Grondwets­discussie zonder lijn

van Prof.Dr. Joop van den Berg Het gaat er bij herzieningen van de Grondwet in Nederland nogal onnavolgbaar aan toe. Zo heeft in de afgelopen week de Tweede Kamer een aantal wijzigingen aanvaard in tweede lezing die geen enkel verband met elkaar hebben en er ligt nog een onoverzichtelijk voorraadje dat ook in tweede lezing moet worden besproken. Dit, nog afgezien van de voorraad voorstellen die ergens in een van beide Kamers rondzwerft, zonder dat iemand weet wanneer die worden afgewerkt. Vanwaar die chaotische situatie? De treurigste reden stellen wij maar meteen voorop: in het algemeen vinden leden van Tweede en Eerste Kamer de Grondwet niet zo interessant. Veel neiging om er energie in te steken is er niet en als de agenda dus een beetje volloopt met actualiteiten, schuift de behandeling van grondwetsvoorstellen al snel maanden zo niet jaren op. Over grondwetsvoorstellen worden soms wel, meestal geen afspraken gemaakt in het regeerakkoord en als het wel gebeurt dan blijft dat zonder politieke verplichting. Voordeel voor Kamerleden is dat zij betrekkelijk vrij kunnen oordelen over wijzigingsvoorstellen; nadeel is dat de uitkomst onvoorspelbaar wordt. Als er al echte belangstelling is, komt die eerder uit de Eerste Kamer dan uit de Tweede. Zo zijn twee voorstellen waarover de Tweede Kamer nu haar goedkeuring heeft uitgesproken voortgekomen uit moties, in de Eerste Kamer ingediend en aangenomen. Het gaat hier om teksten met een ‘declaratoir’ karakter: over waarden dus die altijd wel in de Grondwet voorondersteld werden maar die nu expliciet zijn geformuleerd. Een motie-Lokin (CDA) heeft geleid tot de bepaling dat ‘ieder recht heeft op een eerlijk proces, binnen een redelijke termijn en voor een onpartijdige rechter’. De andere tekst is een soort preambule die aan art. 1 van de Grondwet vooraf gaat, een zogenaamde ‘algemene bepaling’. Deze werd bepleit door Eerste Kamerlid Engels (D66) en ze heeft nu geleid tot de tekst: ‘De Grondwet waarborgt de grondrechten en de democratische rechtsstaat’. In zekere zin vormen beide teksten een opvallende vernieuwing van de Grondwet. Niet precies door wat ze zeggen, want dat kon je uit de bestaande Grondwet wel afleiden. Staatsrechtexperts mopperen dan ook dat zij de bepalingen overbodig vinden. Maar, daar kan je ook anders over denken: in een bepaalde visie op de Grondwet is het juist goed om ook ‘bekende’ waarden met zoveel woorden in de Grondwet te formuleren. Die is immers niet voor staatsrechtgeleerden geschreven maar voor de Nederlandse burger. Dat geldt op een andere manier ook voor de bescherming van het briefgeheim (art. 13) dat nu wordt uitgebreid tot alle ‘telecommunicatieverkeer’, dus ook de appjes en sms’-jes. Alweer, juristen zullen zeggen dat die bescherming ook door interpretatie valt af te leiden uit het oude briefgeheim. Maar, het staat er nu voor alle duidelijkheid. De oorsprong van de meeste voorstellen ligt meestal in een ooit ingestelde staatscommissie voor grondwetsherziening. De Staatscommissie parlementair stelsel (commissie-Remkes) heeft een zekere bekendheid gekregen, maar van haar producten is nog niets tot de tweede lezing doorgedrongen. De twee door de Eerste Kamer bepleite voorstellen zijn afkomstig van een staatscommissie waarvan iedereen al het bestaan was vergeten toen zij nog niet eens gereed was met haar werk. 1) Het eigenaardige is dus dat grondwetsvoorstellen nogal willekeurig uit rapporten van staatscommissies zijn gehaald en dat er dus ook in de behandeling geen enkele lijn is te vinden. De Nederlandse Grondwet is door de eeuwen heen nogal allergisch geweest voor grote ‘declaratoire’ teksten, met uitzondering van de Staatsregeling van 1798 die juist de nadruk legde op principiële verklaringen. Vanaf de negentiende eeuw was het met dit soort declaraties afgelopen: Van Hogendorp, de eerste grondwetsschrijver moest er niets van hebben, maar zijn opvolger Thorbecke evenmin en sindsdien durfde helemaal niemand meer. Des te opvallender zijn dus deze twee nieuwe artikelen, waarvan een zelfs als een algemeen beginsel vooropgesteld wordt. Zo geïsoleerd als nu blijven het twee losse salvo’s, terwijl je met de onderliggende filosofie een heel andere Grondwet zou moeten schrijven. Misschien moet er toch eens – zonder staatscommissies, maar wel samen met burgers, al dan niet door loting bijeengebracht – een algemene discussie worden georganiseerd over de vraag wat bewoners van dit land eigenlijk van een Grondwet verwachten en hoe die er dan uit moet zien. Dat kon nog wel eens verrassend uitpakken. 1) Rapport Staatscommissie Grondwet, Den Haag 2010. (in de wandeling werd gesproken van de staatscommissie-Thomassen.) Dit artikel verscheen eerder bij het Montequieu Instituut.

