Camera in Beeld: het illegale surveillancenetwerk van de politie

De politie presenteert “Camera in Beeld” als een onschuldig register. Een database waarin te zien is waar camera’s hangen, zodat agenten bij incidenten snel kunnen aankloppen voor beelden. Samen werken aan veiligheid, dat soort werk. Deze database wordt gevuld door burgers die vrijwillig hun deurbelcamera's registreren en daarmee de overheid helpen bij het oplossen van misdaden. Mooi toch? Maar bij nadere beschouwing blijkt dat eigenlijk alleen camera’s die de wet overtreden voor de politie waardevol zijn. Camera’s die zich aan de AVG houden, filmen beperkt. Ze maskeren de openbare ruimte. Ze registreren alleen eigen terrein. Ze bewaren kort. Hun bruikbaarheid voor opsporing blijft zo goed als nihil. De camera’s die wél veel opleveren, doen precies het omgekeerde. Ze filmen stoepen, straten, portieken, buren en voorbijgangers. Ze missen waarschuwingsborden. Ze staan te ruim afgesteld. Ze registreren permanent. Juridisch gezien onrechtmatig, praktisch gezien uiterst bruikbaar. Die beelden vormen de kern van het systeem. De infrastructuur draait daarmee op overtredingen van burgers. Wie zich aan de regels houdt, levert nauwelijks materiaal. Wie de privacywet negeert, wordt leverancier. Het systeem selecteert impliciet op illegaliteit. Wat er meestal ook niet bij wordt verteld: die beelden kunnen worden opgevraagd en gebruikt zonder voorafgaande rechterlijke toetsing. Geen onafhankelijke afweging. Geen proportionaliteitstoets door een rechter-commissaris. Een vordering op basis van het Wetboek van Strafvordering volstaat. Wie zo’n verzoek krijgt, moet meewerken. “Camera in Beeld” fungeert daarmee als infrastructuur waarmee de politie snel toegang krijgt tot particuliere surveillancedata, zonder voorafgaande rechterlijke toetsing. Daarmee ontstaat een fundamentele spanning. Formeel behoort de politie burgers te beschermen tegen onrechtmatige privacyschendingen. In de praktijk profiteert zij van het voortbestaan ervan, en moedigt het met dit project zelfs actief aan. Hoe meer mensen te ruim filmen, hoe groter het netwerk. Hoe slechter de naleving, hoe rijker de databasis. En handhaving? Vergeet het maar. Privacyhandhaving wordt zo een strategisch nadeel. Streng optreden tegen illegale camera’s verkleint de eigen informatiepositie. Gedogen vergroot haar. Wegkijken wordt rationeel. Een opsporingsdienst die een netwerk organiseert waarvan de meest waardevolle onderdelen juridisch ondeugdelijk zijn, en die dat netwerk zonder voorafgaande rechterlijke toetsing benut, plaatst zichzelf een grijs gebied waarin verantwoordelijkheden vervagen. In 2024 diende ik hierover een klacht in bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Reactie bleef uit. Wel een ontvangstbevestiging, met een dossiernummer, maar verder: niets. Nooit een inhoudelijk oordeel. Blijkbaar brandt ook de AP zich liever niet aan deze kwestie. “Camera in Beeld” is zo uitgegroeid tot een parallel opsporingsnetwerk, gebouwd op een illegale infrastructuur, zonder structurele rechterlijke controle, met blijkbaar stilzwijgende instemming van toezichthouders. En ondertussen ontvangen burgers folders over het belang van gegevens- en privacybescherming.

Door: Foto: Andrew Heald on Unsplash

Eén miljoen toestemmingen?

Reclame bedrijf JCDecaux wil graag weten hoeveel mensen hun reclamezuilen in de publieke ruimte zien. Afgelopen week verscheen er een triomfantelijk bericht bij Marketing Tribune dat JCDecaux nu meer inzicht heeft in de hoeveelheid impressies op basis van smartphone data:

JCDecaux krijgt meer inzicht in aantallen mensen en impressies rondom zijn digitale schermen. De nieuwe methode meet namelijk nauwkeurig door middel van de smartphones van voorbijgangers.
Het mobiele panel van partner Resono bestaat uit ruim een miljoen Nederlanders die via hun smartphone meehelpen de drukte rond de digitale schermen van JCDecaux te meten.
Zij hebben toestemming gegeven dat deze gegevens verzameld worden, volledig geanonimiseerd en strikt volgens de Europese privacyregels.

Eén miljoen Nederlanders zouden dus toestemming hebben gegeven om hen te volgen. De partner van JCDecaux – Resono – meldt vol trots op hun website dat zelfs 7 miljoen Nederlanders toestemming hebben gegeven. Zie je het al voor je? Eén (of zelfs zeven) miljoen Nederlanders die toestemming hebben gegeven om hen te volgen?

