Onrust en rumoer in de Nederlandse wetenschap

Door een overschot aan kandidaten en een toename van tijdelijke contracten neemt de druk binnen de Nederlandse academische wereld toe, betogen onderzoekers Elizabeth Koier en Marije de Goede. De laatste maanden is er veel discussie over de staat van de wetenschap in Nederland. In de media en binnen universiteiten is er veel aandacht voor de druk om te publiceren en het toegenomen belang om onderzoeksbeurzen binnen te halen. Maar waarom ontstaat de discussie juist nu? Wij denken dat dit een symptoom is van een toegenomen selectie- en concurrentiedruk aan de Nederlandse universiteiten. De cijfers over het wetenschappelijk personeel in Nederland laten twee ontwikkelingen zien die volgens ons ten grondslag liggen aan de huidige onrust. Ten eerste de toename van het aantal tijdelijke contracten en daarmee selectiemomenten en ten tweede het toegenomen aanbod van mogelijke kandidaten voor elke beschikbare plaats. Samen zorgen deze ontwikkelingen voor een toenemende selectiedruk binnen de Nederlandse academische wereld.

Door: Foto: Bert Kaufmann (cc)
Foto: ADHD och ADD [ADHD CENTER] (cc)

Afwijkend gedrag is iets anders dan een ziekte

, door

OPINIE - Is ADHD een ziekte of is er sprake van afwijkend gedrag? Indien het laatste, is het dan ethisch verantwoord daarvoor medicijnen voor te schrijven?

De Telegraaf Vrouw kwam twee weken terug geleden met een artikel over een school die ouders voor de keus stelde, of kind aan de Ritalin, of kind van school.

Het zette weer even de schijnwerper op het fenomeen ADHD in de klas. Cijfers van de SFK, Stichting Farmaceutische Kengetallen, laten zien dat er in 2013 weer een stijging van bijna tien procent is ten opzichte van 2011 bij het aantal jonge gebruikers (<18 jr) van methylfenidaat, het middel dat het meest bij ADHD wordt ingezet. Steeds meer kinderen ontvangen de diagnose ADHD en steeds meer kinderen krijgen medicijnen. Zo sluipt er een gewoonte in het denken over drukke kinderen, terwijl er altijd nog controverse bestaat of ADHD überhaupt wel een ziekte is. Want bij ADHD schijnt er geen aantoonbare fysieke of chemische abnormaliteit te zijn.

Psychologe Laura Batstra (docente aan de RuG) is een van de mensen die vindt dat ADHD geen bewezen neurobiologische hersenstoornis is. Zij stelt dat ADHD niets anders dan problematisch hyperactief en ongeconcentreerd gedrag is. Er is volgens haar sinds de invoering van de naam ADHD in 1980 veel hersenonderzoek gedaan naar achterliggende neurologische en biologische oorzaken. Desondanks zijn deze nog nooit aangetoond.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Waan van de dag

Europeanen zijn blanker geworden

, door

…gedurende de afgelopen 5000 jaar:

“Prehistoric Europeans in the region we studied would have been consistently darker than their descendants today,” says Wilde, first author of the PNAS article. […]

“In Europe we find a particularly wide range of genetic variation in terms of pigmentation,” adds co-author Dr. Karola Kirsanow, who is also a member of the Palaeogenetics Group at Mainz University. “However, we did not expect to find that natural selection had been favoring lighter pigmentation over the past few thousand years.”

Foto: Moyan Brenn (cc)

Verrassing: klimaatsceptici produceren alarmerend rapport

, door

ANALYSE - Selectief winkelende klimaatsceptici produceerden – onbedoeld – een alarmerend rapport over klimaatverandering.

De afgelopen week ontstond een rimpeling in de klimaatvijver. Een rapport van de Global Warming Policy Foundation GWPF zou aantonen dat de zogeheten klimaatgevoeligheid veel lager is dan het klimaatpanel IPCC inschat. Die conclusie is gebaseerd op selectief winkelen in de wetenschappelijke literatuur, zeggen verschillende wetenschappers. Ze hebben gelijk.

Maar als we er nu, for the sake of argument, vanuit gaan dat de auteurs, ex-bankier Nic Lewis en ‘sceptisch’ journalist Marcel Crok, de klimaatgevoeligheid beter schatten dan het IPCC. Stel. Dan is de verrassende conclusie dat ook dan bij ongewijzigde CO2-uitstoot het klimaat eind deze eeuw zo’n 2 à ruim 4 oC kan zijn opgewarmd, terwijl op de langere termijn volgens de GWPF-getallen zelfs 7 graden in het verschiet kan liggen.

Kennelijk produceren ‘sceptici’ nu rapporten die ze als ze van het IPCC zouden komen ronduit ‘alarmistisch’ zouden noemen.

