De oorlog in Oekraïne is een uitputtingsoorlog. De oorlogvoerende landen proberen elkaar zoveel te beschadigen totdat er een opgeeft. De eisen van Rusland concentreren zich momenteel op capitulatie van de provincie Donetsk en het afzien van het NAVO-lidmaatschap. Oekraïne, dat jarenlang de overwinning opeiste, vraagt om een onmiddellijk staakt-het-vuren. Maakt een onderhandeld einde ook kans? Wat is te verwachten in de winter van 2026-27? Een beredeneerde gok van Kees Kalkman en Guido van Leemput over het verloop van de oorlog.
In het vijfde oorlogsjaar zijn er twee fronten. Het gaat om het landfront en het luchtfront die relatief los van elkaar staan. Het eerste is het 1200 km lange front dat zich krult door het zuiden en oosten van Oekraïne en dat zo goed als vast zit. Het is de loopgravenoorlog van de 21e eeuw. Niemandsland, het gebied tussen de twee fronten, is anders dan in de 20e eeuw soms wel 20 km breed. Deze grijze zone wordt gecontroleerd door drones die iedereen die zich laat zien in groot gevaar brengt. Sneuvelen is dan heel dicht bij. Daarom ligt het vastgelopen front niet precies vast. Er is een ruime overloopzone. Om grondgebied te kunnen innemen moet de grijze zone opgeschoven worden. Dat is een bloedige operatie.
Het luchtfront
Oekraïne heeft de afgelopen ijskoude winter overleefd. De productie van elektriciteit en daarmee de militair-industriële productie heeft de ongenadige Russische luchtbombardementen doorstaan. Oekraïne is er zelfs in geslaagd een militair-industrieel complex op te bouwen dat een grote technologische vlucht heeft genomen met de ontwikkeling van drones voor de zeer nabije oorlog tot lange-afstandsdrones en raketten. Maar ook Rusland leert pijlsnel van de technologische ontwikkelingen. Een noviteit is de inzet van rondhangende drones die geen vaste koers hebben en toch hun doel vinden. De technische nieuwigheden zijn letterlijk niet van de lucht. De zwakte van Oekraïne is het gebrek aan luchtafweer en vooral van PAC-3 Patriot afweerraketten. President Zelensky smeekt en bidt in de VS om Patriots. Ook als de VS zouden willen, gaat het niet meer. Ze zijn afgelopen zomer verschoten in de oorlog tegen Iran.
Scenario’s
Er zijn momenteel verschillende scenario’s denkbaar:
a. Rusland eist dat Oekraïne de provincie Donetsk opgeeft. Dat wordt geweigerd. Rusland gaat door tot dat gelukt is. Rusland stuurt nog tienduizenden arme drommels de grijze zone in om de frontlijn te verleggen.
b. Rusland schiet de hele energie-infrastructuur van Oekraïne kapot waardoor het land in de kou komt te zitten en er geen wapenproductie of aanvoer van troepen en materieel naar het front is. Oekraïne schiet ook een massa drones en raketten op Russische infrastructuur af, maar het is de verwachting dat Rusland dat kan doorstaan.
c. Naarmate de situatie aan deze fronten penibeler wordt komen onderhandelingsinitiatieven meer in beeld.
Het is goed mogelijk dat een heel andere route uiteindelijk de echte zal blijken te zijn. Maar het kan ook dat er spoedig een einde komt. Er zijn nog steeds berichten over onderhandelingen op laag niveau of via de achterdeur, track 2 in diplomatenjargon. Daarnaast is het mogelijk dat Trump graag nog voor de Amerikaanse parlementsverkiezingen ‘een deal’ wil lanceren.
Drie modellen
Wat zijn de modellen die in overweging kunnen worden genomen voor de verdere toekomst? De uitkomst van de oorlog in Korea in 1953 wordt al jaren als een waarschijnlijk model gezien. Er werd in Korea in een staakt-het-vuren overeenkomst gesloten en daarna nooit meer een vredesakkoord. Dat duurt voort tot de dag van vandaag, 73 jaar.
Het tweede model is dat van de deling van Duitsland tussen 1945 en 1989. Daarbij ontstonden twee staten, waarvan de DDR in 1989 door de BRD werd overgenomen. Oekraïne zou zich nu dan in de situatie van 1945 bevinden. Het deel dat sinds 2014 is bezet kan met Oost-Duitsland worden vergeleken.
Tenslotte wordt al jarenlang gesproken van finlandisering. Nadat Finland in twee oorlogen met de Sovjet-Unie van 1939 tot 1944 een groot stuk van het grondgebied verloor (Karelië), bestond het succesvol voort als zelfstandig land. Een onafhankelijke republiek die op het westen was gericht maar een neutrale status had, totdat het als gevolg van de oorlog in Oekraïne onderdeel van de NAVO werd.
Deze drie zou je de ‘optimistische scenario’s’ kunnen noemen. Daarnaast is er het angstvisioen dat Oekraïne het meest noordelijke land van het Mondiale Zuiden (Global South) wordt. Daarbij variëren de voorbeelden van het lot van Afghanistan, tot dat van Libië en Syrië. Ook Israël wordt genoemd als westers fort in een vijandige omgeving, een egelstelling.
