Gelukkig heb ik mijn woede nog

Foto: nyghtowl (cc)

OPINIE - Met verbijstering keek ik naar het 1e item bij Khalid & Sophie van vrijdag 8 oktober, naar aanleiding van een artikel in het AD over de falende rechtspraak in de Toeslagenaffaire. Niet omdat ik verbaasd ben over het fenomeen, maar omdat dit alláng bekend is. Ik heb in mijn browsergeschiedenis geprobeerd te zoeken wanneer ik er voor ’t eerst over las, maar er zijn zoveel artikelen, teruggaand tot eind 2020, waar het op de een of andere manier ter sprake komt, dat ik door de bomen het bos niet meer zag.

Maar er was nog iets waar ik pissig over werd. De bestuursrechter die te gast was om uitleg te geven, vertelde dat rechters zich gebonden voelde aan een uitspraak van de Raad van State (RvS). Die had uit de wet de conclusie getrokken dat het minste foutje in een toeslagenaanvraag, moet leiden tot het terugvorderen tot álle uitgekeerde toeslagen (die RvS is nog een heel eigen artikel waard, waar ik hier verder even niet op doorga). Daarnaast kijken rechters naar de gevolgde procedure en of die in overeenstemming is met de wet.

En dáár gaat het mis, maar dat verzuimde meneer de rechter te vermelden. En ook Khalid, van wie je als advocaat toch mag verwachten dat hij goed in de materie zit en/of zich vooraf verdiept had in het onderwerp, stelde daar geen vragen over.

Terwijl algemeen bekend is dat de Belastingdienst in talloze zaken de boel getraineerd en ronduit besodemieterd heeft, door aangeleverde stukken (vaak meerdere malen) “kwijt te raken”, door wel aanwezige ontlastende bewijsstukken gewoon niet in de dossier te doen en door keihard te liegen. Maar in het bestuursrecht gaat men er áltijd vanuit dat de overheid te goeder trouw handelt. Het is onbegrijpelijk dat het in al die duizenden zaken nooit is opgevallen dat daar toch wel het een en ander aan schortte.

Waar ontleent deze tak van de rechtspraak dan überhaupt haar bestaansrecht nog aan? Ze doet haar werk gewoon niet, want in feite worden de dossiers van de aanklagers bij voorbaat tot niet ter zake doende verklaard. Bovendien is de bewijslast in dit soort zaken omgedraaid; schuldig tot je je onschuld hebt bewezen. Dat principe is per definitie in strijd met het Nederlandse recht, hoe kún je daar als rechter nu in meegaan? Ook al is het in de wet vastgelegd, mogen rechters niet toetsen aan de grondwet, en heeft de RvS die wet blijkbaar goedgekeurd. Toen dat gebeurde hadden ze massaal in protest moeten gaan, anders ben je het ambt niet waard.

Overigens speelde dit niet alleen in de Toeslagenaffaire. Zo werd bijvoorbeeld in verschillende zaken met burgers die bijstand terug moesten betalen , geoordeeld dat het zonder concrete verdenking geoorloofd is om zeer zware surveillance toe te passen. Camera’s ophangen, sociale rechercheurs dag en nacht spiedend voor je huis, zonder dat je het weet al je reisbewegingen en uitgaven controleren, bijhouden wie er allemaal bij je op bezoek komt en bij wie jij wel eens een nachtje overblijft – dikke prima hoor.

Moet je eens bij een (potentiële) verdachte in het strafrecht proberen, dan kan ’t OM gelijk inpakken wegens onrechtmatig verkregen bewijs. Daar heb je namelijk vooraf toestemming van een rechter voor nodig, die bepaalt of de verdenking enige grond heeft en of de in te zetten middelen proportioneel zijn. Dus in dit gave land is een (eventuele) misdadiger beter beschermd dan een gewone burger die het zonder hulp van de overheid niet redt – een toch al zeer kwetsbare groep.

Dat de wetgever – vooral onder Rutte (oprutten nou!) – schijt heeft aan de rechtsbeginselen, democratische principes weigert te respecteren, mensenrechten op grote schaal schendt, en een giftig wantrouwen tegen de burger heeft, verbaast me allang niet meer. Dat kiezers aan de rechterkant van het politieke spectrum daar geen enkel probleem mee hebben ook niet (wel dat het er zovéél zijn, ondanks de talloze lijken die uit de kast zijn gevallen en die er ongetwijfeld nog in zitten). Het algemene discours is in de afgelopen decennia verschoven van solidariteit en zorg voor de kwetsbaren, naar “eigen verantwoordelijkheid” en “iedereen is een profiteur” (het is een interessante vraag of er een oorzakelijk verband is tussen die 2 wijdverbreide ideeën, en welke de kip en welke het ei is).

Maar tot voor kort had ik een haast onwankelbaar vertrouwen in onze rechtspraak. Ook al kennen we behoorlijk wat ernstige dwalingen waarbij onschuldigen zware straffen kregen, want dat is voor een groot deel te wijten aan de vooringenomenheid en tunnelvisie van politie en OM. Dat de straffen in Nederland in de loop der tijd steeds zwaarder zijn geworden, is vooral de wetgever en niet de rechters aan te rekenen.[1]

Dat vertrouwen is nu wel ernstig geschaad, en dat vervult me met afschuw en angst. Er is geen enkele instantie meer die de burger beschermt tegen een overheid die zonder concrete aanleiding levens kapot maakt. Niet alleen de levens van die burger zelf, maar ook diens kinderen en vaak ook andere naasten.

