Een pot, een ketel en de kleur zwart

GeenCommentaar heeft ruimte voor gastloggers. Vandaag een stuk van Lans Bovenberg dat eerder verscheen in de Trouw. Lans is hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg en directeur van instituut Netspar.

De Amerikaanse economie staat aan op de rand van een recessie. De huizenprijzen dalen en de banken lijden grote verliezen op hun ongebreidelde leningen aan huishoudens. Lange tijd hebben ze op de pof gefeest, nu zitten de Amerikanen met een kater. Eindelijk gaan de Amerikanen meer sparen. Met als gevolg: wereldwijde vraaguitval.

Zal de Amerikaanse economie ook de Europese economie in haar val meetrekken? Nederlandse politici doen aan vertrouwensmanagement en Balkenende en Bos zien dan ook geen reden voor paniek. Sommige economen, daarentegen, houden van publiciteit ? de ene econoom voorspelt nog grotere rampspoed voor de Europese economie dan de andere. Wie moeten we geloven?

Recessie in VS op het juiste moment
De politici zitten dit keer dichter bij de waarheid dan de onheilsprofeten op de economische faculteiten. De wereldeconomie draait gelukkig niet meer op de ene motor van de Amerikaanse economie. Miljarden mensen in Azië ontworstelen zich aan de armoede. De daling van de Amerikaanse vraag kan opgevangen worden door extra koopkrachtige vraag uit landen als China en India.

GeenCommentaar heeft ruimte voor gastloggers. Vandaag een ingekorte bijdrage van Dick Pels, dat eerder in zijn geheel verscheen in de waterstof. Dick werkt als freelance publicist en is voorzitter van de linksliberale denktank Waterland. Ook is hij de auteur van het boek ‘De economie van de eer‘.

In 1933 schreef jeugdbeweger en volksonderwijzer Koos Vorrink, de latere voorzitter van de SDAP en de PvdA, een invloedrijk boek met de titel ‘Om de vrye mens der nieuwe gemeenschap’. Fel hekelt hij daarin ?de mateloze tyrannie van het geldbezit, die haar uitdrukking vindt in een dwaze aanbidding van het stoffelik succes?.

In de kapitalistische maatschappij bepaalde het geld de rangorde der waarden: ?Er is geen gemeenschappelik belang hetwelk te dienen de wezenlike opgave van het leven uitmaakt, er is slechts de persoonlike loopbaan, de carrière, het baantje, de jacht naar winst? Andere waarden, zedelike grootheid, opofferingsgezindheid, sociaal verantwoordelikheids- gevoel, trouw aan het gegeven woord, barmhartigheid zijn kwaliteiten, die in de dagelikse werkelikheid geen bruikbare waarden vertegenwoordigen. Daar is niks mee te verdienen, dat wil zeggen, daar is geen geld mee te verdienen?.

Bezitters en bezitslozen waren gelijkelijk met deze kapitalistische mentaliteit besmet: geld en macht te bezitten vormde de trotse zelfvoldaanheid van de eersten; het eenmaal ook zover te brengen de geheime droom van de laatsten. In het bewustzijn van de kapitalistische mens leefde de gedachte: voor geld is alles en iedereen te koop.

GeenCommentaar heeft ruimte voor gastloggers. Vandaag een stuk van Pierre Pieterse dat eerder verscheen op zijn eigen weblog ‘Hollands Glorie‘

Mondialisering is zo snel een hype geworden dat er kennelijk niet eens de tijd was om te komen tot een goede vertaling van deze Amerikaanse ontdekking. Volkomen onterecht spreekt iedereen van ?globalisering?. Dat is inderdaad de letterlijke vertaling van ?globalization? maar niet de juiste.

Deze ?wanduiding? is illustratief voor de duiding. Niets nieuws, ook al niet spectaculair, gewoon een woord dat betekenis geeft aan het feit dat alle plekken op de aarde nu fysiek met elkaar in verbinding staan. Dat stonden ze natuurlijk altijd al, alleen wisten we dat lange tijd niet. Toen we dat wel wisten, konden we niet meteen de verbinding leggen. Zo is de aarde nooit plat geweest, ook niet voordat bewezen werd dat de aarde rond was.

Civilizations als model
Mondialisering is in feite niets anders dan een woord voor iets dat er al lang was, namelijk de mogelijkheid om buiten je eigen grenzen bronnen aan te boren of te verwerven. Zo simpel dat het in een computerspelletje is na te spelen.

Wie het weergaloze spel ?Civilization? van Sid Meier heeft gespeeld, weet wat mondialisering inhoudt. Je begint midden op een onzichtbare kaart die je al ?civiliserend? exploreert. Exploreert is het juiste woord, want je gaat op zoek naar ?resources?. In het begin zijn dat ijzer, paarden, en ?luxuries?. Hoe meer land, hoe meer kans op resources, en zo ontvouwt zich geleidelijk wat we ?mondialisering 1.0? noemen. Landjepik. Als een concurrerende civilisatie toevallig net eerder een claim legt op een begeerde grondstof, dan val je hem aan. Je kunt ook gaan handelen, maar dat maakt je afhankelijk, en dat kan op kritieke momenten fataal zijn.

GeenCommentaar heeft altijd ruimte voor interessante gastloggers, deze maal voor Lord Flasheart.

Het economische event het afgelopen jaar in Nederland was de overname van ABN Amro. Al blijken diverse ?losse eindjes? af en toe nog steeds de kranten te halen, toch zou je in de relatieve rust bijna vergeten hoe de keiharde overnamestrijd aan het begin van de zomer wekenlang het economisch nieuws en het publieke debat beheerste. In de vele bespiegelingen over dit proces kwam regelmatig de verzuchting langs dat deze overname bewees dat de uitverkoop van Nederlandse bedrijven nu echt begonnen is. In het kielzog werd alweer geroepen om beperking van de aandeelhoudersmacht en zelfs de terugkeer van gouden aandelen.

Behalve de vraag in hoeverre dit negativisme gerechtvaardigd is -immers, veel (Nederlandse) aandeelhouders van ABN Amro krijgen door de overnamestrijd ineens twee keer zoveel betaald voor hun aandelen als enkele maanden geleden; in die zin is met de huidige prijs zeker geen sprake van uitverkoop- kan je de vraag stellen of het bestrijden van overnames Nederland de beste kansen biedt om de komende decennia een concurrerende natie te blijven.

Ik denk van niet.

In de eerste plaats past de ontwikkeling naadloos in een veel grotere trend van toenemende wereldwijde economische dynamiek en verwevenheid. De Amerikaanse managementgoeroe Chris Zook voorspelt dat van de 500 grootste bedrijven ter wereld over 10 jaar ongeveer een derde niet meer bestaat en nog eens een derde zijn strategie fundamenteel veranderd heeft. Slechts voor een derde van de bedrijven is het dan nog business as usual, een belangrijk gegeven.