We weten het. Al jaren. Vrijwel geen oorlog op aarde wordt gevoerd zonder wapens die gemaakt zijn in de verlichte Westerse democratieën, en in het transport en de handel van al dat mooie speelgoed spelen westerse handelaren en doorvoerhavens een sleutelrol. Wapenembargo's (tijdelijk, en selectief) en deals over leveranties spelen een sleutelrol in het diplomatieke verkeer tussen westerse mogendheden en hun arabische, afrikaanse en aziatische bondgenoten - hoe breekbaar die bondgenootschappen ook zijn. Denkt u zich eens in hoeveel ellende het het laatste decennium had gescheeld als al die boeven, bandieten en assen van het kwaad niet de beschikking hadden gehad over (weliswaar verouderd, maar toch) 'onze' bommen en granaten. En daar staan we dan weer, in deze verzengende Arabische lente, met onze mooie principes. We staan te kijken. En we staan te kijk.
Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.
Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.
Morgen vindt er in Amsterdam een bijeenkomst plaats van wapenhandelwatchers. Met een beetje geluk zullen we daar morgenavond live verslag van kunnen doen. Nu alvast een artikel van Wendela de Vries van de Campagne tegen Wapenhandel.
Terwijl de Griekse economie gered moet worden met een miljardenlening is Griekenland tegelijkertijd de grootste wapenimporteur van Europa. Vooral Franse en Duitse defensiebedrijven profiteren hiervan. Van de totale Duitse wapenexport gaat 13 % naar Griekenland, voor Frankrijk is dat 12 %. Maar ook Nederland pikt een graantje mee. Griekenland is Nederlands derde grootste wapenklant, na Duitsland en VS, met 837 miljoen euro aan exportvergunningen tussen 1999-2008, ofwel 10,3 procent van de totale wapenexportwaarde over die periode. Volgens hardnekkige geruchten is het doorgaan van wapendeals en –betalingen voorwaarde geweest voor de lening aan het bijna failliete land. Een beschamende vertoning, vindt de Campagne tegen Wapenhandel.
Dit jaar verlaagt Griekenland zijn defensiebudget van 6.8 miljard euro naar 6 miljard euro, maar dat is nog steeds 2,8 procent van het Bruto Nationaal Product (BNP), terwijl het Europees gemiddelde 1,7 procent bedraagt. Als reden voor de hoge defensie-uitgaven wordt meestal de gespannen verhouding met Turkije genoemd, maar het zegt ook veel over de interne Griekse machtsverhoudingen. Terwijl ter linkerzijde wordt gepleit voor verlaging van bewapeningsuitgaven, is de invloed van militairen en defensie zo sterk, dat Griekenland voor de periode 2004-2008 door het vermaarde onderzoeksbureau SIPRI wordt aangemerkt als de vijfde wapenimporteur ter wereld. Er is geen enkele reële dreiging die een dergelijk niveau van wapenaankopen legitimeert, zeker niet als deze wordt afgezet tegen de huidige zeer reële dreiging van grote werkloosheid en afbraak van sociale zekerheid.
Wapenaankopen maken tussen de 0,6 en 1 procent van het Griekse BNP uit, en er zit nog een aantal grote uitgaven aan te komen. Frankrijk probeert Griekenland momenteel 6 FREMM fregatten te verkopen voor 2,5 miljard euro, alsmede 15 Super Puma helicopters (400 miljoen euro) en Rafale gevechtsvliegtuigen. Duitsland heeft Griekenland na zware druk overgehaald om te betalen voor een Thyssen-Krupp onderzeeër, die het land in eerste instantie weigerde terug te nemen na een mislukte opknapbeurt. Deze slepende kwestie lijkt ineens te zijn opgelost – toevallig net nu de Grieken volledig afhankelijk worden van Duitse goodwill.
