Selectief winkelende klimaatsceptici produceerden - onbedoeld - een alarmerend rapport over klimaatverandering. De afgelopen week ontstond een rimpeling in de klimaatvijver. Een rapport van de Global Warming Policy Foundation GWPF zou aantonen dat de zogeheten klimaatgevoeligheid veel lager is dan het klimaatpanel IPCC inschat. Die conclusie is gebaseerd op selectief winkelen in de wetenschappelijke literatuur, zeggen verschillende wetenschappers. Ze hebben gelijk. Maar als we er nu, for the sake of argument, vanuit gaan dat de auteurs, ex-bankier Nic Lewis en ‘sceptisch’ journalist Marcel Crok, de klimaatgevoeligheid beter schatten dan het IPCC. Stel. Dan is de verrassende conclusie dat ook dan bij ongewijzigde CO2-uitstoot het klimaat eind deze eeuw zo’n 2 à ruim 4 oC kan zijn opgewarmd, terwijl op de langere termijn volgens de GWPF-getallen zelfs 7 graden in het verschiet kan liggen. Kennelijk produceren ‘sceptici’ nu rapporten die ze als ze van het IPCC zouden komen ronduit ‘alarmistisch’ zouden noemen.
De zachtste winter was in 2007.
Door de opwarming van de aarde is de kans op een zachte winter toegenomen. In het huidige klimaat komt zo’n zachte winter volgens het KNMI eens in de 25 jaar voor, halverwege vorige eeuw zou zo’n zachte winter uitgesloten zijn.
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.
INTERVIEW - Na de dotcomzeepbel aan het begin van dit millennium en de financiële crisis die sinds 2008 de wereld in z’n greep hield, staat de volgende crisis alweer op ons te wachten. In 2015 zou er wel eens een nieuwe oliecrisis kunnen losbarsten, voorspelt Jeremy Leggett, sociaal ondernemer, auteur en activist, in zijn nieuwe boek Uit de olie. ‘Iedereen zou zich hier zorgen over moeten maken,’ zegt hij.
Leggett begon zijn carrière in de jaren ’80 als geoloog, die in opdracht van grote energiebedrijven als Shell en BP onderzoek deed naar de geschiedenis van de aarde. In 1989 begon hij zich zorgen te maken om klimaatverandering en werd hij campagneleider bij Greenpeace. In 1998 begon hij zijn bedrijf Solarcentury, dat zonnepanelen produceert en verkoopt in Groot-Brittannië. Sindsdien heeft hij verschillende denktanks en lobbygroepen opgericht die waarschuwen voor de wereldwijde verslaving aan fossiele brandstoffen en welke gevolgen dat kan hebben. The Guardian noemde hem ‘Britain’s most respected green energy boss.’
In zijn nieuwe boek geeft hij aan dat er vijf systeemrisico’s zijn die de wereld zoals we die nu kennen in meer of mindere mate bedreigen. Allereerst is er het piekolie-scenario. Dat houdt in dat de olieproductie een piek bereikt, waardoor niet meer aan de vraag voldaan kan worden. Het tweede systeemrisico is klimaatverandering, het derde een nieuwe financiële crisis. Leggett waarschuwt ook voor de koolstofzeepbel. Veel landen hebben een plafond gesteld aan de het percentage waarmee de CO2-emissies mogen stijgen. Om die grens niet te breken, kan er maar een beperkt deel van de olie- en gasreserves gewonnen en verstookt worden. Maar er zitten investeringen in de gehele reserves. Een groot deel van de investeringen ga je nooit terug zien, als je je houdt aan de plafonds voor CO2-emissies. In Nederland is de koolstofzeepbal een reëel probleem, omdat veel pensioenfondsen in Shell geïnvesteerd hebben. ‘De koolstofbubbel is een relatief nieuw begrip dat in 2013 een enorme vlucht heeft genomen,’ zegt Leggett. ‘Logisch. Het gaat om financiële risico’s, dat spreekt mensen altijd meer aan dan klimaatrisico’s.’ Tenslotte wijst Leggett erop dat we te veel vertrouwen op schaliegas en –olie, terwijl dat nooit zal kunnen goedmaken wat we verliezen aan conventionele olie.
