Foto: Phil Moyer (cc)

Ebola: transmissie en therapie

, door

Sinds dit artikel over de huidige uitbraak van het ebolavirus op Sciencepalooza verscheen, zijn de problemen alleen maar groter geworden. Het aantal besmettingen en doden neemt toe en de getroffen maatregelen lijken geen effect te hebben. Is er reden om ons extra zorgen te maken?

It’s Airborne!

Outbreak, Contagion: Hollywood heeft redelijk succesvol dramatische beelden in onze hoofden geplant van infectieziekten die zich via de lucht onhoudbaar over de wereld verspreiden. Kan dat ook gebeuren met het ebolavirus, dat nu slechts door lichaamsvloeistoffen (bloed, braaksel, faeces, zweet en waarschijnlijk ook sperma) wordt overgedragen?

Allereerst, het ebolavirus is een RNA-virus. Deze soort heeft het enzym RNA-polymerase nodig om zich te vermenigvuldigen. Dit enzym is van nature erg slordig en maakt vele mutaties per replicatiecyclus. In Amerikaanse media wordt (zelfs door wetenschappers) de mogelijkheid geschetst dat als het ebolavirus de juiste mutaties ondergaat, het zich mogelijk via aerosolen in de lucht kan verspreiden, zoals mazelen of influenza.

Maar pas op: in de vorige zin zit het venijn in de woorden ‘als’ en ‘juiste’. Zo lang als wetenschappers virussen bestuderen, heeft een virus dat van mensen naar mensen wordt overgedragen er nog nooit voor gekozen om een andere route te kiezen. Virussen bestaan al duizenden jaren in mensen, dieren en insecten en hebben een veel langere evolutionaire weg afgelegd dan dat wij kunnen – en vaak willen – zien. Bij HIV, hepatitis en influenza heeft er nog nooit een transmissie-switch plaats gevonden, ondanks het feit dat zij al eeuwen door de menselijke populatie gaan. Ook bij de H1N1-influenzaepidemie in 2009, waar de overdracht van dier naar mens en later van mens ging, veranderde de methode van overdracht niet.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Grenzen dicht voor Ebola?

, door

Dat het altijd nog wat wereldvreemder kan, bewijst Hans Jansen vandaag weer eens in z’n wekelijkse column op GeenStijl, waar hij ebola gelijkstelt aan de jihad.

Op basis van deze merkwaardige diagnose komt dr. Jansen, die nu blijkbaar ook denkt verstand van medische zaken te hebben tot de remedie: gooi de grenzen vanwege beiden maar pot- en potdicht.

Dat dit volstrekt onpraktisch en rampzalig zou zijn voor de Europese en Nederlandse economie, en dat je meer kans hebt om te komen bij een auto-ongeluk dan bij een terroristische aanslag, daar heeft Jansen kennelijk geen seconde over nagedacht. Al het autoverkeer ook maar stilleggen dan?

Jansens geestverwanten bij Fox News houden er zo ongeveer dezelfde krankjoreme denkbeelden op na, zo blijkt uit bovenstaand fragment. Griezelige ziekte uit Afrika: oeh, eng! Snel, gooi de grenzen dicht!

Dat maakt dit videofragment waarin Dr. Anthony Fauci (directeur van het National Institute of Allergies and Infectious Diseases) Elisabeth Hasselbeck even bijschoolt over het reële gevaar van ebola en reële oplossingen, zowel actueel, leerzaam als vermakelijk.

Kijk je even mee, Hans?

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Ebola in perspectief Malaria en HIV/Aids

, door

DATA - Wanneer er weer cijfers over de Ebola-uitbraak in Westelijk Afrika gepubliceerd worden, komen er steevast opmerkingen over het relatieve aantal ten opzichte van zaken als Malaria. Echter, zonder met duidelijke getallen te komen.
Toen deze week in een infographic van The Economist verscheen, werd het wel duidelijker. Echter, met wat stevige kanttekeningen.

Daar we de grafieken van The Economist niet kunnen overnemen, reproduceren we hier een deel van de essentiële grafiek:
doden_wa_verg_nig_475

Daar andere bronnen zijn gebruikt, wijken de getallen wat af. Maar belangrijker, we hebben voor Ebola alleen de cijfers van de laatste week genomen. Niet gerekend vanaf begin van het jaar. De epidemie startte immers pas in april en om de impact te bepalen moet je vooral naar het nu kijken. De gezondheidszorg in die landen wordt immers niet belast met het gemiddelde van het jaar, maar de aantallen van vandaag.

