Het kabinet heeft een nieuwe oplossing voor de woningnood: mensen die al een woning hebben meer laten betalen.
Volgens het nieuwe kabinetsplan moeten woningcorporaties huurders met een hoger inkomen voortaan ieder jaar verplicht 50 of 100 euro extra huur per maand laten betalen, totdat de maximale huur volgens het puntenstelsel is bereikt. Ongeveer 177.000 huishoudens zouden ervoor in aanmerking komen.
Het idee is dat deze zogenaamde scheefwoners dan vanzelf doorstromen. Maar waarheen precies? Nederland heeft momenteel een woningtekort van ongeveer 384.000 woningen. Er zijn 427.000 woningvragers tegenover 43.000 beschikbare woningen. De overheid meldt zelf dat wachttijden voor sociale huur op sommige plekken inmiddels boven de tien jaar uitkomen.
Toch doet het begrip ‘scheefwonen’ alsof ergens buiten beeld een passende woning op deze mensen staat te wachten. Alsof iemand met een iets hoger inkomen alleen uit gemakzucht in zijn sociale huurwoning blijft zitten, terwijl betaalbare koopwoningen en middenhuur voor het oprapen liggen.
Zelfs de eerdere evaluatie van de inkomensafhankelijke huurverhoging biedt daarvoor nauwelijks steun. Mensen met hogere huren zeggen vaker dat ze willen verhuizen. Of ze vervolgens daadwerkelijk méér verhuizen, kon niet worden vastgesteld. De onderzoekers wijzen juist op de schaarste en hoge prijzen van koopwoningen en vrije huur als obstakel.
De verplichte huurverhoging lost dat obstakel op geen enkele manier op. Er komt geen huis bij. De gegarandeerde uitkomst is slechts dat de huur stijgt. En daarmee verdwijnt bij deze huishoudens iedere maand 50 of 100 euro aan besteedbaar inkomen. Geld dat niet meer naar boodschappen, horeca, kleding, sport of andere uitgaven kan. Corporaties kunnen de extra inkomsten natuurlijk investeren in hun woningvoorraad, maar dat maakt van een huurverhoging nog geen doorstromingsbeleid.
Zolang honderdduizenden woningen ontbreken, bestaat ‘scheefwonen’ vooral op papier. Je kunt mensen die nergens heen kunnen steeds harder financieel richting de uitgang duwen, maar er verschijnt alleen elders nog steeds geen deur.
Reacties (27)
De woningbouwverenigingen hebben die inkomsten hard nodig, want ze moesten jaren de verhuurdersheffing betalen.
(die is nu weg, maar ze betalen andere belastingen).
Dus het geld komt uiteindelijk voor een deel bij de rijksoverheid terecht.
Een verkapte belastingheffing dus.
(zowiezo is sprake van een belastingheffing als iemand meer betaalt zonder dat hij/zij daarvoor iets terugkrijgt.
Ik betaal premie voor de Nabestaandenwet, terwijl ik geen kind of partner heb. Maar ik dwaal af….)
Het gaat ook in tegen het principe “werken moet lonen”: iemand die meer werkt, gaat meer huur betalen – en dat blijft zo als hij/zij met pensioen gaat (en niet zo’n hoog inkomen heeft).
Maar gevoelsmatig vind ik een huurverhoging bij een midden-inkomen niet onrechtvaardig.
Dat komt doordat het aantal sociale huurwoningen beperkt is, en mensen met een lage huur in zekere zin geluk hebben.
Maar de oplossing moet natuurlijk niet zijn dat iedereen arm worden moet, maar de oplossing moet zijn dat geen enkele huurder uitgebuit wordt.
En als je konsekwent ben, ga je niet alleen mensen extra belasten die 10 jaar geleden een goedkope huurwoning verkregen, maar ook mensen die 30 jaar geleden goedkoop een woning kopen konden.
Wonen in een woning die een half miljoen waard is, terwijl je er maar 2 ton voor hebt betaald, is óók scheefwonen toch?
Want starters die een huis kopen, wordt ook een poot uitgedraaid.
