GC?s Zondag Matinee: Enron, the smartest guys

GeenCommentaar heeft ruimte voor gastloggers, deze maal voor Reinder Rustema, docent Media aan de Universiteit van Amsterdam en oprichter van petities.nl. Reinder meent dat, in ons economische systeem, ‘de handel in aandacht’ beperkt(er) zou moeten worden.

Vrijheid, gelijkheid en solidariteit in onze samenleving worden steeds ernstiger gehinderd door een laat twintigste-eeuws fenomeen dat nog niet bestond toen die woorden voor het eerst werden gehoord. Door de overheersende aanwezigheid van marketing in ons leven staan genoemde idealen in de schaduw van de consumptiedrang van consumenten. Marketing wordt in het algemeen ervaren als een noodzakelijk kwaad, een eigenschap van het kapitalisme. Kritiek op marketing wordt al snel een ouderwetse kritiek op het kapitalisme en als ?communisme? weggezet.

Maar zou het kapitalistisch systeem niet even goed functioneren als de marketeers een bescheidener marge krijgen toebedeeld om hun werk te doen? Bijvoorbeeld door de praktijk van ?het verhandelen van aandacht? te beperken. Of burgers zelf dergelijke handel gaan negeren of dat zij wordt belast dan wel gecriminaliseerd door de wetgever, laat ik vooralsnog in het midden. Het gaat erom dat reclame, de handel in aandacht, uit ons leven verdwijnt.

Zijn marketingtechnieken belangrijker dan het idee?
Het wordt nu volstrekt normaal gevonden dat met televisie-uitzendingen of nieuwsberichten aandacht wordt ?ingekocht? bij kijkers en lezers, die weer wordt doorverkocht aan adverteerders die moeite hebben om op eigen kracht aandacht te krijgen. De marktpartijen met de diepste zakken kunnen zich van aandacht verzekeren en zij die geen aandacht kunnen kopen rommelen wat in de marge. Zij leggen het uiteindelijk af tegen de beursgenoteerde ondernemingen die wel toegang hebben tot het kapitaal om aandacht te kopen. Ook al is het product of idee nog zo goed, er is een ongelijkheid die de zogenaamd rationele onzichtbare hand die de markt stuurt niet kan overstijgen.

Remco Reiding (onze man in Rusland) informeerde ons over de bedroevende staat van de zorg voor geestelijk gehandicapten in Rusland. De afgelopen maanden heb ik wat tijd doorgebracht in een Nederlandse instelling waar geestelijk gehandicapten verblijven. Ik hoop anecdotisch inzicht te bieden door enige facetten van het leven van en werken met geestelijk gehandicapten te belichten.

Invloed Opvoeding en Familie

Opvallend is het belang van de opvoeding in de vroege jeugd en de bejegening door hun naaste familie voor deze mensen. Een van de mannen die ik heb leren kennen is tot ook zijn vader stierf uitsluitend door zijn ouders verzorgd, hij kreeg altijd schone kleren, bewassing en voeding: de leefwereld van een peuter. Hij verhuisde na de dood van zijn vader, naar de zorginstelling waar de zorgverleners bewerkstelligden dat deze veertig-plusser zich nu zelf douchet, zijn kleren in de wasmachine stopt en heeft leren tafeldekken en afwassen.

Een mensenleven is menswaardiger als je zelf dingen kunt doen dan wanneer je verzorgers hun liefde bewijzen door je helemaal niets te laten doen. Een bewoner die al jaren heel goed voor zichzelf kan zorgen is er na elk bezoek van zijn moeder helemaal van overtuigd dat hij niet meer hoeft te koken of af te wassen, ?daar worden jullie, de leiding, voor betaald, en jullie kunnen er nu dankzij mijn inspanning de kantjes van af lopen?.