Door: Foto: Ramses van Bragt (cc)

Closing Time | I’m Stranded

, door

The Saints zijn hier al eerder voorbij gekomen in een Closing Time. Vandaag zijn ze er weer, maar de aanleiding daartoe is niet zo fijn: de zanger, Chris Bailey is overleden, in Haarlem.

Chris Bailey vormde samen met gitarist Ed Kuepper de band The Saints. Ze speelden punk terwijl ze er niet zo uitzagen, ze speelden punk terwijl ze het zelf niet zo noemden: ze hadden blazers, als ze vonden dat dat erbij hoorde.  Ze speelden, ruig, uit het hart, opwindend, direct. De snerende stem van Chris paste perfect bij het repertoire en de attitude.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Directie Voorlichting (cc)

Een beschaafd land onwaardig

, door

Kom kijken, haal je wijsheid niet uit de dossiers. Dan zie je met eigen ogen ons eigen Lampedusa. En daar word je dus echt beroerd van.

Koen Schuiling, burgemeester van Groningen en voorzitter van de Veiligheidsregio Groningen, heeft de situatie in de asielzoekersopvang in Ter Apel wel met eigen ogen gezien. In een interview met Binnenlands Bestuur doet hij zijn verhaal.

De situatie in het overvolle opvangcentrum is aan alle kanten beschamend. En dat geldt ook voor de houding van sommige gemeenten. Binnenland Bestuur schrijft:

En wat net zo beschamend is, is dat nogal wat van zijn eerbiedwaardige collega’s in den lande zien dat de opvang in Groningen mensonwaardig is, zelf genoeg opvangmogelijkheden hebben, maar geen vinger uitsteken.

De burgemeester wil niet aan ‘naming & shaming’ doen. Maar wie een beetje moeite doet komt er al snel achter dat in 246 gemeenten geen asielzoekersopvang is. Als ook maar vijftig van die gemeenten een beetje hun best er voor doen, zou dat al gauw ruim 26.600 extra opvangplaatsen op kunnen leveren.

Dat is ook ruim genoeg om de huidige achterstand met het huisvesten van 10.563 statushouders in te lopen. Slechts 20 gemeenten voldoen aan de taakstelling. Koen Schuiling stipt in het interview de huidige voortvarendheid aan waarmee die gemeenten en Rijksoverheid nu opvang weten te regelen voor vluchtelingen uit Oekraïne. Met enig cynisme put hij daar hoop uit:

Foto: Maria Willems (cc)

Kunst op Zondag | Ze danste aritmisch

, door

Ze stond midden op de dansvloer, en ze danste aritmisch.
Dat zag er niet uit, dat gehups van haar en het zwaaien
met haar armen, uit de maat. Eigenlijk kende ze deze muziek
niet goed genoeg, het was te werelds. Ze had geen aangeboren
talent om te dansen, en ze was niet bepaald in het meest
ideale gezin opgegroeid: zwarte kousen, zware zeden.
Het was om te stikken geweest. Ze had altijd gehoopt
dat er op een dag een barst zou komen, waardoor lucht
en licht naar binnen zou komen en dat dat op haar zou
schijnen en haar zou verlichten. Het moest allemaal nog
vorm krijgen. Hoe zou ze zijn in de nieuwe wereld?
Ze zag zichzelf lopen, ooit, ergens, hand in hand,
met iemand die ze nu nog niet kende.
Ze had nog geen gezicht, geen beeld. Maar daar
liep zij naast, het zonlicht spatte van d’r haar, goud.
Met haar blote armen, daar liep zij, door de barst,
stralend, van God los, de wereld in. De tijd dat ze dacht
dat Hij haar en haar zonde zag, lag achter haar.
En vanavond ging ze dansen, aritmisch
en uit de maat, kom, barst maar, dacht ze.

