Excuses: de lijm voor sociale relaties?

Excuses zijn de lijm om misstappen te herstellen. Maar hoe werken ze precies? En kunnen verontschuldigingen elk conflict uit de weg ruimen? April 2017. Frisdrankbedrijf Pepsi lanceert zijn nieuwste reclamespotje. In het filmpje zien we een vrolijke groep Black Lives Matter-demonstranten van verschillende etniciteiten door een stad bewegen, met realityster Kendall Jenner in hun midden. De sfeer is vrolijk en uitbundig. Plots komt de protesterende massa tegenover de politie te staan. De sfeer wordt gespannen. Totdat Jenner naar voren stapt. Ze biedt een agent een blikje Pepsi aan. Het geluid van het blikje doet het feest weer losbarsten. Pepsi’s bruisende commercial probeert een positieve boodschap uit te stralen over samenzijn, gelijkheid en acceptatie. Het effect was echter minder positief. De campagne werd op sociale media overspoeld met boze reacties. Ook Kendall Jenner kreeg de volle laag. Wat ging hier mis? Critici namen aanstoot aan de manier waarop Pepsi de Black Lives Matter-protesten portretteerde. De commercial zou hun strijd tegen racisme en onrecht niet serieus nemen. Kendall Jenner die met één blikje cola dit complexe conflict oplost? Zo makkelijk gaat dat niet. Pepsi nam de kritiek ter harte en bood zijn excuses aan door het volgende bericht te verspreiden: "Pepsi was trying to project a global message of unity, peace and understanding. Clearly we missed the mark, and we apologize. We did not intend to make light of any serious issue. We are removing the content and halting any further rollout. We also apologize for putting Kendall Jenner in this position." Waarom we sorry zeggen “Een zeldzaam voorbeeld van een goede, succesvolle verontschuldiging”, aldus communicatiewetenschapper dr. Daniël Janssen (UU). Hij bestudeert de rol die deze excuses spelen in crisiscommunicaties. Wij vroegen hem naar de functie, de effecten en de do’s en don’ts van deze taaluitingen. Excuses spelen een belangrijke rol in het onderhouden van relaties met anderen, legt Janssen uit. Onze sociale interacties zijn gebouwd op gedeelde normen, waarden en verwachtingen. Als zo’n norm in het sociale verkeer overtreden wordt, komt de relatie onder druk te staan. In het geval Pepsi signaleerden de kijkers van het filmpje zo’n overtreding. Pepsi kan het toch niet maken om zo licht om te springen met zo’n serieus onderwerp als discriminatie? Snapt Pepsi dan niet hoe gevoelig en complex de problemen zijn? De verhoudingen tussen het bedrijf en publiek stonden op scherp. "Als sociale dieren bij uitstek hebben mensen graag een goede, soepele verstandhouding met de medemens. We zijn erbij gebaat om conflicten snel op te lossen. Excuses kunnen daarbij helpen," aldus Janssen. Ze functioneren als eerste laagje lijm in het herstellen van een geschonden relatie. Sorry zeggen tempert de woede van de ander en haalt de angel uit de pijnlijke situatie. Hoe zeg je sorry? Maar alleen ‘sorry’ zeggen is doorgaans niet genoeg, benadrukt Janssen. Dat is te dubbelzinnig, want waarvoor zeg je sorry en waarom? De essentie van iedere geslaagde verontschuldiging, groot of klein, moet zijn: verantwoordelijkheid nemen voor je misstap. Janssen: "Door je excuses aan te bieden, leg je de schuld bij jezelf neer en neem je die weg bij de ander." In het geval van bovenstaande commercial is het is niet de kijker die boodschap verkeerd geïnterpreteerd heeft. Pepsi heeft een inschattingsfout gemaakt. Naast deze spijtbetuiging bevatten succesvolle excuses doorgaans de volgende componenten, somt Janssen op: een specificering van de overtreding; een verklaring waarin je laat zien dat je de overtreden norm wel degelijk erkent en respecteert; een uiting van empathie, waarmee je het rotgevoel van de ander erkent; een aanbod om de schade te herstellen en eventueel een belofte dat het niet opnieuw zal gebeuren. Pepsi’s bericht bevat bijna al deze onderdelen: We bieden onze excuses aan (spijtbetuiging). Wíj hebben de plank misgeslagen, niet Kendall Jenner (verantwoordelijkheid nemen). Het was niet onze intentie om licht om te springen met een serieuze kwestie als het BLM-protest. We wilden juist vrede en eendracht uitstralen (uitleg, erkenning van norm en uiting van empathie). We verwijderen het filmpje (reparatie). Na Pepsi’s verontschuldiging verstomde dan ook de kritiek en wist Pepsi zijn reputatie te redden. Een gouden toverformule? Toch zijn excuses geen gouden toverformule die ieder denkbaar conflict kunnen oplossen. Hoe kan dat? Janssen legt uit: in het vellen van een oordeel, vergeving of niet, wegen mensen niet alleen de woorden van de sorry-zegger mee, maar ook het conflict als geheel. "Door je excuses aan te bieden, geef je namelijk impliciet aan dat je fout een eenmalige misser was." Daarom beoordelen mensen ook: klopt het inderdaad dat het hier om een incident gaat? Om die reden ging het ABN Amro eerder dit jaar minder goed af dan Pepsi. Wat was er aan de hand? Het OM oordeelde dat de bank jarenlang te weinig maatregelen had genomen om illegale witwaspraktijken tegen te houden. ABN Amro bood hiervoor afgelopen april excuses aan tegenover zijn klanten. Dat was niet heel effectief, oordeelt Janssen. Uit de berichtgeving bleek namelijk ook dat de bank al meermaals gewaarschuwd was door het OM, maar niets had gedaan. "Dat maakt het erg ingewikkeld om de situatie nog goed te maken met alleen een ‘sorry’." Hetzelfde geldt voor een persoon of organisatie die meerdere malen met excuses op de proppen moet komen. Vergeving voor herhaalde of structurele fouten is een stuk lastiger dan voor één enkele uitglijder. Excuses kunnen dus niet alle verbroken relaties met een likje woordenlijm herstellen. "De essentie van een ‘sorry’ blijft toch dat er iets fout is gegaan.", concludeert Janssen. En het is aan de ander om die fout te vergeven of juist niet. Woorden, hoe mooi en oprecht ook, kunnen niet volledig rechttrekken wat al krom was. Gelukkig kan 'sorry' in veel gevallen wel degelijk helend werken. Kom je te laat, of bots je tegen iemand aan, dan kan het geen kwaad om daar wat woorden aan te wijden. Hoe heb jij voor het laatst sorry gezegd? Dit artikel van Nienke Floor verscheen eerder bij Studium Generale Utrecht. In een serie van zes artikelen onderzoeken Larissa Biemond en Nienke Floor het fenomeen excuses. Wanneer is een excuses nodig? Hoe zeg je sorry? Zijn er verschillen tussen persoonlijke en publieke of politieke spijtbetuigingen? En zijn officiële verontschuldigingen een effectief middel in het helen van wonden uit het verleden? Iedere week bekijken zij excuses vanuit een andere wetenschappelijke invalshoek. In het volgende artikel: zegt een Engelsman anders sorry dan een Rus? Toevoeging redactie Sargasso: Onze excuuspremier doet er goed aan de boodschap van dit artikel ter harte te nemen: "excuses zijn geen gouden toverformule die ieder denkbaar conflict kunnen oplossen".

