Nu echt even eerlijk: wetenschap is geen filosofie
Met enige regelmaat biedt Sargasso ruimte voor gastredacteuren. Vandaag een stuk van Sisyphus. Hij schreef een reactie op het stuk van EVH “Even eerlijk: filosofie is geen wetenschap“.
‘Die Philosophie wird von der Furcht gejagt, an Ansehen und Geltung zu verlieren, wenn sie nicht Wissenschaft sei.’
Martin Heidegger Über den Humanismus
Op 13 september van het vorige jaar schreef EVH een kort doch mooi essay op Sargasso met de veelzeggende titel ‘Even eerlijk: filosofie is geen wetenschap’. De strekking van het essay is, zoals de titel al aangeeft, dat de filosofie geen wetenschap is en dat er geen wetenschappelijke criteria van toepassing op zijn. Dat de filosofie geheel in de wetenschappen is opgenomen mag geen nieuws heten. Dat er veel quasi-wetenschap bedreven wordt aan de verschillende filosofische faculteiten is ook genoegzaam bekend. De conclusie die EVH echter aan het bankroet van de filosofie als wetenschap verbindt, ‘dat er niet meer voor ons wijsgerigen in zit dan begrippenboer worden etc’, is bedenkelijk. Niet omdat ze moreel laakbaar zou zijn maar omdat de omnipresentie van de wetenschap te denken geeft. De conclusie komt namelijk niet ex nihilo, ze volgt uit de wijze waarop EVH naar de de filosofie vraagt. Zijn vragen is gestuurd door de wetenschap en komt daardoor ook niets anders tegen dan de wetenschappelijkheid; nergens komt zijn eigen spreken in het geding. Natuurlijk moet de filosofie met de wetenschap geconfronteerd worden mais pour moucher un enfant il ne faut pas l’éraser. Nadat EVH laat zien waarom filosofie geen wetenschap is volgt ineens een poging tot vereenzelviging van de filosofie en wetenschap. Hij gaat zover dat hij zelfs de volgende zin voort heeft gebracht: ‘Want je kunt toch niet meer verkopen dat vandaag de dag zelfs Plato voor veel filosofen nog wetenschappelijk relevant is?’ Is dat niet net zoiets als langs de zijlijn van een voetbalwedstrijd de spelers verwijten dat cricket heel anders gespeeld wordt? Wetenschappelijk vragen naar de filosofie is met een bamboehengel op walvis vissen. Vervolgens wordt dan ook vaak de walvis de schuld gegeven dat hij zich niet laat vangen, en dan ten slotte wordt dan heel theatraal, het eigen onvermogen met het ‘einde van de walvis’ verward. Voor filosofen is Plato niet wetenschappelijk relevant, maar misschien wel…filosofisch? Bovendien kun je alles verkopen, kwestie van marketing.
In deze door het medium gedwongen korte reactie zal ik proberen enkele zaken aan het voetlicht te brengen die wellicht wijzen naar een andere manier van vragen en toetsen dan de wetenschappelijke. Kortom: enkele aanwijzingen in de richting van een wijsgerige methode. Niet groter is mijn streven dan het openhouden van de vraag of het gedaan is met de wijsbegeerte.
