Can you hear what I hear?
, door
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
Foto:
Sargasso achtergrond wereldbol
Antidepressiva in Groninger drinkwater
, door
Elke week maakt GeenCommentaar ruimte voor een artikel van de satirische website de Speld! Nieuws zonder de ‘feitish’ van de reguliere media.
De gemeente Groningen overweegt per 1 juni 2009 te beginnen met het op proef toevoegen van een lage dosering antidepressiva aan het drinkwater. Aanleiding is de constatering van de Raad voor Gezondheidsonderzoek dat depressie druk bezig is de belangrijkste ziekte in Nederland te worden. In hun op 29 oktober gepresenteerde advies ‘Van gegevens verzekerd. Kennis over de volksgezondheid in Nederland nu en in de toekomst.’ staat te lezen dat op basis van longitudinaal epidemiologisch onderzoek geconcludeerd kan worden dat depressie en aan depressie verwante ziektes binnen vijf tot tien jaar de belangrijkste reden van werkverzuim zullen zijn en een zwaarwegend beroep op de gezondheidszorg zullen vormen.
Prof. dr. Spakkers, hoogleraar psychiatrie van het UMC St. Radboud, heeft zich positief uitgelaten over dit voorstel. Volgens haar zijn de torenhoge kosten van werkverzuim te voorkomen door een preventieve toediening van een lage dosis SSRI’s (stoffen die de heropname van serotonine in de hersenen blokkeren), die van haar eigenlijk geen ‘medicatie’ mag heten. Ze vergelijkt het met het toevoegen van jodium aan keukenzout ter voorkoming van schildkliervergrotingen: “Daar was in het begin ook weerstand tegen, maar uiteindelijk blijkt een kleine, haast onschuldige dosis jodide veel gezondheidsproblemen te voorkomen. Zo moet het voornemen van Groningen ook worden bezien: water drinken wordt niet de genezing van depressieve patiënten, daar is de dosis SSRI natuurlijk veel te laag voor, maar met deze pre-emptive strike wordt het prevaleren van lichte depressie naar schatting met 25 tot 30 procent teruggedrongen. Het in lichte mate prikkelen van de neurotransmitters blijkt daarvoor dus al voldoende te zijn.”
Foto:
Sargasso achtergrond wereldbol
Chocola maken van apekool
, door
Gastredacteur Les Nars componeerde een stukje voor de 30% sargassolezers die ‘wetenschapsnieuws’ willen bij de vrijdagmiddagborrel
Geef een oneindig aantal apen een typemachine, en ze zullen ooit een toneelstuk van Shakespeare schrijven. Een gedachtenexperiment dat het goed doet op een vrijdagmiddagborrel of aan de salontafel. De kans dat apen literatuur bedrijven is nihil. “Alleen omdat we niet weten hoe we hun schrijfsels moeten lezen”, zegt wiskundige prof.dr.ir. Henk van Tilburg van de Technische Universiteit Eindhoven. Wat blijkt? Chimpansees kunnen wel degelijk schrijven. Van Tilburg publiceert binnenkort in Nature, “maar mijn chimps verdienen de Nobelprijs voor de literatuur.”
In een hok met hooi en fruit vlooit chimp Cindy “Kroonenberg” zilverrug Hugo “Mulisch”. De bijnamen danken ze aan hun manuscripten, die op een roestvrijstalen tafel liggen in een observatieruimte van safaripark Beekse Bergen. Cindy en Hugo zijn afkomstig van het primatencentrum BPRC in Rijswijk. De ‘Chimpensionado’s’, zoals Van Tilburg de apen noemt, hebben jarenlang gediend als proefdier. Sinds het verbod op medische proeven op mensapen in 2002, zijn de apen gebruikt om een gedachte-experiment in de praktijk te brengen. “Het voorbeeld van een oneindig aantal apen dat ooit het oeuvre van Shakespeare zal schrijven, wordt gebruikt om de term ‘bijna-oneindig’ te illustreren”, zegt Van Tilburg. “De kans dat dit gebeurt is bijzonder klein. Als ieder atoom in het heelal een schrijvende aap zou vertegenwoordigen, die iedere seconde een miljard toetsaanslagen haalt, dan zou er na vijf jaar een sonnet van Shakespeare uit kunnen komen. Als je geluk hebt.”