Die verhuurdersheffing was een monster, maar kan je nu niet op de huurders gaan verhalen. En wat betreft die huurverhoging: waarom voelt dat “niet onrechtvaardig?”. De overheid dwingt zo mensen met een klein huisje groter te gaan wonen, omdat ze te veel verdienen, en dat in een situatie waar die huizen helemaal niet beschikbaar zijn.
Nee, de overheid dwingt mensen om meer huur te betalen. Want de grotere huizen zijn niet beschikbaar (tegen vergelijkbare kosten – zelfs niet na de huurverhoging).
Het voelt niet onrechtvaardig, omdat ik weet dat anderen veel meer huur betalen, en ik dat gewoon vinden ga.
Het is natuurlijk niet rechtvaardig dat mensen zo veel huur betalen, veel meer dan nodig is voor een rendabele exploitatie.
Ik weet nog wel een paar terreinen waar wat verschillen rechtgetrokken worden kunnen:
– scheefverdieners
– scheve studiekosten
– scheef-beleggers
– scheef-erfgenamen
Beetje makkelijk.
Dit is onderdeel van een breder pakket aan maatregelen om woningen te bouwen en de schaarste die er is te verdelen.
Je doet alsof de mensen die meer huur moeten betalen nergens heen kunnen, maar dat is helemaal niet gezegd. Het gaat om relatief kapitaalkrachtige mensen die in sociale huurwoningen wonen. Ten eerste is de kans groot dat ze inderdaad een inkomen hebben om de huurverhoging op te vangen, ten tweede is het inkomen misschien wel zo groot dat ze ook, op termijn, een huis kunnen kopen.
Het extra geld kunnen woningcoöperaties weer investeren in nieuwe sociale huurwoningen, mocht er toch een plekje eerder vrijkomen door een verhuizing dan zijn er meer dan genoeg mensen die wél afhankelijk zijn van sociale huur die die woning maar wat graag betrekken.
Gaat deze maatregel heel veel impact maken? Lijkt me niet. Is dit iets om je heel druk over te maken in het bredere plaatje van het huizentekort? Lijkt mij ook niet.
“Het zal wel weinig effect hebben” en “je hoeft je er niet druk over te maken” zijn nogal merkwaardige verdedigingen van beleid. Zeker als het enige effect dat wél vaststaat hogere huren zijn.
Mijn punt is dat je niet altijd over alles zou moeten schrijven op standje ‘schandalig’. Je loopt onvermijdelijk vast in de complexiteit die de werkelijkheid nu eenmaal is. Nu maak je je er druk over dat mensen wellicht een hogere huur moeten betalen, straks maak je druk om mensen die in een sociaal huurhuis genieten van een heel lage huur terwijl ze een koophuis bezitten dat ze verhuren. Zelfde mensen.
Je bent boos als de overheid iets niet doet en boos als ze wel wat doet maar daar blijken dan voor sommige mensen nadelen aan te zitten.
En dat is erg, waarom precies? Het gaat om mensen die dit kunnen betalen en de subsidie die op sociale woningbouw zit niet (of niet in die mate) nodig hebben.
Je verzuimt bovendien te benoemen dat dit huurverhogingen bij scheefwonen geen nieuw beleid zijn, maar een aanscherping van bestaand beleid. Chill out.
Elke maatregel om het woningtekort terug te dringen is in isolatie bekeken volstrekt onvoldoende.
Maar dit is precies de houding waarmee je uiteindelijk ieder beleid kunt wegrelativeren, en dat doe je dan ook regelmatig hier. Alles is complex, iedere maatregel is maar een klein onderdeel, overal zitten voor- en nadelen aan en dus moeten we vooral niet te hard oordelen.
Op die manier gebeurt er dus letterlijk nooit iets. Dan is falend beleid altijd “nu eenmaal complex”, uitstel altijd “onderdeel van een breder pakket” en kritiek al snel “standje schandalig”.
