‘De feiten, de feiten!’

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

In Frankrijk mag drie dagen voor de verkiezingen geen peiling meer gehouden worden. Dat wekt in elk geval de suggestie dat de kiezer nog even de kans krijgt op eigen kracht tot een keuze te komen.
Wat mij betreft stoppen de peilingen morgen. Het is mooi geweest, we kennen de trends nu voldoende. Maar dit is natuurlijk een onhoudbare opvatting, omdat de politieke en journalistieke professionals aan peilingen verslaafd zijn. De grote partijen kennen zelfs hun eigen dagelijkse track-polls, waarvan de uitkomsten vergeleken worden met de laatste bevindingen van Maurice de Hond en NSS-Interview.
Bij twijfel wordt een extra focusgroep bijeengeroepen, vooral om te meten of de ik-weet-het-nog-niet-kiezers kleur beginnen te bekennen. Deze groep twijfelaars is groter dan ooit, zeker dertig procent van de kiezers heeft nog geen echte keuze gemaakt. Daar worden campagneadviseurs zenuwachtig van, vooral bij de VVD en de PvdA.
Het valt op aan Mark Rutte, die aan de leiband loopt van spindoctors. In een vertwijfelde jacht op conservatieve kiezers gooit hij zijn vooruitstrevend getinte liberalisme te grabbel.

Toen Rutte vier jaar geleden als een onbevangen persoonlijkheid zijn entree maakte in de VVD, verschilden zijn denkbeelden over integratie niet veel van die van Rob Oudkerk. Nu zegt hij dat de Europese Unie de onderhandelingen over toetreding van Turkije moet stopzetten, wat helemaal niet strookt met het eerder door hem getoonde begrip voor de positie van Turkije. Rutte, gekweld door onzekerheid, laat zich op sleeptouw nemen door de diehards van zijn campagnemachine. Dat zal hem electoraal grote schade berokkenen.
De Engelse historicus Tony Judt beschreef vorige week treffend waarom de nu aantredende politieke generatie aarzelende leiders heeft: ze groeiden op in een stabiel Europa en zijn daardoor niet in staat echte risico’s te nemen en moedig politiek leiderschap uit te oefenen. Rutte is daar het duidelijkste voorbeeld van, maar ook Wouter Bos heeft er soms last van.

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

Het is een veelgehoorde verzuchting: de discussies tussen lijsttrekkers verzanden deze weken te vaak in geleuter en raken de grote vragen niet. Dan wordt gedoeld op kwesties als de toekomst van Europa, de rol van Nederland bij terrorismebestrijding en vredeshandhaving in de wereld en de vraag of de verzorgingsstaat de komende jaren definitief wordt verdrongen door de neoliberale ministaat. Soms wordt het even aangestipt, maar in ‘vier maal tien minuten’-debatjes – zoals afgelopen vrijdag bij RTL 4 – tussen Bos en Balkenende is dat onmogelijk. Het is tamelijk absurd dat de publieke omroep geen tijd durft vrij te maken voor een serie lange debatten over de morele en ideologische kwesties die politici moeten bezighouden.

Ik zou het graag zien: debatten zonder haast, tijdsdruk en zonder gespreksleider. Wat gebeurt er als Balkenende en Bos twee uur ongestoord voor de camera’s met elkaar van gedachten kunnen wisselen?

Zijn ze in staat de standaardzinnen en -voorbeelden terzijde te schuiven en bereid elkaar intensief te bevragen om erachter te komen waar hun verschil in denken werkelijk op berust? Het zal, meer dan tot nu toe, het inzicht opleveren dat CDA en PvdA er in dit eerste decennium van deze eeuw wijs aan doen niet samen een regering te vormen.

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

Wat moet Wouter Bos doen, nu JanPeter Balkenende blijft stijgen in de peilingen en blaakt van het zelfvertrouwen? Tot zichzelf komen door meteen de methode-Bolkestein in te voeren. Bij de verkiezingen van 1998 onttrok de VVD-leider zich aan het campagnegewoel. Hij ging elke ochtend tennissen en af en toe het land in voor een redevoering.

Bos moet het canvassen in rood windjack aan de Kamerleden overlaten en vaker thuis blijven; zijn kinderen kunnen hem nu het beste adviseren. Afwassen, naar Broek in Waterland fietsen, mobiele telefoon uit, uren muziek draaien, tussen de middag een lichte pasta maken, een hazenslaapje doen en rond theetijd afspreken met René Cuperus.

