Wilders, dreiging en de prijs van afwezigheid

Er is altijd iets met Geert Wilders en debat. Of beter: het ontbreken ervan. Nieuw is dat nu zichtbaar wordt hoe dat tot stand komt. Uit gelekte berichten blijkt dat er actief gezocht werd naar een reden om onder debatten uit te komen. Die reden kreeg een vertrouwde vorm: dreiging. Laat helder zijn: die dreiging is reëel, of nou ja, daar gaan we maar vanuit. In ieder geval, Wilders leeft al jaren onder zware beveiliging. Dat vraagt om aanpassingen en beperkingen. Alleen blijkt nu dat diezelfde dreiging ook wordt ingezet als politiek instrument. Niet zuiver als bescherming, ook als excuus. En opeens gaat het niet meer alleen over veiligheid, maar gaat het ook over de keuze 'veiligheid' strategisch in te zetten om debat te vermijden. En die keuze heeft een prijs. Want wie herhaaldelijk onterecht naar dreiging verwijst om afwezigheid te rechtvaardigen, tast zijn eigen geloofwaardigheid aan. Een soort van 'boy cries wolf': het gevaar bestaat echt, alleen wordt het zo vaak en zo selectief ingezet dat het onderscheid tussen noodzaak en opportunisme vervaagt. Velen vermoedden het al, en voor het eerst is dat nu concreet zichtbaar. Dat maakt het extra problematisch. Want die beveiliging hoort het democratisch proces te beschermen. Hier wordt die beveiliging onderdeel van het politieke spel. Een middel om controle te ontwijken in plaats van mogelijk te maken, en daarmee juist het democratische proces te frustreren in plaats van te beschermen. En controle is precies waar het om draait. Debat is geen bijzaak. Daar worden claims getest en plannen bevraagd. Wie zich daaraan onttrekt, onttrekt zich bijna aan een kernverplichting van de politiek, en zet het in als electoraal wapen. Tegelijkertijd blijft de spagaat bestaan. Je kunt moeilijk eisen dat iemand risico’s neemt die anderen niet lopen. Alleen kun je evenmin accepteren dat die risico’s vervolgens worden gebruikt om politieke verantwoordelijkheid te ontlopen. De vraag is dus niet of Wilders beschermd moet worden. De vraag is waarom die bescherming nu ook een politiek instrument mag zijn dat misbruikt wordt door hem. Want zolang dat onbeantwoord blijft, verschuift een grens. Dan beschermt beveiliging niet alleen tegen geweld, maar ook tegen debat. Daar komt nog iets bij dat lastiger te repareren is dan een gemist debat: vertrouwen. Vanaf dit punt is het structureel onduidelijk of een beroep op dreiging voortkomt uit noodzaak of uit strategie. Of het risico acuut is, of politiek bruikbaar wordt gemaakt. Of het dient om veiligheid te waarborgen, of om sympathie te mobiliseren en daarmee electorale winst te boeken. Dat grijze gebied is corrosief. Want elke keer dat dreiging wordt ingeroepen, ontstaat twijfel. Niet alleen bij tegenstanders, ook bij het publiek. En die twijfel werkt twee kanten op: hij ondermijnt de geloofwaardigheid van reële risico’s, en hij vergroot de kans dat beveiliging wordt gezien als onderdeel van campagnevoering. En ook niet onbelangrijk, twijfel aan het verhaal door andere politici kan ook weer worden ingezet door Wilders om hen te beschadigen. De vraag die daaruit volgt is ongemakkelijk en politiek explosief: willen we hieraan meewerken? Willen we een situatie accepteren waarin beveiliging en dreiging niet alleen bescherming bieden, maar ook politieke waarde genereren en daarmee prooi worden van manipulatie, waar types als Wilders graag en gegarandeerd misbruik van gaan maken? Of trekken we een grens, juist om te voorkomen dat geweld en de suggestie ervan een structurele rol krijgen in hoe politiek wordt bedreven. En hoe gaat die grens er dan uit zien?