Closing Time | Soccer96

Soccer96 is twee derde van de The Comet Is Coming, de experimentele jazzband die we hier al twee keer eerder in de Closing Time hadden. De zo prominente saxofonist mist, maar eigenlijk mis je die niet op dit album, Dopamine (2021).

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: copyright ok. Gecheckt 07-11-2022

Sargasso presenteert:
Minister Memory Rutte-IV

Ook zo’n moeite om alle nieuwe ministers te onthouden? Wil je iedereen verbazen dan wel vervelen met je kennis van het nieuwe kabinet? Speel dan nu Minister Memory. Match de ministers en hun departement in zo min mogelijk tijd en/of beurten.

Laat je highscores achter in de comments voor eeuwige roem. Bonuspunten voor alle highscores vóór 10 januari, wanneer het nieuwe kabinet op het bordes staat. Als je ze eenmaal allemaal kent zou je bijna gaan hopen dat het zo lang mogelijk blijft zitten.

Nu er meer ministers zijn dan ooit – namelijk twintig – met zoveel ‘frisse’ gezichten, wordt het herkennen van ministers en onthouden bij welke departementen ze horen lastiger dan ooit. Dat wordt nog extra bemoeilijkt door het recordaantal ministers (zeven) zonder portefeuille – zij vallen onder een andere minister. Daarom stoften we dit oude spel weer af – de eerste editie (Balkenende-IV) verscheen in 2007 op GeenCommentaar, de tweede editie (Rutte-I) volgde in 2010.

