De psychische impact van aardbevingen in Groningen

De afgelopen jaren heeft Sargasso regelmatig aandacht besteed aan de aardbevingsproblematiek in Groningen. Momenteel is de Tweede Kamer bezig met de behandeling van het wetsvoorstel dat moet regelen dat de bewijslast voor mijnbouwschade in Groningen wordt omgedraaid. Het gaat daarbij enkel om fysieke schade aan gebouwen. Dat de gevolgen van de mijnbouwschade verder gaan dan fysieke schade en ook tot psychische problemen leidt bleek vorige maand uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen. Een beeld dat wordt bevestigd door het profielwerkstuk van VWO scholier Eline de Flines uit Appingedam. Sargasso publiceert vandaag het voorwoord van haar profielwerkstuk.

Door: Foto: Woning familie De Flines copyright ok. Gecheckt 26-10-2022
Foto: De familie Meulema voor hun ingestorte schuur. copyright ok. Gecheckt 22-11-2022

Mijnbouwschade: open brief aan minister Kamp

OPINIE - Groningen kampt al decennia met de gevolgen van de gaswinning. Sinds 2012 groeit de landelijke aandacht voor de aardbevingen in Groningen en de toenemende mijnbouwschade, als gevolg van gaswinning, aan woningen, gebouwen en infrastructuur.

Het besluit van minister Kamp ging vergezeld van een behoorlijk aantal rapporten, waarover de Tweede Kamer deze week 419 technische vragen heeft gesteld. Onder de rapporten die de Tweede Kamer ontving bevind zich ook de versterkingsaanpak van Hans Alders, Nationaal Coördinator Groningen (NCG). Centraal in de aanpak van de NCG staat herstel van vertrouwen van Groningers.  Of zoals Alders schrijft:

De gevolgen van de aardbevingen veroorzaakt door de gaswinning grijpen diep in op het persoonlijk leven van veel Groningers. Inmiddels is het aantal schademeldingen sinds 2012 opgelopen tot ruim boven de 50.000. Veel bewoners van het gebied voelen zich niet veilig in hun woning. Als er een plek is waar je je veilig moet kunnen voelen is het wel je thuis. Het besef dat aan deze situatie een eind moet komen leeft breed. Veiligheid van de inwoners moet voorop staan.
(…)
U, als inwoner van het gebied, staat hierin centraal. We moeten aan de slag. En we moeten daarbij eerlijk zijn over wat we wel en niet weten en helder zijn over wat wel of niet kan. Het vertrouwen is verdwenen en zal stapje voor stapje herwonnen moeten worden. Dat kan niet met woorden, maar alleen met daden!

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Kamp wil geld uit Opslag Duurzame Energie gebruiken voor schade gaswinning

Uit de Voorjaarsnota blijkt dat Minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) de kosten van de gasproblemen in Groningen wil financieren met geld dat bedoeld is voor duurzame energie. De komende zes jaren wil de minister 398 miljoen euro uit de zogeheten ‘begrotingsreserves duurzame energie’ gebruiken voor onder meer extra bodemonderzoek, de versterking van Staatstoezicht op de Mijnen en de Overheiddienst Groningen. De deze maand onder leiding van Hans Alders gestarte dienst ten behoeve van de versterking van huizen en gebouwen in het gaswinningsgebied.

Foto: 350 .org (cc)

Jaaroverzicht Groningse gaswinning 2015: veiligheid Groningers staat niet voorop

De gaswinning uit het Groningen-veld was ook in 2015 regelmatig in het nieuws. Vaak lazen we dat de veiligheid van de Groningers voorop staat, maar volgens gastauteur Herman Damveld is dat niet zo. In deze gastbijdrage, die eerder op CO2ntramine werd gepubliceerd, legt hij waarom niet en geeft hij een overzicht van de ontwikkelingen in 2015. De komende weken behandelt de Tweede Kamer het besluit van minister Kamp om dit gasjaar (oktober 2015 t/m september 2016) vast te houden aan het gaswinningsniveau van 27 miljard Nm3 aardgaas uit de voorlopige voorziening van de Raad van State. Deze week heeft de Tweede Kamer 419 technische vragen gesteld over dit besluit en de bijbehorende onderzoeken.

De veiligheid is ondergeschikt aan de leveringszekerheid, zoals ook blijkt uit het gasbesluit van minister Kamp van 18 december 2015. Zelfs de door de minister Kamp ingestelde commissie-Meijdam vraagt zich af waarom de gaswinning jaarlijks schade mag toebrengen aan huizen. De veiligheid staat pas echt voorop als jaarlijks niet meer dan 12 miljard kubieke meter dan uit het Groningen-veld gewonnen zou worden. Minister Kamp kiest echter 27 tot 31 miljard kuub tot oktober 2016. De risico’s zijn vergelijkbaar met aardbevingen die in Italië voorkomen.

Er is nog voor 15 jaar gas. De aardgasbaten tot eind 2015 zijn 283 miljard euro. De gasprijs op de wereldmarkt halveerde vanaf begin 2014 en dat verklaart voor een groot deel de daling van de aardgasbaten voor de regering.

