Extern schrijven…

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

Vorig jaar zomer is bij de grote partijen eindeloos onderhandeld over de pikorde op de kandidatenlijsten voor de Tweede Kamer. Dagenlang is ruzie gemaakt en met deuren geslagen, terwijl de de posities van potentiële kroonprinsen en -prinsessen precies werden uitgemeten.
Maar in de laatste fase van een kabinetsformatie kunnen de leiders van de coalitiepartijen helemaal alleen toeslaan en de officiële hiërarchie negeren. En dan komen uit de coulissen de echte zwaargewichten tevoorschijn.
Wie goed oplette, zag zijn vermoedens bevestigd. De nieuwe minister van Volksgezondheid, Ab Klink, de beste politieke vriend van premier Jan Peter Balkenende, manifesteerde zich in toenemende mate als chef-ideoloog voor staatszaken.
Bij de PvdA liep Ronald Plasterk zich achter de schermen warm. Hij redigeerde het verkiezingsprogram en bemoeide zich met de voorzomerse AOW-ruzie, door zich op te werpen als bemiddelaar tussen Marcel van Dam en Wouter Bos. En dan deed hij óók nog even mee met het doorrekenen van de kosten van alle sociaaldemocratische beleidswensen.
Plasterk is een gretig wonderkind en de snelst schrijvende columnist van Nederland. Geregeld legde hij de redactie van de Volkskrant drie concept-columns voor, die hij in een uurtje uit zijn laptop had gespuugd. Sinds Joop den Uyl heeft zich in de PvdA niet zo’n veelzijdige, alleskunnende betweter aangediend. Plasterk is de nieuwe tweede man, die met al zijn charme in het kabinet kwesties op scherp kan zetten.
Opvallend was Plasterks introductie. Wouter Bos lanceerde hem nadrukkelijk als de PvdA-atheïst. Dit zoemde al weken rond: met
een atheïst op Onderwijs kan tegenwicht geboden worden aan het sociaal-christelijke denken.
Maar hoe?

Want het CDA heeft weer het voortgezet onderwijs in handen gekregen, met als penibelste onderdelen het vmbo en de ROC’s. Die worden straks bestierd door de oud-verpleegkundige en partijvoorzitter Marja Bijsterveld. Dit illustreert hoe uitgekookt het CDA heeft onderhandeld. Met een matrixmodel uit de computer van Ab Klink is de christelijke leer van de soevereiniteit in eigen kring vertaald in machtsposities.
In ouderwetse antirevolutionaire termen is het evangelie een kompas voor een samenleving die door groepen en zuilen – vooral confessionele – naast elkaar wordt bestuurd en beheerd. Dit in tegenstelling tot één centrale, sturende macht: de markt in de visie van de liberalen, de staat volgens de sociaaldemocraten.

De zaterdagcolumn van Felix Rottenberg uit de papieren editie van het Parool verschijnt iedere zondag, maandag of dinsdag op Sargasso.

De werkkamer van Jacob Cats, rechtsvoor in het Catshuis, biedt net genoeg ruimte voor een bureau en een kleine sofa. Rond 1650 schreef Cats er eindeloos veel poëzie (‘Gys was een jonge wulp, hij kon geen weelde dragen’). Het kamertje bewaart talloze staatsgeheimen. Premier Joop den Uyl waande zich in de voetsporen van de dichter, toen hij er tussen 1973 en 1977 ’snachts aan toespraken werkte en intussen aan Cats’ bureau stiekem zijn literaire aspiraties uitleefde op een gebruikte envelop.

Minister-president Wim Kok sprak er in de jaren negentig op donderdagavond moeizaam functionerende ministers toe. De laatste weken telefoneerden de onderhandelaars van het nieuwe kabinet hier driftig met adviseurs als het overleg spaak liep. Compromissen over de AOW en de hypotheekrenteaftrek werden door bilateraal overleg in Cats kamertje bijgevijld of gered als een verkeerde wending dreigde. Getart door vermoeidheid en zenuwen zullen Wouter Bos en Jan Peter Balkenende nauwelijks oog hebben gehad voor de kitscherige renovatie van de mooiste kamer van de ambtswoning van de premier. De brand tijdens de verbouwing in 2004 kostte een schilder het leven en vernietigde een prachtig schilderij met een winterlandschap van Edgar Fernhout en het goudleren behang.