Door: Foto: Screenshot Tweede Kamer Debat Direct Wilders interrumpeert Schoof 13 november 2024
Waan van de dag

Forse toename van het aantal leden van politieke partijen in 2025

, door

Het ledental van landelijke partijen is in 2025 met ruim 57.000 toegenomen tot 448.100 – een groei van 14,6%. Daarmee is de laatste piek in ledentallen, van 1982, overtroffen. Op dit moment is 3,3% van de kiesgerechtigde Nederlanders lid van een politieke partij; begin 2021 was dat nog 2,4%. Vrijwel alle in de Eerste en Tweede Kamer vertegenwoordigde partijen hebben in het afgelopen verkiezingsjaar meer leden mogen verwelkomen, zo blijkt uit de jaarlijkse opgaven aan het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) van de Rijksuniversiteit Groningen

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Mehrshad Rajabi on Unsplash

Escalatie, volgens wie?

, door

Iran escaleert. Dat is momenteel geloof ik de favoriete diagnose van westerse regeringen en de Golfstaten. Diplomaten spreken over roekeloosheid en destabilisatie nu Iran raketten afvuurt op landen in de regio waar Amerikaanse bases staan. Dat oordeel krijgt een merkwaardige kleur zodra men het begin van het huidige conflict bekijkt. De eerste aanvallen kwamen immers van de Verenigde Staten en Israël, die Iraanse doelen bombardeerden. Pas daarna volgden Iraanse raketten.

De meeste daarvan richten zich op Amerikaanse militaire infrastructuur in de regio. Alleen staat die infrastructuur niet op Amerikaans grondgebied, en lang niet altijd ver uit de buurt van burgers. De bases liggen in Qatar, Bahrein, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten. Staten die zich nu geschokt tonen dat hun grondgebied doelwit wordt. Dat roept een eenvoudige vraag op. Wat verwacht men daar precies wanneer een oorlog wordt gestart tegen een land dat wordt omringd door Amerikaanse bases die op jouw grondgebied staan? Dat dat geen consequenties heeft?

Westerse commentatoren wijzen ondertussen graag op burgerdoden door Iraanse raketten. Dat verwijt klinkt principieel, totdat men naar de onderliggende asymmetrie kijkt. Iran beschikt over aanzienlijk minder geavanceerde precisiewapens dan de landen die het aanvallen. De technologie voor nauwkeurige raketten en geavanceerde targeting behoort juist tot de technologie die Iran jarenlang via sancties en exportrestricties is ontzegd.

Foto: Tim Reckmann (cc)

Neutraliteit als schaamlap: hoe het IOC Rusland een handje helpt

, door

Er mocht geen kaart op hun kleding: Oekraïne, en zijn internationaal erkende grenzen. Inclusief de gebieden die Rusland inmiddels met geweld heeft ingenomen. Te politiek, oordeelde het Internationaal Paralympisch Comité. Dus verboden.

Dat is de lijn: geen politiek op de Spelen. Alleen geldt dat principe opvallend selectief. Want terwijl Oekraïense atleten worden teruggefloten omdat ze hun eigen land als geheel willen afbeelden, mogen Russische sporters gewoon onder eigen vlag deelnemen. Een staat die op dat moment actief een buurland binnenvalt en delen daarvan bezet houdt, vormt kennelijk geen probleem binnen het kader van ‘neutraliteit’.

Blijkbaar is een landkaart politiek. Een oorlog minder.

De redenering van het IOC en IPC is bekend. Sport moet verbinden, boven de politiek staan, neutraal blijven. Maar neutraliteit betekent hier geen gelijk speelveld. Neutraliteit betekent dat de bestaande machtsverhoudingen worden vastgezet. In dit geval: Russische bezetting als impliciet uitgangspunt. En dat helpt vooral Rusland.

