Buiten de poort houden

'Fort Europa'. Ooit een spookbeeld in debatten over het migratiebeleid. Inmiddels harde werkelijkheid. Met man en macht wordt langs de grenzen van de Europese Unie getracht vluchtelingen en economische migranten (het onderscheid telt nauwelijks meer) buiten de poort te houden. Gisteren stond hier een artikel van Nora Stel die schreef: 'Dubbelzinnige wetten, ondoorzichtige beleidskaders, vrijblijvende afspraken en vage mandaten vormen steeds meer de kern van het Europese vluchtelingenbeleid en worden bewust in stand gehouden om vluchtelingen te ontmoedigen.' En wie geen andere opties heeft of zich niet laat ontmoedigen wordt illegaal uitgezet, door de Europese grensbewakingsorganisatie Frontex en, als je die weet te vermijden, door de Griekse politie. Of door Kroatische agenten. Of door Spaanse militairen. De Britse krant The Guardian meldt dat het afgelopen jaar naar schatting 40.000 mensen zijn tegengehouden. Bij de illegale pushbacks kwamen tweeduizend mensen om het leven. De analyse van The Guardian is gebaseerd op rapporten van VN-agentschappen, gecombineerd met een database met incidenten verzameld door niet-gouvernementele organisaties. Volgens hulporganisaties is met het ontstaan van Covid-19 de regelmaat en wreedheid van pushback-praktijken toegenomen. De Kroaten schijnen het wreedst op te treden. Agenten beroven, misbruiken en slaan vluchtelingen. Ook verklaren vluchtelingen dat de politie een rood kruis op hun hoofd spoot, zogenaamd om hen “te genezen van corona”. Wie is verantwoordelijk? In de beeldvorming worden dergelijke praktijken nog steeds gekoppeld aan de lidstaten langs de buitengrenzen van de Europese Unie. Zo lezen we dat een geheime gevangenis aan de Turks-Griekse grens waar migranten worden opgesloten voordat ze de grens weer worden overgezet, zonder asiel te kunnen aanvragen, vorig jaar 'het Griekse antwoord' was op het open zetten van de grenzen door Turkije. In het verhaal, deze week in Trouw, van de Palestijnse Huda, die aan de Griekse politie wist te ontsnappen en nog wel asiel kon aanvragen, wordt Griekenland ook beschuldigd van illegale en inhumane praktijken. Maar hoe eerlijk is die veroordeling van landen aan de zuidgrens die ten behoeve van alle EU-lidstaten zijn opgezadeld met een inhumaan beleid? De Griekse autoriteiten, die uit Brussel flinke financiële steun hebben gekregen, wijzen alle beschuldigingen van de hand. Maar de bewijzen stapelen zich op. Toch blijft akelig stil in de landen die medeverantwoordelijk zijn voor dit migratiebeleid. Het lijkt er op dat de rijke noordelijke lidstaten, die de bewaking van de grenzen hebben afgekocht met een zak geld, er van uitgaan dat ze niet meer te hoeven te kijken hoe dat beleid wordt uitgevoerd. De EU op z'n smalst. Grieks-Turkse controverses Het is niet onmogelijk dat er bij het omstreden handelen van de Griekse autoriteiten aan de grens met buurland Turkije ook nationalistische sentimenten meespelen. De verhouding tussen beide landen is al sinds mensenheugenis gespannen. Griekenland liet deze week zijn anti-Turkse kant weer eens zien in de herdenking van de herdenking van de 'Griekse genocide'. Turkse nationalisten verdreven aan het eind van de Eerste Wereldoorlog alle Griekse bewoners uit het voormalige Ottomaanse rijk. Er was sprake van 'bloedbaden, gedwongen bekering tot de islam, gedwongen deportaties met dodenmarsen, verdrijvingen, standrechtelijke executies en de vernietiging van oosters-orthodoxe culturele, historische en religieuze monumenten'. Net als in het geval van de Armeense genocide is de herdenking van de uitdrijving van de Grieken uit Turkije uitermate pijnlijk voor het buurland. De erkenning van de 'Griekse genocide' (ook door Nederland) mag beschouwd worden als een klap in het gezicht van Erdogan.  Regelmatig lezen Griekenland en Turkije elkaar de les. Zo klaagde Griekenland deze week over Turkse vissers in de buurt van Kreta en over Turkse militaire oefeningen in omstreden wateren. Cyprus is al bijna vijftig jaar een conflictgebied. Een oplossing voor het verdeelde eiland is verder weg dan ooit. Dat heeft ook te maken met omvangrijke olievelden die daar enkele jaren geleden zijn aangetroffen. Cyprus, Griekenland en Egypte hebben elkaar een nauwere militaire samenwerking toegezegd omdat de regionale dreigingen (lees het gevecht over de olie) toenemen. Ze zijn van plan meer landen uit te nodigen om deel te nemen aan gezamenlijke manoeuvres om sterke allianties op te bouwen. Het is te verwachten dat Israël daarvoor wel een uitnodiging zal krijgen. Het antwoord van Erdogan, die zelfs de paus te hulp riep tegen de bombardementen van Israël op Gaza, was een plan voor een nauwere samenwerking met de Palestijnen in Gaza. De regio is een kruitvat. Juist vanwege deze spanningen aan de buitengrens van de EU zouden de lidstaten niet moeten wegkijken voor wat Griekenland, Turkije, Kroatië en andere landen aan de zuidgrens doen. En gegeven alle spanningen die er in de regio al zijn zonder de problemen met de handhaving van de buitengrens zou je toch mogen verwachten dat er voor dat gezamenlijke belang wat meer wordt geïnvesteerd in een echt deugdelijk en humaan migratiebeleid.

