OPINIE - De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft vorige week met een grote meerderheid van 123 landen een resolutie van Ghana aangenomen die de transatlantische slavernij veroordeelt. De meeste landen uit wat genoemd wordt de ‘global south‘ stemden voor. De VS, Israël en Argentinië stemden tegen. Nederland onthield zich van stemming, samen met alle EU landen, Canada en Australië. De noord-zuid verdeling van de wereld is compleet.
In alle westerse media wordt de resolutie bekritiseerd vanwege een passage waarin de transatlantische slavernij de ‘ernstigste misdaad tegen de mensheid’ wordt genoemd. Over de rest van de resolutie is minder bekend geworden. Daar is toch wel wat meer over te zeggen. In de resolutie staat:
‘Het verhandelen van tot slaaf gemaakte Afrikanen en hun raciaal gemotiveerde uitbuiting was de ernstigste misdaad tegen de menselijkheid, vanwege de ingrijpende breuk in de wereldgeschiedenis, de omvang, duur, systematische aard, wreedheid en de blijvende gevolgen die tot op heden het leven van mensen beïnvloeden via raciaal bepaalde systemen van arbeid, bezit en kapitaal.’
Ook roept de resolutie de VN-lidstaten op om in gesprek te gaan
“over herstelrecht, inclusief een volledige en formele verontschuldiging, maatregelen voor restitutie, compensatie, rehabilitatie, genoegdoening, garanties dat de misdaden zich niet zullen herhalen en wijzigingen in wetten, programma’s en diensten om racisme en systemische discriminatie aan te pakken.”
Tot nu toe is Nederland het enige land dat excuses heeft aangeboden. Van financiële compensatie willen de voormalige kolonistenlanden niets weten. Nederland gaf bij deze VN-resolutie aan moeite te hebben met de manier waarop internationaal recht „met terugwerkende kracht” wordt toegepast. Slavenhandel, zo redeneert Nederland in navolging van de VS , was toen het plaatsvond nog niet strafbaar. Daarnaast heeft ons land zoals ook andere landen bezwaar tegen de de aangebrachte „hiërarchie onder misdaden tegen de menselijkheid”, met bovenaan de lijst de trans-Atlantische slavenhandel. Karwan Fatah-Black, slavernijhistoricus aan de Universiteit Leiden, begrijpt dat wel. ‘Waarom zou de mensenhandel in bijvoorbeeld Azië niet als even ernstig worden gezien?’ Hij noemt het een gemiste kans. Nu konden veel landen die niet meestemden zich ‘verschuilen’ achter de hiërarchie in leed als reden voor hun onthouding in plaats van dat het zou gaan over herstelbetalingen. Liliane Umubyeyi van de Brusselse denktank African Futures Lab ziet ook een wel heel gemakkelijk excuus om niet met de resolutie in te stemmen. „Als je de tragedies écht erkent, zou je zo’n excuus niet nodig hebben.”
Fatah-Black ziet hoe slavernijgeschiedenis de afgelopen jaren steeds meer „onderdeel [is gaan] uitmaken van de Nederlandse identiteit en hoe we naar het verleden kijken”. Dat is slechts het begin, zeggen alle betrokkenen. Na de eerste stap van herkenning moet gesprek over reparaties nu gaan over het vormgeven van gerechtigheid en herstel. Zoals de VN-resolutie bepleit.
Maar laten we niet in het verleden blijven steken. De resolutie noemt ook de gevolgen van de slavernij ‘die tot op heden het leven van mensen beïnvloeden via raciaal bepaalde systemen van arbeid, bezit en kapitaal.’ Landen die de ernst van de slavernij uit het verleden erkennen kunnen daarmee laten zien dat ze ook bereid zijn hedendaags racisme en alle nieuwe vormen van slavernij te bestrijden.