Het IOC presenteert zich graag als apolitieke scheidsrechter. In de praktijk opereert het als politieke actor die zijn keuzes verhult als regels. Het verbieden van symbolen die de territoriale integriteit van een land benadrukken is geen neutrale handeling. Het is een inhoudelijke keuze. Net zoals het toestaan van Russische deelname onder eigen vlag dat is.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Mededeling

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Waan van de dag

Aanval Iran gestart

, door

De langverwachte aanval op Iran is gestart. Het doel lijkt het omverwerpen van het regime, al blijft het Trump, dus strategische consistentie is vaak ver te zoeken. Ook het nucleaire programma is een doel, hoewel het de vraag is in hoeverre dat echt bestaat. In ieder geval kan Trump straks claimen dat hij opnieuw een oorlog heeft ‘beëindigd’, nadat hij die zelf heeft aangezwengeld.

Het idee dat een externe militaire ingreep in een land leidt tot een stabiele transitie blijft hardnekkig. De recente geschiedenis geeft weinig aanleiding voor optimisme. Irak en Libië laten vooral zien hoe snel staten kunnen desintegreren zodra het centrum wegvalt.

Foto: Minister Memory 2026

Minister Memory 2.0: voor de wél actieve herinnering

, door

Het politieke geheugen is selectief. Wat gisteren nog stellig werd verdedigd, blijkt vandaag nuance te hebben gekregen. Of context. Of een compleet andere betekenis. Wie het nog probeert bij te houden, raakt al snel verstrikt in een moeras van quotes, terugtrekkende bewegingen en strategisch vergeten uitspraken.

Precies daarvoor is er Minister Memory. Een spel dat je geheugen traint én de politieke werkelijkheid terugbrengt tot iets tastbaars: kaartjes omdraaien, paren zoeken, en ondertussen ontdekken hoe vaak inwisselbaar niet alleen de standpunten, maar ook de gezichten lijken te zijn.

Afgelopen vrijdag lanceerden we de eerste versie van het Kabinet Jetten. En nu is er een update. Minister Memory 2.0.

Een layout. Soort van. Eindelijk.
De eerste versie had een minimalistische benadering die je ook mild kunt omschrijven als een totale afwezigheid van vormgeving. Dat is opgelost, alhoewel daar de meningen zoals altijd over zullen verschillen. Maar Minister Memory 2.0 heeft een layout. Punt. Probeer dat maar eens te ontkennen. Ook geen overbodige luxe, eerder een erkenning dat zelfs het politieke spel gebaat is bij enige visuele structuur.

Open kaarten, voor wie eerst wil spieken
Er is nu ook een variant met open kaartjes. Dat bleek nodig. Veel spelers weten namelijk nog niet eens welke kaartjes bij elkaar horen, laat staan waar ze liggen. In deze modus liggen de kaarten gewoon open. Zie het als een educatieve fase: eerst herkennen wie eigenlijk waarvoor verantwoordelijk is, daarna pas het geheugen testen.

Foto: Michael Fousert on Unsplash

Politieke partijen kunnen we echt niet missen

, door

Als ze niet bestonden, zouden ze moeten worden uitgevonden. Politieke partijen zijn nodig om de politiek gaande te houden: een staatsbestel op democratische basis is niet wel denkbaar zonder vitale, goed functionerende partijen. Nog steeds niet. Dat schrijven Jan Schinkelshoek en Gerrit Voerman bij de start van een serie artikelen over de Nederlandse politieke partijen.

Toegegeven: het is een boud vertrekpunt voor een zoektocht langs het Nederlandse partijwezen. Maar het kortstondige, mistroostige avontuur met het kabinet onder leiding van de – partijloze – premier Dick Schoof is misschien wel het beste bewijs voor die stelling.