COLUMN - Accepteren we afwaardering van veel winbare koolstof, of stevenen we af op ontwrichtende klimaatverandering?
Van de middelbare school herinner ik me nog steeds een paar strofen uit Shakespeare’s Macbeth dat we destijds lazen en zagen: ‘Double, double toil and trouble; Fire burn and cauldron bubble.’ Ik kan het niet helpen: elke keer als ik de term carbon bubble voorbij hoor komen, verschijnen de heksen uit Macbeth voor mijn geestesoog.
Zo gek is het misschien niet. Het heeft immers iets magisch: roeren in de aarde, daar wat vaste, vloeibare en gasvormige koolwaterstoffen uithalen, en voilá: warmte, kracht, voortstuwing en licht in overvloed. Onze economische succesformule is gebaseerd op overvloedige fossiele brandstoffen.
Dat maakt inzichten die laten zien dat de ecologische en maatschappelijke effecten van een doorgroeiend gebruik van fossiele koolwaterstoffen onaangenaam kunnen zijn niet populair. De ideeën over carbon budgets en carbon bubbles zijn misschien wel de exponent van dat soort inzichten.
De basis is middelbareschoolnatuurkunde in combinatie met een normatieve, maatschappelijke keuze. Middelbareschoolnatuurkunde leert dat meer CO2 in de atmosfeer brengen de gemiddelde temperatuur op aarde verder zal doen stijgen.
De normatieve keuze is: welke temperatuurstijging vinden we maximaal aanvaardbaar, gezien de kosten en baten van klimaatverandering én de kosten en de baten van het tegengaan van klimaatverandering.
De wereldgemeenschap heeft na lezing van tal van studies gekozen voor maximaal 2 °C temperatuurstijging. Dat is geen wetenschappelijke grens, zoals soms ten onrechte wordt gedacht, maar een maatschappelijke. Verschillende wetenschappers maken zich al grote zorgen vanaf 1 à 1,5 graad opwarming, terwijl sommige burgers en beleidsmakers denken dat er niks gebeurt of dat een paar graden opwarming wel prima is.
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
ONDERZOEK - Onderzoeker Robert Brulle heeft het netwerk van de ontkenners klimaatverandering in de VS bloot gelegd (voor zover mogelijk). Het netwerk bestaat uit 91 denktanks. De meeste zijn geregistreerd als charitatieve instellingen en hebben gezamenlijk meer dan 7 miljard dollar ontvangen.
Op Sargasso besteden we regelmatig aandacht aan klimaatverandering en falende overheden om dat tegen te gaan. Maar als het om klimaat/milieu gaat, is het niet alleen maar kommer en kwel. Zusterblog Mongabay maakte een top 10 van vrolijk milieunieuws van het afgelopen jaar.
1. China begins to tackle pollution, carbon emissions
As China’s environmental crisis worsens, the government has begun to unveil a series of new initiatives to curb record pollution and cut greenhouse emissions. The world’s largest consumer of coal, China’s growth in emissions is finally slowing and some experts believe the nation’s emissions could peak within the decade. If China’s emissions begin to fall, so too could the world’s.
2. Zero deforestation pacts
Two major commodity producers in Asia announced zero deforestation pacts, while several buyers also established safeguards for commodity sourcing. Both Asia Pulp & Paper, a paper products giant widely condemned by environmentalists for its destructive forest practices, and Wilmar, a Singapore-based agribusiness giant that accounts for 45 percent of global palm oil production, committed to progressive forest policies that exclude conversion of forests with more than 35 tons of above ground biomass, peatlands, and habitats with high conservation value. The moves are part of a broader shift among major commodity producers toward adopting social and environmental safeguards. The transition has been hastened by targeted activist campaigns.
INTERVIEW - Afgelopen vrijdag zat onze eigen Paul Teule in de uitzending van Avro Vrijdagmiddag Live, om te praten over de vraag of het niet goedkoper zou zijn om natuurrampen te voorkomen dan te ‘genezen.’ Mede-gast Frits Barend vroeg vooraf of hij mee moest werken aan de nationale actie van afgelopen maandag. Het antwoord van Teule: ‘Ja, maar vraag dan óók aandacht voor hoe we dit kunnen voorkomen.’