Complexiteit is geen vrijbrief om slecht onderbouwd beleid maar te accepteren. Als je mensen verplicht honderden tot meer dan duizend euro per jaar extra laat betalen om doorstroming te bevorderen, mag je toch minimaal vragen of die doorstroming daadwerkelijk plaatsvindt. Zeker als uit de evaluatie van het bestaande beleid dat effect niet eens blijkt. Dan is dit geen ‘baat het niet dan schaadt het niet’.
“Chill out” is dan vooral een maniertje om die vraag niet te hoeven beantwoorden.
Juist omdat het beleid complex is, is het belangrijk dat we er genuanceerd over praten. Beleid is zelden helemaal goed of helemaal slecht. Meerdere maatregelen die op zichzelf niet veel effect hebben kunnen samen (of op termijn) wel effect hebben. Daarom is het belangrijk om een individuele maatregel in context te plaatsen.
Dat doe jij niet. Jij kiest voor een eenduidige framing waarmee je het perspectief van de scheefhuurders vooropstelt en doet alsof zij niets terug krijgen voor het geld. Ik vind dat in dit geval een niet zo logische framing vanuit links perspectief, want het gaat hier om een groep mensen met relatief veel geld die profiteren van een systeem dat primair bedoeld is voor de minst kapitaalkrachtige mensen. Vanuit het principe dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen, vind ik het niet gek om mensen met een hoog inkomen die in een sociale huurwoning wonen meer te laten betalen, tot het niveau dat passend is bij de woning.
Die mensen zullen daardoor niet ineens wel verhuizen, dat is waar. Maar wellicht dat het er wel toe bijdraagt dat een verhuisbeslissing naar (meestal) een koophuis eerder wordt genomen dan anders het geval zou zijn geweest bij een blijvende lage huur. En op systeemniveau levert dat dan toch wat op, als het niet is door meer doorstroming dan toch door extra financiële middelen die weer kunnen worden geïnvesteerd in sociale woningbouw.
Ik heb geen probleem met een hard oordeel als dat gerechtvaardigd is. Maar een hard oordeel krijgt alleen maar waarde als er ook een zacht oordeel mogelijk is. Als je over alles alleen maar in superlatieven praat (zoals een Wilders) dan verliest al die harde taal zijn zeggingskracht. Een klassiek muziekstuk dat alleen maar fortissimo heeft, is niet zo interessant. Datzelfde geldt voor een schrijver die alles alleen maar slecht en belachelijk vindt.
Ik beschouw de inkomens-afhankelijke huurverhoging eerder als een inkomensmaatregel zonder veel effekt op de woningmarkt, en in die zin deel ik de kritiek van Joost.
Maar ik ben met u eens dat het niet heel onrechtvaardig te zijn hoeft.
Ik ben ook met Joost eens dat de term “scheefhuren” misleidend is.
Alsof mensen verplicht zouden zijn te verhuizen naar een duurdere woning als ze meer inkomen hebben.
Maar er zijn ergere dingen in de wereld, en in Nederland.
Dat het voornamelijk al bestaand beleid is, maakt het beleid nog niet rechtvaardig.
Dat mensen in de sociale huur een lagere huur betalen, is geen subsidie.
De sociale huur dekt gewoon de bouw- en exploitatiekosten.
Het onrechtvaardige zit er meer in dat in de commerciële sector te hoge huren betaald worden (en dat sommige exploitanten zich niet aan de regels houden m.b.t. onderhoud en dergelijke).
Huurverhoging voor mensen die het betalen kunnen, klinkt rechtvaardig.
Maar het is een maatregel van het type “dan maken we iedereenalle huurders arm”.
Maar het is niet het grootste onrecht in Nederland.
“De sociale huur dekt gewoon de bouw- en exploitatiekosten.” ??
