Kunst op Zondag | maakt poëzierondje in Doetinchem

Door de combinatie van de lockdown, de avondklok en het winterse weer, blijf ik voor deze editie van Kunst op Zondag dicht bij huis. Tijdens een wandeling door het centrum van Doetinchem ontdekte ik bij toeval een serie gedichten rondom de Catharinakerk. Een rondje om de kerk leverde mooie dichtregels op. Bij thuiskomst las ik dat vrijdag 12 februari jl. Kila van der Starre aan de Universiteit van Utrecht is gepromoveerd op het onderwerp: Poëzie buiten het boek, De circulatie en het gebruik van poëzie. Op de website van haar proefschrift verwijst ze o.a. naar het poëzierondje in Doetinchem. (klik op de foto's op de gedichten te lezen) [caption id="attachment_327123" align="aligncenter" width="450"] Poëzierondje in Doetinchem © fotocollage Wilma Lankhorst.[/caption] Het poëzieproject in Doetinchem is een idee van beeldend kunstenaar Theo van Koot (1954-2015). Het is in 1994 gerealiseerd in opdracht van de Gemeente Doetinchem.  “Straatpoëzie is poëzie die in schriftelijke vorm is aangebracht in de openbare ruimte. Dit betekent dat de tekst dag en nacht gratis bereikbaar moet zijn.” Definitie van de website Straatpoëzie © Kila van der Starre. [caption id="attachment_327121" align="aligncenter" width="450"] Mijn vrouw (2020) © Eddy Buiting © foto Wilma Lankhorst.[/caption]  Poëzie op lantarenpalen Al honderden keren heb ik een rondje om de Catharinakerk gemaakt. Maar nog nooit viel mijn oog op de gedichten aan de lantarenpalen. Waarom dat nu opeens wel gebeurde? Op ooghoogte aan de lantarenpaal zag ik een lijst met daarin het gedicht ‘Mijn Vrouw’. Dit gedicht is geschreven door stadsdichter Eddy Buiting ter ere van de onthulling van de virtuele beklimming van de toren (november 2020). Nadat ik deze poëzieregels had gelezen, viel mijn oog opeens op een tekstblokje lager op de paal. Hanny Michaelis nam me mee met ‘Onweer op afstand’. [caption id="attachment_327127" align="aligncenter" width="450"] Onweer op afstand © Hanny Michaelis © foto Wilma Lankhorst.[/caption] 'Je ziet het pas als je het weet' Om het met een uitspraak van ‘woordgoochelaar’ Johan Cruijff te zeggen: “Je ziet het pas als je het weet”. Zo verging het mij ook. Na de dichtregels van Michaelis wilde ik weten of dit toeval was. En dat was het niet. Rondom de grote kerk ontdekte ik maar liefst veertien gedichten. En niet de minste namen kwam ik tegen: Remco Campert (1929),  Jean Pierre Rawie (1951),  Simon Vinkenoog (1928-2009),   Gerrit Komrij (1944-2012),   Elly de Waard (1940),  Nel Benschop (1918-2005), Diana Ozon (1959),  Hanny Michaelis (1922-2007), Fleur Bourgonje (1946), Carla Bogaards (1947), Gerrit Kouwenaar (1923-2014), Jan Kal (1946),  H.H. ter Balkt (1938-2015) en Rogi Wieg (1962-2015). [caption id="attachment_327128" align="aligncenter" width="450"] Zakdoekje © Remco Campert © foto Wilma Lankhorst.[/caption] Zakdoekje van Remco Campert De onderwerpen van de veertien gedichten zijn heel divers. Een vers waar ik direct beelden bij krijg, is 'Toen ik jong was' van Remco Campert.  Hij schrijft dat toen hij jong was, hij na het eten buiten mocht spelen, Geld voor een ijsje had hij in zijn zakdoek verstopt. En dan hoort hij zijn naam roepen, een keer, twee keer zelfs drie keer. [caption id="attachment_327130" align="aligncenter" width="450"] 'Asta stil' © Diana Ozon © foto Wilma Lankhorst.[/caption] ‘Asta stil!’ …. stad sta stil De jongste (nog levende) dichter in dit rondje om de kerk is de Amsterdamse Diana Ozon (1959). Diana Ozon is het pseudoniem voor Diana Groenveld. Op haar website omschrijft zij zichzelf als volgt: “Dichter Diana Ozon is sinds eind jaren 70 podiumdier en fenomeen in de literatuur, punk en graffiti. Ze geeft optredens en performances in binnen- en buitenland en is gastdocent poëzie." Ozon heeft o.a. dertien dichtbundels, twee romans en twee geluidsdragers uitgebracht. Recente bundels waaronder Hartspanne en Zwerfzang verschenen bij Uitgeverij Passage. De eerste dichtregels die ik lees zijn: ‘Asta stil’, roept een man door de staat. Ik versta ‘Stad sta stil’. [caption id="attachment_327131" align="aligncenter" width="450"] Mijn vader © Rogi Wieg © Wilma Lankhorst.[/caption] ‘Mijn vader las iets voor’ Voor het gedicht van Rogi Wieg moet je goed zoeken. De lantaarnpaal staat in het winterterras van Simon to Go. Door het spiegelende glas lees ik de eerste regels “Mijn vader las iets voor, een Hongaars gedicht, ik luisterde en zag, zijn ogen de regels volgen…” De ouders van Wieg zijn in 1956 uit Hongarije gevlucht. Een jaar later vestigden zij zich in ons land. In zijn korte leven ontpopt Rogi zich tot Nederlands schrijver, dichter, beeldend kunstenaar en muzikant. Rogi Wieg trouwde in 2014 met beeldend kunstenares Abys Kovács. Zij heeft de illustraties gemaakt voor Rogi’s gedichtenbundel Khazarenbloed. In 2015, Rogi is dan 52 jaar kiest hij voor euthanasie wegens ondraaglijk psychisch en lichamelijk lijden. [caption id="attachment_327124" align="aligncenter" width="450"] De dichter © Gerrit Komrij © foto Wilma Lankhorst.