Luis in de pels

Op Tweede Kerstdag 1986 wordt Assen rond 8 uur 's morgens opgeschrikt  door een lichte aardbeving met een kracht van 2,8 op de schaal van Richter. Het KNMI meldt dat het de eerste aardschok is die in Drenthe wordt gemeten. Een link met de gaswinning wordt echter onmogelijk gehouden. Sociaal geograaf Meent van der Sluis gaat onmiddellijk op onderzoek uit, verzamelt getuigenissen en diept eerdere verhalen op over aardschokken in 1976, 1980 en 1984. Op 22 januari 1987 publiceert de NRC een artikel waarin Van der Sluis aan de hand van nogal technische beschouwingen zijn theorie uiteenzet over het verband tussen de aardschokken en de gaswinning. Hij acht de mogelijkheid van een 'flinke klapper' niet uitgesloten en waarschuwt voor de stabiliteit van de zoutkoepels die zijn aangewezen voor opslag van radioactief kernafval. Bodemdaling en gaswinning Die zoutkoepels hadden al eerder de aandacht van de Drentse activist Van der Sluis. Er was veel verzet in Drenthe tegen de plannen van de regering Den Uyl om de zoutkoepels te gebruiken voor atoomafval. In Gasselte vindt op 2 juni 1979 een demonstratie plaats van 25.000 mensen en er komen meer acties, zoals een ludieke 'boortorenverbranding'. Meent van der Sluis onderbouwt de protesten met zijn kennis van de bodem in de noordelijke provincies. Hij neemt onvermoeibaar deel aan alle acties ter bescherming van het natuurlijk milieu in zijn omgeving en bereikt met zijn wetenschappelijk onderbouwde argumenten regelmatig de media. Als docent, eerste aan de Pedagogische Academie en later aan de Landbouwhogeschool neemt hij zijn studenten mee voor onderzoek naar de gevolgen van bodemdaling. In 1989 en 1990 publiceert hij twee rapporten over de bodembeweging in de noordelijke provincies in relatie tot de gaswinning. Van der Sluis is bijna twaalf jaar lid van de Provinciale Staten van Drenthe voor de PvdA. Daar zet hij zijn strijd tegen bodemdaling en de gaswinning voort. Het wordt hem niet in dank afgenomen. Hij wordt niet geloofd. Onder aanvoering van de afdeling PR van de NAM wordt hij weggezet als ondeskundige charlatan. In de PvdA blijft hij de onbehouwen, ondiplomatieke solist en dwarsligger die sommige van zijn collega's liever zien gaan dan komen. Het is pijnlijk dat hij nooit heeft geweten dat zijn inzichten zoveel jaren na zijn vroegtijdige dood in 2000 nu gemeengoed zijn geworden. Lukas Koops, voormalig leraar en medewerker van RTV Drenthe, was in de jaren negentig net als Meent van der Sluis lid van de Provinciale Staten van Drenthe. Hij schreef eerder een biografie over Relus ter Beek, die in die tijd Commissaris van de Koningin was. In zijn nieuwe boek Meent van der Sluis 1944-200. Luis in de pels geeft hij een uitgebreid en ruim gedocumenteerd beeld van het politieke leven van de activist, volksvertegenwoordiger, wetenschapper en leraar Van der Sluis. Er is inmiddels veel geschreven over de gaswinning, de NAM en de aardbevingen. Het is te hopen dat de leden van de onlangs geïnstalleerde parlementaire enquêtecommissie over de gaswinning dit boek niet vergeten. Het is nogal schokkend om te lezen hoe deze 'luis in de pels' jarenlang werd genegeerd en vernederd. Een slechte zaak voor het Noorden Dat de NAM Van der Sluis onschadelijk probeert te maken is nog te begrijpen. De heftige bewoordingen waarin voorlichter Duut hem probeert af te serveren zouden er volgens Van der Sluis zelf in een interview met de regionale krant overigens wel eens op kunnen duiden dat hij dichter bij de waarheid zit dan de maatschappij wil toegeven. Maar de reacties van de regionale autoriteiten en zijn eigen PvdA zijn ronduit onverteerbaar. Hij krijgt het verzoek zijn rapporten over de bodemdaling en aardschokken in relatie tot de gaswinning niet te publiceren. PvdA-gedeputeerde Weidgraaf: 'Als dit op deze wijze in het nieuws komt is