Denktanks
Nu de vijfde oorlogszomer in Oekraïne ten einde loopt, zijn er signalen van zeer verschillende kanten die kunnen wijzen op een omslag in het denken. Zo heeft de vroegere Oekraïense legerleider Zaluzhnyi – een politieke rivaal van president Zelensky – enkele interviews gehouden. In de Kyiv Independent waarschuwde hij tegen een te rooskleurige voorstelling van de Oekraïense situatie. De neiging van westerse analisten om aan te nemen dat ‘Rusland in feite de oorlog heeft verloren’ door de succesvolle Oekraïense aanvallen diep in Rusland is volgens hem een misrekening. Voortgang aan het front wordt eerder gemeten in meters dan in kilometers en tegen een prijs die niet opweegt tegen het behaalde strategische voordeel. De aanvallen in Rusland verstevigen wel de onderhandelingspositie van Oekraïne, maar geen van beide kanten is in staat een overwinning te behalen.
Een ander opvallend geluid komt van enkele belangrijke denktanks, zoals de RAND Corporation uit de VS, de European Council on Foreign Relations en het Nederlandse Clingendael. Een werkgroep heeft een nota geschreven over de mogelijkheid om na een wapenstilstand een weg naar duurzame vrede te vinden en een nieuwe oorlog te voorkomen. Een van hun conclusies is dat de oorlog in Oekraïne uiteindelijk zal worden beëindigd met een wapenstilstand, maar dat zonder verdere afspraken de oorlogspartijen vast komen te zitten in een chaotische confrontatie met een open einde. Om dit te voorkomen hebben ze een concept bedacht dat ze de ‘gecontroleerde wanorde’ noemen. Het is gebaseerd op verificatie, certificatie en het stellen van voorwaarden, die voor de partijen prikkels moeten vormen om zich aan de overeenkomsten te houden.
De ruimte ontbreekt hier om daar verder op in te gaan, maar enkele zaken zijn duidelijk. Deze instituten, die tot nu toe een belangrijke rol hebben gespeeld bij de westerse legitimatie van de oorlog, zien geen kans meer op een overwinning. Enkele malen wordt benadrukt dat in de eindsituatie Russische troepen een deel van Oekraïne zullen blijven bezetten en dat voor Oekraïne alleen een niet-militaire weg openstaat om de verloren gebieden terug te krijgen met diplomatieke middelen. Ook zien ze na een wapenstilstand geen plaats voor westerse troepen op Oekraïens grondgebied en westerse lange-afstandswapens die diep in Rusland kunnen aanvallen. Ze staan sceptisch tegenover ‘dubbelzinnige of niet-afdwingbare veiligheidsgaranties’.
Er zitten in deze nota een aantal aspecten die goed sporen met voorstellen voor een vredesplan zoals wij die vorig jaar ook in het juni-nummer van VredesMagazine en voor de Nieuwe Vredesbeweging hebben gepresenteerd.
De instituten lijken een ongewenste instabiele vorm van het Koreaanse model voor het meest waarschijnlijk te houden. Dit lijkt een goed moment voor de vredesbeweging om ons voorstel van vorig jaar uit de la te halen en op te frissen. Deze oorlog moet gestopt worden.
Bron: European Council on Foreign Relations, Managed Disorder: The hard road to a modest peace with Russia after Ukraine. Juli 2026
[ overgenomen uit het VredesMagazine jrg. 19 nr. 4, september 2026]
Reacties (41)
Ik vraag mij af wat de deskundigheid van deze auteurs is.
Speculeren hoe de oorlog aflopen kan, kan iedereen.
Beoordelen welk scenario het meest waarschijnlijk is, is een ander verhaal.
Ja, wie zijn die knakkers? Ik heb een boek over de oorlog in Oekraïne in april 2023 gepubliceerd en schreef elke week, inmiddels elke maand een update. Discussie op inhoud welkom. Zie desgewenst voor mijn laatste update van 24 september;
‘Zelensky staat voor zware keuze’
https://www.stopdeoorlogamsterdam.nl/zelensky-staat-voor-zware-keuze.html
Beste heer Van Leemput,
ik heb eerder stukken van u gelezen op joop.nl, en ik heb er begrip voor als u niet op elk forum op ieder bericht reageren kunt.
Mij is duidelijk dat u veel over de oorlog publiceert, en het is een goede zaak dat u belicht hoe penibel de situatie in Oekraïne is.
Maar het lijkt dat u ook wel eens uitspraken doet die buiten uw expertise vallen. Of in ieder geval, die niet onderbouwd worden.
Een voorbeeld is
Deze instituten, die tot nu toe een belangrijke rol hebben gespeeld bij de westerse legitimatie van de oorlog
Dat roept vragen op over uw deskundigheid.
Om ons te overtuigen van uw deskundigheid, zou u kunnen aangeven:
– of u erkende kwalificaties heeft (bijv. een opleiding op het gebied van journalistiek of geschiedenis of slavische letterkunde)
– wat anderen (liefst experts) van uw boek vonden.
In plaats daarvan verwijst u naar…. een andere blog van uzelf.
Ik ben geen deskundige, ik haal mijn informatie uit de media.
Scenario 1is niet af.
1: Wat zou er gebeuren nadat Rusland Donetsk veroverd heeft? Wapenstilstand? vredesverdrag? voortzetting van de oorlog?
Bij de 3 modellen ontbreekt de optie dat Oekraïne door Rusland bezet wordt, of zich overgeeft.
Het lijkt mij niet waarschijnlijk, maar scenario 2 betekent dat Oekraïne geen wapens meer producren kan. Dan komt een complete overgave dichterbij.
Een eventuele overgave zal natuurlijk worden gepresenteerd als een vredesverdrag,
Het hoeft ook niet te betekenen dat Russiese tanks Kieve binnenrijden, maar wel dat er een regering van marionetten komt.
Dan wordt Oekraïne een soort Belarus.
Lol, je bent me voor terwijl ik hieronder een heel verhaal aan het typen ben! Geninja’d, heette dat vroeger op fora geloof ik :)
Sneller is niet altijd beter hoor!