Is Minister Memory te makkelijk voor je? Werk je thuis? Lockdown? Of heb je gewoon te veel tijd? Speel dan de pro-versie en match naam én gezicht én departement.

Speel Minister Memory hier.

Speel de pro-versie hier.

Foto: Maria Willems (cc)

Kunst op Zondag | Niet-Bestaand Gedicht IV

Voormalig, (zo noemt hij zichzelf) dichter, schrijver en Tirade redacteur Daan Doesborgh, had voor Tirade het lumineuze idee bedacht om over niet-bestaande gedichten te schrijven. Dat idee had hij dan weer van Seymour, an introduction, een boek van J. D. Salinger. En in dat boek leeft de familie Glass. Buddy, de broer van Seymour Glass, vertelt over de gedichten die Seymour heeft nagelaten. Gedichten waar we dus geen woord over te lezen krijgen.

Ik weet niet of het kleine, maar piekfijne oeuvre van J. D. Salinger bekend is, maar hij schetst en creëert daarin de leden van de familie Glass. En zoals een vriendin van mij eens verzuchtte: ‘god, wat hield ik van die familie’. En dat kan ik mij wel voorstellen, want alles was vanzelfsprekend en bijzonder bij hen. De zeven (!) kinderen figureerden allemaal in de (fictieve) radioquiz ‘It’s a wise Child’. De Glass kinderen waren allemaal bovenmatig intelligent, leek wel. Wijsneusjes. Weliswaar overleed Seymour door suïcide, maar toch bleef het een gezin met een jaloersmakende aantrekkelijkheid.

Daan Doesborgh, dat is de dichter die voordraagt met de stem van Tom Waits, (‘Ik ben de man van rabarber’) je vergeet hem niet gauw wil ik maar zeggen, raakte kennelijk gefascineerd door die niet bestaande gedichten. Hoe zagen ze eruit? Hoe zouden ze geklonken hebben? Wat zou je erover kunnen zeggen? En dus schreef Daan Doesborgh voor het blog Tirade enkele beschrijvingen, recensies over gedichten die er niet waren, die nooit bestaan hebben. Hij schreef deel 1, deel 2, deel 3 en deel 5. Maar hij schreef niet deel 4. Waar was dat? Over welk gedicht ging dat? Er ontbrak een deel. Een ontbrekende aflevering over een ontbrekend gedicht.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

De Nachtwacht op 0,005 millimeter

Altijd al zo dicht bij de Nachtwacht willen staan dat het totaal geen zin meer heeft? Het is je geluksdag, want het Rijks museum (haarspatie!) heeft de meest gedetailleerde foto ooit gemaakt van het schilderij. Eén pixel van je scherm beslaat 0,005 millimeter. Voor ons leuk maar vrij zinloos om naar te kijken, voor de restauratie blijkbaar van groot belang.

Veel zoomplezier met deze foto van 717 gigapixels, de eerste die bewijs van buitenaards leven vindt gaat door voor het broodrooster!

Foto: Maria Willems (cc)

3G Nieuwjaar

Een nieuwe dag in een nieuw jaar. Wij wensen iedereen een 3G (goed, gelukkig, gezond) nieuwjaar toe. Een aantal van onze redacteurs richten zich persoonlijk tot u en geven aan wat zij het liefst van 2022 verwachten.

-o-o-o-
Gwen van Eijk: Nieuw jaar, nieuwe kansen. Na een jaar zonder noemenswaardige aanpak van de klimaatcrisis, waarin we de pandemie hebben laten razen omdat we niet zorgen voor elkaar en rijke landen het niet nodig vinden de vaccinpatenten te delen, een jaar waarin we niet eens in eigen land een poging hebben gedaan om armoede en dakloosheid uit te roeien, gaan we dit jaar alles anders doen toch? TOCH? Optimisme is een morele plicht. Optimisme is een morele plicht. Optimisme is…

-o-o-o-
János Betkó: voor de wereld een beetje hoop. Minder sterke mannen en wat meer democratie. Urgentie en daadwerkelijke vooruitgang bij de grote uitdagingen van deze tijd, of dat nou de pandemie, de klimaatcrisis, toenemende ongelijkheid of de bescherming van natuur en biodiversiteit is. En voor mezelf: dat er alsjeblieft weer wat bandjes te bekijken gaan zijn, en wat te festivallen valt. Dat mis ik echt.