dat een slechte zaak voor het Noorden.' Hij vreest dat zijn plannen om meer bedrijven naar Drenthe te lokken mislukt als aardbevingen en trillingen worden gezien als een 'negatieve vestigingsfactor'. Van der Sluis krijgt via PvdA-Kamerlid Zijlstra nog wel de kans om de zaak in Den Haag aan te kaarten, maar dat spoor loopt volgens Koops ook dood. Iets voor de enquêtecommissie. Onrust zaaien Ook het KNMI beoordeelt de rapporten van Van der Sluis als 'onzin' waarmee onrust onder de bevolking wordt gezaaid. Van der Sluis: 'Maar wat moet ik met de mensen die mij hebben gebeld? Al die mensen, die zeker weten dat de muren zijn gescheurd, maar die hun klachten nergens kwijt kunnen, omdat de NAM er niets van wil weten en omdat ze bij de provincies ook geen gehoor vinden. Ik heb een waslijst aan namen en adressen. Ik denk dat die mensen recht van spreken hebben.' Maar ook in Groningen ziet men geen reden om nader onderzoek te doen. 'Het college ziet geen aanleiding om op krantenverhalen te reageren', zegt VVD gedeputeerde Remkes. Van der Sluis miste tactisch en strategisch inzicht, krijgt Lukas Koops nogal eens te horen. Hij is een 'drammer op de linkervleugel van de PvdA', een solist. 'Meent van der Sluis heeft gelijk, maar zijn bewijsvoering klopt niet' zegt een onderzoeker van de TU Delft nu. De meeste wetenschappers hebben zijn publicaties lange tijd afgewezen. Uitzondering is de Utrechtse hoogleraar geochemie Schuiling. In november 1992 laat hij in het Nieuwsblad van het Noorden optekenen: 'De NAM zit volstrekt fout door steeds van de daken te schreeuwen dat Meent van der Sluis niet weet waar hij over praat. En het KNMI is onwetenschappelijk bezig door van der Sluis' suggesties over het ontstaan van luchtknallen te negeren.' Ook wetenschappers hebben inmiddels iets om over na te denken. Veenarbeiders 'Drammer' van der Sluis kwam vaker in aanvaring met de Drentse autoriteiten en die van de PvdA in het bijzonder. Een voorbeeld is ook het plan van de NAM voor gasopslag in een natuurgebied bij Langelo. Onder leiding van Commissaris voor de Koningin Margreeth de Boer (PvdA) verzet Drenthe zich aanvankelijk tegen dit plan. Maar als minister van VROM Hans Alders (PvdA) een formele aanwijzing geeft om het plan uit te voeren gaat zij ook om. Ondanks een volgens Van der Sluis volstrekt ondeugdelijk rapport dat de provincie nog laat maken. Volgens hem hebben de conclusies vooraf al vastgestaan en is het rapport daarnaartoe geschreven. Gevoel voor onrecht toont Meent van der Sluis ook in zijn publicaties over de geschiedenis van de veenarbeiders in Zuid-Oost Drenthe, zijn geboortegrond. Maar ook bij dit onderwerp komt hij in opspraak omdat de provinciale historicus hem overdrijving van de armoede verwijt. Nadat verschillende uitgevers een boek van Van der Sluis over de uitbuiting van de veenarbeiders hebben geweigerd (een 'politiek wespennest' volgens een professor die meelas) komt het uiteindelijk in 1998 uit, maar zonder de aangevraagde provinciale subsidie. Een kritische Drentse historicus verzet zich tegen het clichébeeld waarin 'veen gelijk stond aan ellende, altijd en overal'. Drenthe had behoefte aan een wat vrolijker beeld van de provincie. Lukas Koops geeft ons veel te denken over politiek, wetenschap en beelden in de geschiedenis. Zijn aanpak van deze politieke biografie die vooral gebaseerd is op gesprekken en perspublicaties heeft er wel toe geleid dat we nogal eens dezelfde opvattingen en visies krijgen voorgeschoteld in net wat andere bewoordingen. Het activisme van Van der Sluis op verschillende gebieden levert vanzelf al een dik boek op. De vele lange citaten uit gesprekken en krantenartikelen, hoe illustratief ook, zorgen wat mij betreft voor net iets te veel. Maar los daarvan: lezen dit boek, ook als je niet in het Noorden woont. [boeklink]9789023257530[/boeklink]