Maar dan nog lijkt het erg mee te vallen ten opzichte van die twee andere plagen.
Echter, The Economist neemt in deze vergelijking wel Nigeria mee. Een enorm land waar bovendien Ebola al een maand geleden als “onder controle” werd gedefinieerd. Met slechts 21 gevallen en 8 doden had het beperkte impact aldaar.
Halen we Nigeria er uit, komt er toch een ander beeld naar voren:
doden_wa_verg_475

Foto: Alain (cc)

Twee in één

, door

ACHTERGROND - Waar de moderne westerse mens zich maar moeilijk voor kan stellen hoe christenen kunnen geloven in de goddelijkheid van Jezus, had het vroege christendom juist grote moeite zich voor te stellen dat de Zoon Gods ook een méns was. De keuze voor óf menselijk óf goddelijk bleek voor veel gelovigen de voorkeur te hebben boven die twee-in-één-oplossing. Toch was een vorm van combineren van die twee noodzakelijk, omdat anders het idee van de verlossing door een mensgeworden God niet meer vol te houden was. Voor dat probleem zijn in de loop van de geschiedenis allerlei formuleringen gevonden.

Volgelingen van Arius meenden dat ‘de zoon’ – één van de drie goddelijke personen – een schepsel was en niet van eeuwigheid af had bestaan. Alleen de Vader was God, de zoon was goddelijk. Daarmee werd afgestapt van het al even onnavolgbare idee van de Drie-eenheid. Adoptianisten gingen nog verder: de historische persoon Jezus was een gewoon mens, die door God was aangenomen als Zijn zoon. Docetisten namen juist het omgekeerde aan: Jezus was in werkelijkheid de Zoon zelf en in zijn historische voorkomen slechts in schijn een mens. Alles wat hij deed als mens, vooral het hoofdprobleem: zijn lijden, was slechts een voorspiegeling. In werkelijkheid was hij zuiver God, onaangetast door al wat menselijk was.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: copyright ok. Gecheckt 17-10-2022

Koppensnellers

, door

OPINIE - “Ze worden meegenomen naar Mekka, en daar tijdens het slachtfeest tegelijk met de schapen gekeeld.” Je moet het Hans Jansen nageven: wetenschappelijk mogen zijn stukjes al jaren geen stuiver waard zijn, maar als propagandistisch materiaal is het uitermate geslaagd.

Afgelopen zaterdag was het islamitische Offerfeest, en nadat Jansen in z’n wekelijkse GeenStijl-column eerst heeft uiteengezet hoe dit feest teruggaat op een verhaal waarvan de theologische betekenis eigenlijk in niets verschilt van hoe de Joden en christenen dat uitleggen, slaagt hij er via een historisch uitstapje naar twee gekeelde kruisvaarders en een sprong door de tijd naar ISIS toch nog in het slachtfeest te associëren met bloeddorstige moslims die niet alleen schapen, maar ook mensen kelen.

Barbarij

Déjà vu? De beruchte scène uit Der Ewige Jude waarin enkele Joodse slagers lachend een koe de keel doorsnijden, waarna de commentator het Jodendom intrinsieke barbaarsheid en nodeloze wreedheid toedicht, komt me voor ogen.

In dit soort xenofobe propaganda is het altijd de ons wezensvreemde ander die zich aan bloederige wreedheden schuldig maakt, nooit wijzelf. Nee, wij staan op een hoger plan; wij Europeanen zijn beschaafd!

Zo ook Jansen: door onthoofding associatief te verbinden aan het kelen van schapen en het islamitische offerfeest, doet Hans Jansen net alsof onthoofding iets typisch islamitisch is. Wat een primitieve barbaren zijn het toch!

Foto: Brabant Bekijken (cc)

Onderwijsdeelname per type in afgelopen eeuw

, door

ACHTERGROND - In het boek Gouden jaren schrijft Annegreet van Bergen hoe ons leven in een halve eeuw onvoorstelbaar is veranderd. Het hoofdstuk over onderwijs begint met de vaststelling dat kinderen vroeger productiemiddel of investeringsgoed waren: tegenwoordig zijn ze primair consumptiegoed. Ouders willen er vooral plezier aan beleven. Met zo’n inleiding over onderwijs lees ik graag door.