Reacties (34)
De Holocaust was ook niet strafbaar, maar bij het “met de kennis van nu” veroordelen daarvan hebben we duidelijk wat minder problemen
“De Holocaust was ook niet strafbaar”
Excusez-moi? Dat het concept “misdaad tegen de mensheid” pas tijdens de Nuremberg Tribunalen werd bedacht betekent absoluut niet dat het destijds niet tegen de wet was. Het op grote schaal doden van burgers in geannexeerde gebieden was ook toen gewoonweg strafbaar. Het ‘Sonderrecht’ van de Nazi’s veranderde daar niets aan, en het volledige gebrek aan een rechtsstaat onder het Nazi bewind evenmin.
Je mist mijn punt: ze zijn inderdaad niet identiek, maar ze laten wel hetzelfde mechanisme zien: systemen die onrecht normaliseren of legaliseren, terwijl er al morele en vaak ook juridische tegenstemmen bestaan. Ik haak erop aan omdat een van de argumenten is dat het ’toen het plaatsvond nog niet strafbaar was’.
Ook toen waren er al – vooral morele – stemmen die de slavenhandel afkeurden. Er werd gewoon niet naar ze geluisterd, en nu wordt dat gebruikt om ‘onschuld’ te claimen in die handel.
De motie zou meer betekenis hebben gehad als men de overige slavernij en handel in zijn algemeenheid veroordeeld had. Nu lijkt het of men de overige slavernij gedoogd.
Ook ik vind raar om de slavernij de ernstigste misdaad te noemen.
En ook zonder zo’n resolutie zouden landen natuurlijk de gevolgen van slavernij bestrijden kunnen.
Met de nadruk op “zouden”…
Ik denk niet dat het een potje verpissen moet worden, maar het was wel een van de grootste misdaden uit de menselijke geschiedenis, die doorklinkt in de huidige tijd. 12 miljoen mensen die ‘vervoerd’ zijn, waarvan anderhalf miljoen de reis alleen al niet overleefden, die 10 generaties lang slaaf waren, zonder veel rechten. Ik ken weinig wat daar moreel aan kan ’tippen’
Het verleden is vol dood en verderf, mensen die andere mensen de vreselijkste dingen aandoen. Slavernij was helaas een wijdverspreide praktijk, in allerlei samenlevingen, over de hele wereld. Daar specifiek de Transatlantische slavenhandel uitlichten is dan opportunistisch, en heeft meer te maken met hedendaagse politieke preoccupaties en gevoeligheden dan met het zoeken naar een goede verhouding tot misdaden uit het verleden.
Aangezien deze resolutie is ingestoken als stap op weg naar herstelbetalingen snap ik wel dat de landen die aangesproken worden hier niet voor wilden stemmen. Als niet specifiek de trans-atlantische slavenhandel maar alle slavenhandel in de afgelopen 300 jaar onderwerp was geweest, was er een andere stemverhouding geweest.
Oh daar hebben we Cerridwen ook weer, met zijn relativisme. Zullen we even?
1. De schaal en systematiek. Tussen de 15e en 19e eeuw werden naar schatting 12 tot 13 miljoen Afrikanen gedeporteerd naar de Amerika’s. Dat gebeurde via een strak georganiseerd, economisch systeem en organisaties (waaronder de WIC) bouwden hier complete logistieke netwerken voor op. Dit was geen bijverschijnsel van oorlog of lokale economie, maar een kernonderdeel van het vroege kapitalisme.
2. Het raciale karakter. Slavernij bestond al duizenden jaren, maar was meestal niet strikt gebaseerd op huidskleur of een erfelijk “ras”-concept. In de Atlantische context werd slavernij expliciet gekoppeld aan zwart-zijn. Dat betekende dat niet alleen de tot slaaf gemaakten, maar ook hun nakomelingen automatisch tot bezit werden verklaard. Dit erfelijke, raciaal gelegitimeerde systeem heeft directe doorwerking gehad in moderne vormen van racisme.
3. De ontmenselijking op industriële schaal. De overtocht kende sterftecijfers die in sommige periodes boven de 15% lagen. Mensen werden als lading behandeld, verzekerd, gefinancierd en boekhoudkundig verwerkt. Dat soort systematische reductie tot handelswaar, ingebed in internationale financiële structuren, is uniek.