[/caption] 'De Dichter' Gerrit Komrij is voor zover ik kan zien de enige dichter die in de Achterhoek is geboren. Zijn wieg stond in Winterswijk. In deze grensplaats woonde hij van zijn geboorte in 1944 tot met einde van de middelbare school in 1963. Komrij verhuisde na de middelbare school naar Amsterdam voor een vervolgstudie. Gerrit Komrij was 'Dichter des Vaderlands', schrijver, vertaler, toneelschrijver en criticus. Als polemist voerde hij menige pennenstrijd met vakbroeders. Van 1984 tot bijna aan zijn dood in september 2012 woonde Komrij met zijn partners Charles in Portugal. Zijn laatste weken verbleef Komrij in het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis in Amsterdam. In 1993 kreeg Komrij de P.C. Hooft-prijs voor zijn proza. Op het Simonsplein lees ik de regels van ‘DE DICHTER’. [caption id="attachment_327125" align="aligncenter" width="450"] Licht © Esther Ruessen © foto Wilma Lankhorst.[/caption] Licht van Esther Ruessen Terwijl ik geniet van een poëzierondje om de Catharinakerk, speelt de organist voluit op het carillon. Na de stilte van de sneeuw in de afgelopen week, is het alsof hij de lente aankondigt. Via de Boliestraat verlaat ik het Simonsplein. In deze winkelstraat ontdek ik naast het al genoemde “Mijn Vrouw” nog twee ingelijste poëzie bijdrages. Het eerste heet ‘Lichthuis’ en is geschreven door Laurina de Visser (1988). De Visser staat voor de klas en ze geeft workshops en lezingen over rouw en verdriet. Op haar blog schrijft ze over het verlies van haar ouders en hoe het is om op te groeien zonder ouders. Het tweede gedicht ‘Licht’ is van Esther Ruessen. Deze dichter en tevens directeur van het Stadsmuseum in Doetinchem, eindigt haar gedicht met ‘Ik wil een baken zijn, voor de stad en haar mensen….’ Met deze optimistische boodschap, loop ik naar huis. [caption id="attachment_327166" align="aligncenter" width="450"] De straat © Fleur Bourgonje © foto Wilma Lankhorst.[/caption] © tekst en foto’s Wilma Lankhorst © gebruik van de afbeeldingen en de dichtregels met dank aan alle genoemde dichters. [caption id="attachment_327120" align="aligncenter" width="286"] Poëzie buiten het boek, proefschrift Dr. Kila van der Starre (2021).[/caption] Toegift 1 Proefschrift: Poëzie buiten het boek Dat gratis kunst op staat niet zo maar iets is, kun je lezen in het proefschrift van Kila van de Starre (1988). Op 12 februari 2021 promoveerde ze aan de Universiteit van Utrecht op het onderwerp ‘Poëzie buiten het boek, De circulatie en het gebruik van poëzie.’ In haar project wilde Van der Starre twee onderzoeksvragen beantwoorden. Ten eerste, hoe is onze ervaring van poëzie aan het veranderen? En ten tweede, zegt dit iets over onze ervaring van kunst? In hoofdstuk 4 van haar publicatie beschrijft ze de geschiedenis van de straatpoëzie. Dit gegeven bestaat al eeuwenlang. Aan het begin van deze eeuw stond ‘straatpoëzie’ op de derde positie in het overzicht van de meest voorkomende poëzie-ervaring onder Nederlandse volwassen. Ze verwijst hierin ook naar haar website waarop meer dan 2500 gedichten staan in de openbare ruimte in Nederland en in Vlaanderen. Op p. 555 van haar proefschrift verwoord van der Starre haar onderzoeksresultaten als volgt: ‘De resultaten van het onderzoek doen sterk vermoeden dat de meeste poëzie buiten het boek circuleert en de meeste poëzie ook buiten het boek ervaren en gebruikt wordt. Dat dit alles voornamelijk gebeurt op plekken, momenten en in situaties waar de dichters en/of erven geen weet van hebben, betekent dat poëzie vooral betekenis heeft zonder dat ‘binnen’ en ‘buiten’ met elkaar in contact staan.’ Voor liefhebbers is het proefschrift ‘Poëzie buiten het boek’ als E-book gratis te downloaden op deze pagina op de site van de universiteit. Naast het proefschrift heeft Van der Starre de website straatpoëzie ontwikkeld en opgezet. Deze site is onderdeel van haar PhD-onderzoek aan de Universiteit Utrecht. De site is gerealiseerd met steun van de afdeling ICT & Media van de Universiteit Utrecht (UU) en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Toegift 2 Het gedicht ‘Mijn Vrouw’ leest Eddy Buiting hier persoonlijk aan je voor. https://youtu.be/svS0WVxyak0 Toegift 3 Beelden van de virtuele beklimming: luchtrondje om de kerk met Sjoerd Weikamp. https://youtu.be/qK-jXS-uijo    

