? Handhaven misschien?

Het is ondertussen duidelijk dat Mark Rutte niet graag direct ingrijpt in de levens van mensen.  Dat siert een liberaal. Ondertussen doet hij niets anders dan ingrijpen in de levens van mensen. Althans, de mensen die zich vrijwillig houden aan de decreten uit Den Haag. En in plaats van hun levens nog ingewikkelder te maken, zou je ook kunnen proberen af te dwingen dat meer mensen zich aan de bestaande maatregelen houden. Van handhaving heb ik hier nog nooit iets gemerkt en dan worden mensen laks. Laat de politie controleren in winkels en op straat. Vriendelijk blijven, boetes uitdelen en als het nodig is een keer een Albert Heijn sluiten. Graag wat precedentwerking.

Foto: Yuri Samoilov (cc)

Help Hugo de Jonge vooruit te kijken

COLUMN - Sinds we weten dat het vaccineren zo laat begint, gaat het over de vraag waarom. Terecht. Het antwoord is relevante journalistiek. Ook als voorwerk voor het parlementair onderzoek over de aanpak van de pandemie, dat vast gaat komen. En Hugo de Jonge had gelijk dat een zorgvuldige voorbereiding van belang is, maar liet tot gisteren na te erkennen dat die zorgvuldige voorbereiding door misrekeningen pas zo laat is afgerond.

Begrijpelijk dus dat journalisten als ramptoeristen dergelijke fouten proberen te reconstrueren. Maar journalistiek kan ook iets anders zijn. Er zijn vast journalisten die verder vooruit kunnen kijken dan Hugo de Jonge. Dat kan helpen verdere misrekeningen te voorkomen.

De strategie die aan De Jonge wordt toegeschreven is dat hij bestuurt via de media. Hij kondigt aan dat er in de week van 4 januari gevaccineerd kan gaan worden. De zorgorganisaties horen dat via de media. Dat irriteert, maar vervolgens proberen ze wel de verwachting die de minister wekt waar te maken. Kunnen we met een paar goede vragen die strategie omkeren en zo De Jonge de goede kant op bewegen?

Een miljoen vaccinaties per week

De bewering van De Jonge dat het in weze niet uitmaakt wanneer we precies beginnen klopt. Want het is niet de eerste prik die ons over de pandemie heen helpt. Het gaat om de snelheid van wat volgt. Hoe sneller we tot grote hoeveelheden vaccinaties per dag, of per week komen, hoe sneller het effect merkbaar zal zijn.

Foto: European Parliament (cc)

En weer geen plan Mark

COLUMN - ‘Geen plan, hoezo geen plan? We hebben bijna alles gesloten! Winkels dicht, scholen en kinderopvang dicht, zwembaden, sportscholen dicht. Hema dicht. Hoezo geen plan?’

‘En vergeet niet de musea en podia die net weer een beetje zuurstof kregen.’

‘Oh ja, de cultuur zit natuurlijk ook weer dicht.’

‘Maar dat is geen plan Mark, dat zijn maatregelen.

En daarmee ontregel je de komende tijd weer onze levens, totdat we zijn aanbeland bij de volgende akte van jullie improvisatietheater. Het enige dat je gepland hebt, is de volgende persconferentie met Hugo, over vier weken. En ook dan ben je vast niet van plan met een plan te komen. Mark, huist ergens in jou een staatsman?’

‘ …? ‘

‘Denk je weleens na over hoe de staat zich in deze crisis zou moeten verhouden tot die 17 miljoen individuele levens? Laat ik anders, voor jouw goede begrip, m’n vraag illusteren aan de hand van ‘de markt’. Wat wil de markt, de ondernemer zeg maar, van de staat? Zo weinig mogelijk inmenging in zijn zaken natuurlijk. Maar ik bedoel voor zover de staat wel iets doet. Wat verwacht de ondernemer?’

‘Minder dividendbelasting?’

KORT | NRC-Nexit?

Leest u NRC-Next?