Privacyregels

De toestemmingen zouden verkregen zijn conform de Europese privacyregels. De Nederlandse implementatie daarvan is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) zijn er drie mogelijk gronden op basis waarvan mobiele telefoons gevolgd mogen worden: toestemming, overeenkomst en gerechtvaardigd belang. JCDecaux (en op de achtergrond Resono) claimt dus van één miljoen Nederlanders toestemming te hebben. Als je echter kijkt naar de eisen die de AVG stelt aan de geldigheid van een toestemming, dan lijkt het mij zeer onwaarschijnlijk dat de toestemming van één miljoen Nederlanders daaraan voldoet. Een rechtsgeldige toestemming moet namelijk voldoen aan de volgende eisen:

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Facebook’s wereldwijde lobby tegen privacy wetgeving

NIEUWS - Data is volgens sommige het zwarte goud van de toekomst. Inmiddels blijkt dat daarbij ook de dubieuze lobbypraktijken van de kolen-, olie- en gasindustrie worden overgenomen. Uit interne documenten, die The Observer en Computer Weekly hebben ingezine, blijkt dat Facebook verschillende lidstaten van de EU onder druk heeft gezet in een poging om de Algemene Verordening Gegevensbescherming te torpederen. Zo zijn de memoires van COO Sheryl Sanders zijn ingezet in een poging de sympathie va vrouwelijk parlementariërs te krijgen, ook zijn investeringen beloofd aan lidstaten die voor een Facebook vriendelijkere versie wilde pleiten, of werd gedreigd om geen investeringen meer te doen als lidstaten daar geen gehoor aan wilde geven.

Foto: Frédéric Poirot (cc)

Tegenstelling

COLUMN - Op 25 mei gaat in heel Europa de GDPR in, of in gewoon Nederlands de AVG. De wat?

De General Data Protection Regulation, oftewel de Algemene Verordering Gegevensbescherming.

Ik zie de vage blikken al komen. Waar komt deze wet op neer? Kort en simpel gezegd staat in deze in Brussel gemaakte wet neer dat alle bedrijven in Europa, of die handel drijven in Europa, gedwongen worden alle gegevens die zij van mensen opslaan voor al die mensen inzichtelijk te maken, inzichtelijk te maken met welke bedrijven en instanties zij die gegevens delen, de reden van het opslaan van die gegevens toe kunnen lichten, en de gegevens over een persoon met die persoon op verzoek kunnen delen en zelfs wissen.

Het is saaie wetgeving, en het wordt pas interessant voor mensen als zij ook daadwerkelijk hun dossier op willen vragen. De meeste mensen zullen dat niet willen doen, maar het is prettig dat dit kan. Je zal maar een keer een conflict krijgen met een bedrijf, nietwaar? Niet alle data die opgeslagen wordt is ook betrouwbaar. Als je ergens verkeerd staat geregistreerd wil je recht kunnen zetten.

De AVG is dus wetgeving waar je als burger weinig tegen kan hebben. Het staat echter in schril contrast met de zogenaamde sleepwet, waar we in een referendum aanstaande woensdag 21 maart voor of tegen gaan stemmen.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Fragmenten uit het danboek van Penelope Bijtring | Einde eerste episode

Zo, dat was het. De eerste episode van Penelopes danboek zit erop. Dat kun je zien aan het schuinschrift. In 28 afleveringen hebben jullie kunnen lezen wat er in haar wereld zal gebeuren als zij van groep 8 op de basisschool naar het VWO gaat. Nu staat zij voor een belangrijke en zwaar onderschatte stap in haar leven: zij gaat studeren. Maar daarover wil ik pas volgend winterseizoen vertellen. Nu las ik een zomerstop in.

In de beschreven jaren 2018 t/m 2025 zal volgens het danboek verrassend weinig spectaculairs gebeuren. Terwijl vrijwel iedereen op dit moment de ondergang van wat dan ook predikt lijkt bij Penelope de wereld gewoon door te draaien. De wereld zal niet zijn vergaan in 2012. De aliens van Niburu zullen de macht niet overnemen. Er komt geen kernoorlog, al zullen er wel een paar bommen ontploffen in Pakistan en India. De jihaters zullen niet het tweede kaninefaat stichten. Er komt geen allesverwoestende pandemie, al zullen er voortdurend uitbraken van enge ziekten plaatsvinden. De VS zullen niet instorten. De gulden zal niet terugkomen, hoewel … daarover heb ik niks gelezen. Het klimaat zal nog niet op hol slaan. Kortom, qua rampspoed zal het allemaal reuze meevallen.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Fragmenten uit het danboek van Penelope Bijtring | 30-08-2025