Foto: James (cc)

Waardedaling huizen Groningen illusie?

DATA - Minister Kamp gaf vorige week aan dat de woningen in het aardbevingsgebied in Groningen in waarde zijn gedaald. Op het blog “Woningmarktcijfers” verscheen afgelopen zaterdag, gebaseerd op een grafiek van de NOS, een bericht dat het met de waardedaling van de woningen in Groningen wel meevalt. Wie heeft hier nu gelijk?

6-huizenprijs-slochterenEerst de grafiek van de NOS. Hierin is de procentuele verandering van de huizenprijzen in Slochteren en omgeving afgezet tegen de ontwikkeling in heel Nederland. Deze grafiek heeft echter twee beperkingen. Ten eerste wordt alleen de periode vanaf 2009 getoond. De aardbevingen zijn al een behoorlijk aantal jaren eerder begonnen. Ten tweede zijn de cijfers weergegeven in percentages. Zeker omdat de ontwikkeling voorafgaand aan 2009 niet te zien is, kun je op basis van deze vergelijking eigenlijk geen conclusies trekken. De grafiek ondersteunt de uitspraak van Kamp van ongeveer een half jaar geleden toen hij zei dat er geen aantoonbaar effect was van de aardbevingen.

Om tot een eerlijke vergelijking te komen is het noodzakelijk om naar een langere periode en absolute getallen te kijken. Bij voorkeur een periode die minimaal alle aardbevingsjaren (vanaf eind 1986) beslaat. De onderstaande grafiek geeft de ontwikkeling van de gemiddelde huizenprijs in Nederland, de gemiddelde huizenprijs in Slochteren e.o. en het verschil daartussen weer.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Aardgas in vijf vragen

Vandaag komt het rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid uit over de gaswinning in Groningen. Naar aanleiding daarvan heeft NRC een prachtige stuk gemaakt waarin vijf vragen over onze gas-winning en verbruik aan bod komen. Waar zijn de opbrengsten voor gebruikt? Hoe leeg is het gat onder de grond?

Foto: James (cc)

Het aardbevingsseizoen is begonnen

DATA - Het aantal aardbevingen is de afgelopen 27 jaar aanzienlijk toegenomen. Het is minstens even waardevol om te weten hoe de aardbevingen over het jaar zijn verdeeld.

De wil van een meerderheid in de Tweede Kamer om de gaswinning in Groningen te beperken, komt niets te vroeg. Het aardbevingsseizoen is namelijk net begonnen. In onderstaande grafiek is de verdeling van de aardbevingen over de maanden van het jaar te zien.

aardbevingsseizoen

In de periode van juli tot en met november zijn er duidelijk minder aardbevingen dan gemiddeld (rode lijn) en de piek ligt in de maanden april tot met juni. Verder valt op dat in augustus de meeste bevingen met een kracht van meer dan twee plaatsvinden. Een voorzichtige conclusie hieruit is dat het even duurt voor een koude periode (en dus hoger verbruik van gas) meer bevingen tot gevolg heeft. Voor dit jaar zou de bijgestelde mening van de Tweede Kamer wel eens te laat kunnen komen. De opvattingen van de Tweede Kamer worden nu eenmaal niet vaak vertaald in snelle acties.

Een uitsplitsing naar zwaartecategorieën laat duidelijk zien dat de grootste variatie wordt veroorzaakt door bevingen met een kracht van minder dan één en bevingen met een kracht tussen één en twee.

Foto: James (cc)

De seriebeving van Noordlaren

DATA - Afgelopen vrijdag zagen we dat Midlaren hoog scoorde qua aantal bevingen. Hierbij viel op dat het hoofdzakelijk bevingen betrof met een kracht van minder dan één.

Nadere analyse van de data laat zien dat de KNMI niet zo goed is in het toewijzen van plaatsen aan bevingen. Alle bevingen die de KNMI onder Midlaren heeft gecategoriseerd, liggen veel dichter bij het dorpje Noordlaren, zoals in onderstaand kaartje is te zien.

4-noordlarenmap

De bevingen van Midlaren Noordlaren afgezet tegen de tijd laten een ander interessant fenomeen zien. De bevingen zijn niet alleen geconcentreerd in het Noordlaarder Bos, maar ze zijn meer geconcentreerd in de tijd.

4-noordlaren

Alle bevingen vonden plaats binnen de tijdsduur van één maand in 2009. De piek lag op 17 maart met maar liefst zeventien bevingen op één dag. Sommige van deze bevingen volgenden elkaar echter zó kort na elkaar op (minder dan één minuut), dat je je af kunt vragen of het om twee aparte bevingen ging of één grotere beving. Maar zelfs als het niet om aparte bevingen ging, dan vonden die dag nog steeds twaalf bevingen plaats in hetzelfde gebied.