Deze instituten, die tot nu toe een belangrijke rol hebben gespeeld bij de westerse legitimatie van de oorlog,
Ik zou graag een verwijzing zien waaruit blijkt dat deze instituten de oorlog gelegitimeerd hebben.
Daarnaast is er het angstvisioen dat Oekraïne het meest noordelijke land van het Mondiale Zuiden (Global South) wordt. Daarbij variëren de voorbeelden van het lot van Afghanistan, tot dat van Libië en Syrië. Ook Israël wordt genoemd als westers fort in een vijandige omgeving, een egelstelling.
De vergelijkingen met Afghanistan, Lybië en Syrië slaan nergens op.
Die landen zijn intern verscheurd doordat er jarenlang een dictator was.
De “egelstelling” zou vereisen dat Oekraïne een grotere wapenproducent wordt dan Rusland, of steun van andere landen krijgt.
Het lijkt mij voor Oekraïne geen slechte uitkomst, maar Rusland heeft meer arbeidskrachten (en grondstoffen, denk ik) dan Oekraïne, dus het zal niet lukken zonder westerse steun.
Een verschil met Israel is dat Oekraïne niet een andere bevolking onderdrukt, dus het veroorzaakt geen continue dreiging.
Verdediging behoeft minder materieel en troepen dan de aanval.
Zoals u wilt, maar ze komen van bijvoorbeeld Iulia Mendel, voormalig Oekraïens perssecretaris van Zelensky.
Inderdaad zal Iulia Mendel behoorlijk op de hoogte zijn van de oorlog in Oekraïne.
Maar dan zou ik toch wat meer uitleg willen over hoe Oekraïne kan afglijden naar een burgeroorlog, want de geschiedenis van afghanistan is toch wel heel anders dan van Oekraïne.
Eens met Co hierboven, ik vind het een dubieus artikel. Een paar dingen.
Hoe ‘eiste Oekraïne jarenlang de overwinning op’? Bron? En die Russische eisen zijn wel heel erg weergegeven door een roze bril, Poetin heeft ondubbelzinnig duidelijk gemaakt, keer op keer, dat hij met niets anders genoegen neemt dan het verdwijnen van Oekraïne als onafhankelijke staat – er moet een Russische marionet aan de macht komen, het moet gedemilitariseerd worden, etc. Hier aan het begin de suggestie doen dat dit een beginsituatie is voor onderhandelingen is een valse voorstelling van zaken. En dat weten de auteurs ergens ook wel volgens mij (zie het woordje ‘momenteel’ – maar daar geven ze verder geen gevolg aan wat dat betekent).
Hier wordt de suggestie gedaan dat Rusland de overhand heeft. Maar Rusland probeert al járen de energie-infrastructuur kapot te schieten. Dat lukt niet. Denken de schrijvers echt dat als dit zou kunnen, en dat daarmee ook gezorgd zou kunnen worden dat er geen troepen meer naar het front zouden kunnen, en dat er dan geen wapens meer geproduceerd kunnen worden, dat dit niet al lang gedaan zou zijn? Gevaarlijke quatsch, en lijkt vooral bedoeld om Oekraïne af te schilderen als de zwakke partij die maar concessies moet gaan doen en moet gaan onderhandelen.
idem hier:
Maar: het lukt helemaal niet! Het afgelopen jaar is, al die de dood ingejaagde arme drommels ten spijt, heeft Rusland vooral terrein verloren. Waar is het scenario dat Oekraïne langzaam maar zeker terrein terug wint?
De scenario’s schetsen een (onjuist en onvolledig) beeld van Oekrainse zwakte tegen een Russische overmacht – alles wat er daadwerkelijk gebeurt op het slagveld ten spijt. Er worden geen scenario’s geschetst waarin Oekraïne de overhand heeft of krijgt.
Waar komt dit vandaan? De westerse legitimatie is geweest het steunen van een bevriend land tegen ongeprovoceerde agressie en geweld, rechtstatelijkheid, de eigen veiligheid (want als Rusland Oekraine pakt zal het daar niet ophouden). Hoezo waren ‘de RAND Corporation uit de VS, de European Council on Foreign Relations en het Nederlandse Clingendael’ (want daar slaat ‘deze instituten’ op terug deel van de legitimatie om Oekraïne te steunen?
Ah! Daar komt de aap uit de mouw. Klik vooral even door naar die ‘voorstellen’, en je ziet hoe de (Russische) vlag er bij hangt. De sancties tegen Rusland worden opgeheven, ‘om vertrouwen te winnen’. Oekraïne mag niet bij de NAVO. Mag geen wapens hebben die tot over de Russische grens komen. Er komen geen westerse troepen in Oekraïne. Maw, geen enkele garantie dat Poetin niet over een paar jaar voor een tweede ronde kan gaan, alleen dan zonder dat hij tegengehouden kan worden. Oftewel dit alles is ontstellend naief, of het is geschreven in het Kremlin. Dit ‘plan voor vrede’ is een plan voor capitulatie. Jammer voor die 45 miljoen Oekraïners die onderdrukt gaan worden op manieren die ons voorstellingsvermogen te boven gaan, maar hee, wij kunnen ons lekker goed voelen omdat we ‘voor de vrede’ zijn. Even dan, tenminste, totdat Rusland een tweede ronde begint, en daarna doorgaat naar de Baltische staten.
Dat miste ik ook. Of het realistisch is blijft de vraag. Een bevroren conflict lijkt mij op dit moment de meest gunstige uitkomst. De drie beschreven situaties voor wat er daarna komt geven misschien perspectief. Zou het ‘koreaanse model’ niet te verkiezen zijn boven een eindeloos voortdurende oorlog?