Was u verontwaardigd dat Rob Wijnberg het afgelopen najaar door Peter Vandermeersch opzij werd gezet? Hij leek er tenslotte in te slagen een krant te maken die prettig afweek, maar het moest newsier.

Dan heeft u nu de mogelijkheid – het is zelfs goedkoper dan de Next – daar een conclusie aan te verbinden.

KORT | Hoe de PvdA zichzelf gijzelt

ANALYSE - In de PvdA wordt het ene denkbeeld gegijzeld door het andere. Het aan Keynes ontleende idee dat een overheid zich anticyclisch moet gedragen door in de crisis uitgaven zonodig op te voeren, wordt in de PvdA van nature welwillend bezien. Maar de vraag of dat in deze cricis een goed idee is wordt gegijzeld door de Europese 3 procentsnorm. Want de PvdA is ook pro-Europa en levert de voorzitter van de Eurogroep en dus stelt ze die norm niet ter discussie.

Dat is voor onze eigen economie niet direct een probleem – we modderen lekker voort – maar dat is het voor een land als Spanje wel. Want terwijl de Spaanse regering pogingen doet dat ene cijfertje, het begrotingstekort, omlaag te krijgen, loopt een ander cijfertje gierend uit de klauwen. De werkloosheid gaat richting 27 procent. En via onze eenheidsmunt is dat indirect ook ons probleem.

Wil het Europa van de Euro overeind blijven, dat moet de werkloosheid in de vierde economie van de Eurozone naar beneden. De fixatie op dat begrotingstekort leidt daarbij onnodig af, ook omdat Spanje in verhouding geen grote staatsschuld heeft. De economie van Spanje moet zuurstof krijgen om die werkloosheidstrend te keren, voordat de protesten ontaarden in politieke instabiliteit. Een beetje internationale solidariteit graag, al is het alleen maar in ons eigenbelang!

GroenLinks, zin in welke toekomst?

ACHTERGROND - Hoe duurzaam is de partij die duurzaamheid predikt? Overleeft GroenLinks de volgende verkiezing? En wat kan de nieuwe voorzitter straks doen om die overlevingskansen te vergroten?

Sinds de verkiezingen staat GroenLinks er in de Tweede Kamerpeilingen slechter voor dan het aantal zetels dat ze in de Eerste Kamer heeft. Dat is knap – zelfs het CDA doet het haar niet na. Dit weekend kiest de partij een nieuwe voorzitter, maar de vraag is wat hij of zij kan doen om GroenLinks er weer bovenop te helpen.

Zelf kom ik tot drie nogal uiteenlopende opties. De optie Klaver – op zoek naar het jonge talent in de partij; de optie GL-D66 – via de leden samenwerking afdwingen; en de optie Actie, die voor zich spreekt.

Optie Klaver

De eerste optie dankt z’n naam aan Jesse Klaver, wiens naam rond zingt, zoals dat heet. Het is me een raadsel waarom. Als campagneleider van de afgelopen verkiezingen heeft hij weinig indrukwekkend werk afgeleverd – 60 procent van de zetels verloren. Dat lag zeker niet alleen aan hem, maar een goede campagneleider had de partij tot de orde geroepen en hij mist elke autoriteit om dat te doen. De campagne maakte geen verschil.

KORT | Effectief belangenverstrengelen

ANALYSE - Secretaris-Generaal Buijink wordt, na 33 dienstjaren bij het ministerie van Economische Zaken, voorzitter van de bankenlobby. Dat laat NRC Handelsblad weten in een artikel waar volkomen terecht geen enkele kritische vraag in wordt gesteld.

Want natuurlijk kun je zeggen: is het niet vreemd dat zo’n man die het ministerie als z’n broekzak kent, die kennis en kunde van de ene op de andere dag voor privaat gewin gaat inzetten? Wringt dat niet, zo’n soepele overstap van publiek dienaar naar lobbyist? Alsof hij z’n ervaring, voor z’n pensioen, nog even te gelde wil maken.

