Een vliegtuig vol passagiers ontsnapt ternauwernood aan een ramp. De gezagvoerder wordt neergestoken, passagiers grijpen in, andere piloten krijgen het toestel veilig aan de grond. Voor Benjamin Netanyahu was vervolgens nog één ding nodig: zorgen dat ook hij op de foto stond.
Toen de passagiers van Flydubai-vlucht FZ1073 terugkeerden naar Israël, stond Netanyahu ze op Ben-Gurion op te wachten. De ontmoeting werd keurig vastgelegd door de Israëlische Government Press Office en via internationale persbureaus over de wereld verspreid. Het incident vindt bovendien plaats vlak voor de Israëlische verkiezingen, waardoor het Netanyahu een dankbare gelegenheid biedt om veiligheid weer centraal te stellen.
Vanuit Netanyahu’s perspectief is dat volkomen rationeel. Een dramatisch incident met een vliegtuig vol Israëliërs biedt hem vrijwel het ideale PR-materiaal: gevaar, Israëlische burgers, terrorisme en een premier die achteraf tussen de helden kan gaan staan.
Daarvoor hoeft de toedracht nog niet eens vast te staan. De copiloot stak de gezagvoerder neer en het toestel maakte een scherpe duik, waarna bemanning en passagiers ingrepen. Onderzoek naar het motief loopt nog. Netanyahu verklaarde ondertussen al dat de copiloot islamistisch was geradicaliseerd, zonder daar bewijs voor te leveren.
Zo verandert ook het verhaal. De hoofdrol hoort bij de Indiase gezagvoerder Smit Machchhar, die zwaargewond het cockpitluik wist te openen, en bij de mensen die daarna de aanvaller overmeesterden en het vliegtuig hielpen redden. Vervolgens verschijnt Netanyahu in beeld en wordt ook hij onderdeel van het heldenverhaal.
Dat politieke leiders zulke kansen benutten is weinig verrassend. Interessanter is hoe gemakkelijk de internationale media eraan meewerken. De ontmoeting is nieuws, de foto’s liggen klaar en Netanyahu levert de gewenste quotes. Een PR-moment dat door zijn eigen regering wordt georganiseerd, verandert zo vrijwel automatisch in internationale berichtgeving.
En daarmee krijgt Netanyahu precies het beeld dat hem goed uitkomt: beschermer van bedreigde burgers, bestrijder van terrorisme, staatsman tussen helden.
Terwijl hij tegelijkertijd politiek verantwoordelijk is voor de Israëlische genocide in Gaza.
Die tegenstelling hoeft Netanyahu zelf uiteraard niet te benoemen. Zijn propagandamachine bestaat er juist bij de gratie van dat soort zorgvuldig afgebakende beelden. Vandaag zien we de premier die overlevenden ontvangt. Wat hij op een paar honderd kilometer afstand laat aanrichten, valt buiten het kader van de foto.
Dat het zo werkt, zegt daarom minstens zoveel over onze nieuwsconsumptie als over Netanyahu. Hij produceert het beeldmateriaal waarvan je van een politicus in verkiezingstijd kunt verwachten dat hij het produceert. Wij nemen het vervolgens over en helpen daarmee de hoofdverantwoordelijke voor een genocide zich presenteren als beschermer van mensenlevens.
De helden zaten in dat vliegtuig. Netanyahu stond alleen handig bij de uitgang klaar toen de camera’s aangingen.
Reacties (6)
Je doet precies wat je zelf aan de kaak wilt stellen: de op het nippertje voorkomen aanslag op het vliegtuig vol Israeliërs belichten vanuit het perspectief van Netanyahu. Wel beschouwd is dat wel het minst interessante aspect van deze aanslag; hij doet wat elke andere regeringsleider ook zou doen, omdat dat onderdeel is van de baan.
Dit is niet iets waar we onze schaarse aandacht op moeten richten.
Ah ja, natuurlijk. Omdat andere regeringsleiders óók graag met helden op de foto gaan, is politieke propaganda blijkbaar geen propaganda meer. Dat ruimt lekker op.
Je bestrijdt bovendien een punt dat ik niet maak. Dat Netanyahu zo’n moment benut en dat dat logisch is, staat nota bene al in het stuk. Het gaat erom hoe zo’n zorgvuldig georganiseerd PR-moment vervolgens probleemloos het nieuws in rolt en Netanyahu precies de hoofdrol krijgt die zijn communicatieapparaat voor hem heeft klaargezet en de staatsman kan uithangen. Terwijl tegelijk de genocide die zijn land uitvoert doorgaat.
En “dit verdient onze schaarse aandacht niet” is ook mooi. Niet echt een argument, maar wel efficiënt: als je gewoon verklaart dat een onderwerp onze aandacht niet verdient, hoef je tenminste niet meer uit te leggen waarom de analyse ervan niet deugt.
Beetje off-topic, maar het doet me denken aan wat misschien wel het meest schaamteloze persmoment ooit was. Giuliani, die kort na het instorten van de twee WTC-torens daar de camera’s opzocht, samen met de chefs van zijn hulpdiensten. Terwijl er maar een plek was waar ze op dat moment hadden moeten zijn om hun werk te doen: het commandocentrum van waaruit de hulpverlening werd gecoördineerd.
Nog een gedacht die in me opkwam. Dat politici de gelegenheid hebben om op deze manier aan hun imago te werken, heeft te maken met parallelle belangen van nieuwszenders en politici. Nieuwszenders hebben in de uren, of soms langer, na zo’n gebeurtenis heel veel zendtijd te vullen met heel weinig informatie. Want na het eerste bericht duurt het vaak lang tot er meer details bekend worden. Die zenders zijn dus dolblij met een filmpje van een politicus, waarmee ze weer een paar minuten kunnen vullen. En daarna nog een paar minuten, door erover te praten met een duider die ze toevallig bij de hand hebben.
Poltiici en hun spindoctors weten dat en leveren dus met alle plezier die zendtijdvulling aan. Ze weten ook dat journalisten in die omstandigheden meestal niet heel kritisch zijn, onder meer omdat het publiek dat dan ook niet waardeert.
Het is cynisch, maar zo werkt het.
Ja, vast. Maar wat mij betreft mogen de media wel wat meer zelfkritisch zijn op dit vlak. Misschien hopeloos naïef, maar toch
Ik ben het helemaal met je eens dat media meer zelfkritisch mogen zijn. Ik bedoelde het ook niet als excuus, maar als constatering. Journalistieke kwaliteit is soms ondergeschikt aan kijkcijfers of programma-formats.