Ik weet het niet Jos. Ik ben geen buitenlandexpert, en het gaat over andermans levens dus daar moet je denk ik altijd wat voorzichtig mee zijn. Dat gezegd hebbende: alles wat ik meekrijg over Noord Korea is dat het leven voor de mensen daar een living hell is. Wellicht had het nog een tijd doorvechten daar toch leed bespaard, op de lange termijn? Ik vermoed dat leven onder bezetting van de Russen in Oost-Oekraïne ook geen pretje is. Misschien is langzaam doorvechten en een tergend trage bevrijding toch te prefereren boven ‘vrede nu’ en bezetting als uitkomst, ondanks de levens dat dat kost. Want echt eindeloos is die oorlog natuurlijk nooit. Op een gegeven moment verdwijnt Trump, gaat Poetin dood, ergens zal wel weer wat veranderen.
Maar ik hoef mijn leven niet te geven aan het front, en wordt ook niet bezet, dus tja. Hoe dan ook makkelijk praten.
Een bezetting is waarschijnlijk ook niet eindeloos.
Misschien moeten ze langer wachten dan tot Poetin dood is, want de bezetting van Hongarije, Polen enz. eindigde ook niet met de dood van Stalin.
Maar er kan natuurlijk een keer een Gorbatsjow opstaan.
(het lijkt mij best waarschijnlijk dat de opvolger van Poetin de Navo een minder grote dreiging vindt dan China. Dat zou tot toenadering leiden kunnen.)
Het punt is beste mensen, Oekraïne zal geen terrein winnen. Daarom is er geen scenario voor. Op dit moment wordt ‘operatie Vivaldi’ uitgevoerd. Naar Oekraïense info gaat het goed. Een aantal vierkante kilometer is veroverd. Ze zitten in de derde fase, seizoen drie met verwijzing naar de Vier Seizoenen van Antonio Vivaldi. Doel van de operatie is te voorkomen dat Rusland uit het noorden van de provincie Donetsk een omtrekkende beweging kan maken om de gefortificeerde steden Kramatorsk enzo heen. Als dat lukt, wat zou kunnen, dan wordt nu voorkomen dat Rusland die steden inneemt. De Oekraïense doelen waren drieledig; herwinning grondgebied tot bestand van 24 februari 2022, herwinning grondgebied tot grenzen van 1991 en de val de Moskou.. Komt hoogstwaarschijnlijk niets van terecht. Daar wordt nu 4,5 jaar aangewerkt. Is het effectief? Op dit moment wordt met behulp van bombardementen in Rusland, geprobeerde de Russische economie te verzwakken en Rusland tot concessies te bewegen, (Dat uitputtingsbeleid is in april 2022 ingezet) Maar is niet het geval en steeds meer Oekraïense stemmen stellen dat de uitputtingsstrategie zelf vernietigend is. Hoe moet het dan verder? Dat was voor mij de vraag na het in april 202 ingezette Westerse uitputtingsbeleid.
Ik vind het jammer dat de “nieuwe vredesbeweging” lijkt te denken dat als wij fatsoenlijk handelen, anderen dat automatisch ook doen zullen.
Terwijl op zich best een discussie mogelijk is of de huidige gang van zaken het beste is voor Oekraïne.
Persoonlijk denk ik dat er nog veel meer niet-militaire middelen ingezet worden kunnen.
Stoppen met de invoer van Russies gas, bevries banktegoeden, sancties tegen dubieuze personen.
Dat laat ook zien dat we de oorlog serieus nemen, en dat we niet met de staart tussen de benen wegrennen als Poetin de gaskraan dichtdraait (of andere narigheid uithaalt).
We kunnen ons ook afvragen of rechtvaardig is dat Oekraïense dienstplichtigen nu hun leven riskeren, terwijl wij hier beschikken over gevechtsvliegtuigen (en piloten).
Misschien maakt het meer indruk als we nu militairen naar Oekraïne sturen, dan als we voor miljarden wapens aanschaffen voor de opslag.
En regeringen zouden ook iets moeten doen om de bevolking minder vatbaar te maken voor russiese propaganda.
Niet door russiese zenders te verbieden, maar door te laten zien dat ze zelf betrouwbaar zijn.
En regeringen zouden moeten zorgen dat we bondgenoten hebben, die meedoen aan een boycot als een dictator een ander land binnenvalt.
Dan moet je vertrouwen opbouwen, en dat lukt natuurlijk niet als ze financiëel uitgebuit worden (voormalige Franse koloniën) of op handelsbarrières stuiten. *
Je zou ook kunnen besluiten om bij een pandemie evenveel vaccins naar arme landen te sturen als naar rijke landen.
Daarvan zouden we, over pakweg 20 jaar, de vruchten plukken.
In plaats van steeds een nieuwe oorlog te voeren.
Kortom,
een goede discussie over het veiligheidsbeleid op de lange termijn zou welkom zijn.
Maar niet deze naïeve luchtfietserij.
*(en nee, het werkt niet om een oorlogsbaron in Lybië of een semi-dictator in Turkije een zak geld te geven om vluchtelingen tegen te houden. Want zulke lui zullen je belazeren zodra een ander land meer biedt)
Je noemt allemaal maatregelen die de EU al genomen heeft. We weten dus al hoe groot het effect hiervan is op het verloop van de oorlog. Dat is niet zodanig dat er reden is om aan te nemen dat als we nog verder gaan dan we nu al doen, dat ineens een verandering in de Russische houding tov de oorlog teweeg gaat brengen.