“Volgens Johan Conijn van Finance Ideas is de huur van sociale huurwoningen momenteel onvoldoende om de kosten te dekken. Hij berekende dat huurprijzen met minstens 50% omhoog moeten om de exploitatiekosten volledig te kunnen dragen”.
https://vastgoedinsider.nl/lage-sociale-huur-zet-woningcorporaties-klem-huurprijzen-omhoog/
“Een nieuwe woning van 70 vierkante meter kost nu zo’n 270 duizend euro. Om de
kosten te dekken moet een woningcorporatie ruim 1.210 euro per maand huur
vragen”.
https://aedes.nl/media/document/waarde-van-wonen-lezing-jesse-frederik-februari-2026
Ik erger me al jaren aan het beleid van woningcorporaties die woningen met een huur aanbieden die lager is dan de markthuur of zelfs de bouw- en onderhoudskosten niet dekt.
Wat mij betreft moeten ze de “correcte” huur rekenen en daar een korting op geven die afhankelijk is van het inkomen en vermogen van de huurder. Dan kun je de korting na salarisverhoging afbouwen, en wenst iemand dan niet te verhuizen dan betaalt die een goede bijdrage aan de woningcorporatie die daar weer anderen mee kan ondersteunen.
Woningcorporaties leven deels van subsidies, dus dan mag je ook verwachten dat dat gaat naar mensen die het echt nodig hebben.
Ze hoeven van mij niet de markthuur te vragen (dan maken ze vette winst).
Ik verbaas mij ook over de verschillen in huur.
Toen ik woningen bekeek, bleek ergens een prijsverschil van zo’n 60 euro per maand te zijn voor identieke woningen, maar 1 was een half jaar later gebouwd.
En woningcorporaties verhuren ook in het commerciële segment – tegen commerciële prijzen.
Dan kan een appartement met 2 slaapkamers duurder zijn dan een gezinswoning in een rijtjeshuis met tuin.
Dat zou betekenen dat ze evenveel huur gaan betalen als een nieuwe (niet scheefwonende) huurder zou betalen voor die woning, als ik me niet vergis. Als corporaties dat puntenstelsel gebruiken voor nieuwe huurders, tenminste. Dat lijkt me niet onredelijk. Als dat geld naar de corporaties gaat en om het te investeren in nieuwe woningen vind ik het niet zo’n slecht idee.
Maar natuurlijk is het geen oplossing voor het woningtekort op korte termijn. Daar ben ik het wel mee eens.
Iemand kan opeens megaveel gaan verdienen, maar het kan nog jaren en jaren duren voordat x keer 50-100 euro huurverhoging heeft plaatsgevonden tot de gangbare puntenhuur is bereikt.
Maar als iemand dan weer inkomen verliest (werkloosheid, of pensioen) hoeft de huur niet altijd omlaag te gaan.
(wel als het binnen 3 jaar gebeurt).
Dat is ook weer krom.
Dan betaalt diegene hetzelfde als een nieuwe huurder die werkloos is of gepensioneerd. Zo krom is dat nou ook weer niet.
Nee.
In de sociale huur wordt een woning wel eens aangeboden voor minder dan de maximale toegestane huur.
En als wel de maximale huur gevraagd wordt, zou het kunnen dat de werkloze of gepensioneerde niet voldoet aan de inkomenseis, en dus op zoek gaan moet wachten moet op een goedkopere woning.
Maar goed, iemand die inkomens-afhankelijke huurverhogingen gehad heeft, kan natuurlijk ook verhuizen naar een goedkopere woning als het pensioen de pensioen-leeftijd in zicht komt…
Dat is waar. Maar als iemand van het ene op het andere moment honderden euro’s per maand meer moet aan betalen kan dat ook heel problematisch zijn. Ik vind het daarom wel redelijk om het stapsgewijs te doen.
Er wordt gesteld dat 30% van je netto maandinkomen aan huur redelijk is.
Dus als je netto 170 euro per maand meer gaat verdienen (mag je daar ook jaren aan “wennen”?), dan kun je al 50 euro meer aan huur uitgeven, het is volgens mij niet zo dat dan je hele salarisstijging aan de huurverhoging opgaat.
Ter vergelijking, als achteraf blijkt dat je zorgtoeslag te hoog is, moet je het teveel betaalde ook meteen geheel terugbetalen, je krijgt dan ook geen maanden of jaren “gewenning”.
