Goed nieuws: in 2025 werd er wereldwijd minder bos gekapt dan in welk ander jaar dan ook in het afgelopen decennium. Volgens een rapport dat woensdag is gepubliceerd door het World Resources Institute is de wereldwijde ontbossing in 2025 met 14 procent gedaald ten opzichte van het jaar ervoor. Deze daling is grotendeels te danken aan de vooruitgang in de bescherming van tropische bossen. Het slechte nieuws: de opwarming van de aarde zorgt ervoor dat bosbranden vaker voorkomen en heviger worden.
Het rapport vormde een lichtpuntje te midden van een zorgwekkende trend van wereldwijde ontbossing, aldus de onderzoekers. ‘Maar,’ zegt een van hen, ‘je hebt voor altijd goede jaren nodig als je het tropische regenwoud wilt behouden.’ En daar zijn we nog lang niet. De ontbossing was in 2025 70% hoger dan nodig was om te voldoen aan de wereldwijde belofte om de ontbossing tegen 2030 te stoppen en terug te draaien, een belofte waartoe 145 landen zich bijna vijf jaar geleden tijdens COP26 hebben verbonden. De belangrijkste boodschap is echter dat het terugdraaien van de ontbossing bereikt kan worden door stringent overheidsbeleid. Daarvoor geeft Brazilië het voorbeeld. Het land registreerde in 2025 een daling van 42% in het verlies aan oerwoud en het laagste percentage ooit van bosverlies veroorzaakt door andere oorzaken dan brand. “De vooruitgang in Brazilië laat zien wat mogelijk is wanneer bosbescherming als nationale prioriteit wordt beschouwd”, aldus Mirela Sandrini, uitvoerend directeur van WRI Brasil. Ze voegde eraan toe dat het succes te danken is aan het opbouwen van partnerschappen tussen de overheid, het maatschappelijk middenveld, de academische wereld, lokale gemeenschappen en de private sector.
De vooruitgang in Brazilië is vooral te danken aan de huidige president Luiz Inácio Lula da Silva. Dat hij een einde maakte aan het destructieve beleid van zijn voorganger Jaïr Bolsonaro was een zegen voor Brazilië maar ook voor de rest van de wereld die baat heeft bij de onmisbare ecologische functie van het regenwoud bij het tegengaan van de klimaatopwarming. Komend najaar zijn er weer verkiezingen in Brazilië. Lula (80) heeft aangekondigd opnieuw kandidaat te zijn. Hij vindt dat zijn leeftijd niet in de weg zit. ‘Ik heb evenveel energie als toen ik 30 was. En ik zal me kandideren voor een vierde termijn in Brazilië,’ vertelde Lula vorig najaar aan journalisten. Jaïr Bolsonaro zal niet opnieuw zijn tegenstander zijn. Hij zit een gevangenisstraf van 27 jaar uit wegens het beramen van een staatsgreep. Zijn oudste zoon Flavio is de kandidaat die naar eerherstel voor zijn vader gaat streven. Volgens de meest recente polls zou hij Lula in de tweede ronde kunnen verslaan. Hij mag rekenen op de steun van zijn vaders rechtsextremistische aanhang, waaronder zich grote groepen evangelische christenen bevinden die zich laten inspireren door hun Amerikaanse geloofsgenoten, tevens Trumpaanhangers. Die Bolsonaristen zijn sinds de vorige verkiezingen meermalen met honderdduizenden de straat op gegaan om hun aanhankelijkheid aan Jaïr en zijn ideologie te betuigen. Ook het leger blijft een onzekere factor in een land dat meer dan twintig jaar onder een militaire dictatuur leefde. En daarnaast mag de invloed van Bolsonaro’s grote vriend in het Witte Huis zeker niet onderschat worden vlak voor de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen.
