In een gevangenis voor migranten in Benghazi (Libië) zijn tien leden van de Global Sumud Land Convoy in hongerstaking gegaan. Ze zijn een paar weken geleden gekidnapt door een gewapende bende die hen heeft overgeleverd aan de Libyan Arab Armed Forces (LAAF). Ze waren namens de tweehonderd deelnemers aan de hulpactie over land voor Gaza op weg naar Sirte om te onderhandelen over de doortocht van groep. Het konvooi was vast komen te zitten doordat Libische milities weigerden hen doorgang te verlenen bij een controlepost nabij Sirte, toen ze probeerden verder oostwaarts richting Egypte te reizen. Inmiddels heeft de rest van de groep de missie opgegeven en zijn de deelnemers weer thuis. In 13 landen zijn activisten nu in hongerstaking gegaan uit solidariteit met de ‘Sirte 10’.
Amnesty International heeft de onmiddellijke vrijlating van de gevangengenomen activisten geëist. Volgens de in Benghazi gevestigde “Libische regering”, die gelieerd is aan de LAAF had het konvooi niet de vereiste juridische procedures gevolgd en miste het de benodigde vergunningen voor toegang tot en verplaatsing binnen het land. Een lid van het juridische team van Global Sumud Flotilla vertelde Amnesty International dat de groep maandenlang had samengewerkt met de relevante autoriteiten en garanties had verkregen voor een veilige doorgang van het konvooi. De tien onderhandelaars werden op 2 juni voorgeleid aan de procureur-generaal in de Libische stad Benghazi, nadat ze meer dan zeven dagen geen rechter of aanklager hadden gezien. Ze werden beschuldigd van “assembly without authorization”. Hun detentie werd met nog eens tien dagen verlengd. Global Sumud meldt dat de vrijwilligers geen juridische bijstand hebben gekregen, dat de communicatie met hen werd verbroken en dat ze onder psychologische druk zijn gezet. Sommigen werden zelfs gedwongen verklaringen in het Arabisch te ondertekenen zonder dat deze werden vertaald.
Libië is al jaren een onveilig land waar criminele bendes vrij spel hebben, zoals veel vluchtelingen die de Middellandse Zee willen oversteken hebben ervaren. Ontvoering van migranten om losgeld te kunnen eisen komt vaker voor. Zo maakte de BBC deze week bekend dat driehonderd migranten die afgelopen zomer onderweg waren naar het Verenigd Koninkrijk zijn ontvoerd, gemarteld en bedreigd met orgaanverwijdering. Na een conflict over de betaling van mensensmokkelaars eisten de milities die de vluchtelingen begeleidden losgeld van hun families. Bij de ontvoering van de tien activisten van Global Sumud Land Convoy en hun uitlevering aan de Libyan Arab Armed Forces zal geld ongetwijfeld ook een rol hebben gespeeld. De vraag is waar dit dan vandaan kwam.
Libië heeft nog steeds twee rivaliserende regeringen die elkaars legitimiteit betwisten: een internationaal erkende regering in het westen (Tripoli) en een parallelle regering in het oosten (Benghazi). Beide regeringen zijn in grote mate afhankelijk van de loyaliteit van machtige gewapende groepen die de feitelijke macht binnen de staat vormen. De meeste gewapende groepen opereren op lokaal niveau maar kunnen via allianties en netwerken met elkaar verbonden zijn. De militaire coalitie Libyan Arab Armed Forces van Khalifa Haftar is de enige gewapende groep die een volledige regio controleert, namelijk het oosten, centrum en delen van het zuiden. Haftar zou via tussenpersonen in contact staan met Israël. Hij zou steun hebben gezocht in Israël in ruil voor normalisatie van de betrekkingen met dat land als hij in heel Libië aan de macht kan komen.
Frans onderzoek
Het Franse Openbaar Ministerie is een onderzoek begonnen naar de Israëlische behandeling van Franse burgers die deelnamen aan de Global Sumud Flotilla die vorige maand op brute wijze door Israël is tegengehouden. Naar aanleiding van alle berichten van opvarenden over mishandelingen, vernederingen en seksueel geweld onderzoekt de Franse anti-terrorismeafdeling van het OM nu of Israël zich schuldig heeft gemaakt aan oorlogsmisdaden en marteling. Ook de drie Nederlandse opvarenden deden bij terugkeer melding van het gewelddadig optreden van het Israëlische leger. “Er zijn mensen met gebroken ribben en er is iemand van wie twee tanden uit de mond zijn geslagen”, vertelde de Nederlandse opvarende Jesse van Schaik. Haar handen zaten zestien uur in handboeien, vertelde ze. Die waren “zo strak dat ik het in mijn polsen voelde snijden”. “Je bent behandeld als beesten, en je weet dat de Palestijnen erger behandeld worden.” De Nederlandse regering heeft de Israëlische ambassadeur op het matje geroepen. Maar veel verder gaan ze niet in den Haag.
De hongerstakers in Libië mogen ook niet te veel verwachten uit deze hoek. In het kader van het nieuwe, strengere EU-migratiebeleid zullen de meeste Europese landen zich wel onthouden van stappen die de Libische machthebbers tegen het hoofd kunnen stoten. Prioriteit heeft een kustwacht die weet op te treden tegen asielzoekers.