Neem Russisch gas. De import van gas via pijpleidingen is al heel sterk afgenomen. Ook heeft de EU al besloten dat per 2027 helemaal afgelopen is met de import van Russisch gas, ook LNG. Als dit jouw criterium is op basis waarvan jij bepaalt of ‘we’ de oorlog serieus nemen, dan weet je bij deze dat we dat doen.
Het zou mooi zijn als mensen een wat gelaagder beeld ontwikkelen over het handelen van politici en overheden. De EU is niet één ding, maar een complex samenspel van landen, instellingen en belangen. Het is niet ‘de EU’ die Russisch gas blijven kopen, maar een specifiek aantal landen die dat graag willen blijven doen en daarom dit besluit hebben uitgesteld. En enig begrip voor die landen is op z’n plaats: het is makkelijk voor stoppen zijn als je nauwelijks afhankelijk bent van Rusland, maar als je energievoorziening erg afhankelijk is van Russisch gas is het logisch dat je niet wil uitleggen aan je inwoners waarom ze ineens in de kou zitten. Nog los van ideologische redenen; de ideeën achter ‘stop de oorlogskoorts’ zijn in een aantal Europese landen helaas in de regering aanwezig.
Desondanks wordt er in Europa keihard gewerkt om wel met een gezamenlijke, stevige reactie te komen op de Russische agressie. Die is verre van perfect, maar alles bij elkaar toch behoorlijk indrukwekkend.
bedankt voor uw reactie.
We moeten inderdaad niet beleid van de EU verwarren met beleid van de Nederlandse regering.
En er zitten inderdaad een paar supporters van Rusland in de EU: op dit moment Slowakije, en tot de laatste verkiezingen ook Hongarije.
Ik zou niet beweren dat de ideeën van “stop de oorlogskoorts” in zulke regering aanwezig zijn: volgens mij zitten in die regeringen ronduit corrupte politici, geen naieve idealisten.
Ik wist niet (of had vergeten) dat ook de import van russiese LNG in 2027 stopt.
Het werd tijd.
Evengoed denk ik dat ook die hufterige regeringen minder gas uit Rusland zouden
A. De Russen zijn niet te vertrouwen. Kijk naar wat ze ontkennen en je weet wat er is gebeurd of gaat gebeuren.
B. Putin heeft zichzelf klemgezet met zijn driedaagse blitzkrieg (net als Trump) en kan niet meer opgeven zonder totaal gezichtsverlies en waarschijnlijk afzetting of erger.
C. Een wapenstilstand gaat geheid tot herbewapening van Rusland leiden en minder druk naar Putin vanuit de Russische bevolking… en tot een nieuw offensief.
Gaat Putin een vlucht naar voren nemen?
Een incident met Polen of de Baltische staten provoceren die dan gedwonen worden een drone of helikopter neer te schieten zodat Putin kan claimen dat ze zijn aangevallen?
Dan volgt mobilisatie en verovering van de Baltische staten en kan Putin succes aan de bevolking melden.
Speculatie, maar ik zou er rekening mee houden.
Ik zie niet hoe een leger dat Oekraïne na 5 jaar nog steeds niet kan verslaan, in staat zou zijn om de Baltische staten te bezetten.
Rusland zou zo’n 300.000 tot 500.000 man kunnen mobiliseren.
Als de Navo bij een invasie net zo langzaam reageert als Europa bij de (dreigende) invasie in Oekraïne, dan staan de Russen aan de Oostzee voordat de Navo een spoedvergadering heeft aangekondigd.
Als ze eenmaal ergens zijn, zie ze dan maar eens weg te krijgen.
Wat ik zie als meest waarschijnlijke scenario – en wat het artikel vreemd genoeg helemaal niet noemt:
Rusland kan niet winnen op het slagveld, maar gaat wel door met Oekraine bestoken. Rusland kan het zich ook niet veroorloven een ander front elders te openen. Aangezien terugtrekken compleet gezichtsverlies is, en mogelijk opstand in Rusland zal uitlokken, blijft de situatie op het slagveld dus letterlijk doormodderen voor beide partijen.
Wat Poetin wel kan, en zeer waarschijnlijk zal doen – is stoken en pushen in de westerse leveranties. Sabotageaktie hier, bomaanslagje daar, kabels per ongeluk kapot trekken, hackersoperaties, dat soort spul (dit naast b.v. het steunen van rechtsradicale partijen). Lijkt me zeker aannemelijk.
Ik zie vervolgens de westerse landen daar eigenlijk nauwelijks op reageren. Ze durven niet echt iets te doen uit angst voor escalatie, en grijpen dan terug op het “feit” dat niet duidelijk is of Rusland echt achter die akties zit of niet. Sancties worden opgeschroefd, maar meer ook niet. Olieleveranties, gasleveranties, dat alles blijft (uiteraard) doorgaan.
Dit blijft gewoon een tijdje dooretteren, tot Poetin z’n hand overspeelt, er echt duidelijk dodelijke slachtoffers vallen, en het onontkenbaar is dat Rusland achter zo’n aanslag zit. Dan slaat het in een klap om. En wat er dan gebeurt… dat is zeer ongewis, en zeer gevaarlijk. Want daarmee zal het conflict inderdaad gaan escaleren.
Mogelijk zal er dan toch een beperkte militaire aktie tegen Rusland komen, waarbij het natuurlijk weer de vraag is hoe Poetin daar dan weer op reageert. Al met al ben ik daar totaal niet gerust op.
Dus: dooretteren totdat de westerse perceptie en het handelingsperspectief ineens omslaat nadat Poetin z’n hand overspeelt.
