President William Ruto van Kenia wil buitenlanders weren uit de informele economie. Kleinschalige activiteiten zoals straathandel en kleine detailhandel zouden in de eerste plaats voorbehouden moeten blijven aan Keniaanse staatsburgers. Veel Kenianen hebben wel begrip voor de maatregel. Politiek econoom Sheila Owigo Olang stelt dat er weinig bewijs is dat erop wijst “dat het wegsturen van de handelaren er onmiddellijk toe zou leiden dat Keniaanse staatsburgers meer kansen krijgen.” Zij ziet in Ruto’s plan een populistisch gebaar in het zicht van de verkiezingen. Ook wordt gewezen op recente onlusten in Zuid-Afrika waar xenofobische demonstranten het hadden gemunt op migranten, vooral op kleine handelaren en winkeliers. Tot nu toe kende Kenia geen gewelddadig oproer tegen immigranten. Ruto zou dat met zijn actie wel kunnen uitlokken.
De nieuwe maatregelen hebben voor veel onrust gezorgd onder kleine handelaren uit buurland Burundi. Honderden Burundezen zochten hulp en reisdocumenten bij hun ambassade in Nairobi, uit angst dat het nieuwe overheidsbeleid zou kunnen leiden tot uitzettingen of verdere intimidatie. Inmiddels heeft de regering een overbruggingstermijn van 90 dagen afgekondigd waarin de migranten er voor kunnen zorgen alsnog de juiste papieren voor hun verblijf te regelen. Maar volgens advocaat Waringa Wahome is het al te laat. Ze wijst op incidenten in Mathare, waarbij buitenlandse handelaren naar verluidt werden aangevallen en hun goederen werden meegenomen of vernietigd. Ook Wahome ziet in de maatregel geen oplossing voor de grote economische problemen waar het land voor staat. “De meerderheid van de Keniaanse jongeren is arm, werkloos en heeft geen hoop meer,” zei ze, wijzend op de stijgende kosten van levensonderhoud, de toenemende ongelijkheid, de krimpende ruimte voor het maatschappelijk middenveld en de zorgen over corruptie en publieke middelen. Jongeren ontvluchten de armoede door in te tekenen voor risicovolle banen in het buitenland waarvoor de regering bemiddeelt. Jongens worden gerecruiteerd door het Russische leger om te vechten in Oekraïne. Meisjes vinden emplooi als huishoudster bij rijke Saoedi’s waar ze mishandeld en verkracht worden. Wahome: “De grootse retoriek van president Ruto kan slechts worden gezien als een uitspraak die bedoeld is om de aandacht af te leiden van de structurele economische plundering.” Enig tegenwicht kwam deze zomer van de vakbond van verpleegkundigen die het na een staking van 43 dagen eindelijk voor elkaar heeft gekregen dat een negen jaar geleden beloofde loonsverhoging is ingewilligd. Een dreigement van dokters dat ze ook zouden gaan staken gaf de doorslag.
Ruto presenteerde zijn omstreden maatregelen tegen buitenlandse winkeliers en straatverkopers als een bescherming voor de Keniaanse economie en benadrukte dat de focus van de economische ontwikkeling moet verschuiven naar buitenlandse investeerders die kapitaal aanbrengen, banen creëren en bijdragen aan de lokale productie. De president is dezer dagen in New York in de context van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties actief bezig de nodige contacten te leggen voor zijn plannen. Zoals voor een Nigeriaanse olieraffinaderij die naar verwachting 700.000 vaten ruwe olie per dag gaat verwerken, waarbij de overheid rekent op aanzienlijke kansen op het gebied van werkgelegenheid en industrialisatie dankzij het project.
Giftig afval
In Noord-Kenia (foto) zal dat plan met argusogen worden bekeken. Bewoners van dat gebied hebben de staat aangeklaagd vanwege de gevolgen van giftig afval dat daar in de jaren tachtig is achtergelaten door het Amerikaanse oliebedrijf Amoco (nu BP). De Keniaanse autoriteiten hebben vastgesteld dat de grond sterk vervuild is. Het grondwater bevat tal van giftige chemische stoffen. Arsenicum is aangetroffen in een hoeveelheid van 110% van de waarde die door de WHO als veilig wordt beschouwd. En grondwater is voor de nomadische veehouders in de regio van levensbelang voor mens en dier. In de loop van de tijd is er al veel vee verloren gegaan. En het aantal kankerpatiënten in de regio ligt ver boven het gemiddelde. Ondanks dat de vervuiling al jarenlang bekend is heeft de staat nog steeds niets gedaan voor de getroffen bewoners. Kenia heeft de oliemaatschappij nooit aansprakelijk gesteld. Dat is voor milieujurist Kelvin Kubai reden om nu namens een groep bewoners van het vervuilde gebied de staat aan te klagen. ‘Kinderen die hier geboren worden zijn van aanvang af ter dood veroordeeld’, zegt Kubai.
Kamelen
De fossiele industrie raakt Noord-Kenia ook nog op een andere manier, zo laat een artikel uit de The Washington Post van vorig jaar zien dat door 360 Magazine is vertaald. De droogte in de Hoorn van Afrika die drie jaar duurde heeft 80 procent van de koeien in dit gebied gedood en daarmee het levensonderhoud van ontzettend veel mensen vernietigd. In deze regio, waar de reserves het kleinst zijn, worden miljoenen mensen gedwongen om zich aan te passen aan de klimaatverandering. In plaats van koeien hebben de veehouders nu voor kamelen gekozen. In tijden van ontbering produceren kamelen meer melk dan koeien. Vaak hoor je dit gezegde: ‘in een droogteperiode sterft de koe het eerst en de kameel het laatst.’