Ze schrijft over de Mammoetwet, de Schoolkeuzetest, de Moedermavo en Steeds meer studenten. Met name de schoolkeuzetest zorgde ervoor dat de onderwijskeuze minder sociaal bepaald werd, en ze noemt daar diverse voorbeelden van uit eigen ervaring en uit literatuur. Over de Cito-toets schrijft ze:

Inmiddels heeft de Cito-toets de functie van de schoolkeuzetoets overgenomen. Vooral voor kinderen uit allochtone milieus is hij nog steeds erg belangrijk. Wanneer er was geluisterd naar zijn juf van de basisschool, was Mano Bouzamour (1991) op het vmbo terechtgekomen. Maar volgens de Cito-toets kon deze zoon van analfabete Marokkaanse ouders naar het vwo. In zijn boek De belofte van Pisa schrijft Bouzamour vooral over zijn wilde jaren, maar hij laat ook zien dat de Cito-toets het bij het rechte eind had: hij slaagde voor zijn atheneumdiploma.

Vandaag viel mijn oog op deze grafiek, uit een rapport van de NRO, over de onderzoeksprogrammering voor de komende jaren. De grafiek bevestigt het verhaal over de grote veranderingen in het onderwijs in de laatste vijftig jaar, maar laat tegelijkertijd zien dat deelname aan het hoogste niveau eigenlijk heel constant is gebleven. Vanaf de invoering van de Mammoetwet is te zien dat een steeds groter percentage naar de havo gaat: het percentage vwo-ers (of wat daarmee vergelijkbaar was) is in al die jaren nauwelijks veranderd.

Waan van de dag

Oeroude muurkunst in Indonesie

, door

Misschien wel de oudste rotstekening ter wereld, een babyzwijntje op Zuid Sulawesi, Indonesië. De recente datering van de al langer bekende grottekeningen is ronduit spectaculair – ze zijn zo’n 40.000 jaar oud – en doet ons er aan herinneren dat we nog maar heel weinig weten over het ontstaan van kunstachtige uitingen.

Het bijgaande filmpje van Nature maakt een en ander nog eens extra duidelijk en is zeer de moeite waard.

Laniakea: Onmeetbare hemel

, door

VISUALISATIE - Een supercluster is een verzameling van sterrenstelsels:

On the edge of a supercluster, called Laniakea, in a galaxy called the Milky Way around a star we call the sun there is a small blue planet: Our home.

Een team van wetenschappers heeft een vizualisatie gemaakt van de structuur van het heelal. De Melkweg, waar de Zon en dus ook wij deel vanuit maken, is slechts een heel klein onderdeel van het supercluster Laniakea. En dat grenst weer aan andere superclusters. Er komt geen eind aan dus.

Foto: NASA's Marshall Space Flight Center (cc)

Zandkorrel

, door

COLUMN - Niets spannenders dan wetenschappers die vertellen over de kosmos. Toen onze eigen Robbert Dijkgraaf, een tijdje geleden al weer, op tv een uur lang college gaf over de oerknal, zat ik aan het scherm gekluisterd: Dijkgraaf maakte van complexe materie een inzichtelijk, geestig en gepassioneerd verhaal. Dat je je als toehoorder bij theorieën die zo’n onmetelijke reikwijdte hebben, voelt wegzakken tot minder dan een speldeknopje in een plooi van de geschiedenis, geeft niet. Het is juist imposant dat onze aardbol dan zo minuscuul lijkt: we zijn een zandkorrel in de wervelwinden van de kosmos.

Astronoom Neil deGrasse Tyson is een al even gepassioneerd verteller. In de afgelopen maanden hervertelde hij de wereldberoemde documentaireserie van zijn leervader Carl Sagan over de kosmos. Tyson maakte er een sprankelend, persoonlijk en wijds theoretisch betoog van, opgeluisterd met historische anekdotes, biografieën van bijzondere wetenschapers en heel veel oogverblindend visueel snoep. We reisden met hem door de Melkweg, door de eeuwen, door de tijd, over de alle uithoeken van de aarde en door de evolutie heen.

Tyson had een goed oog voor conflicten in de wetenschap. Kennisvergaring is geen harmonieus proces. Voor nieuwe inzichten moet worden gevochten, en sommige wetenschappers worden genekt in dat proces. Voor de eer en de glorie komt vaak eerst de hoon en arrogantie van vakgenoten. Soms vindt een wetenschapper zelfs een hele industrie tegenover zich, zoals geochemicus Clair Patterson, die als eerste aantoonde dat we de wereld in razendsnel tempo aan het vervuilen waren met loodhoudende benzine.

Waan van de dag

Laatste Duitse universiteiten schaffen collegegeld af

, door

The Times:

All German universities will be free of charge when term starts next week after fees were abandoned in Lower Saxony, the last of seven states to charge.

“Tuition fees are socially unjust,” said Dorothee Stapelfeldt, senator for science in Hamburg, which scrapped charges in 2012. “They particularly discourage young people who do not have a traditional academic family background from taking up studies. It is a core task of politics to ensure that young women and men can study with a high quality standard free of chrage in Germany.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Vorige Volgende