Wat een mazzel heb ik weer. Dankzij die collega van Elders heb ik nu een leuke kamer op 3 km. van de universiteit. Het is klein, maar ik zit helemaal op mijzelf, boven een oude schuur. Een beetje triest vind ik wel dat het de kamer was van een jonge militair die jaren geleden in Afghanistan is gedood. Hij woonde er bij zijn opa en oma. De opa wilde niks meer met de kamer doen, maar die zit nu in een verpleeghuis, zo dement als een deur. En de oma wil graag iemand in de buurt die af en toe kan helpen met de vuilniscontainer buiten zetten en dat soort dingen. Nou, daar heb ik geen probleem mee. De huur is zo laag dat ik er best wat werk voor wil doen. Als ze maar niet verlangt dat ik elke avond met haar naar tv kijk. Maar ik geloof niet dat ik daar bang voor hoef te zijn, want ze gaat met de kippen op stok. Volgende week begint de introductieperiode van de universiteit. Als het in hemelsnaam maar geen ballengedoe wordt.

Joenee is keihard aan het blokken voor de toelatingstoets voor lucht- en ruimtevaart. Jammer dat ze net een puntje te kort kwam. Ik hoop zo voor haar dat ze het haalt. Ik heb haar gevraagd daarna nog een keer te komen logeren in Wageningen, zodat die rare buurjongen me gelooft als ik zeg dat ik lesbisch ben. Maar ze wist niet hoe druk haar introductieprogramma zou zijn. Daar heeft ze helemaal nog niet naar gekeken. Ze zit zo koortsachtig te werken dat ik er soms bang van word.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Fragmenten uit het danboek van Penelope Bijtring | 22-03-2025

Lente, joepie. De winter lijkt voorbij. En maar goed ook. Het is dan wel niet zo erg geweest als voorspeld, maar de vorstperiode heeft wel alle records geslagen. Bijna drie maanden elke nacht lichte tot matige vorst. Uiteindelijk is bij ons ook de waterleiding nog bevroren toen het twee weken geleden ineens 17 graden vroor. Maar dat is vrijwel overal in Nederland gebeurd. Het bizarre is dat juist die zogenaamde cradle-to-cradle waterleidingen bevroren zijn. Kennelijk heeft de vorst vrij spel in de gootconstructies die daarvoor ontworpen zijn. Volgens Elders komt dat doordat de afvoerleidingen niet door dezelfde goot mochten lopen. Die hadden veel warmte af kunnen geven. Het oorspronkelijke plan kwam uit het zuiden van de VS waar niemand op warmte rond zijn waterleiding zit te wachten.

In de politiek is het ook weer lente. De regering is dan toch gevallen. Niemand begrijpt precies waarom, maar de irritaties over het torpederen van royale Europese subsidies voor het voorbereiden van de ontruiming van laaggelegen gebieden zal wel een hoofdrol gespeeld hebben. Het is ook onbegrijpelijk. Jarenlang heeft de PVV tegen de kosten van Europa aangeschopt en net nu ze daar met veel geld willen helpen om het nieuwe Nederland vorm te geven licht de PVV de plannen beentje. Boosheid alom. Inmiddels is de omvang van de operatie tot de rest van Nederland doorgedrongen. Er is veel sympathie voor het standpunt van de boeren, dat we geen kostbare landbouwgrond verloren mogen laten gaan. Volgens Elders betekent dat in de praktijk dat boerenpartij CDA gaat winnen en dat we dus de komende jaren miljarden gaan verspillen aan het ophogen van dijken die over vijftig jaar als modder zullen wegspoelen. Ik ben een beetje bang dat hij weer eens gelijk krijgt.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Fragmenten uit het danboek van Penelope Bijtring | 05-10-2024

Dat was me schrikken. Ik zal er dit jaar nog hard aan moeten werken. Geen enkel exact vak mag beneden de zeven zijn. Heb ik daar nou niet eerder van gehoord of schroeven de universiteiten hun eisen ineens op? Ik ga maandag toch eens in de schoolbieb kijken wat er in de brochures van vorig jaar stond. Gelukkig sta ik wel meer dan een zeven voor de exacte vakken, maar door de zenuwen kun je op het eindexamen lelijk uitglijden. Joenee weet nog steeds niet wat zij wil. Lucht- en ruimtevaart lijkt haar wel wat, maar haar wiskunde is maar net voldoende. En dan hangt de toestand in haar geboorteland als een baksteen boven haar hoofd. Of was het een zwaard? Sinds Pakistan in tweeën is gesplitst wordt de roep om terug te keren sterker. Het nieuwe Pakistan kan mensen met een opleiding goed gebruiken. Zowel haar vader als haar moeder zouden zo een goede baan krijgen. Aan de andere kant is de veiligheidssituatie nog niet florissant en dan zeg ik het voorzichtig. Eigenlijk is er een permanente staat van oorlog met het kalifaat van Afghanistan, dat nu ook al op gespannen voet leeft met Iran.

