Sightseeing Kabul

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

Nederland geldt nog steeds als een van de veiligste landen van Europa. Daarom schrikken we ook als na een ramp blijkt dat de oorzaak onnodig menselijk falen was. Als in rapportages glashelder wordt geanalyseerd hoe krakkemikkig de betrokken organisaties eigenlijk functioneren. Niet alleen omdat regels worden genegeerd, maar vooral omdat de samenwerking tussen de instanties die met elkaar de verantwoordelijkheid dragen voor veiligheid en toezicht, ronduit knullig is. De grote vraag is: wordt het ooit beter? Neem de affaire met het gifschip Probo Koala. Dat had begin juli schadelijke olieresten aan boord, waar niemand raad mee wist. Ambtenaren van de Amsterdamse dienst Milieu en Bouwtoezicht belden met het ministerie van Vrom. Maar daar zei men dat het geen Vrom-verantwoordelijkheid was: “Scheepsafval valt niet onder ons.”

Toen was er geen beletsel meer en mocht het schip de haven verlaten. Een paar weken later werd vijf ton verontreinigd afval gedumpt in Ivoorkust. Dit had zeven doden tot gevolg en 15.000 zieken: een grote ramp , die in Nederland niet meer dan een rimpeling veroorzaakte. Wat ik graag wil weten, is of één van de ambtenaren van de Amsterdamse dienst écht heeft geprobeerd alarm te slaan. Dat is namelijk niet simpel. Het begint met collega’s die tegenstribbelen en een diensthoofd dat er geen tijd voor heeft. Een doorzetter zoekt dan een gelijkgezinde bij Vrom, die na een paar minuten bladeren in dossiers weer aan de telefoon komt en meldt: “Wij gaan daar niet over.” Op zo’n moment, aan het eind van een zomerse dag, lokt het terras en geeft een potententieel klokkenluidertje de moed op.

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

Het eerste opvallende stemadvies kwam deze zomer van Louis van Gaal. Nou ja, het was de AZ-trainer nadrukkelijk gevraagd door Steffie Kouters van de Volkskrant: op wie stemt u? Van Gaal zal 22 november op Jan Peter Balken-ende stemmen. Want de premier acteert niet, zegt hij: “Die weet wat-ie inhoudelijk wil.”
Wouter Bos speelt volgens Van Gaal wél een rol. De trainer verwees naar een foto waarop Bos zijn stropdas afdoet nadat hij op audiëntie is geweest bij Beatrix.
Dit speelde in de laatste week van augustus. Ik plakte het knipsel met de uitspraken van Van Gaal in een groen schoolschrift. Sinds juni maak ik daarin elke laatste zondag van de maand een verkiezingsprognose. Ik dichtte Bos op 27 augustus nog een overwinning toe: vier zetels verschil met Balkenende. Maar nu, drie weken later, denk ik dat mijn intuïtie toen begon te haperen. Ik ben er niet meer zeker van dat Bos kan winnen.
Ik ben het niet eens met Van Gaals waarneming dat Bos meer acteert dan Balkenende, maar bij Bos valt het meer op, Balkenende doet het slimmer.

Bij de strijd om het premierschap zijn de uitkomsten van focusgroeponderzoek bepalend. Zowel het CDA als de PvdA maakt er intensief gebruik van. Representatieve groepen kiezers worden geregeld ondervraagd over hun opvattingen. In deze groepsgesprekken analyseren ze ook talkshowoptredens van de lijsttrekkers, waarbij ze tot in detail beschrijven wat ze opvalt. Achter onzichtbaar glas kijken de adviseurs van lijsttrekkers toe en trekken hun conclusies.
Balkenende reist daarom nu door de regio. Hij speelt zijn rol meesterlijk : helpt mee in de keukens van verpleeghuizen en laat zich rondleiden in de supermarkt van de werkvoorziening voor verstandelijk gehandicapten. De CDA-strategen hebben hem aanbevolen dat hij als premier nu vooral onder de mensen moet komen. Zoek ze op in dorpen en ziekenhuizen. Stel ze gerust, zeg dat het goed gaat met Nederland, als we maar ons best blijven doen.
De polls van Maurice de Hond bevestigen dat het werkt. Balken-ende is negen weken voor de verkiezingen Bos voorbijgestreefd.
Bij de PvdA worden ze knap zenuwachtig. Extra focusgroeponderzoek wordt ingelast. Bos wordt aangeraden minder diplomatiek te reageren en in debatten met Mark Rutte feller uit te halen.
Wat een flauwekul allemaal. Als Bos verstandig is, keert hij al dat onderzoek de rug toe. Vanaf nu telt alleen zijn eigen intuïtie. Nog nooit is de strijd om het premierschap zo expliciet uitgevochten. Meer dan de laatste jaren zal de scheidslijn tussen links en rechts, tussen wat doorgaat voor progressief en conservatief, doorslaggevend zijn.
Bos moet zijn voorzichtigheid laten varen. In verbaal opzicht is hij veel sterker dan Balkenende. Over zijn politiek-tactische kwaliteiten bestaat minder twijfel dan bij de premier. Die maakte een belabberde indruk in het nachtelijke debat over het paspoort van Ayaan Hirschi Ali. Een verspreking van hem was de opmaat voor de val van het kabinet.
Bos heeft één opdracht: hij moet de campagne op scherp zetten. De verschillen benoemen: in moreel, ideologisch en praktisch opzicht. Dat zal hem kwalijk genomen worden, omdat hij moet polariseren. Maar bij verkiezingen gaat het om het duidelijk maken van de verschillen. Daarvoor hoef je helemaal geen rol te spelen, maar moet je het aandurven risico’s te nemen.