Ook als die scheefhuurmaatregelen niet zoveel op het totaal voorstellen zou ik het toch doen uit het oogpunt van het rechtvaardigheidsgevoel in het algemeen.
overigens:
waarom zou de huurverhoging ophouden bij het puntenstelsel? Bij heel welvarende huurders zou je verder kunnen gaan.
het puntenstelsel is bedoeld om huurders te beschermen tegen uitbuiting.
Maar iemand met veel geld, kan natuurlijk gewoon verhuizen….
Het nadeel is dat je huur dan inzet als instrument voor herverdeling. Terwijl beleid voor volkshuisvesting daar helemaal niet voor is bedoeld. Dat zou ervoor moeten zorgen dat er voor iedereen een goede en betaalbare woning is. De overheid heeft daar een rol in, omdat de markt dat niet uit zichzelf regelt. Maar dat overheidsbeleid kan onbedoelde gevolgen hebben, bijvoorbeeld dat zittende huurders met een goed inkomen minder betalen voor eenzelfde woning als een nieuwe huurder met een laag inkomen. Dat mag opgelost worden, maar hou het daar wel bij voor wat betreft huurbeleid.
Herverdelen kun je veel beter regelen via de belastingen. De politiek is juist te veel geneigd om dat op omslachtige manieren te organiseren via regelingen op andere beleidsterreinen. Wat dan weer leidt tot een heleboel complexiteit, en onbedoelde neveneffecten.
Hans, je (u?) slaat de spijker op z’n kop.
Huur wordt nu ingezet als instrument voor herverdeling.
Dat is een omslachtige manier.
Maar ik vind ook wel dat de verschillen in huur, ook binnen de sociale woningbouw, zo groot zijn dat het onrechtvaardig wordt.
Dus ik heb ook wel begrip voor zo’n lapmiddel als een inkomens-afhankelijke huurverhoging.
Daar ben ik het niet helemaal mee eens. Ik denk dat herverdeling nu niet het doel is, maar het gevolg. De regelingen die er nu zijn, zijn vooral bedoeld om de gevolgen van marktfalen op te vangen. Het puntenstelsel en maxima aan de huurverhoging zijn er bijvoorbeeld om te voorkomen dat verhuurders hun machtspositie misbruiken door woekerhuren te vragen. En toeslagen zijn er omdat de arbeidsmarkt niet iedereen voldoende inkomen biedt om de huur te betalen, en dan nog genoeg over te houden om van te leven.
(En: “jij”, graag!)
Ik ben het met jou eens dat het puntenstelsel, en maxima aan huurverhoging bedoeld zijn om marktfalen tegen te gaan.
(en dat is bijna onvermijdelijk doordat de vraag zeer inelastisch is, en de markt een beetje stroperig (want verhuizen kost veel moeite)).
Op de woningmarkt is sprake van marktfalen, omdat de commerciële huren stijgen tot ver boven de exploitatiekosten terwijl het aanbod niet evenredig toeneemt.
En ik vind het in principe niet onrechtvaardig als welvarende huurders in de sociale sector hetzelfde betalen als welvarende huurders in de commerciële sector (aangenomen dat dit in de sociale sector leidt tot meer/betere/goedkopere woningen voor minder welvarende huurders).
Maar als dat niet leidt tot daling van commerciële huur o.i.d., werkt de maatregel niet tegen marktfalen.
Dan is het een inkomens-maatregel.
(Want je weet: het doel van een systeem zijn de effecten die het heeft. :-) )
Een correctie van marktfalen vereist maatregelen om commerciële huur beter/goedkoper te maken.
Dan neem je aan dat er een woningmarkt kan bestaan die echt volgens de wetten van vraag en aanbod functioneert. Ik denk dat dat onmogelijk is. Voor zover ik weet heeft zo’n markt nog nooit ergens in de wereld bestaan. Er is dus altijd sprake van marktfalen, zeker in de huursector, vanwege de machtsongelijkheid tussen huurders en verhuurders. Alleen in de (neo)liberale fantasiewereld kan er een goed functionerende vrije woningmarkt bestaan, die voor iedereen goede en betaalbare woningen regelt.