Jup doet het geweldig op school. Hij is natuurlijk nog steeds contactgestoord, een autist. Maar hij kan beter met cijfers overweg dan een gemiddelde wiskundige. Rekenen in meer dan drie dimensies is voor hem nu net zo vanzelfsprekend als een knuffel voor ons. Hoewel, toen ik vorige zondag thuiskwam sloeg hij zijn armen om mijn middel. Ik wist gewoon niet wat ik moest doen. Omgekeerd had dat tot een uitbarsting geleid. Die therapie daar doet echt wonderen. Inmiddels correspondeert hij met Amerikanen en Chinezen over het idee dat de ruimte niet leeg is, maar dat er toch een soort aether bestaat. Toegegeven, de mensen met wie hij contact heeft zijn allemaal buitenbeentjes, maar zijn leraar wis- en natuurkunde kan geen gat schieten in het bijbehorende rekenwerk. En ik moet eerlijk toegeven, terwijl ik vier klassen hoger zit snap ik eigenlijk niet waar hij mee bezig is. Toch een idiot savant dus, mijn broertje. Zelf zegt hij dat hij beter met mensen om zou kunnen gaan als ze net zo voorspelbaar zouden zijn als wiskunde. Tja.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Fragmenten uit het danboek van Penelope Bijtring | 29-06-2024

Ik ben nog steeds woedend. Op die swakkel van een Arid. Ik heb er al spijt van dat ik zijn ogen niet uitgekrabd heb. Maar ik had beter moeten weten. Eerlijk gezegd vond ik het al niks dat zijn twee neven uit Groningen ook in het huisje zouden zijn. Maar hij zou ze wel wegsturen, zodat wij wat uurtjes voor onszelf zouden hebben. Ja ja, de smeerlap. Toen we eindelijk lagen te vrijen, stonden zijn neven opeens naakt in de slaapkamer. Toen Arid me vanachter vastgreep had ik meteen door wat de bedoeling was. Ik ben erg blij dat ik een tijd karate heb gedaan. Nu ga ik daar beslist mee door. Moser heeft zeker een zakbreuk opgelopen en Arid keek ook niet blij meer nadat ik in zijn ballen had geknepen. Het is bijna niet te geloven, maar daarna dreigden ze me met aangifte wegens geweld. Toen heb ik Arid maar eens gevraagd wat zijn ouders ervan zouden vinden dat hij mij aan zijn neven had verkocht als een ordinaire hoer. Bij dat idee trok hij helemaal wit weg. Als je zijn moeder zou kennen zou je meteen begrijpen waarom. Overigens ben ik onmiddellijk naar huis ben gegaan. Want ik had geen zin om het zwijgen opgelegd te worden. Mama was ziedend en eiste dat ik naar de politie zou gaan. Maar ik zei dat ze hun lesje wel geleerd hadden. Toen is ze naar de moeder van Arid gegaan. Ik weet nog niet wat daar uitgekomen is, maar Arid en zijn neven zullen geen prettige zomer tegemoet gaan denk ik.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Fragmenten uit het danboek van Penelope Bijtring | 23-03-2024

Kattenwak, wie had dat nog gedacht. Anderhalve meter sneeuw in twee dagen. En dat in maart. Dat is geen staartroeren meer. Er is deze winter al meer sneeuw gevallen dan in de afgelopen twintig jaar, maar toch bleek niemand hier op voorbereid. Heel Nederland viel stil. Gelukkig dat er een internet bestaat. Want nu konden mensen hun eigen verslagen maken en opsturen voor uitzending over de Vid-netwerken. Iemand op NL-tv vertelde dat er vijftig jaar geleden alleen maar beelden uit de omgeving van Hilversum geweest zouden zijn als het toen zo gesneeuwd zou hebben. Al na twaalf uur sneeuwen staakten dinsdag de sneeuwruimploegen het werk. Door de harde wind was er geen doorkomen meer aan. De wagens hadden geen grip op de weg en overal ontstonden sneeuwduinen. Leuke bijkomstigheid is natuurlijk dat je ook niet meer naar school kunt. Mensen kunnen evenmin naar hun werk. Gezinnen zitten thuis ingesneeuwd. De eerste dag was er een run op de supermarkten en nu zitten we al dagen op rantsoen. Maar maandag zal het wel weer voorbij zijn, want de wind is gaan liggen en de sneeuw is aan het smelten. Vandaag kon ik al naar Joenee lopen (waar de sfeer zonder meer onprettig was, zodat ik snel weer ben weggegaan). Minder leuk is dat hulpdiensten zoals de brandweer en de ambulance ook niet of nauwelijks bij slachtoffers konden komen. Men schat dat er daardoor meer dan tweehonderd extra doden zijn gevallen. Misschien klink ik cynisch, maar dat valt me dan nog erg mee.

Volgende