4. De langdurige economische impact. De rijkdom die werd gegenereerd via plantages en slavernij vloeide grotendeels naar Europa en vormde een belangrijke basis voor industrialisatie. Tegelijkertijd werden Afrikaanse samenlevingen ontwricht en leeggezogen. Die asymmetrie werkt vandaag nog door in mondiale ongelijkheid.
5. De ideologische nalatenschap. Om dit systeem te rechtvaardigen ontstonden pseudowetenschappelijke theorieën over rassenhiërarchie. Die ideeën verdwenen niet met de afschaffing van slavernij, maar leven voort in structuren en denkbeelden.
Je gaat volledig voorbij aan de inhoud van mijn reactie.
Er zijn geen goede redenen om de misdaden van de trans-atlantische slavenhandel anders te behandelen dan de misdaden van andere slavenroutes. Het is geen wedstrijd. De arabische slavenhandel vanuit Afrika in dezelfde periode was misschien in die specifieke periode wat minder omvangrijk, maar het menselijk leed waar dat mee gepaard ging was er zeker niet minder om.
Wil je genoegdoening voor het leed dat de slavenhandel en de slavernij heeft veroorzaakt, dan heb je objectieve criteria nodig om daar mee om te gaan. En daar wordt het al snel ingewikkeld, want we hebben het over gebeurtenissen die inmiddels al een behoorlijk aantal generaties achter ons liggen, die wijdverspreid waren over de wereld, en waarbij ook nakomelingen van daders en slachtoffers inmiddels over de hele wereld wonen, regelmatig samenkomend in dezelfde hedendaagse persoon. Het lijkt me een uitdaging om daar een werkbare formule voor te vinden die op draagvlak kan rekenen.
Deze resolutie gaat dan ook om andere zaken. Het is niet toevallig dat de resolutie beperkt is tot de transatlantische slavenhandel waar een aantal rijke westerse landen als daders aangewezen kunnen worden, waar bovendien al enig bewustzijn en schuldgevoel bestaat over het daderschap. De kans dat er daadwerkelijk iets van geld op tafel komt is dan het grootst.
Waarom de grens leggen bij de afgelopen 300 jaar? Tis niet alsof de Romeinen wel lief waren tegen hun slaven.
Onderscheid maken tussen de slaven van het ene tijdperk en die van het andere is uiteindelijk gewoon vrij willekeurig.
Het hameren op de trans-atlantische slavernij trouwens ook niet heel productief om het einddoel van herstelbetalingen te bereiken. De aangesproken “schuldigen” zullen per definitie de hakken in het zand zetten, want die zien de bui al hangen en hebben helemaal geen zin in herstelbetalingen, en de gebruikelijke talking heads op FOX news e.d. zullen zich direct gaan beklagen over het transparante oppertunisisme achter zo’n focus. Wat dat betreft vraag ik me altijd af wat men hoopt de bereiken door zo stug vast te houden aan een aanpak/messaging waarvan je weet dat die maximale weerstand zal oproept.
Ik beargumenteer in #3.3 dat het niet heel erg willekeurig is. Of er herstelbetalingen moeten komen weet ik niet, maar het lijkt me wel behulpzaam als we met zijn allen erkennen dat dit gebeurd is, dat het uitzonderlijk was en dat het in het heden doorwerkt. Dat laatste is zeker belangrijk, en zelfs dat feit wordt stelselmatig ontkend.
Je argumenten bij 3.3 kloppen niet geheel.
De schaal is niet nieuw. De romeinen hadden op hun hoogtepunt ook miljoenen slaven binnen hun rijk. En de enige reden dat minder succesvolle rijken zoals de spartanen minder slaven minder slaven hadden was omdat hun rijk simpelweg een stuk kleiner was. Hadden ze een groter rijk dan zouden ze ook enthousiast de miljoenen in zijn gegaan.