In een gesprek van tien minuten zet Teule uiteen dat het het slimste zou zijn om klimaatverandering te voorkomen. ‘Het is zeker goedkoper. Het kost een paar procent van ons inkomen om die CO2-niveaus beheersbaar te houden, en het levert het dubbele op aan bespaarde uitgaven aan schade,’ aldus Teule.
Het gesprek gaat verder over de besteding van de gelden die ingezameld worden na dit soort rampen. Daar deed Sargasso eerder ook al onderzoek naar.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
ANALYSE - Wat is het ergste dat kan gebeuren? Vanuit die vraag kijkt Greg Craven naar het vraagstuk of we wel of geen actie moeten ondernemen tegen klimaatverandering. Het gaat volgens hem niet om de vraag of de voorspelde klimaatverandering uitkomt, maar om de gevolgen van onze keuze met betrekking tot de risico’s. Hij beargumenteert dat het juist ook voor ontkenners logisch is om actie te ondernemen.
DATA - De samenwerkende hulporganisaties (SHO) hebben vanmiddag Giro 555 opengesteld om geld in te zamelen voor noodhulp aan de slachtoffers van tyfoon Haiyan op de Filipijnen. Het is de veertigste nationale actie van de SHO sinds 1984.
De tyfoon Haiyan heeft een ravage aangericht op de Filipijnen. Het officiële dodental stond vanmiddag volgens de Associated Press op 942, maar er wordt verwacht dat het aantal doden nog flink zal oplopen.
Aan die tabel moeten nog twee acties worden toegevoegd. In 2011 werd ‘Droogte Hoorn van Afrika’ gestart, een actie die volgens de SHO 25 miljoen euro opbracht. De actie ‘Help slachtoffers Syrië’ bracht 4.9 miljoen euro op. Dat onderstreept onze conclusie dat natuurrampen meer geld in het laatje van de SHO brengen.
Zoals hierboven vermeld is het merendeel van het geld (75%) opgehaald voor natuurrampen. Daarvoor zijn ook de meeste acties georganiseerd (51%). Met de helft van de Giro 555-acties is dus driekwart van het totaal opgehaalde bedrag gehaald. In de top 5 van van acties met de hoogste opbrengsten staat slechts één niet-natuurramp: Kosovo in 1999.
ACHTERGROND - Het Britse Overseas Development Institute (ODI) waarschuwt de internationale gemeenschap: er moet veel meer aandacht en geld komen voor Disaster Risk Management (DRM) om extreme armoede in de toekomst te voorkomen. Doorgaan op de huidige voet zal ertoe leiden dat miljoenen armen niet beschermd zijn tegen de steeds grotere bedreiging van klimaatverandering.
Dat is de conclusie uit het rapport ‘The Geography of Poverty, Disasters and Climate extremes in 2013′ dat kortgeleden uitkwam. Risicomanagement voor grote natuurrampen moet een topprioriteit worden voor de post-2015 agenda inzake armoedebestrijding, pleit het ODI. Als er geen rekening wordt gehouden met natuurrampen, dan is een armoededoelstelling niet effectief en realistisch. Volgens het ODI is er niet alleen meer politieke aandacht nodig, maar vooral ook investeringen. Momenteel wordt van iedere 100 dollar die gaat naar Official Development Assistance (ODA) slechts 40 cent uitgegeven aan natuurrampen, waarvan bovendien het overgrote deel wordt besteed aan de gevolgen van een ramp in plaats van aan preventie.
Zorgelijke resultaten
Het rapport van het ODI combineert gegevens en voorspellingen van armoede, rampen en klimaatverandering en schetst een beeld voor 2030. Dat beeld is niet rooskleurig: hittegolven, droogte, extreme regen en overstromingen bedreigen niet alleen levens, maar hele samenlevingen. De bereikte resultaten van armoedebestrijding van de afgelopen jaren worden teniet gedaan door de beperkte capaciteit om de gevolgen van natuurrampen op te vangen. De gevolgen van extreem weer beperken de toegang tot de markt, kapitaal en goederen, terwijl mensen in ontwikkelingslanden veelal ook nog geen beroep kunnen doen op een sociaal vangnet. Dit zijn juist de factoren die de weerbaarheid van armen vergroten en wederopbouw mogelijk maken. Het aanzwellende natuurgeweld heeft op deze manier niet alleen een negatieve impact op de huidige armoedestrategieën, maar er ontstaat ook meer nieuwe armoede geconcentreerd in gebieden die geteisterd worden door extreme weersomstandigheden.