Foto: Kim Seng (cc)

Texaanse energieproblemen

ANALYSE - In de eerste helft van februari werd Texas geteisterd door stevige winterstormen, die gepaard gingen met temperaturen tot 22 graden onder het vriespunt. Door de kou viel in delen van Texas de energievoorziening uit, zowel de elektriciteitsproductie als de gasproductie kwam in de problemen. Rechtse media, zoals Fox News, waren er als de kippen bij om de schuld aan stilvallende windmolens te geven. Terwijl anderen het stilvallen van gas-, kolen- en kerncentrales de schuld gaven. Inmiddels lopen er hoorzittingen en doemt een beter beeld van de Texaanse problemen op.

Situatie Texas

Texas is een van de grootste producenten van olie- en gas binnen de VS, en ook een van de grootste staten als het gaat om windenergie. Tegelijkertijd is het Texaanse elektriciteitsnetwerk nauwelijks verbonden met de elektriciteitsnetwerken van naburige staten. Door deze geringe verbondenheid van het elektriciteitsnetwerk ontloopt Texas federaal toezicht op het elektriciteitsnetwerk. Waardoor Texas een veel vrijere elektricteitsmarkt heeft dan andere staten. Ook is het toezicht op de elektriciteitsmarkt en de gasmarkt in Texas gescheiden.

Basis van het probleem

Texas had in 2011 al een keer te maken met extreme kou, maar lijkt daar onvoldoende van te hebben geleerd. Uit het verslag van de hoorzittingen die momenteel bezig zijn komt naar voren dat de vrije markt in combinatie met slechte afstemming tussen de toezichthouders van het elektriciteits- en gasnetwerk aan de basis van de problemen lagen. Het gasnetwerk en de maximale gasvraag is bepaald op basis van de piekvraag in de zomer voor koeling. De toezichthouder op de gasmarkt heeft geen rekening gehouden met de gelijktijdige vraag naar gas voor verwarming en voor elektriciteitsproductie. Ook is door de toezichthouders op de gas- en elektriciteitsmarkt geen rekening gehouden met de verbondenheid tussen de gas- en elektriciteitsmarkt in met name de wintermaanden. Hier lijkt zich de opdeling over verschillende toezichthouders te wreken.

Closing Time | Beds are burning

In 1987 scoorde de Australische band Midnight Oil een hit met het nummer Beds are burning. Het nummer was een aanklacht tegen de wijze waarop sinds de aankomst van Westerse kolonisten is omgegaan met de rechten van de Aboriginals, de oorspronkelijke bewoners van Australië. Tijdens de Olympische Spelen van Sydney speelde Midnight Oil het nummer, geheel gekleed in zwart met in het wit de tekst Sorry op hun kleding. Een verwijzing naar het gegeven dat de toenmalige Australische premier dat woord niet over zijn lippen kreeg richting de Aboriginals. De zanger van Midnight Oil werd later nog parlementariër en minister.

Zeven jaar na de aardbeving bij Huizinge, een bestandsopname

ANALYSE - Vandaag is het precies 7 jaar geleden dat Groningen werd opgeschrikt door een aardbeving met een kracht van 3,6 op de schaal van Richter. Reden voor gastauteur Herman Damveld om de balans op te maken.

1 De aardbeving bij Huizinge op 16 augustus 2012

Op 16 augustus 2012 ’s avonds om één minuut over half elf was er een aardbeving bij Huizinge in de gemeente Loppersum. Het KNMI stelde aanvankelijk dat de aardbeving een kracht had van 3.4 op de schaal van Richter, maar heeft dat op 29 januari 2013 bijgesteld naar 3.6.

2 Sindsdien 736 aardbevingen

De NAM heeft een website waar allerlei gegevens over de gaswinning en de gevolgen daarvan worden bijgehouden. Zo kan men daar vinden dat er sinds augustus 2012 nog eens 736 aardbevingen zijn geweest in het Groningen-veld. De zwaarste waren bij Zeerijp op 8 januari 2018 om 15.00 uur met een kracht van 3.4 op de schaal van Richter en bij Westerwijtwerd op 22 mei 2019 om 5:49 uur met eveneens een kracht van 3.4.

3 Sinds Huizinge 219 miljard kuub gas gewonnen

Op de website van de NAM kunnen we vinden hoeveel gas er gewonnen wordt. Het gaat dan om gegevens per kalenderjaar of per gasjaar (van 1 oktober tot 30 september). Daarom kunnen we de gaswinning vanaf augustus 2012 niet op de kubieke meter nauwkeurig bepalen. We hebben daarnaast gebruik gemaakt van een rapport dat het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op 28 mei van dit jaar heeft gepubliceerd over de gaswinning. Met behulp van deze gegevens hebben we uitgerekend dat sinds de aardbeving bij Huizingen 219 miljard kubieke meter gas gewonnen is uit het Groningen-veld.