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

Nadat Nova dinsdag conclusies uit het conceptrapport over de dramatische brand in het detentiecentrum op Schiphol-Oost had onthuld, spitste binnen 24 uur de discussie zich weer helemaal toe op de vraag welke minister zal aftreden. Dat irriteerde me.

Eind september debatteert de Kamer over scherpe observaties van Pieter van Vollenhovens Onderzoeksraad en de reactie van de regering. Grote kans dat een slimme motie van GroenLinks en de PvdA CDA-minister Piet Hein Donner van Justitie dan op het laatste moment in verlegenheid zal brengen. Hij buigt zijn hoofd en dient zijn ontslag in bij de majesteit. Daags daarna volgt meteen schijnheilig eerherstel: goed dat hij zijn verantwoordelijkheid heeft genomen, zal gezegd worden, maar hij was een geweldige minister, de beste van allemaal.

Vervolgens barst de verkiezingscampagne los. Intussen wordt op het ministerie van Justitie een reorganisatie voorbereid bij de dienst Justitiële Inrichtingen, er volgen een paar overplaatsingen van topambtenaren – de directeurgeneraal die verantwoordelijk was, gaat eerder met vut – en half februari, als het nieuwe kabinet aantreedt, ziet het er allemaal weer een beetje opgeruimd uit.

In de serie gastbijdrages deze week, vandaag een bijdrage van Chinaman. Hij is een van onze vaste reaguurders en verblijft momenteel, zoals de naam al aangeeft, in China.

Als we een kind krijgen dat niet aan de eisen van het normale voldoet, houden we het recht op ons eigen leven. Het wordt dan verzorgd door de overheid, in een gesticht of tehuis. Soms komen we langs en klagen over de verzorging, maar vooral niet te vaak.

Als onze ouders ouder worden, houden we het recht op ons eigen leven. Ze worden dan verzorgd door de overheid, in een bejaarden- of verpleegtehuis. Soms komen we langs en klagen over de verzorging, maar vooral niet te vaak.

Als we zelf ziek worden, houden we het recht op ons eigen leven. We worden dan verzorgd door de overheid, thuis of in een ziekenhuis. Als we bezoek krijgen, kunnen we klagen over de verzorging, maar dat komt niet te vaak. (gelukkig is er Internet!)

Als we een kind krijgen, houden we dan het recht op ons eigen leven? Laten we het dan verzorgen door de overheid, in een buitenschoolse of andere opvang? Komen we dan soms langs om te klagen over de verzorging, maar vooral niet te vaak?

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

Er schuilt drama in de afscheidsbrief van Jozias van Aartsen. Maandag kondigde hij aan niet terug te keren in de Tweede Kamerfractie van de VVD. Van Aartsen schreef zijn overwegingen in een ietwat lijzig proza, omdat hij grote ergernis moest onderdrukken. Hij had natuurlijk willen zeggen dat de prominente rol van Rita Verdonk in de leiding van de VVD een ramp is.
Van Aartsen was van plan door te gaan als Kamerlid in een nieuwe periode, gewoon als backbencher.
Hij had een rol in gedachte zoals de Edward Heath, de Britse oud-premier, die 25 jaar in het Lagerhuis vervulde. Toen Heath door Thatcher verslagen was als leider van de Tories, zweeg hij een jaar, om daarna alles te zeggen wat hem nuttig leek. Hij voelde zich door niets en niemand meer geremd. Vlijmscherp waren zijn beschouwingen over het narcistische en autoritaire denken van zijn opvolgster.
Heath nam vooral het woord op momenten dat morele kwesties in het geding waren. Ik heb dat ooit meegemaakt toen ik in de bezoekersgalerij van het Lagerhuis zat. Van alle kanten kwamen de parlementariës aanhollen. “Heath spreekt,” werd er gesist. Thatcher draaide ongedurig heen en weer, ze moest een verbale oorvijg incasseren die grote verwarring veroorzaakte.
Van Aartsen beschikt niet over het onverstoorbare karakter van wijlen Edward Heath. Dat maakt hem ook sympathiek, het is heel Hollands: ga geen fuzz maken als het toch al niet eenvoudig is. Het kostte de ex-fractieleider grote moeite zich gedeisd te houden toen het kabinet viel door het bizarre optreden van Rita Verdonk in de kwestie rond Hirsi Ali.

Niemand heeft de vraag gesteld wat er gebeurd zou zijn als van Aartsen nog fractieleider zou zijn geweest. Dat was meteen tot een knallende confrontatie uitgelopen, waarbij van Aartsen met zijn ervaring Verdonk zou hebben gedwongen binnen een uur terug te komen op haar beslissing Hirsi Ali’s paspoort in te trekken. Hij heeft tandenknarsend toegekeken hoe Gerrit Zalm, verdoofd door de wishky, onmachtig bleek in te grijpen, waarna D66 enkele weken later het kabinet ten val kon brengen.