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
ACHTERGROND - Dat de meningen over de oorzaken van de opwarming van de aarde en de daarmee samenhangende klimaatverandering uiteenlopen, is geen geheim. Dat was al zo vóór het IPCC zijn vijfde klimaatrapport uitbracht, en dat zal ook nog wel even zo blijven. Maar dat de verschillen van inzicht heel groot zijn, blijkt wel uit de volgende drie voorbeelden.
In Rolling Stone staat een portret van Jason Box, een veertigjarige glacioloog, die zich bezighoudt met de bestudering van ijs, met name gletsjerijs. Het smelten van de ijskappen op de Noord- en Zuidpool, en van de gletsjers op Groenland en in berggebieden als de Alpen, de Andes en de Himalaya, is één van de aanwijzingen dat de klimaatverandering een feit is. Over de vraag hoe hard die ijskappen en gletsjers (zullen) smelten, zijn de deskundigen het echter niet eens. Box roept nu al jaren dat het smeltproces veel sneller gaat dan de gangbare modellen voorspellen, en tot nu toe heeft hij al een paar keer gelijk gekregen. In 2009 kondigde hij aan dat de Petermann-gletsjer, een van de grootste op Groenland, die zomer in stukken zou gaan breken. Hij werd voor gek versleten, vooral omdat er die zomer niets gebeurde. Maar in de zomer van 2010 begon de gletsjer uit elkaar te vallen en twee jaar later brokkelden er ijsbergen af die twee maal zo groot waren als Manhattan. Begin 2012 voorspelde Box dat het ijs op heel Groenland binnen tien jaar zou gaan smelten. Opnieuw werd zijn waarschuwing naar het rijk der fabelen verwezen, maar al gauw bleek dat hij aan de voorzichtige kant was geweest: het gebeurde een paar maanden later. Hij denkt dan ook dat de zeespiegel de komende decennia wel eens veel sneller zou kunnen gaan stijgen dan in het nieuwe IPCC-rapport wordt verwacht.
OPINIE - De kranten staan bol van nieuws over het klimaat. Het IPCC-rapport dat op 27 september uitkomt houdt de gemoederen nu al flink bezig. Ondertussen wordt dit weekend in New York al stevig vergaderd over klimaatverandering. Maar deze keer onopgemerkt door de pers, schrijven Marije Cornelissen, Europarlementariër namens GroenLinks, en Marie Christine van de Gronde, voorzitter Feministisch Netwerk GroenLinks.
Leiders uit de hele wereld komen bijeen voor de eerste conferentie van het International Women’s Earth and Climate Initiative (IWECI). Honderden politici, beleidsmakers, wetenschappers, stamhoofden, activisten, spiritueel leiders, zakenlieden en economen spannen zich in om de genderaspecten van klimaatverandering op de agenda te zetten en om plannen te maken voor de toekomst. Al deze leiders zijn vrouwen.
Veruit de meeste publieke aandacht gaat uit naar de jaarlijkse klimaattoppen, welke zijn gericht op de vraag hoe klimaatverandering en de effecten ervan kunnen worden tegengegaan. In de vakliteratuur heet dit mitigation.
Helaas leveren deze jaarlijkse toppen te weinig op om echt verschil te maken. Bovendien blijft op deze conferenties de vraag buiten beschouwing hoe mensen zich kunnen aanpassen aan de inmiddels onvermijdelijke klimaatveranderingen. Met andere woorden, er is onvoldoende aandacht voor adaptation.
Met name in de armere delen van de wereld zijn de gevolgen van een veranderend klimaat namelijk allang voelbaar. Dit geldt in het bijzonder voor de mensen die land bewerken dat steeds droger of juist steeds natter wordt, voor de mensen die dagelijks water moeten halen dat steeds moeilijker te vinden is en voor de mensen die hun gezinnen moeten zien te voeden met voedsel dat steeds schaarser wordt. Die mensen zijn voornamelijk vrouwen.
Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.