Frankrijk: nieuwe wet tegen ‘separatisme’ houdt moslims in het vizier

In Frankrijk is afgelopen week een wet tegen ‘het separatisme’ aangenomen. Ellen van de Bovenkamp gaat in dit artikel nader in op de nieuwe wetgeving en wat dit betekent voor moslims.  De afgelopen dagen was er in de media aandacht voor de demonstraties tegen het verplichte vaccineren dat Macron voor ogen heeft. Een andere belangrijke inbreuk op gelijke rechten in Frankrijk heeft minder aandacht gekregen: de wet tegen ‘het separatisme’ is afgelopen week aangenomen. Deze wet, voluit de wet voor het respect van de principes van de Republiek en de strijd tegen het separatisme, is gepresenteerd als een nieuw middel om Frankrijk te beschermen tegen islamistische machtsinvloeden. Critici vragen zich echter af of de wet gericht is tegen islamisten in het bijzonder of tegen moslims in het algemeen. En gaat een wet die tegen een specifieke religie is gericht niet in tegen het Franse devies van vrijheid-gelijkheid-broederschap? Wat houdt de wet precies in? Allereerst wordt het verbod op het dragen van een hoofddoek uitgebreid. Voortaan is het mensen die werkzaam zijn bij semi-overheidsinstellingen, bij onderaannemingen van de overheid of bij bedrijven die door de overheid zijn ingehuurd ook verboden om een hoofddoek te dragen (dit gold al voor ambtenaren). Naast een aantal nuttige maatregelen om online uitingen van haat tegen te gaan, gaat de wet specifiek in op het verstrekken van maagdelijkheidscertificaten, wat strafbaar wordt. Er komt een jaar gevangenisstraf en een boete van 15.000 euro op te staan. Er zijn verscheidene nieuwe regels ten aanzien van stichtingen en verenigingen. Zo krijgen prefecten het recht om lokale verenigingen die ‘de neutraliteit’ niet respecteren te ontbinden. Deze neutraliteit vloeit voort uit de Franse scheiding tussen religie en staat. Verenigingen die een subsidie aan willen vragen moeten een contract van engagement républicain tekenen: een contract waarmee ze zich verplichten zich te houden aan ‘een gelijkwaardige behandeling van mannen en vrouwen, menselijke waardigheid, broederschap’. Als dit contract niet wordt nageleefd zal de subsidie terugbetaald moeten worden. Sportclubs komen onder verscherpte controle te staan en dienen dit contract ook te tekenen. Bovendien is de lijst met redenen om een club of vereniging te ontbinden uitgebreid. Zo kunnen verenigingen nu verantwoordelijk worden gehouden voor uitspraken van hun leden, als die zijn gedaan in de hoedanigheid van verenigingslid. Ook zijn er nieuwe voorwaarden voor het oprichten en managen van een religieuze stichting. Een zogenaamde anti-putschclausule moet voorkomen dat radicale groepen een stichting overnemen. Religieuze stichtingen moeten zich vanaf nu elke vijf jaar bij de prefect melden. Buitenlandse giften van meer dan 10.000 euro moeten gerapporteerd worden en kunnen door de prefect afgewezen worden. De straf die staat op het aanzetten tot discriminatie, haat of geweld in een gebedshuis wordt verhoogd naar zeven jaar gevangenisstraf. Het houden van politieke bijeenkomsten in gebedshuizen wordt strenger bestraft. De rechter kan iemand die zich aan een van deze twee zaken schuldig heeft gemaakt verbieden om naar een gebedshuis te gaan. De prefect kan een gebedshuis waarin wordt aangezet tot haat of tot geweld sluiten, zonder tussenkomst van een rechter. Dat zijn in grote lijnen de belangrijkste maatregelen van deze wet, die duidelijk specifiek gericht is op het controleren van moslims. Is dat een probleem? Als je niets te verbergen hebt, is er toch niets aan de hand?, zou je kunnen denken. Wie wil er nou dat radicale moslims op eigen houtje een moskeebestuur overnemen? En aanzetten tot haat – daar is elk weldenkend mens per definitie