We zagen dit in een klap omslaan van het westerse perspectief ook al eens eerder bij Poetin. Het hele westen had zitten wegkijken bij het inpikken van de Krim. Na dat inpikken was hij nog steeds een toffe peer met wie het prima een biertje drinken was, die goed was voor mooie gasdeals en pijpleidingen en die je niet te veel kritisch moest benaderen. Hierdoor meende Poetin dat hij ook wel weg zou komen met het inpikken van heel Oekraine. Maar toen hij daar mee begon sloeg de perceptie ineens radicaal om. Als hij te drieste dingen gaat doen kan dat weer gebeuren.
Goed dat juillie het stuk plaatsen – puur vanwege de discussie. Het is niet makkelijk meer om links te zijn merk ik.
Ik stemde ooit SP maar die pluggen net zulke geluiden als dit, en zagen aan de poten van de EU. Kijk je mag best kritisch zijn over het democratisch tekort van brussel (laat staan straatsburg) zoals ook sargasso goeroe Steeph ook ooit tegen de EU grondwet was – maar nu, in dit tijdsgewricht – dan snap je het toch echt niet.
Of je wordt betaald om het niet te snappen.
Ja, ik heb toen ook tegen de grondwet gestemd. Maar wat ik me toen niet voldoende realiseerde was dat de grondwet, met al z’n mankementen, beter was dan het alternatief en in hoeverre mijn tegenstem zou worden misbruikt door rechts om te claimen dat Nederland uit de EU wilde en nog meer van dat gelul.
Met het associatieverdrag met Oekraïne had ik dat in ieder geval geleerd, en wist ik wel beter dan tegen te stemmen
De grondwet had volgens mij goede en slechte kanten.
Naar mijn gevoel konden de voordelen van de grondwet ook gerealiseerd worden zonder de slechte kanten mee te nemen.
(bepalingen over de inrichting van het bestuur, kunnen losstaan van de bepaling dat de EU een markteconomie hebben moet. Dat laatste is misschien een heel goed idee, maar hoort een aparte discussie te zijn).
Wie is er fout bezig:
– iemand die tegen een grondwet stemt, omdat hij/zij het op een paar onderdelen niet eens is
– de persoon die van de grondwet een “package deal” gemaakt heeft (zeg maar: gekoppelde verkoop organiseert)
(uiteindelijk ligt de fout vooral bij politici de de EU misbruikt hebben voor eigen propaganda natuurlijk. Maar ik wil maar aangeven dat het voor de SP moeilijk is om de EU op onderdelen te verbeteren).
Ik heb hier wel wat moeite mee. Ik vind niet dat je jezelf moet censureren, omdat anderen met je kritiek aan de haal kunnen gaan.
Je kunt prima voor Europese samenwerking zijn en heel kritisch op de manier waarop dat nu gebeurt. Als die kritiek niet meer wordt geuit, uit angst dan anderen er misbruik van maken, zullen de veranderingen die nodig zijn ook niet gebeuren. Dat zou op termijn funest kunnen zijn voor de EU.
Zinnige, constructieve kritiek* kapen en verdraaien is een van de manieren waarop propagandisten het maatschappelijk debat saboteren. Het is wel goed om dat in je achterhoofd te houden, als je geneigd bent tot zelfcensuur.
*Het is geenszins mijn bedoeling om te suggereren dat bovenstaand blogstuk een significante hoeveelheid aan zinnige of constructieve kritiek zou bevatten.
Ik volg je, maar probeer zelf wel altijd mee te nemen wat het uiteindelijke effect is. Als ik terechte kritiek heb op Europese samenwerking, maar van mijlenver zie aankomen dat een stem tegen [wat voor samenwerking dan ook voorligt] hoe dan ook geframed gaat worden als een rechtse stem tegen de EU, dan schrijf ik denk ik liever een genuanceerd stuk over voors en tegens als tegenwicht tegen de framing en stem ik vervolgens toch voor, als minste van de kwaden (tenzij het voorstel echt heel ellendig is natuurlijk).
Maar het is lastig.
De eisen van Rusland over het opgeven van het overgebleven gebied van de provincie Donetsk gaat over een staak-het-vuren met een begin van de onderhandelingen. Dat betekent dus geen vrede, maar een loze belofte. Het opgeven van dit gebied heeft gigantische gevolgen voor heel Oekraïne. Dat overgebleven gebied van Donetsk staat bekend als de Iron Belt, namelijk deze steden, loopgraven, bergachtig gebied, vestingen en troepen vormen bij wijze van spreken een burcht die de Russen en co. al sinds 2014 proberen in te nemen. Met weinig succes – relatief aan hun verliezen. Daarachter ligt een lage vlak gebied aan de oostzijde van de grote rivier die slecht verdedigbaar is.
https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/the-importance-of-ukraines-fortress-belt-geospatial-intelligence-terrain-analysis/
Het opgeven van de IJzeren Gordel voor het begin van onderhandelingen zonder garanties is gelijk aan het opgeven van de valbrug en poort om dan pas te beginnen met onderhandelingen om het kasteel te behouden.
Rusland bespaart hiermee honderdduizend gewonde of dode soldaten en vele jaren van strijd. Met de mogelijkheid om verder te trekken. Oekraïne heeft dan nauwelijks “leverage” (onderhandelingspositie / onderhandelingsmacht).
Ook dit. Nuttige aanvulling.
Ik zie een hoop speculatie en niet onderbouwde aannames in de reacties. Jammer!