Helaas zijn apen niet zo productief. Een experiment van studenten van de universiteit van Plymouth in 2003 liet zien dat zes kuifmakaken (macaca nigra) in vier weken tijd vijf pagina’s volschreven, voornamelijk met de letter S. De Britse studenten concludeerden dat het experiment zinloos was. Bij wijze van gimmick werden de schrijfsels nog wel gebundeld in een boekje:
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
Foto:
Sargasso achtergrond wereldbol
Foto:
Sargasso achtergrond wereldbol
Zware klap voor intelligent design
, door
Intelligent design (ID), de gedachte dat de natuur niet door evolutie is ontstaan maar door God is ontworpen, is zijn geloofwaardigste voorstander in Nederland kwijt. Nanotechnoloog Cees Dekker heeft er nog eens diep over nagedacht en is tot de conclusie gekomen dat ID niet klopt.
Dekker gelooft nu in theïstische evolutie, wat erop neer komt dat evolutie het instrument is waarmee God de wereld geschapen heeft. Zo doet hij niet alleen een stap terug in de richting van de wetenschap, maar ook een stap in de richting van de intellectuele traditie van de kerk, die al sinds Augustinus accepteert dat het scheppingsverhaal uit het bijbelboek Genesis niet letterlijk genomen moet worden. Met name binnen de evangelische kerken, een stroming uit de achttiende eeuw, is een letterlijke interpretatie echter nog altijd extreem populair.
Het front tegen het Darwinisme is verdeeld, constateert het Reformatorisch Dagblad. En dat is natuurlijk gevaarlijk. Andries Knevel schoof onder invloed van Dekker op van creationisme naar intelligent design (bij creationisme is God niet alleen de ontwerper maar ook de maker van de wereld, liefst in zes dagen). Voor je het weet stopt de EO met het knippen in documentaires.
Foto:
Sargasso achtergrond wereldbol
WW: Peak lithium
, door
De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.
Lithium-ion batterijen zijn onontbeerlijk voor mobieltjes, laptops en hybride auto’s. Met name voor auto’s is behoorlijk wat zuiver lithium nodig. En dat is er helemaal niet, betoogt het Franse onderzoeksbureau Meridian (.pdf) (journalistieke samenvatting). De Europese Commissie maakt zich zelfs zoveel zorgen dat ze gisteren aankondigde voorraden lithium (en de voorraden van andere zeldzame grondstoffen) veilig te willen stellen.
Maar is lithium, het derde element in het periodiek systeem, echt zo zeldzaam? Nee, bepaald niet. Zowel in de aardkorst als in de oceanen stikt het van de lithium. Het probleem, meent Meridian-onderzoeker William Tahil, zit in de economisch haalbare winning.
Driekwart van de winbare voorraden lithium bevindt zich in en rond de Salar de Uyuni en de Salar de Atacama, zoutvlaktes in Bolivia en Chili. Verder zijn er met name in Tibet en Australië nog wat voorraden.
Onzin, beweert geoloog Keith Evans van mijnbouwbedrijf Lithium Corporation. Er is gewoon nooit goed gezocht, omdat de vraag beperkt was. Als reactie bracht Meridian een nieuw rapport uit, waarin het laat zien hoe kostbaar het winnen van lithium uit alternatieve bronnen is (.pdf). Anderzijds ging dit jaar weer een gigantische mijn in Nevada in bedrijf.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
Foto:
Sargasso achtergrond wereldbol
Foto:
Sargasso achtergrond wereldbol
Controversiële experimenten op dierenactivisten
, door
Elke week maakt GeenCommentaar ruimte voor een artikel van de satirische website de Speld! Nieuws zonder de ‘feitish’ van de reguliere media.