op tegen. Dat is natuurlijk ook zo. De vraag is echter hoe deze wetgeving in de praktijk uit gaat pakken. Want hoe bepaal je wat neutraliteit precies inhoudt? Of menselijke waardigheid? Daar zijn geen éénduidige definities voor. Sterker nog: daar kunnen zeer uiteenlopende opvattingen over bestaan. Er is een groot gevaar dat deze concepten, waarvan het lijkt dat ze bewust vaag zijn gehouden, door bestuurders te pas en te onpas gebruikt zullen kunnen worden om kritische burgers in toom te houden. Stel: je speelt in een voetbalclub, je hebt een Twitteraccount waarop je staat afgebeeld in het shirt van je club, en je retweet een oproep van de BDS-beweging om een bepaald product niet te kopen. Kan de prefect jouw sportclub dan laten opdoeken? Ander voorbeeld: de imam spreekt op vrijdag zijn medeleven uit aan mensen in de moskee van wie een familielid in Marokko achter de tralies is gezet vanwege zijn deelname aan demonstraties tegen het Marokkaanse regime. Kan dat gezien worden als het (indirect) aanzetten tot haat of geweld? Maar fictieve casussen zijn niet eens nodig, want de eerste voorbeelden van de impact van deze nieuwe wet zijn er al. Enkele dagen geleden werd een imam uit zijn functie ontheven op bevel van de prefect. In zijn toespraak in de moskee had hij vrouwen opgeroepen zich zedig te gedragen. Hij was tekeer gegaan over zusters die op Instagram laten zien hoe je je moet opmaken en hoe je ‘je vormen’ kunt laten zien. Daarmee was hij ingegaan tegen het laïciteitsprincipe, dat de gelijke behandeling van mannen en vrouwen waarborgt, aldus de minister van Binnenlandse Zaken, die de prefect opdracht gaf de imam weg te sturen. De imam in kwestie heeft de minister echter aangeklaagd voor machtsmisbruik. Had hij het in zijn speech immers niet ook over mannen die veel te korte broeken dragen?[1]Het was een algemene oproep tot zedelijk gedrag. Op sociale media werd onmiddellijk de toespraak gedeeld van een katholieke priester, die in één zin ongetrouwd samenwonen, anticonceptie, abortus, homoseksualiteit, IVF, euthanasie en werken op zondag veroordeelt, waarna hij ook nog eens afgeeft op mensen die zich ’s zomers niet zedig kleden.[2] Mag de priester dit zeggen omdat hij niet specifiek ingaat op het gedrag van mannen en van vrouwen? Of is er meer ruimte voor katholieken om orthodoxe uitspraken te doen? De discussie hierover is nog lang niet beslecht, maar veel moslims houden hun hart vast. De invoering van de wet vindt plaats in een context van sterk toegenomen islamofobie. Het aantal gevallen van discriminatie van moslims is sterk toegenomen.[3] In plaat van dit te veroordelen en vierkant achter hun burgers te gaan staan, dragen veel Franse bestuurders juist bij aan het creëren van een negatief beeld van moslims. Minister van Binnenlandse Zaken Darmanin, die het initiatief voor de wet tegen separatisme nam, zei bijvoorbeeld dat hij het shockerend vindt dat supermarkten speciale schappen hebben voor levensmiddelen uit bepaalde culturen. En een burgemeester in Zuid-Frankrijk weigert huwelijken te sluiten als daarbij youyous worden geslaakt: de langgerekte vreugdekreten die Noord-Afrikaanse vrouwen soms maken. Internationale mensenrechtenorganisaties houden de ontwikkelingen in Frankrijk dan ook nauwlettend in de gaten. Eerder dit jaar waarschuwde Amnesty International al dat deze nieuwe wet een ernstige bedreiging vormt voor de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van samenscholing in Frankrijk. [1] De speech is hier terug te zien  [2] De toespraak is hier terug te zien [3] Commission Nationale Consultative des Droits de l’Homme, Rapport sur la lutte contre le racisme, l’antisémitisme et la xénophobie 2020 -- Dit artikel verscheen op 4 augustus bij Republiek Allochtonië.