Dat lijken allemaal terechte vragen, totdat je je realiseert dat de helft van de grote Nederlandse banken al genationaliseerd is en deze stap het resultaat moet zijn van vooruitziendheid. Stilzwijgend gaat het rijk ervan uit dat die Nederlandse Vereniging van Banken, over enkele jaren een directoraat van het Ministerie van Systeembanken is, van waaruit deze sector wordt bestuurd.

Buijink is niet meer dan een effectief middel door een vooruitziende overheid ingezet, om de verdere overname van de Nederlandse banksector soepel te laten verlopen. Hij is de vooruitgestuurde verkenner. Daar moeten we alleen maar blij mee zijn. Over enkele jaren maakt hij gewoon weer onderdeel uit van een ministerie. Kritische vragen zijn hier overbodig.

Foto: Ferdi De gier (cc)

Akkoord woningmarkt wekt valse verwachtingen

ANALYSE - Het woningmarktakkoord verbetert de hypotheekregels niet. In tegenstelling tot de berichtgeving lijken kopers duurder uit te zijn. De onzekerheid op de woningmarkt zal aanhouden, mede door de valse verwachtingen die worden gewekt.

Het is onduidelijk of de gelegenheidscoalitie precies begrijpt wat ze in het akkoord heeft afgesloten. De Vereniging Eigen Huis snapt het niet. De verwachtingen die de plannen wekken lijken niet te worden waargemaakt, met name de suggestie dat de maandlasten voor kopers lager zouden zijn. Dat valt te concluderen op basis van de verstrekte informatie en enkele berekeningen.

Even terug naar de veranderingen van afgelopen januari. Tot eind december was het mogelijk een woning te kopen en deze niet volledig af te lossen, terwijl kopers wel op hypotheekrente-aftrek aanspraak konden maken. Vanaf januari kan dat alleen bij volledige aflossing. Het directe effect daarvan is een hogere netto maandlast, wat tot honderden euro’s per maand kan oplopen bij eenzelfde hypotheekbedrag. Veel mensen gaan bij het kopen van een huis uit van hun maandlasten. Dat betekent dat ze per januari op basis van diezelfde maandlasten opeens een veel minder duur huis kunnen kopen. Zo duwt Den Haag sinds januari actief de huizenprijs omlaag.

Terug naar de actualiteit. Uit de berichten die de afgelopen week naar buiten kwamen leek er een verstandig besluit op tafel te komen: versoepeling van diezelfde regels voor hypotheekrente-aftrek, zodat ook bij 50 procent aflossing aftrek weer mogelijk is. Terug dus naar de situatie van vorig jaar. Dat verlaagt de maandlasten voor kopers, maakt zo een hogere hypotheek mogelijk en dempt de verdere daling van de woningprijzen. Sommige journalisten dachten gisteren dat dat voorstel er door was. Het NRC Handelsblad kopte: ‘Hypotheken maar voor de helft verplicht aflossen.’ Helaas is dat onjuist.

KORT | Klaag SNS-aandeelhouder aan

OPINIE - Dijsselbloem stelde me niet teleur met zijn behandeling van de aandeelhouders van SNS. Even was ik bang dat hij voor de aandelen zou betalen. Dat deed hij niet. Ze zijn onteigend. Hun ongenoegen daarover maak ik op uit het aangekondigde proces. ‘Ja, want, snif, de toezichthouder heeft het gedaan’.

Even het perspectief. Die onteigende aandeelhouders hebben als eigenaren, voormalig CEO Sjoerd van Keulen als een kleuter met duplo laten bouwen aan een vastgoedportefeuille waar hij niets van begreep en waar ook na oktober 2008 nog miljoenen in zijn gestoken. Als eigenaren lieten ze dat gebeuren en stemde daarmee stilzwijgend in met het risico dat SNS voor de staat zou gaan vormen. Het eigen falen, door niet tijdig het SNS-bestuur te corrigeren, heeft deze ingreep en dus – ironie – hun onteigening, noodzakelijk gemaakt.