Foto: Aardgaswinning Nederland op basis van CBS Statline

De toekomst van gaswinning in Nederland

NIEUWS - Minister Wiebes van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft begin 2018 aangekondigd dat de gaswinning in Groningen vanaf 2030 beëindigd wordt. NAM maakte vorig jaar al duidelijk dat het veld tegen die tijd ook al leeg is of niet meer op het huidig niveau kan produceren. NAM is inmiddels begonnen met de ontmanteling van de eerste productielocaties in Groningen. Om de gasbaten nog wat langer binnen te laten komen is de rijksoverheid er veel aan gelegen om de gaswinning uit kleine velden op te voeren. In antwoord op schriftelijke Kamervragen van Tierry Baudet stelt minister Wiebes dat hij een toename van de binnenlandse gasproductie verwacht.

Het voorgenomen verbod op het gebruik van kolen voor elektriciteitsproductie moet ertoe leiden dat er per 1 januari 2030 geen kolen meer gebruikt worden voor de productie van elektriciteit. Hiermee wordt verzekerd dat het verbod op kolen een aanzienlijke bijdrage levert aan het realiseren van de ambitie uit het klimaatakkoord van 49% CO2-reductie. Dit heeft invloed op de samenstelling van het Nederlandse productiepark. Welke energiebronnen de weggevallen productie als gevolg van het verbod zullen opvangen is afhankelijk van de ontwikkelingen op de elektriciteitsmarkt en daarmee onzeker. Op basis van de analyse van Frontier Economics (2018) is onze inschatting dat de voorgenomen wet zal leiden tot een toename van de import en een toename van de binnenlandse productie van gas en biomassa.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Gaswinning Groningen stopt in 2022

Het kabinet wil dat er veel eerder een eind komt aan de gaswinning in Groningen dan eerder was gepland. Minister Wiebes gaat nu uit van medio 2022. Eerder was nog sprake van 2030. Wiebes zegt verder dat de gaswinning volgend jaar al onder het ‘veilige niveau’ van 12 miljard kubieke meter komt, namelijk 11,8 miljard, in plaats van de eerder gedachte 15,9 miljard. In het geval van een strenge winter kan het nodig zijn dat ook na 2022 nog gas kan worden gewonnen en daarom wordt het gasveld pas op een later moment helemaal afgesloten.

Foto: Groninger Gasveld, gaswinningslocatie Wildervank (bron)

Dagblad van het Noorden: Ik wacht (8-14)

ACHTERGROND - In het gaswinningsgebied in Groningen leven nog altijd vele Groningers in onzekerheid. Een jaar na de aardbeving in Zeerijp wachten nog altijd vele Groningers op een oplossing voor de schade aan hun huis.  In de serie Ik wacht portretteert het Dagblad van het Noorden die Groningers. Elke dag eentje. Ze vertellen over het gesteggel met de instanties, over hun angsten, over hun teleurstellingen. Op Sargasso plaatsen we quotes uit en links naar deze verhalen. Maximaal zeven verhalen per keer.

Ik wacht (8): Tineke Bieringa-Spakman uit Delfzijl

Hoeveel schade:

In elk geval meer dan de 416,02 euro die mij nu is toegezegd. Belachelijk bedrag.

Waar wacht u op?

Op een second opinion.”

Hoe lang wacht u al?

Sinds mijn tweede schademelding in 2016.

Wat betekent dit in uw leven?

Ik ben bang dat de kastjes naar beneden komen en ik vond die beving in 2013 angstaanjagend. Maar dat er hier huizen op instorten staan en mensen nog steeds wachten, vind ik verschrikkelijk. Zij moeten geholpen worden, dat is belangrijker dan dit.

Lees verder.

Ik wacht (9): Henk en Frea Koster uit Loppersum

Hoeveel schade:

Dat weet ik niet. We hebben meerdere schadegevallen gehad. Nu hebben we nog een aantal scheuren in de muren van de schuur.

Foto: Groninger Gasveld, gaswinningslocatie Wildervank (bron)

NAM start voorbereiding sloop eerste Groningse winningslocaties

NIEUWS - NAM is begonnen met het voorbereiden van de sloop van de gaswinningslocaties van de vijf zogenoemde Loppersumclusters. Als eerste is de gaswinningslocatie in Ten Post aan de beurt. De NAM-installatie is één van de vijf zogenoemde Loppersumclusters. Na Ten Post volgt de sloop van de andere vier locaties. De vijf installaties liggen al sinds februari 2018 stil. Als gevolg van het besluit van minister Eric Wiebes (VVD) van Economische Zaken om op termijn volledig te stoppen met de gaswinning in Groningen mogen ze ook niet meer gebruikt gaan worden voor gaswinning.