Closing Time | Stairway to Heaven (Heart)

Tja, over het nummer hoef ik jullie niets te vertellen vermoed ik. Wat het aardig maakt is dat het hier heel verdienstelijk gecoverd wordt door Heart, met ondersteuning van heel koor en orkest, en de zoon van de originele (en overleden) drummer. Led Zeppelin zelf zit in het publiek en ziet dat het goed is.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: Maikel van den Bos (cc)

De Ware Opening van het Academisch Jaar: de (af)rekening

WOinActie organiseert ook dit jaar samen met de AOb en FNV de Ware Opening, een alternatieve opening van het academisch jaar in protest tegen de structurele onderfinanciering van de universiteiten. Met een knipoog naar de jaarlijkse ranking van ’topuniversiteiten’, is het thema van de protestbijeenkomst dit jaar ‘de (af)rekening’. Tijdens de bijeenkomst vanmiddag in Utrecht worden rankings van de slechtste universiteiten onthuld en prijzen uitgereikt aan de universiteiten met het duurste CVB, het meest massale onderwijs, de meeste wegwerpdocenten en de slechtste contracten.

Want het is zeker niet allemaal de schuld van drie Rutte-kabinetten: de universiteiten kiezen er zelf ook voor om een groot deel van hun werknemers in de kou te laten staan. “Ik vraag me al jaren af waarom sommige universiteitsbestuurders nog liever dood neervallen dan dat ze goed functionerende medewerkers een vast contract geven”, schreef wetenschapshistorica Hieke Huistra in haar column. De ‘flexibele schil’ van tijdelijk personeel aan universiteiten is groot: 40 procent van het wetenschappelijk personeel is in tijdelijke dienst, 60 procent als je promovendi meetelt. Zelfs als je een ‘prestigieuze’ NWO-onderzoekssubsidie meeneemt – waarmee je dus een deel van je salaris hebt gefinancierd – krijg je geen vast contract, zo ondervond ik zelf toen ik bij de Erasmus Universiteit ging werken. Ik moest mezelf eerst maar eens bewijzen.

Foto: Amaury Laporte (cc)

Kunst op Zondag | voor piano

Laatst vermeldde een van onze muziekredacteuren een oude opname waarin ‘een bloemstukje op de piano’ voorkwam. De gewaardeerde collega had niet door dat die vaas met bloemen een citaat was.

Of de muzikanten het zo bedoeld hadden, of dat het een grapje van de regisseur was, geen idee, maar hier werd ‘Piano piece – A vase of flowers on (to) a piano’ van George Brecht geciteerd. U ziet hier een uitvoering uit 2013 in het destijds failliet gegane NASA (New Art Space Amsterdam). De video kunt u bij 4 minuten wel uitzetten, want dan volgt een warboel omdat men blijkbaar de tecbniek niet onder controle heeft.

Het is ook jammer dat men het nodig achtte enige tekst en uitleg over George Brecht er doorheen te moeten ratelen. Er is helaas geen enkele uitvoering zonder bijgaand commentaar te vinden.

George Brecht verdiende zijn dagelijks brood bij farmaceuten als Pfizer (!) en Johnson & Johnson, maar is bovenal bekend als een van de eerste Fluxuskunstenaars. Fluxus was een experimentele beweging, opgericht door George Maciunas, sterk beïnvloed door de ideeën van John Cage.

Cage schreef de vermaarde stiltecompositie 4’33”en wordt tevens geroemd als de ‘godfather’ van de  geprepareerde piano. Zijn eerste stuk voor geprepareerde piano: Bacchanale (1940).

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Closing Time | Dismbember

Een prachtige, gevoelige ballad van Dismember? Nou ja, een soort death metal ballad, dat wel, maar niettemin: oprecht melodieus en mooi. En dat terwijl Dismember toch gewoon old school Zweedse death metal is. Het nummer komt van het album ‘Indecent and Obscene’ – de naam een reactie op een aanklacht wegens obsceniteit in het UK, als gevolg van een eerder album. Tja, echt gezellig is Dismember niet altijd, zie bijvoorbeeld de clip van ‘Soon to be Dead‘ – ooit nog in mijn achterhoofd als thematisch CT’tje voor een Goede Vrijdag, maar ja, toch maar niet aangezien we niet zijn van het nodeloos kwetsende maar van het hopeloos genuanceerde. Hoe dan ook, vermakelijke muziek, dat Dismember.

Foto: angus mcdiarmid (cc)

Jiddisch en antisemitisme

een gastbijdrage van Hugo Durieux

Enkele weken geleden heb ik tentamen Jiddisch 1 afgelegd aan Universiteit Antwerpen. Dat ik Jiddisch studeer, zou dat een uitdrukking zijn van mijn Joodsheid? Ik denk het niet.