Het was een kabinet bestaande uit vier partijen waarvan er slechts eentje een gevestigde, zelfs doorgewinterde partij mocht heten: de VVD. De andere drie, PVV, NSC en BBB, zijn/waren gemankeerde, onvolgroeide partijen, partijen die zich op z’n best nog moesten bewijzen. Het bestond uit ministers en staatssecretarissen die voor een belangrijk, zelfs gezichtsbepalend deel, laten we zeggen, onervaren waren. Het werd geleid door een premier die geen wortels had in een politieke partij. En het had een regeringsprogramma dat meer een ruwe optelsom van loshangende en zelfs tegenstrijdige wensen en belangen was, geen uitwogen beleidsprogramma. Binnen het kabinet had men ook zelf kennelijk geen idee waar men aan begonnen was, wat men wilde en hoe het kon worden gerealiseerd. Waarschijnlijk – nieuwe boude stelling – heeft het ontbreken van een stevige partijpolitieke basis bijgedragen aan het voortijdig inzakken van die constructie.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Kamal Hossain on Unsplash

Geen ‘Aziatische lente’ in Bangladesh

, door

In de zomer van 2024 viel de regering van Sheikh Hasina na een bloedig neergeslagen volksopstand tegen haar vijftienjarige regime. Hasina vluchtte naar buurland India. Talrijke leden van haar Awami League (AL) werden opgepakt en veroordeeld. Hasina kreeg bij verstek de doodstraf. Vorige maand zijn onder interim-premier Muhammed Yunus verkiezingen gehouden. Ze werden met overmacht gewonnen door de Bangladesh National Party (BNP), een centrumrechtse partij, en vanouds de belangrijkste concurrent van de Awami League. De AL was bij deze verkiezingen uitgesloten.

In de opstand speelden de GenZ jongeren de hoofdrol net als in recente opstanden in andere Aziatische landen waaronder Nepal en Indonesië. In het nieuwe parlement is daar geen spoor meer van te vinden. Een deel van opstandige jongeren koos voor de National Citizen Party, die zich sterk maakt voor een nieuwe grondwet, hervormingen en bestrijding van corruptie. De NCP behaalde slechts zes van de driehonderd zetels. Veel jongeren waren al afgehaakt nadat de partij een verbond sloot met de streng islamitische Jamaat-e-Islami, nu de tweede partij van het land.

Direct na de verkiezingen zijn aanhangers van de Awami League gestart met heroprichting van de partij. Lokale leiders en activisten hebben in veel districten hun kantoren heropend. Ze hijsen nationale en partijvlaggen en hangen partijposters en -spandoeken op. Opvallend is dat er tot nu toe geen repressie tegen hun activiteiten is geweest. De zoon van Hasina, Joy, zou zich in het buitenland klaar maken om het leiderschap van zijn moeder over te nemen. De AL heeft in Bangladesh ondanks het recente verleden een grote reputatie. En dat heeft alles te maken met de geschiedenis van het land. De voormalige Britse koloniale gebieden werden aan het einde van de jaren veertig verdeeld in een overwegend hindoeistisch India en een overwegend islamitisch Oost- en West-Pakistan. In het oosten vocht met name de socialistische Awami League de dominantie van West-Pakistan aan. Daar heerste in 1970 een door de VS gesteunde militaire dictatuur onder leiding van generaal Yahya Khan die na een overwinning van de Awami League het parlement ontbond en vervolgens in Oost-Pakistan een massaslachting aanrichtte die aan enkele miljoenen mensen het leven heeft gekost. India maakte daar in 1971 een einde aan met hulp van Sovjetwapens. Zo ontstond Bangladesh waar de Awamipartij in 1973 via vrije verkiezingen aan de macht kwam. 