Door: Foto: Lichthuis © Laurina de Visser © foto Wilma Lankhorst.
https://www.youtube.com/watch?v=w4NhT8jrjdI

Closing Time | Rosie

Ja okay, ik was jong, ik had waarschijnlijk voor de eerste keer alcohol gedronken, en ik had gel in mijn haar gedaan, en ik had misschien, heel misschien, een trekje of twee, drie hoogstens dan hoor mam, genomen van dat jointje en ik had dat giletje van mijn oudere broer, zonder te vragen,  geleend – stond wel stoer, vond ik zo voor de spiegel. Gelijk even die dansmoves geoefend. De mouwen van mijn shirt had ik opgerold tot mijn ellenboog, stond ook wel stoer, hoopte ik. Dat hoedje moest het afmaken. Dan zou ze vast wel met me gaan dansen op dat reggae-liedje van Joan Armatrading op dat feest. En daarna zoenen. Was de planning. Hey, Rosie. Gaaf nummer blijf dat toch.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Sebastiaan ter Burg (cc)

Volmachten ronselen

De kiezerspas is niet het meest geschikte middel om aan voldoende stemmen voor één zetel te komen. Kunnen de volmachten wél aantikken?

De kiezerspas lijkt een aardige oplossing voor partijen die in een beperkt aantal kieskringen zijn ingeschreven. Met je stempas mag je alleen binnen je eigen kieskring stemmen, met een kiezerspas mag dat in heel Nederland.

Van de elf partijen die in minder dan 19 tot 20 kieskringen meedoen, wordt deze optie actief gepromoot door de Partij voor de Republiek, VSN (Vrij en Sociaal Nederland) en Lijst30.

We hadden nog maar net duidelijk gemaakt dat gebruik van de kiezerspas de kleinere nieuwe politieke partijen bar weinig gaat opleveren, of nu zien een paar partijen ineens mogelijkheden in de volmachten. Niet alleen de drie genoemde nieuwelingen, ook een gevestigde pluchezitter als het FvD ruikt daar kansen.

Meteen reuring, want mogelijk gaat het hier om het ronselen van volmachten en dat is strafbaar. He FvD leek daar verder in te gaan dan de andere drie. Baudet had in een inmiddels verwijderd Youtube-stukje gezegd: “Ik wil kijken of wij alle FvD’ers kunnen oproepen om drie volmachten te regelen. Want als alléén al onze 50.000 leden drie volmachten kunnen regelen, dan hebben we al bijna 200.000 stemmen. Dat is al genoeg voor drie zetels.”