Het raciale karakter is niet nieuw. Het verschil is vooral dat wij weinig onderscheidt maken tussen bijv. een Romein en een Gallier. Maar het excuus dat die andere stam het verdient om slaaf te zijn is niks nieuws, ook al is het enige verschil dat de ander aan de overkant van de rivier woont.
De ontmenselijking is niet nieuw. Ieder rijk dat een georganiseerde slavenhandel had behandelde ze als handelwaar. Het enige verschil is dat veel van de oudere rijken nooit het niveau van georganiseerde handel behaalde om uberhoudt dingen als verzekeringen te bedenken.
De economische impact is niet anders, de rijkdom vloeide altijd naar het centrum van het imperium. De trans-atlantische is simpelweg een van de meest recente voorbeelden en heeft daardoor de meest duidelijke hedendagse effecten. In tegenstelling to zeg, het Babylonise rijk dat dusdanig lang geleden is dat het lastig is om de effecten ervan waar te nemen.
Het ideologische nalatenschap klopt. De transatlantische slavenhandel is enigzins uniek in de zin dat men het probeerde goed te praten met pseudowetenschap. Dat is anders dan de oudere rijken, die zeiden gewoon dat het mocht van hun goden (als ze uberhoudt al een excuus nodig hadden om het te doen). Jammer genoeg is die pseudowetenschap blijven hangen, terwijl die oude goden ondertussen net zo dood zijn als de oude rijken.
Anyways, punt is dat het onderscheidt in termen van hoe erg het is vrij willekeurig is.
Juist die weerstand laat zien dat we te maken hebben met een probleem dat nog steeds in de westerse maatschappij bestaat, de erfenis van enkele eeuwen kolonialisme. En daarom is die vergelijking met de Romeinen onzinnig. Wat sinds Columbus de kern was van de westerse houding ten opzichte van de bevolking in de veroverde landen is nog lang niet verdwenen uit onze cultuur, gebruiken en politiek. De weerstand tegen iedereen die racisme aan de kaak stelt laat zien dat zo’n VN-resolutie hard nodig is.
Denk je dat die romeinen anders dachten over de veroverde landen dan? Of de ottomanen? Of de babyloniers? Of willekeurig welk ander rijk dat ooit aan landjepik & slavernij heeft gedaan? Dit is geen erfenis van een paar specifiek rijken gedurende wat relatief recente eeuwen, dit is gewoon hoe rijken zich hebben gedragen sinds de eerste verovering van andermans land, en hoe de meeste zich nog steeds gedragen, in ieder geval tot op zeker hoogte. Doen alsof dit een specifiek, relatief modern, westers probleem is stom en ondermijnt alleen maar je eigen positie.
Alleen al vanuit puur strategisch/retorisch perspectief is het gewoon een bijzonder onhandige strategie om te blijven claimen dat die specifieke eeuwen uitzonderlijk zijn. Accepteer simpelweg dat er niet zo veel verschil is tussen de slavernij van het ene rijk en dat van het andere, en je bereikt waarschijnlijk veel meer. Al was het maar omdat de blaaskaken van FOX e.d. dan wat harder moeten zoeken naar gezeik om de discussie mee te ontregelen.
“De weerstand tegen iedereen die racisme aan de kaak stelt laat zien dat zo’n VN-resolutie hard nodig is.” Dat vraag ik me ten zeerste af – juist door de formulering, ongenuanceerdheid en eenzijdigheid van de resolutie doet het de strijd tegen racisme meer kwaad dan goed, vermoed ik. Overigens zou het je verbazen hoezeer de ongelijkheden uit de Romeinse tijd nog steeds doorwerken in het heden, maar dat is voor een later stukje, als ik tijd heb.
Ik kan geen argumenten verzinnen die de conclusie rechtvaardigen dat de Trans-Atlantische slavenhandel kwalificeert als ‘erger’ dan bijvoorbeeld het in oorlogstijd structureel bestaande geweld tegen vrouwen.