Foto: Jakob Horn (cc)

Klimaatdoelen in ruil voor een strenger migratiebeleid

Ondanks een algemene verrechtsing van het politieke klimaat zitten (groen)linkse partijen in verschillende Europese landen in de regering. De Groenen regeren mee in Zweden, Finland, Ierland, Oostenrijk en België. In de Duitse deelstaat Baden-Württemberg zijn de Groenen onlangs opnieuw de grootste partij geworden met premier Wilfried Kretschmann.  Denemarken heeft een sociaaldemocratische minderheidsregering onder leiding van premier Mette Frederiksen (foto) die gesteund wordt door andere linkse partijen.

In De Helling, het tijdschrift van het wetenschappelijk bureau van Groenlinks, laten Simon Otjes en Noortje Thijsen zien hoe de zusterpartijen elders in Europa er in geslaagd zijn om met name op de thema’s klimaat en milieu veel voor elkaar te boksen aan de onderhandelingstafel. Opvallend is dat het voor deze resultaten niet uitmaakt of Groenen met conservatieven of centrumlinkse partijen onderhandelden. Maar er is wel een trend zichtbaar die te denken geeft. Tegenover alle groene, linkse en progressieve winstpunten van de Europese Groenen staat dezelfde pijn. Alle slikken op het thema asiel en migratie een bittere pil. Zelfs in onderhandeling met de linkse partijen konden de Groenen een strenger migratiebeleid niet voorkomen: de Zweedse en Finse sociaaldemocraten zijn op dit dossier aanzienlijk conservatiever dan de PvdA. Otjes en Thijssen komen daarbij met een belangrijke waarschuwing: ‘Een van de grootste valkuilen waar verschillende Europese Groenen zijn ingetrapt, is dat in de onderhandelingen over het klimaatbeleid de focus teveel kwam te liggen op de klimaatdoelen.’ Dus: tegenover concrete maatregelen op het gebied van migratie en asiel, die links liever niet had gewild, staan vooralsnog slechts mooie beloftes voor de aanpak van de klimaatverandering. In de overzichten per land die De Helling toevoegt aan de analyse is af te lezen welke onderhandelingsresultaten de Groenen als junior-coalitiepartner met regeringsdeelname hebben behaald. Zo wisten de Zweedse Groenen in ruil voor de handhaving van een streng immigratiebeleid een belastingverschuiving te bereiken die arbeid goedkoper maakt en vervuiling duurder. In ruil voor een verbod op hoofddoekjes voor kinderen tot 14 jaar wisten de Oostenrijkse Groenen een superministerie voor Milieu,Klimaat & Energie in de wacht te slepen.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Quote du Jour | Het is nog even wennen…

“Het is nog even wennen, maar langzaam lijkt de publieke opinie in Nederland weer waardering te krijgen voor migranten. Het woord ‘gelukzoekers’ hoor je nauwelijks meer.” (Piet Emmer, bijzonder hoogleraar te Leiden, in de Volkskrant).

Piet Emmer analyseert het Nederlandse immigratiebeleid vanaf de komst van de gastarbeiders tot en met die van groepen Polen, Bulgaren en Roemenen. Zijn conclusie? Hoe strenger het beleid, hoe beter voor Nederland en de migrant. “Ze werken harder en willen ons niet vermoorden”, luidt de kop boven het stuk. Ondertussen scherpt Fort Nederland het beleid toch maar weer wat aan. Door de verslechterende economie komen Roemenen en Bulgaren er niet meer in. Die mogen pas over drie jaar weer vangen en oprotten, als het met Nederland weer een stukje beter gaat…

Foto: Verkiezingsbord 2021

Vooral rechts neemt weer een loopje met de rechtsstaat

Bijna alle politieke partijen die voorstellen doen die in strijd zijn met de rechtsstaat bevinden zich aan de rechterzijde van het politieke spectrum (foei, SP), aldus een beoordeling door de Nederlandse Orde van Advocaten.

