ACHTERGROND - door Bart Ossendrijver
Via een installatie wordt in een gortdroge woestijn water gevangen, zo uit de lucht. Het klinkt als een handige gadget uit een sciencefictionfilm, maar het instrument bestaat echt. Scheikundige en Nobelprijswinnaar Omar Yaghi maakte het vernuftige apparaat en legt in het NRC uit hoe het werkt. Het systeem bestaat uit MOF’s: metaal-organische raamwerken die een poreuze spons vormen en H2O moleculen uit de lucht trekken. De installatie voegt nog wat mineralen toe en klaar is kees: het water is geschikt om te drinken. Als het mogelijk is de installatie op te schalen, kan het duizenden liters schoon drinkwater per dag oogsten. Daarmee kan technologie als deze een rol spelen in het oplossen van het nijpende wereldwijde watertekort.
Ook in Nederland hebben we te maken met een groeiend (drink)waterprobleem. In 2023 doken we samen met geowetenschapper Michelle van Vliet (UU) in de complexiteit van het watersysteem. Dat er waterschaarste is, werd in 2018 door een grote droogte duidelijk. Maar het Nederlandse watertekort ontstaat door een ingewikkelde samenkomst van een historisch té snel waterafvoersysteem, een stijgende vraag door bevolkingsgroei en vervuiling van onze bronnen. Het is duidelijk dat de grootte van de tekorten zal toenemen. Een eenduidige oplossing is er niet, misschien is daarom zelfs in Nederland een technologie die water uit de lucht vangt een welkome uitvinding.
Ben jij verder benieuwd naar hoe ons drinkwaterprobleem in Nederland is ontstaan en wat we er aan moeten doen? Kijk dan hieronder naar de hele video. Met geowetenschapper dr. Michelle van Vliet (UU), jurist prof. Marleen van Rijswick (UU) en ecohydroloog dr. Ruud Bartholomeus (KWR/WUR).
Reacties (11)
Laat om te beginnen iedereen eens gelijke belastingen op drinkwater betalen en liefst progressief naar verbruik.
Verklaar ook grondwater als eigendom van ons allemaal en niet toevallig van de boer die er bovenop zit.
“Een huishouden van vier personen verbruikt gemiddeld zo’n 180 kuub per jaar en betaalt daarover 60 euro leidingwaterbelasting. Bedrijven als Tata Steel, die jaarlijks tientallen miljoenen kubieke meters aan leidingwater verbruiken, betalen per jaar slechts 100 euro leidingwaterbelasting.”
Alweer een subsidie aan een “fossiel” bedrijf om ons klimaat verder naar de gallemiezen te helpen…
https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/huishouden-betaalt-60-euro-waterbelasting-tata-steel-slechts-100-euro
Je bedoeld die boer die ook verantwoordelijk is voor het waterhuishouden op zijn perceel?
Die zal daar dan ook terecht direct mee stoppen en dan krijgen wij dus snel natte voeten of een hele hoge rekening om dat waterhuishouden voor hun te gaan doen.
P.S. Grondwater is trouwens van niemand, het wordt pas bezit van diegene op het moment dat het boven de grond is gehaald.
Ik kan mij voorstellen dat een boer op de grondwaterstand letten moet, maar dat zal dan zijn om bodemdaling te voorkomen, of voor de natuur. En dan gaat het er vooral omdat de boer minder doet (minder sproeien, minder oppompen).
Boerenpercelen zijn ook een beetje klein, daarom hebben we waterschappen.
Zijn er boeren die water wegpompen om woonwijken droog te houden?
Boeren zijn verplicht om een waterhuishouding te voeren op aangeven van de waterschappen, als boeren daar mee stoppen dan gaan we heel veel overlast krijgen of de waterschappen zullen echt veel meer moeten gaan doen.
Over welke verplichtingen heb je het? Volgens mij regelen vooral waterschappen de waterhuishouding en stellen die bepaalde beperkingen aan boeren. Niet teveel water onttrekken voor beregenen bijvoorbeeld, en het water niet teveel verontreinigen. Logische regels, omdat effecten van teveel onttrekking van water of van verontreiniging niet beperkt blijven tot het land van de boer zelf.
Dat boeren daarnaast allerlei verplichtingen zouden hebben voor de waterhuishouding is nieuw voor me. Dat ze er veel werk of kosten aan houden hebben lijkt me niet. Er zijn zelfs situaties waarin een waterschap de kosten draagt voor maatregelen die op verzoek van een boer worden genomen.
Als boeren een plicht hebben t.o.v. het waterschap dan kunnen ze daarmee helemaal niet stoppen, dan grijpt het waterschap in met sancties e.d. Bovendien heeft elke boer een buur die de gevolgen ondervindt van zijn acties, we “polderen” niet voor niets…
Ik ken alleen de plicht om de slootkanten bij te houden, wat ook voor particulieren geldt.