Ik vind dit een hele lastige hoor. Het stuk leest een beetje dat als je twijfels hebt bij deze resolutie je de slavernij niet erkent, of ernstig genoeg neemt. En dat zit ´em al in de titel. Ik neem de gruwelen van de trans-atlantische slavernij bijzonder serieus, en zowel als historicus en als socioloog denk ik dat je stekeblind moet zijn om niet te zien dat de gevolgen nog steeds merkbaar zijn.
Maar ‘de ernstigste’… ik bedoel, Joost kan zeggen in #3.1 dat het geen potje verpissen moet worden, “maar”. Je kunt niet reageren op die maar zonder dat het toch een beetje dat potje verpissen wordt. Ik weet ook niet zeker wat er aan kan tippen qua moreel dieptepunt, tegelijkertijd bestaat de wereldgeschiedenis uit vele morele dieptepunten – heel even nadenkend komen dan toch dingen aan het systematisch vernietigen van joden, sinti, roma, lhbti+’ers, gehandicapten en politiek tegenstanders door de nazi’s; de vernietiging (fysiek en cultureel) van de inheemse stammen van Noord, Zuid en Midden-Amerika door de kolonisatoren, en de verwoestingen door de Mongoolse hordes in me op. En als ik even over nadenk kom ik op nog wel meer narigheid. En als je dan dingen gaat vergelijken heb je criteria nodig, wat hierboven al gebeurt; duur (is hier inderdaad extreem), aantal doden (er zijn gruwelen in de geschiedenis die meer slachtoffers tot gevolg hadden), mate van ontmenselijking (wat weer subcriteria behoeft)… en dan moet je al die dingen tegen elkaar gaan wegen? Hoe dan? ‘Ernstigste’ leidt alleen maar af, en dat kan de indieners wel verweten worden.
En die herstelbetalingen… again, dat het doorwerkt, zowel in de levens van individuen als tussen staten onderling, volstrekt evident. Ruimhartige excuses? Volstrekt logisch. Dat landen in het westen, zeker degenen die profiteerden, extra investeren in landen die hier het slachtoffer van waren? Ook begrijpelijk, en wmb prima. Maar hoe financiëler het wordt ingestoken, hoe meer een stemmetje achter in mijn hoofd vraagt: maar wie precies hebben er indertijd eigenlijk van geprofiteerd? Volgens mij was dat vooral een heel kleine, zeer rijke bovenlaag. De bemanning van de slavenschepen had ook bizar hoge sterftepercentages, en als ik wiki mag geloven werd er ‘gestuurd’ op zo’n hoog mogelijk sterftecijfer op de terugweg, want dat was goedkoper. En het ‘gepeupel’ in die tijd kon in totslaafgemaaktenvervoerende landen gewoon doodhongeren als er een misoogst was, daar gaven de rijke reders echt hun bloedgeld niet aan uit.
En dat was toen, nu is de vraag: wie zijn dan de mensen die gaan betalen? Nu hebben we als land geprofiteerd – maar als we herstelbetalingen uit gaan keren, dan is dat belastinggeld van de mensen die hier nu zitten. Daar zitten ook grote groepen bij waarvan ook de voorouders nooit iets te maken hadden met de slavenhandel, en die weinig hebben geprofiteerd – denk aan de grote groepen gastarbeiders die de afgelopen decennia hier naar toe zijn gekomen. Is het rechtvaardig als die meebetalen?
Al met al vind ik het een verdraaid moeilijk onderwerp, wat op meerdere manieren bekeken kan worden (zonder dat dat per se een relativering vormt van de ernst van de geschiedenis). De motie biedt aanleiding voor het verder voeren van het gesprek hierover, maar ik twijfel of dit nou echt de meest constructieve aanpak is.
Die maar zegt toch gewoon dat het een van de ergste was? Dat sluit niet uit dat er er een hele hoop erge dingen zijn gebeurd.
Ik stijger overigens wel bij die pogingen, ook hier, om die episode te bagatelliseren door te claimen dat het vrij normaal was
Waar dan?