Een commissie van de Nederlandse Orde van Advocaten toetste de voorstellen van partijen in hun verkiezingsprogramma aan drie hoofdvragen: houdt de overheid zich aan de eigen regels, worden de fundamentele rechten en vrijheden van de burgers gerespecteerd en hebben de burgers effectieve toegang tot de onafhankelijke rechter? Dat zijn de drie minimumnormen waaraan de rechtsstaat moet voldoen, aldus de commissie van de NOvA die het rapport schreef.

In 2017 concludeerde de commissie dat de verkiezingsprogramma’s op “gespannen voet” stonden met de rechtsstaat: vrijwel alle verkiezingsprogramma’s bevatten toen één of meer maatregelen die de rechtsstaat zouden kunnen verzwakken. Deze keer is de commissie aanzienlijk positiever gestemd: “in alle onderzochte partijprogramma’s wordt het belang van de rechtsstaat nadrukkelijk onderstreept.”

Toch zijn er ook weer zorgwekkende bevindingen:

De commissie heeft bij zeven van de veertien onderzochte partijprogramma’s voorstellen aangetroffen die de toets aan de minimumnormen van de rechtsstaat niet doorstaan. Het gaat dan vaak om voorstellen op het gebied van immigratie en asiel. Die voorstellen kregen de diskwalificatie rood, meestal omdat ze openlijk discrimineren ten opzichte van bepaalde groepen burgers of hun de toegang tot de rechter ontzeggen of belemmeren.

Foto: Ministerie van Buitenlandse Zaken (cc)

Vijfsterrenbeweging boekt een succesje

ELDERS - De Italiaanse centrum-linkse regering haalt opgelucht adem na een referendum over grondwetswijzigingen en regionale verkiezingen. Ze hoopt de rechtse oppositie ook in de toekomst van het lijf te kunnen houden met een nieuw migratiebeleid van de EU en een succesvolle aanpak van de corona-pandemie.

In het referendum steunde bijna 70 procent van de kiezers het voorstel om het aantal leden van parlement en senaat te reduceren van 630 naar vierhonderd resp. van 315 naar tweehonderd. Het plan komt oorspronkelijk van de inmiddels wat kwakkelende Vijfsterrenbeweging (M5S) die nu al twee jaar in de regering zit, eerst met de rechtse Lega en sinds vorig najaar met de centrum-linkse Democratische Partij (PD). De populistische Vijfsterrenbeweging wil nog veel verder gaan met het hervormen van de Italiaanse staat.  Luigi Di Maio, voorman van de Vijfsterrenbeweging (hier op de foto met zijn Nederlandse collega-minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok) was niettemin enthousiast over het resultaat van het referendum: “We krijgen weer een normaal parlement, met 345 zetels en privileges minder”.

Tegelijk met het referendum werden in enkele regio’s ook verkiezingen gehouden. De rechtse oppositie won op veel plaatsen. Maar niet in Toscane. Daar won Eugenio Giani, de kandidaat van de PD. Nicola Zingaretti, de PD-leider die in zwaar weer terecht zou zijn gekomen als zijn partij weer had verloren toonde zich tevreden met dit resultaat. Di Maio sprak als overwinnaar: “We hebben het weer gedaan. Degenen die probeerden dit referendum om te zetten in een stem tegen de regering, kregen een boemerang.”

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Foto: International Monetary Fund (cc)

IMF dringt aan op loslaten brexit-deadline

ELDERS - Wie dacht nu eindelijk van dat gedoe met de Britten af te zijn vergist zich.

Elf maanden was volgens de Britse premier Boris Johnson genoeg om de nieuwe verhouding tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk in een handelsakkoord te regelen. Het Britse parlement stemde er met een ruime conservatieve meerderheid na de verkiezingen graag mee in. Nu is er bijna drie maanden na de officiële datum van uittreding nog niets in zicht dat op overeenstemming lijkt. Volgende week zetten Michel Barnier (EU) en David Frost (VK), de onderhandelingen voort via een videoverbinding. Beide zijn getroffen door het coronavirus, maar inmiddels hersteld. Boris Johnson, die er naar nu gebleken is heel wat erger aan toe was,  is ook weer aan de beterende hand na zijn verblijf op de IC, maar moet nog aansterken.

De twijfels aan EU-zijde over de haalbaarheid van een akkoord voor het einde van het jaar zijn er door de coronacrisis niet minder op geworden. Het hoofd van het IMF, Kristalina Georgieva, dringt nu aan op uitstel. ‘Laten we het niet moeilijker maken dan het al is,’ zei ze. Het coronavirus levert al zoveel onzekerheden op, brexit-spanningen daarbovenop kunnen alleen maar leiden tot meer economische ellende. Een besluit om de geplande datum van 31 december voor een akkoord los te laten zou heel wat verlichting kunnen geven. Een dergelijk besluit zou volgens de  afspraken uiterlijk eind juni genomen moeten worden. De Britse regering wil er echter nog steeds niet aan. Zonder akkoord of uitstel van de onderhandelingen volgt op op 1 januari 2021 onverbiddelijk een ‘harde brexit’.