Neurowetenschapper Bert Bokhoven heeft een groot onderzoek naar dierenactivisten aangekondigd. Volgens hem komt dierenactivisme niet voort uit een ideologie, maar is het te wijten aan een genetische afwijking. Voor zijn neurologische experimenten zal hij tientallen dierenactivisten in het laboratorium opnemen, geïsoleerd in kleine kooien. Ze zullen daar worden blootgesteld aan uiteenlopende onderzoeken.
Het onderzoek kon niet overal op enthousiasme rekenen. Critici noemen het inhumaan en riskant. Volgens internationaal vermaard gedragsgeneticus Bokhoven is het onderzoek echter ‘relatief veilig’. Hij zegt dat de belangen ruimschoots opwegen tegen eventuele risico’s. “De dierenactivisten zijn ook op een professionele manier gevangen toen ze probeerden een nertsenfokkerij binnen te dringen. Hierbij is alles gedaan om stress te voorkomen,” aldus Bokhoven.
“De deelnemers zitten in een omgeving die nauwgezet wordt gecontroleerd. Vervolgens onderwerpen we ze aan een reeks tests. Gemeten worden onder andere hun reacties op stress en pijn, het blootstaan aan extreme koude en hitte, en de omgang met een variabele beloningsstructuur. We nemen neurologische en DNA-samples af om de aanwezigheid van structurele genetische afwijkingen te bestuderen. Daarvoor zullen ze trouwens meestal verdoofd zijn. Verder wordt er prima voor ze gezorgd. Er is een rad aanwezig, we hebben posters in de kooi opgehangen, en de meeste deelnemers krijgen elke dag eten.”
Foto:
Sargasso achtergrond wereldbol
WW: Grenswetenschap zorgt voor goede televisie
, door
De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.
Dat science fiction, mysterie en ouderwetsch politiewerk voor boeiende televisie kunnen zorgen weten we natuurlijk al een tijdje. Wetenschap daarentegen werd tot voor kort altijd gemeden als de pest op televisie. Als het een beetje ingewikkeld wordt, zapt de goegemeente liever weg naar B-sterretjes die al musicalzingend op het ijs dansen.
Maar er lijkt zich recentelijk een tweedeling voor te doen in het TV-landschap. Aan de ene kant meer debiliserende shows, aan de andere kant is er ruimte voor meer intelligentie op televisie. TV-programma’s als CSI, Numb3rs en House laten zien dat wetenschap in de handen van politieagenten of norse doktoren wel degelijk tot spannende televisie kan leiden. En science fiction shows als X-Files en Lost hebben een hoop van hun populariteit te danken aan hun ‘balancing act’ op de rand tussen complete fictie en de grenzen van de wetenschap.
De tijd was dus rijp voor een serie die nog explicieter leunt op deze fascinatie voor grenswetenschappen. In dit gat sprong wonderkind J.J. Abrams, de maker van TV-series Alias, Felicity en de eerder genoemde successerie Lost alsmede de films Mission Impossible 3, het geweldige Cloverfield en de aankomende Star Trek-film. De naam van de nieuwe serie is ‘Fringe‘, slaande op het idee van ‘Fringe Science’, ofwel grenswetenschap.
De serie vertelt het verhaal van briljant allround-wetenschapper Walter Bishop en zijn al even intelligente zoon Peter die geronseld zijn door de FBI om een reeks bizarre gebeurtenissen te onderzoeken. Deze afzonderlijke gebeurtenissen lijken onderdeel van een reeks experimenten uitgevoerd op mensen die ‘The Pattern’ genoemd wordt. Wie er achter dit patroon zit en waar de experimenten precies voor dienen is voorlopig volledig onduidelijk, we zijn pas bij aflevering vijf. J.J. Abrams weet de onduidelijkheid en de spanning behoorlijk vast te houden en trakteert de kijker ondertussen op een uitgebreid kijkje in de keuken van de grenswetenschap.
Foto:
Sargasso achtergrond wereldbol
Foto:
Sargasso achtergrond wereldbol
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.