” dan is dat belastinggeld van de mensen die hier nu zitten”
Je moet er maar vanuit gaan dat destijds alle inwoners van het land wel in enige mate van de slavernij profiteerden.
En nu nog, kijk maar naar de miljoenen toeristen die de Amsterdamse grachtenpanden komen bekijken, of de schilderijen van Rembrandt.
Dus je moet als land excuses aanbieden en eventueel financiële steun aanbieden aan de benadeelde landen.
En als je ergens gaat werken en wonen omdat je daar beter denkt te kunnen leven, dan accepteer je niet alleen de lusten maar ook de lasten van dat land.
Ja, zelfs nazaten van slaven die in ons land wonen zullen moeten meebetalen aan de financiële steun.
“Herstelbetalingen” vind ik overigens een raar woord, er valt niks meer te herstellen, die mensen zijn allemaal dood.
Maar dit is historisch gezien toch flauwekul? Geloof je echt dat die boeren op het platteland uit die tijd iets terugzagen van het profijt dat een WIC maakte? Of die arme sloeber, die dronken op straat in slaap viel, wakker werd op een slavenschip als bemanningslid en op de terugweg overboord werd gekieperd om de kosten te drukken?
En wat betreft het nu: op macroniveau als je naar landen kijkt snap ik het echt wel, maar op meso en microniveau gaat de vlieger gewoon vaak niet op. Moeten de inwoners van de Veenkoloniën, wiens voorouders in abjecte armoede leefden die van generatie op generatie is doorgegeven, meebetalen omdat in Amsterdam mooie grachtenpanden staan die een deel nog nooit gezien heeft, en waar veel toeristen naar komen kijken waar ze zelf niet van meeprofiteren?
De opa’s en oma’s van onze derdegeneratie-Nederlanders hadden toen maar moeten bedenken dat ze naar een land kwamen met slavernijverleden waar ooit decennia in de toekomst herstelbetalingen aan de orde zouden kunnen zijn, en anders hadden ze maar in Duitsland moeten gaan werken, maar dat deden ze niet dus is het rechtvaardig dat bijv. Turkse en Marokkaanse Nederlanders bijdragen aan herstelbetalingen voor iets wat honderden jaren geleden gebeurde en hun voorouders part nog deel aan hadden?
Dit is toch niet houdbaar, logisch, moreel, intellectueel?
Ik mis fundamenteel in dit artikel, de resolutie en de discussie hier het concept van ‘klasse’: het besef dat het profijt van het misdadige systeem niet gelijk verdeeld werd over mensen, in vooral terechtkwam bij een zeer kleine bovenlaag, en het wordt platgeslagen tot noord/zuid en racisme, zonder nuance. En dat als je kijkt naar de doorwerking van effecten nu, het ontegenzeggelijk zo is dat nakomelingen van de tot slaaf gemaakten historisch hinder ervaren van dat verleden, maar het veel minder duidelijk is vast te stellen wie van de mensen nu historisch voordeel heeft.
Als je nu dan op basis van collectieve schuld een collectieve rekening gaat presenteren, gaat dat niets doen in de strijd tegen racisme, maar dat gaat het allen maar erger maken, omdat de ‘verliezers’ van nu in de landen die toen slaven hielden/vervoerden geen enkel begrip zullen hebben voor het feit dat zij moeten betalen voor profijt dat ze niet ervaren – en voor een deel is dat ook nog terecht.
Ik mis ook een kritisch genuanceerde houding ten opzichte van de resolutie. Waarom was dat ‘ergste’ nodig, een onbewijsbare claim die alleen maar leidt tot die wedstrijd verpissen waar hier tegen wordt geageerd? (terzijde: er leven momenteel 50 miljoen mensen in moderne slavernij – in aanvulling op #4). En waarom het koppelen aan herstelbetalingen, en het een politiek/financieel verhaal maken? De resolutie had het ook kunnen houden bij andere genoemde zaken (teruggave roofkunst, excuses, maatregelen om racisme, discriminatie, slavernij tegen te gaan, inzet op bestrijden ongelijkheden als gevolg van).