Foto: Sebastiaan ter Burg (cc)

Drie nieuwe stemwijzers over duurzaamheid

Met smart keken we uit naar het nieuwe Klimaatlabel voor politieke partijen, niet in de eerste plaats omdat het zo lekker overzichtelijk is (alarmkleuren!) maar omdat de beoordeling zo grondig tot stand is gekomen op basis van daadwerkelijk stemgedrag van partijen in de Tweede Kamer. (Dat is dan ook meteen het nadeel: nieuwe partijen worden niet meegenomen.) Kiesklimaat.nl kwam tot deze indeling op basis van 100+ moties die op de site zijn te bekijken.

Klimaatlabel 2019/2021 van KiesKlimaat, https://kiesklimaat.nl/verkiezingen_2021

Er zijn enkele kleine en grotere verschillen met het Klimaatlabel voor 2017/2019. De Partij voor de Dieren en GroenLinks wisselen van plek (maar blijven dicht bij elkaar aan de top). De Partij van de Arbeid doet het nu even goed als de Socialistische Partij hoewel dat niets aan hun label B verandert. Grotere verschillen: 50PLUS verbeterde hun label van C naar B terwijl Denk in omgekeerde richting ging van B naar C, en D66 en de ChristenUnie gingen een plekje omhoog van D naar C.

Arbeidsuitbuiting prima

En er kwam deze week meer op het gebied van stemhulp en -advies. De ASN Bank kwam met de Duurzame Kieswijzer waarbij 10 stellingen aan (slechts) 9 partijen werden voorgelegd – deels over klimaat, deels over andere onderwerpen. De VVD vindt – als enige – arbeidsuitbuiting dus prima, zo blijkt (dat de VVD niet uitblinkt in maatschappelijk verantwoord ondernemen werd ook al geconstateerd in de beoordeling van partijprogramma’s door MVO Nederland). Het CDA blijft als enige partij tegen een CO2-heffing voor bedrijven, hoewel ze onlangs wel voor het wetsvoorstel stemden.

Foto: Fotomovimiento (cc)

Catalaanse ballingen in Brussel onder vuur

De Commissie voor Juridische Zaken in het Europarlement stelt voor de onschendbaarheid van drie Catalaanse leden op te heffen. Carlos Puigdemont, Toni Comin en Clara Ponsati, voormalige leden van de regionale regering in Barcelona, worden door de Spaanse Justitie vervolgd vanwege de organisatie van het referendum voor onafhankelijkheid van Catalonië in 2017. De politici leven in ballingschap in Brussel. In 2019 zijn zij door hun aanhangers gekozen als lid van het Europese Parlement. Spanje probeerde nog te voorkomen dat ze hun zetels konden innemen, maar daar was geen goede grond voor te vinden.

Het Spaanse Europarlementslid Esteban González Pons, lid van Juridische Commissie, meent nu alsnog dat er in het Europarlement geen plaats is voor ‘voor degenen die de rechtsstaat in een EU-lidstaat aanvallen, waardoor de stabiliteit van de Unie als geheel wordt geschaad.’ Als de meerderheid van het voltallige parlement hiermee akkoord gaat zal Spanje bij België waarschijnlijk het uitleveringsverzoek van de drie politici herhalen. Of België dat dan gaat inwilligen is de vraag, omdat er in dat land veel steun is voor regionale onafhankelijkheidsbewegingen. Puigdemont speelde daarop in bij zijn aankondiging de strijd voort te zetten na het besluit van de parlementscommissie: ‘Dit gaat niet over het steunen van de onafhankelijkheid van Catalonië, maar over het steunen van politieke minderheden en hun recht om zich te uiten en net als grote meerderheden vertegenwoordigd te worden.’

Foto: Département des Yvelines (cc)

Terug naar wiens normaal?

COLUMN - In het Verenigd Koninkrijk werd deze maand bekend dat 60 procent van de coronadoden in dat land mensen met een handicap waren, terwijl zij iets meer dan 17 procent van onderzochte populatie uitmaakten. Laat het eens tot u doordringen: Bijna tweederde van alle cornadoden vielen in een groep die nog geen vijfde deel van de bevolking beslaat.