Het zal waarschijnlijk nooit precies duidelijk worden wat hier precies aan de hand is geweest en wat de exacte oorzaak is. De wetenschap dat een dergelijke seriebeving tot de mogelijkheden behoort, lijkt me in ieder geval geen geruststellende gedachte voor de inwoners van Groningen.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: James (cc)

Wat gaan we doen als het gas op is?

OPINIE - ‘De industriepolitiek, die in de jaren ’70 nog werkte, heeft geen toekomst meer,’ schrijft GroenLinks-kamerlid Liesbeth van Tongeren.

Bestuurders en bewoners in Groningen zijn boos. “Onze huizen zijn geen stuiver meer waard, we lijken wel een wingewest” en “We zijn door Den Haag in de steek gelaten omdat het Rijk de inkomsten belangrijker vindt dan bewoners.” Onderzoek van minister Kamp concludeert dat er geen sprake is van waardevermindering van de huizen in Noord-Groningen. Ondertussen gaan bodemdaling en gasbevingen gewoon door en vallen bedrijven in de regio om; zoals recent aluminiumsmelter Aldel. Waarom zijn er eigenlijk energievretende aluminiumsmelters in Nederland gevestigd? Waarom worden er in Nederland nog nieuwe kolencentrales gebouwd?

Begin jaren ’70 was het een begrijpelijke strategie om vanwege de enorme gasbel en de ‘belofte’ van kernenergie energie-intensieve bedrijven aan te trekken en zo werkgelegenheid te creëren. Energiegrootverbruikers zoals olieraffinaderijen, de chemische sector en staal-, zink- en aluminiumproducenten floreerden met hulp van de staat. Ten behoeve van het inmiddels ook failliete aluminiumbedrijf Zalco werd de kerncentrale Borssele neergezet en Aldel werd bovenop het aardgas gebouwd. De zware industrie deed het goed in Nederland en creerde werkgelegenheid en welvaart.

Oliecrisis

Er waren plannen voor veel meer kerncentrales, maar kernenergie bleek toch niet zo goedkoop en plannen voor 35 kerncentrales langs de Nederlandse kust werden geschrapt. Door de oliecrisis gingen ook de olie- en gasprijzen omhoog. En nu zet Groningen grote vraagtekens bij de gaswinning. De toezichthouder, het Staatstoezicht op de Mijnen, zegt dat de winning snel teruggebracht moet worden.

Foto: James (cc)

Meest getroffen plaatsen in Groningen

DATA - In nieuwsberichten wordt vaak gesproken over een aardbeving in Groningen, maar lang niet altijd wordt er een plaats bij genoemd. Tijd om daar verandering in te brengen.

Het totaal aantal aardbevingen in Noord-Oost Nederland, ook Drenthe en Friesland hebben er last van, is 985 in de afgelopen 27 jaar. Het centrum van een beving ligt vaak in de buurt van een (klein) dorp. In totaal zijn 189 plaatsen één of meerdere keren getroffen door een aardbeving.

3-top20

Deze plaatsen zijn goed voor ca. 45% van de bevingen. Tussen de plaatsen zijn flinke verschillen te zien in de kracht van de bevingen. De nummer 1, Midlaren, heeft bijna alleen maar bevingen gehad met een kracht van minder dan één. Roswinkel daarentegen is zelfs getroffen door drie bevingen met een kracht van meer dan drie en twaalf bevingen met een kracht van tussen de twee en drie. Op basis van de bevingskracht krijgt Roswinkel dus de twijfelachtige eer van de zwaarst getroffen plaats.

De plaatsen die er wat mij betreft qua kracht van de bevingen uit springen in deze top 20 zijn naast Roswinkel ook Westeremden en Stedum. Beide plaatsen hebben relatief veel zware bevingen.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: James (cc)

Gasbevingen door de jaren heen

DATA - De aardbevingen in Groningen komen vaker voor en volgen elkaar sneller op, maar zijn niet sterker dan in voorgaande jaren.

2013 was een recordjaar met 127 gasbevingen in Groningen en omstreken. Hoe heeft het aantal bevingen zich ontwikkeld na de eerste beving in Assen in 1986? In de eerste grafiek staan het aantal bevingen per jaar en het voortschrijdend 3-jaars gemiddelde (rode lijn). Het moge duidelijk zijn dat er de laatste jaren een sterke stijgende trend is in het aantal aardbevingen.

2-jaar

Interessant is om ook te kijken naar de tijd die tussen de bevingen zit. Zoals in de tweede grafiek te zien is, zit daar een grote variëteit in. Ook in 2013 duurt het soms nog meer dan tien dagen voordat de volgende zich voordoet, maar een dergelijke pauze is aanzienlijk zeldzamer dan in eerdere jaren.

2-difftime

Als laatste is het waardevol om te weten hoe de kracht van de aardbevingen zich door de jaren heen heeft ontwikkeld. De trendlijn laat zien dat de kracht van de bevingen, met uitzondering van de eerste jaren, redelijk stabiel blijft ondanks eerdere voorspellingen. Maar als het aantal bevingen zo sterk toeneemt als de eerste grafiek laat zien, is dat zeker geen geruststelling.

Vorige Volgende