De weerstand tegen de resolutie is op basis van bovenstaande heel begrijpelijk, en kan niet afgedaan worden met ‘relatieveren mag niet’.
Afijn, ik gooi deze er nog maar een keer in: https://sargasso.nl/closing-time-body-count/
Misschien zijn deze nog interessant:
https://www.instagram.com/p/DVLFDkLDFEu/
https://www.instagram.com/p/DWVtqdgDG7u/
Trickle down was ook in die tijd grotendeels een illusie. Maar ik denk dat er wel wat af te dingen valt op zijn stellige overtuiging dat er zo goed als *niets* overbleef, want onze huidige welvaart is er wel mede op gebaseerd.
Ja, zeker nuttige aanvulling. Wat betreft dat onze welvaart er op gebaseerd is: is dat zo?
Want nogmaals, het nadeel van de tot slaaf gemaakten en hun nakomelingen is evident, maar het profijt? De landen die zich hoofdzakelijk schuldig maakten aan slavernij zijn niet rijker dan andere westerse landen (denk aan Zwitserland, Oostenrijk, Finland, Noorwegen, Duitsland). En zie ik ook in Afrika weinig verschil in welvaart tussen een land als Benin, dat eeuwen heeft verdiend aan de slavernij, en landen die er slachtoffer van waren.
Wat ik me herinner van literatuur over de ‘waarom zijn sommige landen arm en andere rijk’ gaat dat toch vooral om hulpbronnen zoals voedsel, beschikbare lastdieren en grondstoffen (‘guns, germs & steel’ was een hele tijd een klassieker in dit genre).
En die hulpbronnen hebben wij deels van ze gepikt. Als het niet koloniaal geroofd is, dan wel hebben we hun gezondste jonge mensen geroofd. Europa heeft op z’n minst hun kansen op ontwikkeling verminderd.
Hier gaat het mis. Dat er in de tijd van de transatlantische slavenhandel mensen financieel van geprofiteerd hebben is duidelijk, en dat dit een bijdrage heeft geleverd aan de economie van een stad of land op dat moment is ook nog te onderbouwen. Je kan nog zeggen dat in bepaalde families nog kapitaal is dat de oorsprong vindt in slavenhandel, al zal dat inmiddels meestal verwaterd zijn. Maar dat dit nog een significant effect heeft op onze huidige welvaart gaat echt te ver.
Het overgrote deel van onze welvaart is immers pas na de afschaffing van de trans-atlantische slavenhandel tot stand gekomen, en hangt samen met de opeenvolgende industriële revoluties, technologische ontwikkeling, productiviteitsgroei, de demografische transitie. Het is ook niet zo dat landen en steden die onderdeel van deze handel waren nu rijker zijn dan vergelijkbare landen en steden die niet meededen. Mogelijk integendeel, steden die economisch erg afhankelijk waren van de slavenhandel hebben met het beëindigen daarvan ook een grote economische klap gekregen, zoals dat in de regel gaat als een bedrijfstak ophoudt te bestaan.
“Geloof je echt dat die boeren….”
Ik zei dan ook “in enige mate”.
Er werden wel degelijk grote huizen en buitenverblijven gebouwd en dienstpersoneel aangenomen, maar ook geïnvesteerd in polders of kanalen, infrastructuur waar toen iedereen van profiteerde en wij tot op de dag van vandaag profijt van hebben.
Na WO2 was Nederland ook berooid en verwoest. Dan lijkt het alsof alle rijkdom wegens de koloniën en slavernij verdwenen is.
Maar de infrastructuur die er al was kun je veel makkelijker oplappen en herstellen dan wanneer er niets is. Zo behoud je een voorsprong ondanks massale vernietiging.
Wat Zwitserland betreft; ook buurlanden profiteren van de rijkdom van een land door handel of:
“Sinds de 17e eeuw kwamen met name uit Duitsland jaarlijks tienduizenden mensen naar wat nu België en Nederland zijn, als ambachtslieden, huispersoneel, soldaat en matroos maar ook als seizoensarbeiders in de landbouw en turfsteek”.