De NAM begint nu met het opruimen en slopen van de installaties. Bij de winningslocatie Ten Post is de NAM vorige maand begonnen met voorbereidende werkzaamheden, zoals het schoonmaken van de installatie. De verwachting is dat de voorbereidende werkzaamheden zo’n vier maanden in beslag nemen en dat de sloop daarna in een aantal weken plaats zal vinden.

Na het afsluiten van de boorput zal de put nog jaren gemonitord moeten worden op lekkages. Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) constateerde eerder dit jaar dat te veel Nederlandse putten gebreken vertonen. Bij 1% van de gasputten is volgens SodM een zeer kleine lekkage naar de omgeving geconstateerd. Het ging hier om maximaal 115 liter per dag, dit is grofweg een kwart van wat één koe dagelijks aan methaan uitstoot. Een deel van deze gasputten is ondertussen geabandonneerd. Alle ondernemingen in de gassector hebben volgens SodM hun veiligheidsbeheerssysteem op orde waardoor ze snel en gericht kunnen reageren op incidenten.

NAM: onwaarschijnlijk dat productiecapaciteit Groningerveld op peil blijft

DATA - De Provincie Groningen heeft op 11 juli haar advies op het instemmingsbesluit 2018 voor het Groninger gasveld aan Provinciale Staten gezonden (agendapunt 3.2.c). In de vele bijlagen zit op bladzijde 27 van bijlage 2 (pdf) een interessante passage met betrekking tot de productiecapaciteit:

Figure 3-5 compares the production to the available capacity in each region (under the unlikely assumption that all clusters remain available). The downward spikes in the region capacities are related to planned shutdowns of production clusters for maintenance and inspections, while the seasonal fluctuation in capacity is a reflection of the fact that the ambient temperature influences the efficiencies of the coolers and hence the total compressor efficiency. Another observation that can be made is that the production capacity is relatively constant through time for most regions. The South-East region shows a notable decline in capacity until 2022, after which the decline is halted and eventually capacity starts to increase again. This behaviour is a function of the reservoir pressure in the direct vicinity of the production clusters within each region. A declining reservoir pressure yields a declining production capacity, whereas an increasing reservoir pressure yields an increase in production capacity.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Milieudefensie (cc)

Willekeur

Voor zijn stage bij Fossielvrij NL toog Marco Dijkstra naar Groningen. Hij spreekt er in de aanloop naar de actieweek van Code Rood met slachtoffers van de aardbevingen en aanverwante ellende.

Twee huizen in Nieuwolda. Zelfde aannemer, zelfde bouwjaar. Eigenlijk zijn het dezelfde huizen en allebei de huizen hebben schade van dezelfde beving. Met enkele dagen tussenpoos wordt er een schademelding gedaan.

Het gedoe begint. Meermaals worden beide huizen bezocht door heuse schade-experts, destijds nog ingehuurd door de NAM. Na een minutieuze bestudering van de schades volgt hun deskundige oordeel. Ik vat het in mijn eigen woorden samen: “Van de twee dezelfde huisjes die tegelijkertijd door dezelfde aannemer op bijna exact dezelfde plek zijn gebouwd, is de schade die na dezelfde beving is gemeld in het ene geval inderdaad te wijten aan de beving en in het andere, helaas, door een bouwfout veroorzaakt.” Bevingschade wordt vergoed, zettingschade helaas niet.

Het lijkt soms bijna willekeur”, sprak een politicus met meel in de mond.

Een echtpaar woont al decennia in Warffum. Na de grote beving van Huizinge, in 2012, ontstaan er scheuren in de huiskamer. Het echtpaar laat een expert komen die vaststelt dat het om bevingschade gaat. Het huis wordt leeggehaald om te worden gerepareerd. Een maand lang woont het echtpaar in een vakantiewoning. Gedurende die maand ontdekt de aannemer een nieuwe scheur in de muur. Er wordt opnieuw onderzoek gedaan, waarbij ook aan de buitenkant van het huis scheuren worden gevonden, die er eerder nog niet zaten. Er komt een tweede expert, weer via de NAM. Hij adviseert stilleggen van de hersteloperatie.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Volgende