Ja, die plicht bestaat inderdaad. Niet alleen voor boeren. Maar omdat twee derde van het landoppervlak van Nederland landbouwgrond is, zijn het vooral boeren waarvoor die plicht geldt.
Slecht onderhouden sloten kunnen regenwater minder snel afvoeren. Dat onderhoud heeft dus weinig te maken met het beheer van grondwater zoals #2. Suggereert. Al kan het wel helpen om de grondwaterstand laag te houden, zoals boeren graag willen. En die lage grondwaterstand is allesbehalve een oplossing voor een mogelijk watertekort. Het is eerder een deel van het probleem. Het zou dus wel hondsbrutaal zijn als de landbouwlobby op basis van die onderhoudsplicht rechten zou claimen op grondwater. Waarmee ik niet bedoel dat het me zou verbazen als ze dat doen.
En het helpt ook niet tegen wateroverlast, zoals #2 beweert. Integendeel. Snelle afvoer van water bij extreme neerslag zorgt juist voor een grotere kans op overstroming van beken en rivieren. Die snelle afvoer is dus vooral in het belang van de boeren zelf, omdat hun land dan droog blijft.
Ik denk zelfs dat de onderhoudsplicht zelf in het belang van boeren is. Want in poldergebieden zijn veel sloten niet direct vanaf de openbare weg toegankelijk voor onderhoud. En dus zijn er twee opties: ofwel doen boeren het onderhoud zelf, wanneer ze dat het beste uitkomt, ofwel moeten ze sloten bereikbaar houden voor onderhoud door het waterschap. Dat lijkt me voor de meeste boeren niet zo’n moeilijke keuze.
Ik heb nog nooit gehoord dat de slootrand van land van een boer/gehuurd door een boer door het waterschap werd onderhouden en ik stam van boerenfamilies. Dat kan anders zijn voor slootkanten langs openbare wegen die niet van een boer zijn. En dan is het nog eenvoudig de lokale boer daarvoor te betalen.
Dijkonderhoud is voor zover ik weet geheel voor het waterschap, ook al is de dijkgrond en links en rechts van de dijk in bezit van de boer.
Behalve het regenwater moet ook het kwelwater, dat continue onder de dijken doorsijpelt, worden afgevoerd.
Overigens worden sloten in polders ook gebruikt om bij lange droogte water vanuit de boezem terug te laten vloeien en via de sloten te verdelen.
Ik bedoelde niet te zeggen dat elke boer die keus zelf mag maken. Maar het lijkt me wel aannemelijk dat die onderhoudsplicht is geregeld in overleg met de sector, en dat er is gekozen voor een oplossing die voor boeren het meest praktisch is.
Dat sloten niet alleen zijn bedoeld voor afvoer van regenwater snap ik. Maar ik denk dat afvoer van kwelwater of toevoer van water bij droogte ook nog wel lukt als ze wat minder goed zijn onderhouden. Waarschijnlijk is extreme neerslag het eerste waar het mis kan gaan, als het onderhoud niet goed is.
Bodemdaling voorkomen is iets in de lage polders in het westelijk deel. Daar hoef je geen water op te pompen, dat is ruim voorhanden.
Daar regelen de waterschappen het zeer hoge grondwaterpeil en dat gaat vaak mis omdat de boer in het voorjaar snel met de zware tractor het land op wil.
In het westen zijn veel veengronden, als die droog komen te staan oxideert het veen tot CO2 en verdwijnt de grond gewoon in de lucht. Zo is die veengrond, sinds de monniken in de Romeinse tijd begonnen met sloten te graven om het veen te ontwateren, zo’n 4 meter gezakt.
Op de hogere gronden in het oostelijk deel is bodemdaling geen issue, wel het te lage grondwaterpeil dat voornamelijk wordt veroorzaakt door het te snel afvoeren van neerslag.
Klopt, het grondwater is van niemand, maar velen mogen het zomaar oppompen alsof het van hun is en dat kan niet meer met de toenemende droogte en het zakken van het grondwaterpeil waarvan bv. veel huizenbitters met houten palen de dupe zijn.
Boeren overheersen de waterschappen en willen doorgaans een lage grondwaterspiegel, die zijn zelden met het totale plaatje bezig. Bekend zijn gevallen waarin boeren zoveel water oppompen of aan de sloot onttrekken dat nabijgelegen natuurgebiedjes droog komen te staan.
Als een boer al actief iets aan waterhuishouden doet of moet doen, dan kan hij daarmee niet eens zomaar mee stoppen, tenzij hij het bedrijf beëindigt.
Ondertussen zijn het de boeren die het land besproeien met mest en pesticiden (met soms PFAS er in) die uiteindelijk in de bron van ons drinkwater terechtkomen, het grondwater.
” In heel Brabant liggen 65.000 putten”
“Op dit moment krijg je in Brabant alleen een factuur als je meer dan 150.000 kuub grondwater per jaar oppompt. Per 1 januari wordt die grens verlaagd naar 50.000 kuub. En dan komen ook grote boerenbedrijven in beeld”.
https://archive.is/2gBa7