-o-o-o-
Jos van Dijk: Als Brussel er keer op keer niet in slaagt de ondermijning van de rechtsstaat in landen als Hongarije en Polen te keren, mogen we hopen dat de bevolking meer succes gaat boeken. Uiteindelijk zal de democratie toch door de burgers zelf gerealiseerd moeten worden.
Op naar betere tijden. Ik wens u en alle andere Europeanen een goed nieuwjaar!

Foto: cachecache (cc)

Poppetjeskast

Kandidaat 1
Opleiding:
VWO;
Economie (niet afgerond), Erasmus Universiteit , Rotterdam.

Loopbaan:
Deelgemeenteraadslid Kralingen-Crooswijk, Rotterdam;
Communicatieadviseur, BIKKER Communicatie, Rotterdam;
Lid en vice-voorzitter Hoofdbestuur politieke partij
Communicatieadviseur, Dröge & Van Drimmelen, Den Haag;
Gemeenteraadslid, Rotterdam;
Hoofd Communicatie, Kenniscentrum Grote Steden/NICIS Instituut;
Politiek assistent, Minister van Financiën;
Wethouder van Economie, Haven en Milieu, Gemeente Rotterdam.
Voormalig staatssecretaris Justitie en Veiligheid

Als u het voor het zeggen had: welke ministerpost zou deze kandidaat geven in het kabinet Rutte IV?

Kandidaat 2

Opleiding:
Rechten; Propedeuse Geschiedenis, Rijksuniversiteit Leiden;
MBA aan INSEAD in Fontainebleau en Singapore

Loopbaan:
commerciële functies voor Shell in Berlijn, Hamburg en Rotterdam;
Daarna consultant bij McKinsey;
combineert werk met lidmaatschap Senaat;
Vicevoorzitter van Kamerfractie en lid van de Senaatscommissies van Financiën, V&J, SZW en BDO;
Nu nog demissionair minister.

Als u het voor het zeggen had: welke ministerpost zou deze kandidaat geven in het kabinet Rutte IV?

Kandidaat 3

Opleiding: BA Midden-Oostenstudies aan de Amerikaanse Universiteit in Cairo;
Master of Philosophy Internationale Betrekkingen aan St. Anthony’s College, Universiteit van Oxford;
Master of Arts Midden-Oosten studies aan de Universiteit van Exeter;
Leergang Internationale Betrekkingen aan instituut Clingendael

Loopbaan:
werkzaam bij Shell International in London;
ambtenaar ministerie van Buitenlandse Zaken afdeling politieke VN-zaken:
programmamanager, hoofd donorrelaties van UNRWA (United Nations Relief and Works Agency) in Jeruzalem:
bij de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) in Genève;
senior adviseur van de VN in Khartoum en Nairobi;
Unicef,  diverse functies;
assistent secretaris-generaal UNDP (VN-ontwikkelingsprogramma);
onder-secretaris generaal van de VN, de missie voor de vernietiging van chemische wapens in Syrië.
Voormalig minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking; voormalig minister van BuZa.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Closing Time | Oye Como Va

En nu voor iets feestelijks anders…

Tito Puente (1923 – 2000) en orkest met Oye Como Va op het Newport Jazz Festival van (augustus 1990).  U kent het nummer ongetwijfeld van Santana. Het origineel is echter bedacht door Tito Puente.

En waarom deze mambo? Welnu, dat is nou een dansje die je in quarantaine en lockdown vrij makkelijk kunt doen (leer het bijvoorbeeld hier). Goed voor de beweging en je schudt opkomend chagrijn van je af.

Closing Time | My Bloody Valentine

Vandaag is de laatste dag van de Top 2000 en de Snob 2000. In de Snob 2000 staat voor het eerst een nummer van dEUS op 1, ‘Instant Street’, volgens wiki een ‘underground’ hit. Ik zal wel een barbaar zijn maar ik kende het niet, en ik vind het – op de laatste minuut na – ook niet zo bijzonder, eigenlijk. Doe mij dan maar die rockopera uit die andere lijst. Misschien is het tijd voor een bekentenis: de meeste nummers in de Snob 2000 zijn óók niet echt mijn smaak, en dat maakt mij vast totaal ongeschikt als commentator, maar goed. Wie weet stem ik volgend jaar mee voor de lijst.

Vorige Volgende