Foto: Spencer Everett on Unsplash

‘Je kunt een volk niet op deze manier wurgen’

, door

Dit is een uitspraak van van Mexicaanse president Claudia Sheinbaum. Ze reageert op de Amerikaanse druk om de export van olie uit haar land naar Cuba stop te zetten. Een dreigement van Trump met hogere importheffingen kon zij niet onbeantwoord laten. Eerder moesten de Cubanen ook al de Venezolaanse olie missen. Het toerisme, een van de belangrijkste inkomstenbronnen voor het land, is stilgevallen sinds vliegtuigen er bij gebrek aan brandstof niet meer kunnen komen. Voor vuilniswagens is ook geen benzine meer, zodat het vuil zich ophoopt in de straten. ‘Vervolgens leggen insecten en muggen hun eitjes tussen het afval en worden mensen ziek. „Voor de zieken zijn geen medicijnen, want de apotheken zijn leeg. Wie écht ziek is, kan niet opgehaald worden door een ambulance. Want ook die hebben geen benzine.’ Is dit het begin van het einde van de socialistische volksrepubliek Cuba?

Mexico blijft bereid hulp te bieden aan het land. President Sheinbaum heeft haar land aangeboden als luchtbrug naar Cuba en gezegd dat vliegtuigen onderweg naar het eiland kunnen bijtanken. Mexicaanse marineschepen hebben intussen 800 ton aan levensmiddelen afgeleverd. ‘Wanneer ze terug zijn, sturen we meer hulp van een andere aard,’ zei Sheinbaum. Ze benadrukte ook dat Mexico de dialoog tussen Cuba en de Verenigde Staten wil bevorderen, met respect voor de Cubaanse soevereiniteit als prioriteit. Precies op dat punt is de Amerikaanse regering moeilijk te overtuigen. Anderzijds kan zij wel degelijk enig gewicht in de schaal leggen tegenover de hardliners Trump en zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio die als nazaat van Cubaanse vluchtelingen de onderwerping van het regime als zijn levenswerk ziet. De economieën van Mexico en de VS zijn sterk geïntegreerd. Mexico is de belangrijkste handelspartner van de VS, groter dan Canada als importeur en groter dan Canada en China als exporteur. Met handelsbevordering, een van de weinige woorden die de Amerikaanse president verstaat, kan Sheinbaum wellicht nog enige invloed uitoefenen om ‘de wurging van een volk’ te voorkomen. 

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: 51581 on Pixabay

De zwakte van Trump

, door

ANALYSE - Trump heeft een concentratieboog van een pinda, een ego dat voortdurend gestreeld moet worden – een werkje waar hij overigens graag bij helpt, omdat hij er zelf ook zo van geniet – en oneindig veel bewondering voor de persoon die hij overal in bladgoud weerspiegeld ziet. Een man met allerlei zwaktes dus, waarvan er veel bekend zijn en niet zo interessant.

Minder bekend en veel interessanter is de zwakte die spreekt uit z’n buitenlandbeleid. Over die zwakte moeten we het als Europa juist veel meer hebben. Het is een zwakte die hij verbergt, zoals Poetin zijn zwaktes verbergt, door zich machtiger voor te doen dan hij werkelijk is. Hij probeert met bluf te imponeren, maar daar moeten we ons niet door van de wijs laten brengen. We moeten juist voortdurend over zijn zwaktes spreken, omdat precies dat de leider die het van zijn geveinsde macht moet hebben verzwakt.

De zwakte van het buitenlands beleid van Trump is eigenlijk heel simpel: Trump ondermijnt de macht van de V.S. Hij is een president die zich als machtig voordoet, maar verzwakt ondertussen op allerlei manieren het land dat hem als als leider gekozen heeft.

Fundamenten van de Amerikaanse wereldmacht

Foto: "250710RobJetten323 (cropped)" by Jeroen Mooijman is licensed under CC BY 4.0

Wie heeft de formatie gewonnen en verloren?