Van de kleine groep adviseurs rondom Bos is Cuperus de origineelste denker. Hij werkt al jaren bij de WBS, het wetenschappelijke bureau van de PvdA, en hij durft onaangename standpunten in te nemen. Hij pleitte al voor het vertrek van Ad Melkert, voor een moreel getinte politieke agenda en een subtiele populistische koers van de PvdA. Cuperus kan Bos de komende weken precies het zetje geven dat nodig is.

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

Plotseling blijken talloze politici en betweters experts te zijn als het gaat om de massamoord op de Armeniërs in 1915. Een gejaagde radiopresentator eiste op een vroege ochtend commentaar van mij op deze zaak. Ik weigerde, omdat ik er nauwelijks iets van af wist. “Maar u bent oud-voorzitter van de PvdA, dan hoor je dit soort kwesties toch tot in de finesses te beheersen?”
Dit alles speelde zich af in de week waarin de partijvoorzitters van het CDA en de PvdA radeloos te werk gingen bij het overhoren van Turkse kandidaat-Kamerleden over de moord op de Armeniërs. Door de tijdnood werd de ene na de andere fout gemaakt.
Eerst gunde CDA-voorzitter Marja Bijsterveld de kandidaat-Kamerleden het recht op een eigen opvatting, maar toen eenmaal bleek dat de PvdA de Turkse kandidaat Erdinc Sacan van de lijst had geschrapt, kon het CDA niet achterblijven en werden de dissidenten alsnog onder druk gezet om terug te treden.

Dit soort paniek is onvermijdelijk in verkiezingstijd. Logisch denken wordt nauwelijks meer toegestaan, omdat de angst voor publicitaire schade domineert.
Ik vrees dat ik onder die druk net zo geblunderd zou hebben als de huidige bedrijfsleider van de PvdA, Michiel van Hulten. Want er is dan geen tijd meer om een nauwgezette analyse te maken. Om historici te raadplegen en overleg te voeren met ter zake kundige vertegenwoordigers van de Turkse groeperingen in Nederland. Alles wordt aan de versimpeling ondergeschikt gemaakt.
En dus werd per sms een multiple choice-toets aan de Turkse kandidaat-Kamerleden voorgelegd: genocide, ja of nee. Toen het antwoord onbevredigend was, volgde verbanning van de lijst, met de idiote toevoeging dat Sacan wel statenlid voor de PvdA kon blijven.
Pas gisteren werden voor het eerst wijze woorden aan de kwestie gewijd, door Haci Karacaer, voormalig voorman van Milli Görüs, de Turkse moskeeënorganisatie in Nederland. In een interview in de Volkskrant beschreef hij hoe in Turkije de opvatting over de massamoord op de Armeniërs aan het veranderen is: van een nationale hymne dat het een leugen is, tot erkenning in brede kring dat de Turken op grote schaal Armeniërs vermoord hebben.

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

Drie weken geleden brak een muiterij uit in de Engelse Labour-partij. Samenspannende parlementariërs en staatssecretarissen werden nerveus van de opiniepeilingen, die een grote nederlaag in het vooruitzicht stelden. Tony Blair kwam onder grote druk te staan, de muiters vonden dat hij bekend moest maken wanneer hij met politiek pensioen zou gaan. Plotseling verscheen een oude rot op het toneel: Denis Healey, 89 jaar en een legendarische Labour-minister uit de jaren zeventig. Healey is een fenomeen, door zijn absurde humor en zijn talent voor hilarische imitaties van andere politici. Met verdraaide stem staat hij aan de telefoon zeurende journalisten te woord. Toen ik hoorde dat Healey op de BBC-radio werd geïnterviewd, wilde ik daar geen woord van missen. Maar deze keer kon Healey geen grap meer maken, hij had maar één boodschap: hoe sneller Blair verdwijnt, hoe beter. Nog geen dag later verklaarde Blair, na afloop van een werkbezoek aan een middelbare school, dat hij nog voor de zomer van 2007 de politiek zal verlaten. Het moet de opmerking vanHealey zijn geweest die Blair aan het wankelen heeft gebracht, want juist Healey heeft hem in 1994 gelanceerd als de ideale nieuwe Labour-leider.