Om een probleem bestendig op te lossen, moet je alle perspectieven en de situatie doorgronden. Die moet je allemaal precies even kritisch onderzoeken, onafhankelijk van de emotionele binding. Dat is moeilijk, en precies waarom oorlogspropaganda (vanuit alle kanten) grossiert in valse dilemma’s, glijdende schalen en ontmenselijking. Het perspectief van een ander is altijd inferieur aan je eigen perspectief en daarom kun je de argumenten ervan naast je neerleggen. Enige kennis van kennistheorie zal echter leren dat het afleiden van kennis aan strenge eisen verbonden is, en dat zo’n inferioriteitsargument, of andersom, geen stand houdt. De analyse telt: de feitelijkheid, de herleidbaarheid daarvan, de onderbouwing daarvan (recursief), en de correctheid van de argumentatie.
Bij kritische analyse ga je perspectieven vinden die je veroordeelt of waarmee je het niet eens bent. Ook ga je daarin dingen vinden die toch blijken te kloppen. En je gaat dingen vinden die strijdig zijn met ons perspectief. En in dat geval dien je dat even kritisch te beschouwen.
Deze symmetrisch-kritische analyse is belangrijk. Diplomaten zijn er om met mensen te praten waarmee ze het niet eens zijn, om met het genoemde doorgronden, “cognitieve empathie”, problemen te snappen en samen tot moeilijke compromissen te komen.
Simpele antwoorden zoals “die is fout” houden zelden stand. Misdaden en oorlogsdaden moet je altijd veroordelen. Maar soms zijn ze vanuit een perspectief en gegeven de omstandigheden begrijpelijk. De pleger uitmaken als boeman en de geschiedenis weigeren te bestuderen en zelfs die daad brandmerken als verraad, lost niets op. Doorgronden met je donder!
Lees wat dat betreft eens Dietrich Bonhoeffer’s theorie over domheid. Conformisme is geen deugd. Een Socratische denkhouding is dat wel, ook al kom je misschien uiteindelijk op dezelfde conclusie uit.
Grappig, ik zie vooral speculatie en niet-onderbouwde aannames in het artikel. En best prima beargumenteerde reacties. Het ding is dat zowel in het artikel als in bovenstaande reactie zelf geen enkele kritische analyse en onderbouwing te vinden is. Het artikel is uitermate selectief, en doet verregaande claims zonder onderbouwing. Waarin de comments al meerdere keren op gewezen is.
En bovenstaande reactie is een verzameling open deuren, ‘dat kritisch denken en feitelijkheid belangrijk zijn’, implicerend dat alle andere dat dus niet doen (maar dit artikel en deze reactie natuurlijk wel). Als opmaat naar een stukje over ‘perspectief’ bij misdaden en oorlogsmisdaden en dat je… de pleger daarvan niet gelijk voor boeman uit moet maken…? Wtf?!
En dat met een quasi-intellectueel en pseudo-filosofisch sausje, met veel moeilijke woorden en over dat we deze grote denker nog eens moeten lezen en dan wordt Socrates nog even gename-dropt. Het kan de inhoudelijke leegte niet verhullen. Niemand trapt hier in.
Michel, je preekt symmetrische kritiek maar levert eenzijdige kritiek. Dat is de kern van het probleem met je reactie.
Je richt je pijlen alleen op de reageerders. Het artikel noemt zichzelf letterlijk een “beredeneerde gok” en strooit met claims zonder bron. Daar zeg je niets over. Ondertussen waren het juist de reageerders die om onderbouwing vroegen. Co vroeg om een bron voor de rol van de denktanks. SG onderbouwde het belang van de Donetsk-vestinggordel met een ISW-analyse. Zij doen wat jij predikt. Jij niet.
“Een hoop speculatie”, zeg je. Welke dan? Je noemt geen enkel voorbeeld en weerlegt geen enkele claim. Vind je Janos’ punt over het frontverloop onjuist? Of de analyse van SG over de vestinggordel? Laat het zien. Nu is je kritiek precies wat je anderen verwijt: een ononderbouwde aanname.
Je doet alsof de reacties neerkomen op “die is fout”. Dat is een stroman. Vrijwel iedereen hier geeft argumenten, over Russische eisen, energie-infrastructuur en het vredesplan. Je hoeft het er niet mee eens te zijn, maar doe niet alsof ze er niet staan.
Alle perspectieven even streng toetsen betekent niet dat ze even sterk zijn. Wie na grondige afweging tot een duidelijk oordeel komt, is niet dom of conformistisch. Die heeft gewoon een conclusie getrokken.
Je zin dat misdaden “vanuit een perspectief begrijpelijk” kunnen zijn, laat je zonder voorbeeld of afbakening staan. In een discussie over een aanvalsoorlog is dat geen nuance maar relativering. Verklaren en vergoelijken zijn twee verschillende dingen. Kies.
Dan je beroep op kennistheorie. Je eist recursieve onderbouwing: elke onderbouwing moet zelf weer onderbouwd worden. Juist de kennistheorie leert dat dat niet kan. Dat heet het Münchhausen-trilemma. Wie blijft doorvragen, belandt in een oneindige regressie, een cirkelredenering, of stopt ergens zonder verdere rechtvaardiging. Geen enkele analyse, en zeker eentje over een lopende oorlog niet, haalt jouw lat. Die van jezelf ook niet. Of vooral niet. Hans Albert, die het trilemma zo noemde, trok daar met Popper een nuchtere conclusie uit: zoek geen definitief bewijs, maar toets of beweringen kritiek kunnen doorstaan. Dat is de maatstaf die er toe doet. De reacties hier doorstaan dat prima. Jouw reactie bevat niets om te toetsen.
En dan Bonhoeffer. Hij schreef over domheid als moreel falen onder druk van macht en massa, met het nazisme als context. Hij koos zelf voor verzet tegen een agressieve dictatuur en betaalde daar met zijn leven voor. Neutraliteit was voor hem geen deugd. Hem inzetten om mensen die een aanvalsoorlog veroordelen weg te zetten als conformisten, is zijn gedachtegoed op zijn kop zetten.