Foto: Fotomovimiento (cc)

Europese christendemocraten kijken naar het oosten

ELDERS - De christendemocratische Europese Volkspartij (EPP) kwam deze week bijeen in Kroatië, het land dat de Europese buitengrenzen met harde hand bewaakt.

Het teleurstellende besluit van de EU-regeringsleiders om nog geen toetredingsonderhandelingen te starten met Noord-Macedonië en Albanië betekent andermaal een rem op het overbruggen van de politieke kloof tussen oost en west in Europa. Op hun congres in de Kroatische hoofdstad Zagreb deden de Europese christendemocraten, althans voor het oog, een poging om iets goed te maken. Zagreb was bijna twintig jaar geleden, kort na het einde van de Joegoslavische burgeroorlog, de stad waarin de toenmalige EU-leiders de West-Balkanlanden beloofden dat ‘het slechts een kwestie van tijd was voordat de hele regio tot de EU zou behoren.’

Een herhaling van deze belofte zat er niet in, maar volgens Politico zijn de Europese conservatieven wel bereid meer naar het oosten te kijken. Dat komt ook omdat er nu meer Oost-Europese parlementsleden zijn in de EPP-fractie dan afgevaardigden uit Spanje en Frankrijk. Voor het eerst krijgt de EPP een voorzitter uit een van de Oost-Europese lidstaten, namelijk de voormalige voorzitter van de Europese Raad, de Pool Donald Tusk, een ‘bruggenbouwer tussen oost en west’.

Tusk kan nu gelukkig nog een tijdje verder in Brussel want in Warschau is voorlopig geen plaats meer voor hem. ‘Hij is het gezicht van een modern Polen. Een echte christen-democraat, hij staat voor een democratisch Europa dat verenigd is van noord naar zuid en van oost naar west’, zei Manfred Weber, fractievoorzitter van de EPP. Of het geschorste EPP-lid Fidesz uit Hongarije daar nog in past blijft de vraag. Begin volgend jaar zal de EPP een besluit nemen over de hervatting van het lidmaatschap van Orbán’s partij. De nieuwe voorzitter Tusk heeft al wel een helder standpunt over het Hongaarse illiberalisme: ‘Ik denk dat we heel standvastig moeten zijn om tegen dit soort ideeën te vechten.’

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: Global Panorama (cc)

Zwitserse conservatieven willen vrij personenverkeer afschaffen

ELDERS - Een nieuwe rem op buitenlandse werknemers in Zwitserland. Maar goeie voetballers zijn natuurlijk altijd welkom.

Albert Rösti, de voorzitter van de SVP, de Zwitserse Volkspartij, heeft een referendum aangekondigd over de afschaffing van het vrije personenverkeer met EU-landen. Als daar een meerderheid voor te vinden is betekent dit dat mensen uit EU-landen niet meer vrij zijn in Zwitserland te gaan werken. Volgens Rösti bedreigt het vrije personenverkeer op den duur de welvaart van het land. De SVP, de grootste regeringspartij, wil dat het land zelf weer de volledige bevoegdheid krijgt voor het verlenen van werkvergunningen. Het referendum zou in september moeten plaatsvinden. Vorig jaar was er volgens een poll van Le Matin Dimanche nog slechts 37% te vinden voor het beëindigen van het vrije personenverkeer met de EU.

In 2014 kreeg de SVP in een referendum een meerderheid voor een plan dat de immigratie vanuit EU-landen sterk aan banden wilde leggen. Dat leidde tot spanningen met de EU over voortzetting van allerlei (vrijhandels)verdragen die Zwitserland met de EU heeft afgesloten. Het Zwitserse parlement heeft het oorspronkelijke SVP-plan daarom uiteindelijk sterk afgezwakt aangenomen.

De aankondiging van het nieuwe referendum zet de besprekingen van Zwitserland met de EU over de toekomst van de onderlinge relaties nu opnieuw onder druk. De minister van Buitenlandse Zaken, Ignazio Cassis (FDP,  Liberalen) heeft deze week een nieuwe deal aangekondigd. In ruil voor verlichting van regels voor buitenlandse bedrijven zou de EU conflicten niet langer  kunnen voorleggen aan het Europese Hof van Justitie, maar komt er een aparte arbitrage-instantie. De deal, die wordt aangevochten door de vakbonden, zou een voorbeeld kunnen zijn voor een van de regelingen die in het kader van de Brexit getroffen moeten worden.

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.