Dit jaar veel vrijdagen de dertiende

Nieuwjaarsdag viel dit jaar op een zondag, dus vandaag is het vrijdag de dertiende. Dit jaar hebben we ook in april en juli een vrijdag de dertiende (en een zondag de eerste). Per jaar is het maximaal drie keer vrijdag de dertiende. Mensen die in het ongeluk van deze dag geloven, kunnen hun borst dit jaar nat maken.

Door: Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Dromedarissen, kamelen en anglicismen

Effectief schrijven: Aristoteles dacht er al over na en onderscheidde drie zaken waarop je moest letten. Ze zijn nog altijd een makkelijke kapstok voor wie wil leren een overtuigend betoog te schrijven. Zo iemand moet

    • zijn verhaal logisch doen (de argumenten moeten de conclusie schragen);
    • persoonlijk geloofwaardig zijn (Sonja Bakker en Adriaan van Dis moeten niet verontwaardigd doen over plagiaat);
    • het zo brengen dat het publiek uit je hand eet.

    Dat laatste houdt bijvoorbeeld in dat je rekening houdt met emoties en verwachtingen die bij het publiek leven. Wie een ander wil overtuigen, doet er meestal niet verstandig aan hem te beledigen. Maar er zijn ook taalkundige verwachtingen die een effectieve schrijver respecteert, bijvoorbeeld bij de woordkeuze. Men mag best zeggen dat “hun” iets hebben gedaan, maar wie het opschrijft, zal een deel van zijn publiek kwijtraken, uit louter ergernis. Irritante, rare en ongebruikelijke woorden dienen, zoals Julius Caesar al opmerkte, te worden vermeden als klippen op zee. Je betoog kan erop stranden.

    In deze categorie vallen ook germanismen, gallicismen en anglicismen.

    Op zich is daar niets op tegen, en ik voor mij stoor me niet werkelijk aan “fraudebestendig paspoort”, “akkoord zijn met iemand” of “een punt hebben”. Dat verandert echter als een duidelijk woord wordt verruild voor een minder duidelijk woord. Dan introduceer je vaagpraat. De brokken puin die om de zon draaien, zijn kleine planeten en heten daarom “planetoïde“. Het anglicisme “asteroïde” suggereert dat ze op sterren lijken, is misleidend en kan daarom beter worden vermeden.
    Een ander voorbeeld ontleen ik aan dit interessante artikel van Mark van Assen over kamelen in Saoedi-Arabië. Het gaat echter om dieren die in het Nederlands worden aangeduid als dromedarissen. De oorzaak van het misverstand is dat de eenbulter in het Grieks met twee woorden werd aangeduid. Toen de Grieken ze in de zesde eeuw v.Chr. voor het eerst zagen, noemden ze de eenbulters dromas of dromedarios, “snelle loper”. Ze hoorden ook de naam die hun berijders eraan gaven, het Semitische gamallu (vgl. het huidige Arabische jamel), wat in het Grieks verbasterde tot kamelos. Eén beest met één bult, maar twee namen. Met de veldtochten van Alexander de Grote werd ook de tweebulter bekend, en Aristoteles – hij weer – introduceerde het onderscheid dat wij in het Nederlands ook kennen.

    Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

    De ISP die ‘Censuur!’ schreeuwde

    Censuur, ik heb er een ontzettende hekel aan. Wie niet? Censuur is het monddood maken van mensen door de macht van de staat. Censuur leidt tot Noord-Koreanen die denken dat ze met tiran Kim Jong-Il werkelijk een grote leider zijn kwijtgeraakt. Censuur houdt Saudi-Arabië gevangen in de Middeleeuwen.

    Daarom heb ik er net zo een grote hekel aan als mensen de term ‘censuur’ oneigenlijk gebruiken. Wie hier de commentaarvelden vol loopt te schelden, kan worden verwijderd. Dat is geen censuur, want op je eigen website kan je schelden op iedereen. Censuur is het ook niet als burgemeester Aboutaleb na een schietpartij een café laat dichttimmeren, hoeveel goede gesprekken er ook gevoerd werden. Cafés genoeg om verder te kleppen. Censuur is het net zo min als een wegens auteursrechtenschending veroordeelde website geblokkeerd moet worden van de rechter.

    Het vriendelijke verzoek dus aan XS4All-directeur Theo de Vries om zich te onthouden van uitspraken als “dit vonnis komt neer op censuur en dat is in beschaafde landen verboden.” Het mag – ik ben immers tegen censuur – maar het is wel op het niveau van Wildersgeblaat over “staatstelevisie” en “politiek proces”.

    Beetje sneu ook om in het persbericht totaal niet in te gaan op de uitgebreide motivatie van de rechtbank op dit punt. Waar zijn de tegenargumenten? De Vries sputtert slechts nog een beetje: “Als je hele websites blokkeert, zul je onvermijdelijk informatie blokkeren waar helemaal niets mis mee is.” Net zoals dat iedereen die alleen in dat dichtgetimmerde café kwam om een biertje te drinken en te klaverjassen gedupeerd is. Soms moeten er belangen afgewogen worden. Dat doen rechters. En die hebben bepaald dat het in dit geval een klip-en-klare zaak is. Want wie wordt er namelijk gecensureerd in het vinden van informatie waar helemaal niets mis mee is als The Pirate Bay geblokkeerd wordt? Ziggo en XS4All hebben via wat heel steil en raar hellende vlakken wat potentiële mondgesnoerden geprobeerd aan te dragen, maar dat was meer surrealistisch performancekunst dan dat het echt houdt snijdt.