, door

ANALYSE - van Simon Otjes, eerder verschenen bij Stuk Rood Vlees (1 februari 2026): de CPB-doorrekeningen naast de begrotingstabellen gelegd maken duidelijk wie winnaars en verliezers zijn in het coalitieakkoord tussen D66, VVD en CDA dat op 30 januari 2026 gepresenteerd.

Als er een coalitieakkoord gepresenteerd wordt, bladeren de echte nerds naar de bijlagen met de begrotingstabellen. Papier is geduldig: fractievoorzitters kunnen pijnlijke maatregelen verbloemen in prachtig proza. Extra belasting voor burgers en bedrijven wordt een vrijheidsbijdrage. Maar in de begrotingstabellen worden de echte keuzes gemaakt. Hier kunnen we ook zien wie de echte winnaars en verliezers zijn.

D66 verliezer van de formatie; CDA en VVD winnaars

Samen met David Willumsen ontwikkelde ik een methode om onderhandelingen te analyseren. We leggen de CPB-doorrekeningen van de programma’s naast de begrotingstabellen. Immers deze maken gebruik van heel vergelijkbare items. Zo kan je zien wie zijn beloften in het akkoord gekregen heeft en wie daar minder goed in geslaagd is: als een voorstel van een partij in het akkoord is gekomen krijgt de partij een score “1” voor dat voorstel zo niet krijgen ze de score “0”.

D66 diende bij het CPB in totaal 196 voorstellen in, gevolgd door het CDA met 130 en de VVD met 87. De bijbehorende begrotingstabellen telden 72 afzonderlijke posten. Van de voorstellen van D66 vonden er uiteindelijk 46 hun weg naar het akkoord. Dat komt neer op nét meer dan een kwart van het verkiezingsprogramma. Zo werd op initiatief van D66 het terugdraaien van de bezuinigingen op brede brugklassen opgenomen. Ook het samenvoegen van de kinderbijslag en het kindgebonden budget tot één uniforme regeling kwam uit de koker van D66.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Palestinian News & Information Agency (Wafa) in contract with APAimages, CC BY-SA 3.0 , via Wikimedia Commons

De genocidale ‘Vredesraad’

, door

De ‘Vredesraad’ gaat doorpakken. Vijf miljard dollar voor de wederopbouw van Gaza. Het bedrag klinkt indrukwekkend, maar de geschatte schade ligt volgens de VN rond de 70 miljard, een druppel op een gloeiende plaat.

Wederopbouw als ritueel
Wederopbouw in Gaza is een terugkerend ritueel, alleen was de schaal van vernietiging dit keer anders. Er wordt gebombardeerd, verwoest, ontheemd. Daarna volgt een donorconferentie, beloftes, miljarden. Er wordt gebouwd, maar als het (bijna) af is begint de cyclus opnieuw en bombardeert Israël het plat. En de internationale gemeenschap roept foei, doet een plas en verder blijft alles zoals het was. En organiseert een nieuwe donorconferentie.

Ook nu zal er niets veranderen. Wie serieus gelooft in duurzame wederopbouw, moet ook de politieke condities veranderen die die verwoesting mogelijk maken. Zonder opheffing van blokkades, zonder bewegingsvrijheid, zonder soevereine zeggenschap over grenzen, luchtruim en zee, blijft wederopbouw een tijdelijke lapmiddel. Je kunt een stad ‘herbouwen’, terwijl de voorwaarden voor de volgende vernietiging intact blijven.

Vastgoedfantasieën op puin
Alsof het geheel nog cynischer moest worden, circuleren inmiddels plannen om Gaza te herontwikkelen als grootschalig vastgoedproject. Ideeën over luxe kuststroken, investeringszones en een hertekende skyline worden gepresenteerd als pragmatische toekomstvisie. In die logica verandert verwoesting in een kans, onteigening in herbestemming. De oorspronkelijke bewoners verdwijnen uit het beeld, gereduceerd tot demografische variabele. Ze mogen in ieder geval niet meepraten over hun eigen toekomst.

Vorige Volgende