Kunst op Zondag | Voorwaarts na de bevrijding

Politieke prenten van Fritz Behrendt, Alex Jagtenberg en Max Velthuijs. De verwachtingen waren hooggespannen na het einde van de Duitse bezetting, 75 jaar geleden. Alles zou anders worden. De oude vooroorlogse politiek had afgedaan. We gaan met een schone lei en nieuwe partijen beginnen aan een progressief en welvarend Nederland. Dat was de stemming, die al in het laatste oorlogsjaar in verschillende verzetsbladen tot uiting was gekomen. Het communistische blad De Waarheid was een van de belangrijkste spreekbuizen van de politieke vernieuwing. De voormalige verzetskrant kwam direct na de bevrijding uit als dagblad en trok onmiddellijk duizenden abonnees uit verschillende politieke groeperingen. Het in de oorlog opgebouwde distributieapparaat maakte het mogelijk om binnen korte tijd uit te groeien tot de grootste krant van het land met bijna 350.000 abonnees. De Waarheid heeft aanvankelijk een aantal jaren een weekblad uitgegeven: Voorwaarts. Het blad was bedoeld om nieuwe lezers aan te trekken en spiegelde zich aan vooroorlogse bladen als het satirische blad De Notenkraker en vooral WIJ, het weekblad van de SDAP. Max van den Berg, die als jonge vrijgestelde van de CPN voor Voorwaarts heeft gewerkt, zag al snel dat het doel niet werd gehaald en dat de verspreiding van het blad beperkt bleef tot de eigen kring. Het werd in 1950 opgeheven en vervangen door Uilenspiegel, weekblad voor het gezin. Het isolement van de communisten in de Koude Oorlogsperiode was toen al vergevorderd en de politieke vernieuwing waar Voorwaarts in zijn korte bestaan van getuigde was volledig mislukt. Voorwaarts opende elke week met een politieke prent. Die tekeningen zijn onder andere gemaakt door tekenaars die we later elders zijn tegengekomen, zoals Max Velthuijs, bekend van de Kikker prentenboeken voor kinderen, Frits  Behrendt, jarenlang politieke tekenaar van onder andere het Algemeen Handelsblad, Het Parool en de De Telegraaf, en Alex Jagtenberg, tekenaar en grafisch ontwerper die onder meer boekomslagen maakte voor de uitgevers H.J. Paris en Born.

Door: Foto: Detail voorpagina Voorwaarts speciaal nummer december 1946
Foto: Joan (cc)

KOZ | Kunst voor de kleine beurs

Op de grote beurzen gaat het mis, dus de kleine beurzen moeten solidair zijn. Dat moet ongeveer het gedachtegoed zijn, dat ten grondslag ligt aan de kaasschaaf. Kun je, met een klein budget,  nog kunst met een grote K maken? Een kwestie van eenvoudige middelen: potlood en papier.

De autonome tekening
De tekening als autonoom medium, zo beschrijft Neerlands grootste tekenaar, Robbie Cornelissen, zijn werk. Hij tekende bijvoorbeeld Het Grote Geheugen X, een driedelig compositie van 2.40 x 13.20 meter.  In een interview in Kunstbeeld werd hem gevraagd of “de tekening als medium een opleving doormaakt”. Robbie dacht van niet: “De tekening is van alle tijden en speelt een grote rol bij heel veel creatieve processen”.  Bekijk zijn werk ook op zijn website.

De onafhankelijke tekening
Natuurlijk is er ook een tekenweblog. De Nederlandse kunstenaar Erik Jan Ligtvoet startte Independent Drawing Initiative, naar aanleiding van de Independent Drawing Gig. Op het weblog niet alleen potlood en papiercreaties. Balpen, viltstift, inkt. plakband, er zijn maar weinig kunstenaars die zich weten te beperken. Toch p&p-kunst gevonden. Florette Dijkstra tekende een tentoonstelling.

Tekenen is voor idioten
Na een leven in weeshuizen en gevangenissen, kwam Adolf Wölfli in een psychiatrische instelling terecht, waar hij begon te tekenen en zo een beroemde ‘Art brut’-kunstenaar werd.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: Eric Heupel (cc)

David Levine overleden

Menigeen zal zijn naam niets zeggen, maar met David Levine is een meester in een genre heengegaan. Misschien sterft het genre wel met hem. Hij stamt namelijk uit een traditie die teruggaat naar de hoogdagen van het karikatuur: de 19de eeuw. Met politiek op z’n neurotischt want vol van wrijving tussen kerk, staat, koningshuizen en burgerij: de gedroomde arena van kranten die hoogdagen beleefden en een bloeddorstig publiek wat smeekte om steeds meer. Levine heeft op zijn beurt een generatie inktkrasselaars beïnvloed, maar weinigen zijn er in geslaagd om zijn plasticiteit te evenaren. In zekere zin is hij de antipode van de hedendaagse populaire tekenaarscultuur, die een afkeer schijnt te hebben van vakmanschap maar des te meer de gewild flauwe grap en grol schetmatig wil weergeven. Het gratuite als doel.
Klik op de prent en verlies u even in een weergaloos gekrasseld tijdsdocument wat 47 jaar overspant. Het is voorbij voor u het weet.

Foto: Eric Heupel (cc)

Yeah, 10962 Beachcrest Street, Cincinnati, Ohio

artistnewyorkAutisten schoppen kont, want terwijl alle zogenaamd normale multitaskende mensen constant falen krijgen zij in deze vluchtige tijden nog wel wat voor elkaar. Toverwoord: concentratie. De autistische kunstenaar Stephen Wiltshire vloog twintig minuten boven New York en tekende daarna uit het blote hoofd een groot panorama van wat hij had gezien. Check de video op zijn site of zijn stadsgezichten. Overigens herhaalt hij met zijn panorama New York het kunstje dat hij al eerder deed in Tokio, Rome, Hong Kong, Frankfurt, Madrid, Dubai, Jeruzalem en Londen. Want daar zijn autisten ook goed in: herhaling. Voelt goed trouwens 15.15 invullen als postingstijd, mooi: één vijf één vijf op vijf november… en dan nu klikken op “Schedule”, klaar, venster sluiten.

Lezen: Het wereldrijk van het Tweestromenland, door Daan Nijssen

In Het wereldrijk van het Tweestromenland beschrijft Daan Nijssen, die op Sargasso de reeks ‘Verloren Oudheid‘ verzorgde, de geschiedenis van Mesopotamië. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van wat we nu het Midden-Oosten noemen verenigd in een wereldrijk, met Mesopotamië als kernland. In 612 v.Chr. brachten de Babyloniërs en de Meden deze grootmacht ten val en kwam onder illustere koningen als Nebukadnessar en Nabonidus het Babylonische Rijk tot bloei.

Volgende