Foto: BNN-Vara Khalid en Sophie. foto Annemieke van der Togt. copyright ok. Gecheckt 26-10-2022

Tegen wil en dank, uitleg bij talkshow Khalid

, door

COLUMN - Woensdag 30 maart keek ik naar Khalid van Khalid en Sophie en wist niet wat ik zag of liever hoorde.
Een vader en dochter werden bevraagd over hun gastvrije opvang van niet alleen een Oekraïens gezin maar ook negentien (fok-)poedels. Inderdaad wel bijzonder. Want hoe krijg je negentien poedels vanuit een belaagd Oekraïne naar Nederland vroeg ik me nog af.
De vader beëindigde het gesprek met een voor Khalid misschien onverwacht relaas over hoeveel het wel kostte om joden naar huis te brengen; één Jood kostte wel 135 euro en hij had alleen maar AOW.

Er werd niets toegelicht. Khalid wist nog snel na de inbreng van de man iets te roepen over hoe geweldig toch de inspanningen waren van vader en dochter om vervolgens met een grijns een filmpje aan te kondigen van de nazi sympathisant en goochelaar Kalanag, die volgens K. zo favoriet was bij Hitler.
De combinatie van een prijs op het hoofd van een Jood in combinatie met een filmpje over een man die zo favoriet was bij Hitler, werd mij wat te veel. Ik waande me even in een ander tijdsgewricht.

Wat was hier aan de hand vroeg ik me af, nadat ik mijn ergste verontrusting aan BNN/Vara had kenbaar gemaakt, waarop ik overigens een vriendelijke mailtje kreeg over hoeveel mails deze omroepvereniging al sowieso had te verwerken en dat het dus even kon duren voor ik  antwoord zou krijgen.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Closing Time | Open The Gates

, door

 Ik ben ook wel erg makkelijk in te pakken: een lekker basloopje, wat losse, lichte, niet te volgen percussiegeluiden op drums en conga’s, de zang die meer spoken word is, van Camea ‘Moor Mother’ Ayewa Ayewa, jazzy sfeertje en dan de blazers, saxofoon en trompet natuurlijk.

Het nummer is van de derde plaat, Open The Gates, van Irriverseble Entanglements.

Waan van de dag

Europese steun Palestina hervatten

, door

Vijftien EU-landen dringen aan op hervatting steun aan Palestina.

EU Commissaris Olivér Várhelyi wil de uitbetaling van EU-middelen aan de Palestijnen uitstellen. Binnen de Commissie is er onenigheid over een voorstel om de financiering van de Palestijnse Autoriteit afhankelijk te stellen van veranderingen in de Palestijnse schoolboeken, die volgens critici antisemitische teksten bevatten en aanzetten tot geweld.

De vijftien landen,waaronder België, Frankrijk, Spanje, Portugal, Zweden en Finland schrijven:

https://www.youtube.com/watch?v=0YdKOpo5if0&list=RD0YdKOpo5if0&start_radio=1

Closing Time | Werente Serigne

, door

Het is misschien wel twintig jaar geleden. Mijn lief ging op wandelvakantie in Spanje. En wandelen is niet echt mijn ding, dus ik ging niet mee. Ik zou haar een maand moeten missen (het was 3 weken red.). Ik zwaaide haar uit op het station.

Op de weg van het station naar huis kwam ik langs platenzaak Plato. Ik keek wat rond, en vertrok met een dubbel cd van Orchestra Baobab, Pirates Choice.

Closing Time | Liila

, door

Een album gemaakt tijdens een zen-retraite? Nee dank je. Maar dat wist ik niet toen ik het ging luisteren en als het dan bevalt wat ik hoor dan zoek eens op wie die artiesten eigenlijk zijn en dan probeer ik zo’n verhaal maar niet mijn luisterervaring te laten beïnvloeden. En alsof boeddhisten het niet ook leuk kunnen vinden om te klooien – wat in het Sanskriet dan grofweg vertaalt naar ‘Liila’ – met modulaire synthesizers en hardware samplers.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Vorige Volgende