Fascinerende lokale politiek
De VPRO heeft met de reeks “De Slag om Nederland” een thema van betekenis te pakken. De slogan van het programma is een beetje populistisch: “Nederland teruggeven aan de Nederlanders”. Maar de kritische analyse van de verhoudingen die daaronder zit is prima.
In de laatste aflevering zien we een grondspeculant, in krijtstreep-pak en een behoorlijk overgewicht, zich boos maken over de gemeenten, ongeveer zeggend: “Speculeren met grond is een vak en ik kan geen gemeente besturen. Dus verbied gemeenten handel te drijven met grond, dan bemoei ik me niet met het gemeentebestuur.” Mooi, de speculant afgebeeld als een oude cartoon. Het was een stuk minder leuk geweest als de speculant een jonge, sexy dame was geweest.
Waarom verliezen gemeenten miljoenen aan de grond? Dat blijft natuurlijk een spannende vraag: naar verluidt zitten rond de zestig gemeenten met teveel bouwgrond, waarop miljoenen aan renteverliezen worden gelopen. De VPRO onthult ons een verklaring in Lansingerland: de schuld ligt bij het Vinex-beleid van het Rijk. Dat werkt natuurlijk lekker: elkaar de schuld geven. Maar er zit wat in. Toevallig weet ik vrij goed waarover het gaat: ik was betrokken bij het Vinex-beleid, want ik werkte toen bij VROM. De gemeenten waren destijds al niet blij met het beleid: het werd door Vinex helder waar de speculanten moesten toeslaan, om hun miljoenen te kunnen opstrijken. Overigens: ook voor Vinex werd er vlijtig gespeculeerd met grond.
De Vierde Nota Extra was de visie van een kabinet voor de periode van Paars, op de volkshuisvesting en de ruimtelijke ordening. De onderzoeken op de woningmarkt wezen op een nog forse woningbehoefte, niet zozeer door bevolkingsgroei of immigratie, maar vooral door individualisering en toenemende welvaart, waardoor we ons meer woonruimte konden veroorloven. Die groeiende behoefte zou zich snel tonen, dus er was haast met de woningbouw. Voor gemeenten is dat lastig, want een grote wijk bouw je pas na aanzienlijke aanpassingen aan grond, openbaar vervoer, waterlopen, ontsluitingen en overige verbindingen (bruggen, tunnels).