De cijfers komen van het Office for National Statistics, het Britse CBS. Dat koppelde gegevens van de meest recente volkstelling – die van 2011 – aan die van de officiële coronadoden. Mensen die zichzelf bij de volkstelling als ‘redelijk gehandicapt’ hadden omschreven, bleken ruim drie keer zo vaak aan corona te zijn overleden als gezonde mensen (bij vrouwen was dat zelfs 3,5 keer zo vaak); onder de mensen die zichzelf indertijd hadden getypeerd als ‘enigszins gehandicapt’, was de kans op overlijden twee keer zo groot.

Het ONS heeft gepuzzeld tot het erbij neerviel, maar ook gecorrigeerd naar bekende factoren als opleiding, sociaaleconomische status, demografische factoren en geografie bleef een keihard verschil over: deze groep ging 1,7 keer vaker dood aan corona.

Terecht dat zoveel mensen met makke zich al een jaar afzonderen en nog amper op straat durven: corona kunnen ze er écht niet bij hebben.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Closing Time | I‘ll Be Your Mirror

Art Brut, heet dat in de kunstwereld, ongeschoolde, primitieve kunst. Kunst met ruwe randjes, beetje kinderlijk op het doek gebracht, gemaakt door outsiders, autodidacten die zich weinig aantrekken van de regels, de mode of de trends: ze doen precies wat ze zelf willen. En dat kunnen ze heel gedreven, volhardend en hartstochtelijk doen. En zo kunnen ze soms behoorlijk afwijken van wat gangbaar is. Soms wordt hun werk dan ook ‘gek’ gevonden. Niet zelden dat er een psychische stoornis is bij de maker. Of een sociale. Maar dan wel een die kunst oplevert. Even voor de duidelijkheid, voordat ik mensen kwets: ik hou er van, van Art Brut. Van die primaire kleuren, van die kinderlijke beelden, van die tot in de hoekjes volgekrabbelde tekeningen, fascinerend.

Hof houdt avondklok in stand

Het gerechtshof geeft in het hoger beroep de Staat gelijk: de avondklok is niet op basis van de verkeerde rechtsgronden ingevoerd. Daarmee vernietigt het hof het oordeel van de voorzieningenrechter op 16 februari dat de Staat de avondklok per direct moest opheffen.

De voorzieningenrechter oordeelde dat er geen sprake was van ‘bijzondere spoedeisendheid’, maar:

“Het gerechtshof heeft geoordeeld dat er wel degelijk sprake is van buitengewone omstandigheden die het invoeren van de avondklok mogelijk maken”, staat in een verklaring van het gerechtshof.

Quote du Jour | Niemand heeft kunnen bevroeden dat we het zo lang zouden moeten volhouden.

Als we hadden geweten dat we een vol jaar in crisisstand zouden moeten staan, zou iedereen hebben gezegd: dat gaat niet, trekken we dat wel? Niemand heeft kunnen bevroeden dat we het zo lang zouden moeten volhouden.

Minister Hugo de Jonge in Trouw, 21 februari.

Heel merkwaardig, dit. In april vorig jaar verschenen er al volop wetenschappelijke artikelen waarin uiteengezet werd dat de coronacrisis op z’n minst een jaar zou duren, en waarschijnlijk veel en veel langer. Maar kennelijk is dit allemaal langs Hugo heen gegaan.

Closing Time | Bad Grades

 

Zoiets blijft toch een vreemde gewaarwording, dat iets er anders uitziet dan je verwacht. Ik dacht dus een mannenstem te horen, dat timbre, een stem van kleur, gokte ik. En dat lome ritme doet me denken aan Ben Harper, en dan zijn er nog die twee rond elkaar draaiende gitaren. Wat voor bandje is dit? En dan blijkt  dat de muziek wordt gemaakt door Kids with Buns: Amber Piddington en Marie Van Uytvanck. En dat zijn twee jonge Vlaamse vrouwen met knotjes, helemaal wit.

‘Als het misgaat gaat het ook écht mis, tragisch mis’

Ombudsman Reinier van Zuthen in een interview in het FD:

U zegt dat de overheid voor 80% van de burgers goed werk doet en voor 20% niet altijd, en soms dramatisch slecht. Moet je de hele overheid inrichten op die 20%?

‘Ja, want als het stelsel eenvoudiger wordt, heeft ook die 80% er profijt van. Dat scheelt ook in de controle. Met 20% heb je het wel gewoon over drie miljoen Nederlanders, jong en oud. Het zijn ook vaak de mensen die niet digitaal vaardig zijn, niet goed kunnen lezen en schrijven, die de laagste inkomens hebben en die de overheid juist heel hard nodig hebben.’

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Vorige Volgende