Wordt die rechtzaak doorgezet dan zou de landsadvocaat misschien de volgende opdracht kunnen krijgen. Klaag diezelfde aandeelhouders aan voor de wanprestatie die ze leverden door niet in te grijpen. Laat de staat, uit naam van ons allen, de kosten voor Nederland op hen proberen te verhalen. Los van de vraag of zo’n zaak veel juridische aangrijpingspunten heeft, kan ze als publiek signaal een succes zijn.

KORT | Partijen moeten eigen leden niet te serieus nemen

ACHTERGROND - Partijdemocratie doet de echte democratie geen goed. Dat wordt weer eens bevestigd door een onderzoekscommissie van GroenLinks die, na het orgaanfalen van afgelopen jaar, de partij van een nieuw lijstje goede bedoelingen voorziet. Positief: het rapport maakt melding van de ruis tussen fractie en partij.

Maar dan lees je dit: ‘Wij merkten […] op dat de verwijdering tussen de Tweede Kamerfractie en de partij mede gevoed is door een verschil van inzicht over de vraag of de partij een “kiezerspartij” dan wel een “ledenpartij” zou moeten zijn.’ De gekozen middenweg: ‘een kiezersgerichte ledenpartij.’ Een hilarisch compromis!

Een ander voorbeeld is Kunduz. Mijn veronderstelling was dat fractie en partij het daarover oneens waren. Klopt blijkbaar niet. De missie stond in het partijprogramma, geschreven door een commissie van de partij. Diezelfde partij, die er later nogal over morde. Blijkbaar was de partij GroenLinks het ook hier niet met zichzelf eens.

Een eenvoudige oplossing. Geef zo’n partij één verkiezing waar leden voor de kieslijst worden gekozen. Die toekomstige kamerleden schrijven vervolgens het verkiezingsprogramma en zijn tot de volgende verkiezingen inhoudelijk verantwoordelijk. Verantwoording daarover afleggen doen ze niet slechts aan de partij, maar aan alle kiezers.

KORT | Uitkomst Fyra-hoorzitting reeds bekend

OPINIE - Er komt wellicht een hoorzitting, voor zowel Nederlandse als Belgische parlementariërs, over de Fyra. Begrijpelijk. Voor die Fyra betaal je meer dan voor een gewone trein, omdat hij tussen Amsterdam en Rotterdam 2 minuten lang 260 km/uur rijdt. Als hij rijdt. Maar er is geen treinverbinding onbetrouwbaarder dan die van de Fyra en dat was ook al zo voordat die Italiaanse treinstellen in gebruik werden genomen. Het lijkt onderdeel te zijn van een plan, om de reizigers op één van de belangrijkste spoortrajecten – tussen de drie grootste steden en Antwerpen en Brussel – langzaam steeds kwader te maken en hen ziedend maar machteloos op perrons achter te laten.

Als er een hoorzitting komt, is het duidelijk waar die plaats moet vinden. Daar waar mensen gehoord moeten worden: in de Fyra op het traject Amsterdam-Brussel. De uitkomst is overigens al bekend. Wij vatten het voor u samen: Prijs-Kwaliteit Fyra

KORT | Dé Bank en hét topinkomen

OPINIE - Het is 2013. Dat betekent dat ABN Amro in oktober van dit jaar z’n vijfjarige jubileum viert als staatsbank. Daar moest ik aan denken toen minister Plasterk recent vertelde over de salarissen in de publieke en semipublieke sector, die nu echt genormeerd gaan worden.

Semipublieke instellingen zoals woningbouwcorporaties zijn niet in handen van de staat, maar toch gaat de minister normering afdwingen. ABN Amro is wel in handen van de staat, volledig publiek bezit. Dat kan voor een consequente politicus maar één ding betekenen, namelijk dat ook de inkomens van de staatsbankiers onder deze norm gaan vallen.

Overigens zou ik één reden voor uitzondering kunnen verzinnen. Stel dat een bedrijf dat wordt overgenomen, slechts tijdelijk staatsbezit is. Dan zou het geforceerd zijn om voor die korte tijd een salarisverlaging af te dwingen. Maar nu er na vijf jaar nog geen uitzicht is op verzelfstandiging, kan niemand meer van een tijdelijke situatie spreken.

Volgende