Het clichémannetje

Marike Stellinga twitterde afgelopen woensdag: Ik kan het niet meer horen, dat 'de economie kapot bezuinigen'. Nieuw cliché. Oké, dat is een cliché maar daarom is het nog niet vanzelf onwaar. Het beste voorbeeld van het “kapot bezuinigen” van een economie is natuurlijk Griekenland, maar op dit moment gebeurt het ook in Spanje, Portugal en Ierland. En vergeet vooral ook het Verenigd Koninkrijk niet. Maar laten we even afzien van het waarheidsgehalte en ons concentreren op clichés in het algemeen. Een mooie demonstratie van cliché gebruik gaf Mark Rutte afgelopen woensdag in het programma Gesprek met de minister-president. Daarin struikel je bij wijze van spreken over de clichés ... oh wacht, dat is ook een cliché ... en dan vooral clichés van het onware soort, die gebaseerd zijn op misverstanden. Zullen we dan maar eens? Bekijk eerst zelf het interview:

Door: Foto: Sargasso achtergrond wereldbol
Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Hoe de overheid achter de buurt aanhobbelt

, door

Kunnen we de energie in de samenleving planmatig gebruiken? Het is de vraag of dat moet. Maar als er een neo-liberale beweging gaande is in de politiek, is een kleinere overheid ons deel. Dat betekent  dat in de samenleving meer zelfregulerende mechanismen moeten groeien.

Mensen hebben vaak een rode draad in hun cognitieve en sociale bestaan. “Initiatiefnemers gezocht” was de titel van het congres en de redactie van Sargasso bedacht dat ik er heen moest. Dat was goed gezien.  Mijn rode draad begon met coax-kabel aan elkaar knopen in de Bijlmermeer, in de gigantische ruimtes tussen hoge flats. Dan vertelden wij elkaar dat we de relaties tussen mensen verbeterden en vielen in een cynische lachstuip: niet omdat het zo grappig was, maar omdat de ruimte zo totaal vervreemdend was. Sociaal kon je de Bijlmer niet noemen: de globalisering sloeg daar hard toe: talloze culturen en talen, massale immigratie uit Suriname en versnellende migratie de Bijlmermeer uit: richting Purmerend en later Almere. Daardoor was het lastig een sociaal bevredigend bestaan op te bouwen. Met de activisten lukte dat het beste.

Mijn werkgever had een redenering die activisme steunde: in het traditionele bestuur worden ambtelijke plannen in het geheim ontwikkeld. De bestuurder treedt er mee naar buiten en de discussie met de burgerij is dan meteen defensief, zo luidde de redenering. Moet het zo zijn? Neen, zeiden wij: waarom kan de ambtenarij niet in een open relatie staan tot de burgers? We zouden nu zeggen: “van buiten naar binnen werken”. Alleen: dat is niet zo simpel. De ambtenaar kan wel denken dat de burger zijn klant is, maar hij wordt betaald door de gemeente of de overheid die hij dient. Dat is bepalender dan de abstracte beoordeling van zijn rol.

De vrije mens is een plattelandsbewoner

, door

Het gedachtegoed van Jean-Jacques Rousseau wordt regelmatig verantwoordelijk gehouden voor totalitaire regimes als dat van Mao Zedong en de Rode Khmer. Is dat terecht? In zijn lezing voor de serie Van nature goed, van Studium Generale Utrecht, stelt professor Wijnand Mijnhardt dat het geen recht doet aan het gedachtegoed van deze bijzondere denker.

Dergelijke interpretaties houden geen rekening met de manier waarop kennis wordt overgedragen: Rousseau leeft door middel van zijn geschriften, maar iedere tijd leest hem op zijn eigen manier, geeft er zijn eigen interpretatie aan. Om recht te doen aan de denkbeelden van Rousseau, moet je naar de achtergronden kijken waartegen zijn geschriften afsteken.