Dus: genoeg over methode. Pas hem toe. Welk Russisch argument verdient volgens jou serieuze aandacht, en waarom? Dan hebben we het tenminste ergens over.
Volgens mij ligt het vooral aan Trump hoe deze oorlog zich verder ontwikkelt.
En (als volstrekte leek) zie ik dat Trump en consorten Europa uit elkaar proberen te spelen. Dat kan Poetin behoorlijk in de kaart spelen.
Ik ben benieuwd hoe mensen met meer kennis en inzichten hier naar kijken.
Je kunt complotdenken:
Trump wil heersen over heel Amerika, van Groenland tot Chili.
China wil heel Azië beheersen.
Putin wil de oude Sovjet Republiek terug en Europa beheersen.
Wie Afrika krijgt is nog onduidelijk.
Dus moet de Navo kapot en Europa moet kapot.
Ik zie om heel eerlijk te zijn niet in wat complotdenken hierin is. Het is wellicht opblazen van achterliggende motivaties, maar ik herken er totaal geen complot in.
Of Trump wil heersen over heel Amerika weet ik niet. Ik denk dat de man het zelf niet eens weet. Het probleem met Trump is dat hij omslaat als een blad aan de boom naargelang wie hij het laatste gesproken heeft. Ja, het zal hem vast een goed idee lijken. Maar nee, ik zie niet dat hij hier veel moeite voor zal doen, behalve af en toe een publieke scheet laten.
Of Poetin de oude Sovjet terug wil? Vast. Het lijkt me een mooi aanvullend doel, maar volgens mijn analyse is het niet de reden om Oekraine binnen te vallen. Die reden was heel anders. Poetin heeft altijd z’n eigen volk volgehouden dat democratie voor watjes is, en dat stoere volken een sterke leider willen. En toen was daar ineens het broedervolk dat met behoorlijk succes ging stunten met enge dingen als democratie. Ik denk dat Poetin als de dood was dat zulk soort ideeen bij een broedervolk over kunnen slaan naar de Russen zelf – dus koos hij voor invasie, met in het achterhoofd dat de rest van de wereld toch nauwelijks gereageerd had op het inpikken van de Krim. En ja, hij zal vast de Sovjet-Unie terug willen, en ja, hij droomt ook vast wel van Europa beheersen, maar vooralsnog zijn dat vooral wensdromen met een realiteitsgehalte grenzend aan nul.
En China die heel Azie wil beheersen? Lijkt me ook nogal overdreven. China kijkt vooral de kat uit de boom met Taiwan, en ziet in Oekraine een mooie testcase voor hoe de wereld met landjepik van een grootmacht omgaat. China is natuurlijk wel bezig met enorme invloedsuitbreidingen in Afrika.
Of de Navo kapot moet. Dat is de Navo al. Daar zit niet zozeer een complot achter, maar simpelweg de wispelturigheid en het strategische onbenul van Trump. Die heeft de Navo de-facto om zeep geholpen. Poetin weet donders goed dat als hij de Suwalki-corridor in gaat pikken, dat Trump dan waarschijnlijk niet zin heeft in een avontuur. Trump weet niet eens waar het ligt, en geeft niks om een schijtlandje van een paar honderd vierkante kilometer.
Het enige probleem voor Poetin is dat de Europeanen wel zullen reageren, en dat hij het zich gewoon niet veroorloven kan qua kosten en materieel.
Het complotdenken is dat Trump en Putin en Xi Jinping het met elkaar afstemmen.
En er zijn diverse uitspraken en acties, met name van Trump die dat denken versterken.
Als je denkt dat Trump niet over heel Amerika wil heersen, waarom dan Canada en Groenland bedreigen, zelfs met een invasie?
Panama werd ook zo bedreigd. Cuba komt binnenkort aan de beurt, Brazilië was bijna gewonnen, Venezuela is om. Enz.
Putin wil het liefst de oude grenzen van de Sovjet Unie en het ijzeren gordijn en er zijn al een aantal na 1990 vrijgemaakte Sovjetstaten weer met marionetten van Putin bezet.
China terroriseert elke land rondom de Chinese Zee en “investeert” in Azië en Afrika met havens en wegen en vliegvelden.
Dat is inderdaad complot-denken.
Trump is te wispelturig om dingen af te stemmen.
Dus Poetin en Xi Jinping vertrouwen hem om die reden al niet.
Xi zal niet willen dat Rusland democratisch wordt, maar wil ook niet dat Rusland machtig wordt.
Dat Rusland (en misschien Europa) zichzelf verzwakt in Oekraïne komt hem – denk ik- wel goed uit.
Maar dat betekent niet dat het afgesproken is.
Je hoeft niks af te spreken om elkaar toch in de kaart spelen.
Je voelt als collega-dictator wel aan wat de ander goed uit zou komen.
Als collega-dictator voel je vooral aan dat die ander elke gelegenheid om jou te belazeren aan zal grijpen, als dat in zijn voordeel is. Zoals dat omgekeerd ook het geval is. En in de huidige situatie zullen die andere twee ook heel goed aanvoelen dat Trump een vrij makkelijk doelwit is om te belazeren.
Toevallig staat vandaag in de Mare (universiteitsblad van Leiden) een interview met een (van oorsprong) russiese strategisch analist.
Hij denkt dat door de oorlog de militaire leiders meer politieke invloed gekregen hebben, en dat Poetin geen conflict met de militaire leiding aandurft.
Dat zou volgens mij betekenen dat als Poetin overlijdt, de koers van Rusland niet ingrijpend verandert.