    Doe het veilig met NordVPN

    Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

    Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

    Arondéus

    De film Viva Zapatero uit 2005 van Sabina Guzzanti vertelt hoe haar satirische programma Raiot na één aflevering van de buis verdween, en hoe zij en andere humoristen en journalisten, zoals ook de in Nederland enigszins bekende Beppe Grillo, ondanks volle zalen in het land volledig van de televisie verbannen zijn dankzij de grip van Silvio Berlusconi op de publieke televisie.

    Tussen de buitenlandse voorbeelden die zij aanhaalt, zit naast een stukje Franse TV waarin de toenmalige president Chirac wordt geëxecuteerd (!) ook een stukje Kopspijkers uit 2003 (hier, vanaf 00:27) over Balkenende die satire over het Koninklijk Huis aan banden probeerde te leggen. Guzzanti legt uit dat de pers over de Nederlandse premier heen is gevallen en dat het enige resultaat van zijn interventie een nieuwe sketch over de koningin was.

    Dat was toen. Dit is nu. De Willem Arondéuslezing is geen satire en neemt niemand op de hak. Maar de Partij voor de Vrijheid is er alles aan gelegen om de lezingen op het provinciehuis geheel af te schaffen. Is het niet omdat er wel eens iets onwelgevalligs over de PVV zou kunnen worden gezegd, dan is het wel omdat de sprekers te duur zouden zijn.

    Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

    Het offer

    Het gerucht ging dat de decaan ‘zijn’ toilet – dat wil zeggen, het toilet naast zijn kantoor – liet opknappen. Er waren inderdaad mannen in overalls bezig achter een haastig opgetrokken wandje van spaanplaat. En dat in tijden van bezuinigingen en de dreiging van ontslagen. Er werd schande van gesproken.
        Een paar weken later bleek dat alle toiletblokken in het gebouw werden opgeknapt. Ook dat plan werd kritisch bejegend, zij het dat het klagers geestdriftiger hadden geklonken toen de decaan nog van dure privileges beschuldigd kon worden. Het tentenkamp op het Damrak in Amsterdam is nagenoeg verdwenen, maar de Occupy-beweging heeft enkele oude volkswijsheden nieuw leven ingeblazen: mensen die meer hebben, zijn verdacht. En: maatschappelijke tegenslag is het gevolg van de morele gebreken van een bepaalde groep.
        Het toiletblok dat ik frequenteer, is inmiddels ook opgeknapt. In eerste instantie zag ik geen verschil, behalve dat het toiletgarnituur nu van grijs plastic was, in plaats van wit. Pas veel later viel me het grijze apparaatje op in de nok van de toilethokjes. Een automatische toiletverfrisser.
        Ik besefte ineens dat ik al enige tijd geen toilethokje had hoeven mijden vanwege de geur van de vorige gebruiker. Soms, als het andere hokje ook bezet bleek te zijn, ging ik naar binnen met mijn neus begraven in de holte van mijn ellenboog. Maar dat hoefte niet meer.
        Nu hangt er een penetrante chemische lucht die je doet vergeten dat er andere mensen bestaan met dezelfde behoeften als jezelf.
        Het is geen vriendelijke gedachte, maar daar offer ik graag een medewerker voor op.

    Is beter onderwijs met geld te koop?

    Het SCP gooit met een nieuw rapport “de knuppel in het hoenderhok”, en dat levert vernietigende commentaren op.

    Het SCP heeft zeven publieke diensten onderzocht: primair en voortgezet onderwijs, ziekenhuiszorg, extramurale en intramurale verpleging en verzorging, politie en rechtspraak. De kosten van deze diensten stegen in de periode 1995-2010 meestal veel sneller dan de hoeveelheid product, ook nadat rekening is gehouden met de invloed van de geldontwaarding. De kostprijs per eenheid product – een behandeling in het ziekenhuis, het onderwijs aan een leerling op de basisschool, enzovoort – nam dus voortdurend verder toe. Het SCP kijkt vervolgens of de hogere kostprijs te verklaren is door de verbetering van de kwaliteit en doeltreffendheid van de dienstverlening. Dat blijkt in het algemeen niet zo te zijn.

    Het CBS constateert al jaren dat de kosten in het onderwijs stijgen, terwijl het aantal leerlingen in met name PO en VO nauwelijks toeneemt. 1 miljard erbij voor klasssenverkleining (zoals Ria Bronneman opmerkt, Netelenbos gebruikte daarvoor een “window of opportunity”) en 1 miljard erbij voor de leerkrachten zijn een deel van de verklaring. Dat klassenverkleining en méér geld voor leerkrachten op macroniveau geen rechtstreekse correlatie hebben met leerprestaties in enge zin is goed te begrijpen. Het geld is destijds ook niet alleen voor dat doel aangewend; aantrekkelijkheid van het beroep was ook een argument.

    Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

    Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

    Vorige Volgende