Het moet om honderdduizenden kinderen gaan (alleen al bijna 30.000 Toeslagen-slachtoffers met 1 of meer kinderen, tel daar al die mensen bij op die een of andere uitkering hadden en dezelfde martelgang er gratis bij hebben gekregen), die grote stress in hun jonge levens hebben meegemaakt. Zelfs uit huis werden geplaatst, dakloos zijn geworden, onderwijsachterstand hebben opgelopen en/of op een andere manier trauma’s hebben opgelopen. En dat met een Jeugdzorg die zo’n beetje op z’n gat ligt, met geen zicht op verbetering op korte termijn. Nou, daar zullen we de komende 20 jaar ook nog de wrange vruchten van mogen plukken.

En als klap op de vuurpijl is de firma Sloop, Schandaal en Blunder, ook wel bekend als de VVD, gewoon weer de grootste partij geworden bij de laatste verkiezingen. Er komt geen “nieuwe bestuurscultuur”, burger- en mensenrechten worden niet of nauwelijks hersteld, en al die andere prangende, maatschappelijk belangrijke zaken worden eindeloos vooruitgeschoven of domweg afgeschoven.

Mijn afschuw geldt vooral de politiek. Maar dat er zoveel mensen zijn die niet zien hoe onze maatschappij naar de klote gaat en wat dat op de lange termijn betekent, daar word ik echt bang van. Gelukkig heb ik altijd mijn woede nog, die de op de loer liggende moedeloosheid verdrijft.


[1] In tegenstelling tot wat de meeste mensen denken – de straffen in Nederland zijn voor een EU-land vrij hoog. En het is geen goede ontwikkeling, want het werkt nauwelijks afschrikwekkend, kost veel geld en aan de resocialisatie van delinquenten wordt ook steeds minder aandacht besteed. Ze komen er slechter uit dan dat ze erin gingen. Daar wordt dus niemand beter van.

Reacties (7)

#1 Bernie Weiss

Wat me blijft verbazen is dat de genoemde ongerechtigheden in het bestuursrecht kennelijk nu pas opvallen. Iedereen die wel eens een akkefietje met de belastingdienst heeft gehad (en dan praat ik niet over heel lang geleden zoals 2020 maar over archeologisch lang geleden, pak ‘m beet jaren zeventig of tachtig vorige eeuw) die weet dat bijvoorbeeld de onschuldpresumptie in het bestuurs- en belastingrecht nog minder dan een wassen neus is. De standaardaanname is daar dat de belastingdienst altijd gelijk heeft, en dat de burger altijd ongelijk heeft en schuldig is.

De burger versus de overheid is altijd al een ongelijke strijd geweest, waar de hele macht van de overheid wordt ingezet tegen de povere rechtsmiddelen van de gemiddelde burger. De staat is de vijand, besef dat in ’s hemelsnaam.

#2 [email protected]

Mijn vertrouwen in de overheid was jaren geleden al verdwenen, toen ik hoorde over de Groningers, aardbevingen door gaswinningen.
Ik ben bewoner van de Randstad, maar na jaren getouwtrek en valse beloftes zijn deze mede-Nederlanders nog niets opgeschoten en daarom heb ik geen enkel vertrouwen meer in die hele overheid.
Zelfs nú gaan er weer stemmen op, tegen alle afspraken in, om de gasvelden daar weer open te gooien vanwege gastekorten door miscalculaties en ondermaatse inkopen. Alleen de Groningers staan al jaren in de kou!
De toeslagaffaire duurt inmiddels vele jaren en van alle betrokkenen is het leven kapot gemaakt. Zo’n gesprek met de koning de afgelopen week, heeft men zelf aangevraagd, maar vind ik wrang en totaal misplaatst als men kijkt naar de vele miljoenen die de Oranjes belastingvrij elk jaar geschonken krijgen. En weer doet Rutte hun boekhouding niet open dit jaar….
En is deze week ook een deel van de rechterl. macht door het ijs gezakt: eigen falen in de openbaarheid.
In dit enge spruitjesland heb ik nog nooit VVD gestemd en zal dat ook nooit doen!

#2.1 beugwant - Reactie op #2

In elk geval is er binnen die rechterlijke macht een commissie rechters die dat eigen falen toegeeft. Welke gevolgen dat gaat hebben (zaken heropenen?) moeten we nog zien. Binnen de VVD en de hoogste regionen van de Belastingdienst is men eerder beducht voor gezichtsverlies.

#2.2 Hans Custers - Reactie op #2.1

Precies. De rechters doen aan kritisch zelfonderzoek en ze lijken oprecht van plan om te leren van de gemaakte fouten.

Dat is toch wat anders dan de verantwoordelijke politici en ambtenaren, die hun fouten pas toegeven als ze echt niet anders kunnen. En ondertussen blijven proberen om bewijzen van fouten onder het tapijt te vegen.

Het komt misschien wat aan de late kant, maar bij de rechterlijke macht is er tenminste nog reflectie.

#2.3 Sjors - Reactie op #2.2

Politici die beloven het nu toch echt anders te gaan doen (met Rutte voorop) zijn als de man die zijn partner voor de zoveelste keer mishandelt die zegt toch van zijn partner te houden en belooft dat dit echt de laatste keer was.

#3 Maria

En staat kabinet Leugenaar IV binnenkort op stapel. Ik ben het vaak niet eens met Thomas van der Dunk/Volkskrant, maar vandaag beslist wel!

#4 Frank789

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

| Registreren

*
*
*