Studies die claimen dat de klimaatwetenschap niet deugt of ‘goed nieuws verbergt’ moeten het liefst wat sceptisch worden bekeken. Gaat het hier om een bijdrage aan de wetenschap, of om een bijdrage aan het maatschappelijk-politieke debat? Dat laatste is duidelijk het geval. Het stuk is niet in de wetenschappelijke vakliteratuur gepubliceerd, maar is gesponsord door en uitgebracht als rapport van de zich ‘denktank’ noemende lobby-organisatie GWPF van Nigel Lawson.

Foto: medul.la (cc)

De schone schijn van datavisualisaties

, door

ONDERZOEK - Datavisualisaties zijn een uitdaging voor de kijker en de maker, betogen Daniela van Geenen en Maurits van der Goes van de Utrecht Data School. Ze deden voor het Rathenau Instituut onderzoek naar de manier waarop algoritmes en keuzes bij het verzamelen, analyseren en visualiseren van gegevens bepalen welk verhaal een dataset vertelt.

We vertrouwen blind op datavisualisaties. De productie van datavisualisaties gebeurt immers automatisch door software. Met de uitvinding van de fotografie bijna 200 jaar geleden ontstond het idee van een geautomatiseerde beeldproductie en de droom van een objectieve afbeelding van de werkelijkheid door technologie. Het maken van een foto biedt de mogelijkheid om een onderwerp visueel vast te leggen. Toch kan er hierbij eigenlijk geen sprake zijn van een objectieve afbeelding. De camera vangt slechts een fractie van het beeld, waarbij dit proces onderhevig is aan vervalsing door onder meer de belichting.

Het gebruik van software heeft de mogelijkheden om een afbeelding te manipuleren verveelvoudigd. Met datavisualisaties wordt op een andere manier gepoogd de werkelijkheid af te beelden: verbanden in data worden zichtbaar gemaakt. Zo is het mogelijk om bijvoorbeeld sociale medianetwerken te visualiseren.

Terwijl we inmiddels kritisch zijn over de echtheid van foto’s, stellen we geen kritische vragen bij datavisualisaties. Maken datavisualisaties de droom van objectiviteit dan waar? Of laten we ons verleiden door de schone schijn van automatisering? Ook datavisualisaties zijn geen objectieve afbeeldingen van de werkelijkheid, maar doordat de meeste van ons de automatische productie hiervan als een ondoorgrondelijke black box ervaren, is het moeilijk om kritische vragen te stellen. We zullen laten zien waarom het zo verleidelijk is om in datavisualisaties te vertrouwen, welke rol de maker hierin speelt en wat we als kijker kunnen doen om ons niet te laten verblinden door hun schone schijn.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Waan van de dag

Hoogleraar WUR klust bij voor creatonistenclub

, door

Bijzonder hoogleraar christelijke filosofie Henk Jochemsen blijkt adviseur te zijn bij de stichting De Oude Wereld. En in tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, vindt men bij deze stichting dat de wereld helemaal zo oud niet is:

‘Deze organisatie begint bij het bijbelboek Genesis en zegt: we moeten alleen nog bewijzen dat de verhalen kloppen’, meent een woordvoerder van de Wageningen Universiteit.

Henk Jochemsen is zich ondertussen van geen kwaad bewust:

Foto: @Doug88888 (cc)

Uit de hand gelopen nut

, door

ACHTERGROND - Angst voorkomt dat mensen zich in al te gevaarlijke situaties begeven. Maar soms leveren onze angsten meer problemen op dan nut. Hoe gaan psychologen daarmee om?

Veel mensen zijn bang voor spinnen, muizen of onweer. Logisch, creepy-crawly animals en blikseminslag kunnen immers gevaarlijk zijn. Angst is nuttig: het vertelt ons dat we moeten vechten of vluchten en heeft dus een duidelijke evolutionaire waarde. Soms loopt dit nut uit de hand. Dan heeft iemand grote hinder van een angst terwijl deze angst eigenlijk irrationeel is. Prof. dr. Marcel van den Hout legde in de lezingenreeks Waanzin uit wat de oorzaken zijn van angststoornissen en hoe ze te behandelen zijn.

Blootstellen

Een persoon met een fobie zal tot het uiterste gaan om het object van zijn of haar angst te vermijden. Zo blijft iemand met pleinvrees liever de hele dag thuis dan zich in de openbare ruimte te begeven. De angst houdt zichzelf daardoor in stand.

Hoe valt een angststoornis dan te genezen? Volgens Van den Hout is de meest effectieve behandeling ‘exposure-therapie’, ofwel blootstelling. Een persoon met pleinvrees merkt dan dat er geen afgrijselijke ramp gebeurt als hij een uitgestrekt plein oversteekt. Zo leert hij dat zijn angst ongegrond is.