De Nederlandse wapenhandel steeg in 2008 tot een recordhoogte van bijna 1,3 miljard euro, daarmee is Nederland de zevende wapenexporteur ter wereld (Volkskrant). De export betrof hoofdzakelijk overtollig defensiematerieel maar wie de trend over meerdere jaren bekijkt ziet dat de wapenhandel een stijgende lijn vertoont. De laatste tijd zijn er immers ook grote orders voor de bouw van fregatten voor Indonesië geplaatst. Dit stelt de Campagne Tegen Wapenhandel in haar nieuwe rapport [.pdf]. Onze grootste afzetmarkt is Portugal, alweer 35 jaar een stabiele democratie, Portugal kocht o.a. twee tweedehands fregatten en 37 gebruikte Leopard tanks. Maar ook Pakistan, Saoedi-Arabië en Jemen mochten ondanks gewapende conflicten en mensenrechtenschendingen wapens bij ons kopen. Nederland distributieland manifesteerde zich ook krachtig: zo schoven wij zonder protest twee Tsjechische wapentransporten door met o.a. twintigduizend geweren op weg naar Sri Lanka dat vervolgens haar bloedige eindoffensief tegen de Tamil Tijgers inzette. Dergelijke handel is strijdig met Europese wapenexportcriteria aldus Frank Slijper van de Campagne tegen de Wapenhandel.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
Nee, dit is geen update van de varkensgriep(hoax). Dit is een kaart met de Top 20 grootste wapenimporteurs in de wereld. Bovenaan de lijst staan China, India en de Verenigde Arabische Emiraten, ja dat landje van de martelende sjeik… Stonden de Verenigde Arabische Emiraten in de periode 1999-2003 nog op een bescheiden 15de plaats, inmiddels bezetten ze dankzij de aankoop van o.a. tachtig Amerikaanse F16’s en vijftig Franse Mirages de derde plaats. Deze stijging wordt verklaard door de (voorbije?) oorlogsdreiging tussen het neoncon Amerika en Iran over het vermeende kernwapenprogramma van Teheran waartegen de buuremiraten zich willen beschermen (AlJazeera).
Het Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI) bracht de wereldwapenhandel in kaart [rapport.pdf] en concludeerde dat deze de afgelopen vijf jaar met 20% is gestegen, de wapenimporten naar het Midden-Oosten zijn maar liefst met 38% gestegen. Amerika is de grootste exporteur, maar Duitsland zag haar wapenexporten met 70% spectaculair stijgen. De hoofdbestemmingen van het Duitse wapentuig: Griekenland en Turkije, ist dass nicht schön dualistisch? Rusland blijft een goede tweede exporteur na de Amerika, het kleine Nederland staat met haar onverzettelijke VOC-mentaliteit op een trotse zesde plaats.
“Zo verleent Nederland moeiteloos exportvergunningen voor wapens uit EU- of NAVO-lidstaten op weg naar dubieuze landen. Nederland zou daarvoor aan zijn eigen bedrijven nooit een exportvergunning afgeven. Tsjechië leverde bijvoorbeeld via Delfzijl twintig pantservoertuigen aan Equatoriaal-Guinea. Dit land wordt onderdrukt door een dictatuur. Door de wapens door te voeren, wordt Nederland medeplichtig. Frank Slijper van de Campagne tegen Wapenhandel” (Volkskrant).
Het land van heroïsche dozenschuivers heeft zich weer eens in een top 5 weten te wurmen: het behoort structureel tot de grootste wapenexporteurs in de wereld. Per hoofd van de bevolking is Nederland zelfs ’s werelds grootste wapenexporteur. Dit blijkt uit een recent rapport [.pdf] van de Campagne tegen Wapenhandel: een club die weet waar ze het over heeft. De Hollandse handelsgeest heeft maling aan coherentie en ethiek en zodoende exporteert Nederland wapentuig naar dictaturen en (voormalig) oorlogsgebieden die nog in opbouw zijn (Irak, Afghanistan). Voor wie denkt dat Nederlandse ondernemers dit geheel op eigen houtje doen heeft het mis: de overheid staat met exportkredietverzekeringen financieel garant dat de wapenexporteurs niet te veel risico lopen.
Uit een eerder rapport van de Campagne tegen Wapenhandel bleek dat nog geen 1% van de Nederlandse export wapenhandel is maar dat soms meer dan 30% van de exportkredietverzekeringen wordt gebruikt om deze handel te verzekeren (factsheet). Een overmatige overheidsdekking dus van de subsidiesponzende wapenexporteurs. Zwitserland en Oostenrijk verzekeren uit principe geen wapenhandel, ethiek is een keuze. Dubbel dubieus wordt het als je bedenkt dat het geld dat nodig is om uit te keren bij verlies of beschadiging van de exportgoederen wordt weggehaald uit het budget van ontwikkelingssamenwerking. Er moet wel bij gezegd worden dat huidige minister van Ontwikkelingssamenwerking zich sterk maakt om deze incoherentie in beleid te stoppen. Voor alle dolende Geenstijl-lezers die een overstap naar het sjeuïgste salonblog overwegen: deze minister is een PvdA minister.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
Morgen zijn er weer referenda in Zwitserland. Alle aandacht gaat heel voorspelbaar uit naar het voorstel om het bouwen van minaretten te verbieden. Ze stemmen morgen ook over het voorstel om de export van wapens aan banden te leggen. Sommige Zwitsers vinden het onbegrijpelijk dat hun neutrale land direct bijdraagt aan gewapende conflicten.
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