Verlichte geesten: De Groot en Locke

In het Europa van de achttiende eeuw vonden grote ideologische omwentelingen plaats. In de voorafgaande eeuwen was de maatschappij doordesemd van de christelijke moraal. In die moraal is eigenliefde een negatieve eigenschap en wordt de maatschappij als een statische eenheid beschouwd, waarin je je plek moet kennen. Onder aanvoering van de Nederlandse denker Hugo de Groot (1583-1645) en de Britse filosoof John Locke (1632-1704) kwam er een grote omwenteling. De Groot kwam op voor het zelfverdedigingsrecht en beschouwde daarbij de eigenliefde, het eigenbelang, juist als de grondslag voor de samenleving. De beste manier waarop je dat eigenbelang vervolgens veilig kunt stellen, is door ‘redelijk’ (dat wil zeggen met rede begiftigd) te handelen. Locke voegde hier de idee van zelfbeschikking aan toe: redelijke burgers streven hun eigenbelang na en zo ontstaat er bestuur dat in het belang is van allen.

Geloof

, door

Mijn vlammend volle blaas is de eerste die me uit mijn powernapje haalt. Zuchtend dribbel ik uit bed voor een veel te trage ochtendplas, waarna ik mijn afgekoelde voeten weer warm aan mijn beddengoed. Dan zoemt de deurbel van mijn buren door het huis, gevolgd door de mijne een halve minuut later. Omdat ik weken geleden weer ben gezwicht op www.hm.com voor wat lappen inferieure stof en de gebruikelijke oorbellen, móet ik wel opendoen.

Ik word teleurgesteld, want op mijn stoep staan twee Jehova’s. Een jonge Chinese meid en een kromme oma in een hobbelig bordeauxrood bomberjack dat tot haar enkels reikt. Vast een h&m’etje. Gelukkig had ik dit keer een recentelijk bij de kringloop op de kop getikte decente kinderpyjama aan; de vorige keer kwam ik net onder de douche vandaan en omdat ik een bekende verwachtte deed ik de deur open met mijn pas geschoren blote been, gekleed in louter een zijden kimono zonder sjerp.

Wat toen volgde was een vrij verhitte discussie over de Islam, waarbij ik al die tijd een poging deed alleen mijn hoofd te laten zien terwijl ik de twee heren uitlegde dat Jezus en Mohammed gewoon dezelfde knaap was en dat het christendom ironisch genoeg verantwoordelijk is voor veel meer dood en verderf dan de islam ooit nog in kan halen. Aan het einde van dat gesprek kreeg ik een stapel onwijs oubollige folders en de vraag of ze nog eens terug mochten komen om verder te praten. Nou nee.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Het offer van Rutte

, door

De eerste aflevering van de trilogie Black Mirror zal je niet glad vergeten. In de satire van mediacriticus Charlie Brooker wordt het media-politieke complex op de hak genomen. En hoe. Een toekomstige minister-president van Engeland wordt voor een duivels dilemma gesteld. Een populaire prinses is ontvoerd. De ontvoerder heeft een bizarre eis. Diezelfde dag nog moet de premier live op televisie een varken, tja, hoe zeg je dat netjes, beminnen. Hoewel het volk massaal achter zijn premier gaat staan, weet hij het door zijn eigen onhandigheid bij de massa te verprutsen. Wat onmogelijk leek, wordt werkelijkheid: een offer zal er komen.

In Nederland nodigt de politieke situatie ook uit tot satire maar bovenal voor een tragedie. Door het incompetent uitgevoerde gedoogexperiment van onze minister-president zit Nederland nu met meer problemen dan voor de verkiezingen. Er is veel vertrouwen verspeeld. Van het buitenland in Nederland: de hysterisch pro-Israelische opstelling, het Polen-meldpunt, het getreiter van Roemenië en Bulgarije, het halfhartig ingrijpen als weer eens een staatshoofd wordt beledigd door de blonde populist.

Ook het vertrouwen van veel Nederlanders is beschaamd. De premier die eerst nog deemoedig zei er voor alle Nederlanders te zijn, predikte al snel voor eigen parochie. Gedoogakkoorden waren niet goed voor iedereen, maar alleen voor rechts Nederland. En Nederland moest natuurlijk weer teruggegeven worden aan de Nederlanders. Niet zo verwonderlijk dat de polarisatie alleen maar groter is geworden met deze verdelende premier.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Vorige Volgende