Pew Research Center publiceerde niet lang geleden het rapport Jewish Americans in 2020. (Nou ja, eigenlijk gaat het alleen over Joden in de Verenigde Staten.) Pew’s vorige studie over het onderwerp dateert al van 2013, dus het weekblad Forward – Forverts (‘Jewish. Fearless. Since 1897.’) besteedde nogal wat ruimte – vanuit verschillende perspectieven – aan het nieuwe verslag. Aan Rukhl Schaechter, de editor van het magazine, viel vooral op dat Pew geen aandacht had besteed aan de mogelijke rol van Jiddisch in de constructie van Joodse identiteit in de VS vandaag: ‘What the new Pew study missed by not asking about Yiddish’ (of voor wie Jiddisch leest):

אַ שאָד וואָס די נײַע „פּיו־שטודיע‟ האָט נישט געשטעלט פֿראַגעס וועגן ייִדיש).

Schaechter verbaast zich erover dat in het nieuwe onderzoek – net als in het vorige trouwens – meer dan de helft van de vragen over Joodse identiteit gaan over religieuze aspecten, terwijl slechts één op de vijf Joden aangeeft dat religie heel belangrijk is in hun leven. (Van volwassenen in het algemeen in de VS schijnt 41% religie bijzonder belangrijk te vinden.)

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | I’ll Have Mercy

Een donkere soul-zangeres met een band die bestaat uit witte muzikanten. En de muziek is een combinatie van soul, roots, country en gospel. Phantom Limb  komt uit Bristol, Engeland.

Van de cd The Pines was dit één van mijn favorieten, zo gloedvol: die zang, die gitaar, dat orgel! En wat mij dan nu zo bezighoudt: als zo’n band gestopt is, uit elkaar is, wat gebeurt er dan met al die liedjes die ze gemaakt hebben en achterlaten? Wat is hun lot? Waar blijven die? Blijven die dan verweesd achter? Horen die nooit meer applaus? En zal er daarna ook nooit meer dat gemeende ‘thank you’ klinken van zangeres Yolanda Quartey?

Hedgen en deugd-als-semantiek

COLUMN - Goed doe je; deugd is een daad. Maar soms lijkt deugd semantiek – geen daad, maar een woordenbrij waarin naar een betekenis en overtuiging wordt gestreefd. Dat levert soms heel pijnlijke situaties op waarin de ondervraagde zich semantisch probeert te ontworstelen aan een verantwoordelijkheid die voortkomt uit diens gedrag. Een prachtig voorbeeld is het korte interview met minister van Nieuwenhuizen die als minster vertrekt om te gaan lobbyen voor energiebedrijven.

Eerst is er de strijd om de hedge waarin de minister met linguistische slagen om de arm een hypothetische situatie schetst waarin sprake zou kunnen zijn (<< dit is dus zo’n hedge) van belangenverstrengeling, om tegelijkertijd een regelcomplex op te tuigen om die verstrengeling te voorkomen. Een iconisch voorbeeld van lege taal – hier wordt een niet-bestaande situatie beschreven waartegen de minster vervolgens daadkrachtig is opgetreden. Een soort omgekeerde stroman, zo u wilt.

Closing Time | Morning Way

Engelse folkrock van vijftig jaar geleden.  Onlangs was Sandy Denny als zangeres van Fairport Convention, te horen in Closing Time, met Crazy Man Michael.

Judy Dyble was de zangeres van Fairport Convention op hun eerste elpee. Twee zangeressen, die enorm verschillen. Judy Dyble verliet ook de band en vormde samen met Jackie McAuley Trader Horne.  De elpee Morning Way is de enige elpee die de band gemaakt heeft. Het is een wat dromerig, sprookjesachtige plaat met de kristalheldere stem van Judy Dyble.

Closing Time | This Town Ain’t Big Enough for Both of Us

Gisteren bejubelde Karin Spaink een jeugdtriomf. Van het loon van haar eerste vakantiebaantje  kocht ze een lp: Kimono My House, van de Sparks. De band van de broertjes Ron en Russel Mael.  Van de lp Kimono My House (1974) het eerste nummer, tevens het hitje dat The Sparks ermee scoorde: This Town Ain’t Big Enough for Both of Us.

Geen idee waar het momenteel te ziens is (in de Nederlandse bioscopen staat het aangekondigd voor april volgend jaar), maar ga zeker kijken naar de door Karin Spaink warm aanbevolen documentaire The Sparks Brothers .

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Vorige Volgende