Gezien de wereldwijde opmars van autoritaire leiders, ook op het Zuid-Amerikaanse continent, is Lula’s herverkiezing komend najaar bepaald niet zeker. Maar het is hem eerder gelukt. De Braziliaanse kiezers hoeven het voorbeeld van Argentinië en Chili niet te volgen. Ze zouden ook geïnspireerd kunnen worden door de voorbeelden van Polen en Hongarije en andere landen waar autoritaire leiders in de verkiezingen op afstand werden gezet. Maar het voorbeeld van Hongarije maakt duidelijk dat herstel en bescherming van de democratie een enorme investering vragen van de politici, niet in zichzelf, maar in de burgers. Het succes van Peter Magyar is voor een belangrijk deel te danken aan een effectieve campagne, schreef de NRC. Kenmerkend voor Magyars campagne is dat hij twee jaar lang bijna onafgebroken door het land reisde voor bijeenkomsten en ontmoetingen met kiezers, met name in de provincie. Hij toonde zich onvermoeibaar, met bezoeken aan zes plaatsen per dag in de slotfase van de campagne.
Voor het regenwoud en het terugdringen van de klimaatopwarming is het te hopen dat de 80-jarige Lula er als een dertiger tegen aan gaat dit najaar.
Reacties (8)
Dat het grotendeels te danken is aan dat Bolsonaro weg is wil natuurlijk alleen maar zeggen dat dit compleet incidenteel is, en een kwestie van tijd tot het weer mis gaat. Zeker in het huidige politieke klimaat waar kiezers steeds vaker voor leiders zonder hersenen kiezen, maar die wél met niet werkende simpel klinkende oplossingen komen
Precies. En slopen is altijd veel makkelijker dan opbouwen. Dus zijn constructieve regeringen altijd vooral bezig met het herstellen van de schade die is aangericht door slopers. Dat geldt net zo goed voor natuur (zie ook: Henk Bleker, al hebben latere kabinetten ook niet heel hard hun best gedaan om die schade te herstellen), klimaat en milieu als voor democratie en rechtsstaat.
Er zijn helaas kiezers die zich laten verleiden. Ik zou kiezers in z’n algemeenheid niet verantwoordelijk willen stellen voor het beleid van ‘hersenloze leiders’. Het kan ook anders uitpakken, zoals Hongarije laat zien. Maar dat vereist wel flinke investeringen en organisatiekracht van democratische politici.
Ik vind dat toch lastig, dat altijd de verantwoordelijkheid bij anderen leggen. Wanneer worden kiezers verantwoordelijk voor hun eigen kutkeuzes, en mag je ze dat aanrekenen, in plaats van het aloude ‘we hebben het niet goed uitgeglegd’? Inmiddels is ook wel duidelijk dat het dat ook echt niet is. Je kán het niet goed uitleggen als de kiezer er niet voor openstaat en een destructief pad inslaat.
Je haalt me de woorden uit de mond.
In een democratie bepalen kiezers aan wie ze de macht geven. En daarmee hebben ze een bepaalde verantwoordelijkheid voor wat de macht vervolgens uitspookt. Dat is een feit. Wie het tegendeel beweert ontkent de realiteit.
Het ingewikkelde is wel dat er in een functionerend democratisch systeem allerlei checks en balances zijn. Niemand is volledig verantwoordelijk, maar de verantwoordelijkheid wordt gedeeld. Dat biedt mogelijkheden om verantwoordelijkheden te nemen en te erkennen, of juist om ze af te schuiven. Dat laatste is al een tijd veel meer in de mode dan het eerste. Zeker als het over verantwoordelijkheid achteraf gaat. Tijd om daarmee op te houden. Dat geldt ook voor kiezers.
Ik zou niet alle kiezers over een kam scheren. Wat ik wil zeggen is: er is ruimte voor verandering, als je bereid bent die te zoeken en ervan afziet met kutbeleid de kansen op verbetering te verpesten. Het alternatief is de geleidelijke ontwikkeling van een dictatuur.
Ik denk dat het al lang niet meer over kiezers gaat, of zie jij daar de afgelopen decennia, op wat uitzonderingen na, enig intelligent gedrag?
Nee, je moet niet alle kiezers over een kam scheren. We zijn niet allemaal als individu verantwoordelijk. Maar we zijn wel allemaal deel van het collectief dat wel degelijk medeverantwoordelijk is.