Foto: Northwest Adventure Guy (cc)

Scholieren belonen met zeilcruise 8000 euro: dat kan handiger

, door

ANALYSE - De Rotterdamse scholengemeenschap Hugo de Groot beloonde onlangs leerlingen die goede cijfers hebben gehaald en inzet hebben getoond. Zij mogen mee op een zeilcruise in de Caraïben. Het is beslist lovenswaardig om positief gedrag te belonen, maar dit staat voor een verkeerde trend.

Een zeilcruise in de Caraïben is exclusief en duur en iemand daarmee belonen kan makkelijk worden gezien als een vorm van betaling. Een betaling voor goed gedrag op school? Het initiatief past in de huidige trend om financiële beloningen te gebruiken om maatschappelijk gewenst gedrag te stimuleren, zoals kortingen op zorgpremies bij een gezonde leefstijl, betaling voor mantelzorg, of geld voor elke kilo gescheiden afval.

Maar betalen voor gewenst gedrag is niet zonder risico’s. Uiteenlopende studies (paywall) hebben duidelijk laten zien dat betalingen voor positief gedrag ertoe kunnen leiden dat de intrinsieke motivatie om goed te doen verdwijnt. Zo halen studenten minder geld op voor een goed doel als zij hiervoor betaald worden en daalt hun bereidheid om mee te helpen bij een verhuizing als hier een vergoeding tegenover staat. Of neem bloeddonaties, waarover de socioloog Richard Titmuss al in 1970 een bestseller schreef. Hij vergeleek het Britse systeem voor bloeddonorschap met het Amerikaanse systeem en legt uit dat het Britse systeem beter werkt omdat in Engeland bloed wordt gegeven door vrijwilligers. In het Amerikaanse systeem wordt – naast vrijwillige donaties – voor bloed betaald, wat leidt tot minder donoren en een slechtere bloedkwaliteit. De financiële vergoeding voor bloed in Amerika zorgt ervoor dat doneren daar wordt gezien als handel. Dat heeft niet alleen een ondermijnend effect op de motivatie van de huidige donors, maar ook op het verantwoordelijkheidsgevoel voor donorschap bij andere burgers, op moraliteit dus.

Nieuw type pacemaker

, door

ONDERZOEK - Wetenschappers van de University of Illinois en Washington University hebben een prototype van een nieuw type pacemaker ontwikkeld. Waar de huidige pacemakers nog min of meer uitgaan van een one-size-fits-all aanpak, is deze pacemaker op maat gemaakt en wordt in de vorm van een elastisch membraam op het hart geplakt.

In de video is een konijnenhart te zien dat door de pacemaker aan de gang wordt gehouden in zuurstof- en voedingsrijke oplossing. Volgens de onderzoekers is het niet zomaar een nieuw type pacemaker, maar meer een kunstmatig hartzakje dat het functioneren van het hart in de gaten kan houden en bij problemen op exact de juiste plek een elektrische stimulans kan geven.

Grootschalige toepassing van zo’n nieuw type pacemaker laat echter nog wel even op zich wachten: 10 tot 15 jaar is de verwachting. De resultaten van dit onderzoek zijn gepubliceerd in Nature Communications.

(via)

Studenten willen vaccinatie met muggen ontwikkelen

, door

NIEUWS - Een groep studenten van Bergen County Academies wil een methode voor vaccinatie met muggen ontwikkelen. Het idee is dat de muggen de vaccinatiestoffen overbrengen waardoor het een stuk makkelijker wordt om met name in derde wereld landen de bevolking te vaccineren tegen allerlei ziekten. Om het project van de grond te krijgen, zijn ze een crowdfunding campagne gestart om $250.000 in te zamelen.

Hoewel het wellicht een charmant idee lijkt, kleven er toch wel een aantal bezwaren aan vaccinatie met muggen in het algemeen en aan dit project in het bijzonder:

  • Met dit soort technieken kun je ook biologische wapens maken. Aan de andere kant: het niet doorgaan van dit project zal dat gevaar niet echt verminderen.
  • Mensen kunnen niet meer kiezen of ze wel of niet gevaccineerd willen worden.
  • Wat doe je als op de lange termijn blijkt dat er allerlei bijwerkingen ontstaan?
  • Hoe zit het met mogelijke allergische reacties?
  • Moet je een dergelijk project toevertrouwen aan studenten/leerlingen?

Verder is het de vraag hoe haalbaar vaccinatie met muggen is. Nog afgezien van de technische haalbaarheid, kun je je afvragen of een budget van $250.000 wel voldoende is. Een nieuw geneesmiddel ontwikkelen heeft doorgaans nogal wat voeten in de aarde.

Waan van de dag

Deze winter de op één na zachtste sinds 1706

, door

De zachtste winter was in 2007.

Door de opwarming van de aarde is de kans op een zachte winter toegenomen. In het huidige klimaat komt zo’n zachte winter volgens het KNMI eens in de 25 jaar voor, halverwege vorige eeuw zou zo’n zachte winter uitgesloten zijn.

Vorige Volgende