“Is het rechtvaardig dat bijv. Turkse en Marokkaanse Nederlanders bijdragen…”
Hoe wil je anders de steun aan de slachtoffers laten betalen? Praktisch gezien is het onmogelijk om voor iedereen apart een “schuldtabel” op te stellen.
Omgekeerd zou je dan ook kunnen stellen dat grote groepen inwoners van een ooit door slavernij getroffen Afrikaans land niet van die steun mogen profiteren omdat zij er pas onlangs zijn komen wonen of dat hun verre voorouder niet getroffen waren.
Dus ja, ik vind dat als je ergens gaat wonen dat de lusten én de lasten op je neemt, het gaat niet anders en verschillen creëren per inwonersgroep zou de onderlinge samenhang ondermijnen, niet onbelangrijk!
Omgekeerd zou je dan ook geëmigreerde Nederlanders generaties lag moeten achtervolgen met en speciale belasting om de steun aan dat Afrikaanse land te helpen betalen. Ook als je je totaal niet meer met Nederland verbonden voelt en genaturaliseerd bent.
Ik heb de volledige resolutie niet kunnen vinden. Maar in de citaten die ik wel vond staat niets over de wijze waarop het geld voor herstelbetalingen bijeen zou moeten worden gebracht. Je pleidooi om als het zo ver zou komen naar de ongelijkheid in het profijt van het kolonialisme te kijken deel ik.
Overigens ben ik heel benieuwd naar je verhaal over de Romeinse erfenis dat je in 3.10 aankondigde
Ik denk dat de boodschap over slavernij en racisme niet overkomt als je hem niet scherp stelt. Dat kan de overweging van Ghana geweest zijn. Er is nu wel debat. Maar ze hebben de westerse landen ook een makkelijk excuus gegeven om de rest van de resolutie te negeren. En veel media geven het publiek ook aanleiding om weg te kijken door alleen dat ene woord uit te vergroten en de rest weg te laten
Regeringen hebben in principe alle vrijheid om daar keuzes in te maken. Die gaan immers over de rijksbegroting. Ze kunnen dus zelf bepalen waar ze dat geld vandaan halen.
Het zijn dus twee kwesties die je prima los van elkaar zou kunnen bekijken. De eerste: hebben wij nu nog steeds voordeel van ons verleden van kolonialisme en de slavernij? Zo ja, dan zijn herstelbetalingen heel redelijk. De tweede: wie zijn degenen binnen Nederland die daar nu nog het meest van profiteren? Het zou redelijk zijn om vooral daar de rekening neer te leggen.
Anders gezegd. De eerste vraag gaat over het voordeel dat het land als entiteit op zich heeft. De tweede over hoe je het binnenlands regelt, als je besluit om herstelbetalingen te doen. Ik zie niet in waarom je die twee vragen als één onlosmakelijk geheel zou moeten zien.
” hebben wij nu nog steeds voordeel van ons verleden van kolonialisme en de slavernij?”
Belangrijker misschien: heeft een land nu nog steeds nadeel van ons verleden van kolonialisme en de slavernij?
Stel dat dat gekolonialiseerde of van bevolking beroofde land nu net zo rijk is als wij, moet je dan nog steeds financiële steun verlenen?
Is dat eigenlijk niet dezelfde vraag? Want uiteindelijk gaat het over onze economische en machtspositie ten opzichte van anderen. Waarbij economie en macht altijd nauw aan elkaar zijn verbonden.
Staat hier niet een grote olifant in de kamer? Even genoemd in #1, en daarna niet meer. Waarschijnlijk zou een aanzienlijk deel van de bevolking in het mondiale noorden, en een nog groter deel van de machthebbers, niet lang na hoeven denken over wat volgens hen de ergste misdaad tegen de menselijkheid was. Ze zouden zonder meer de holocaust noemen, met misschien daarna nog de opmerking dat Stalin akelig dicht in de buurt kwam.
Zouden de indieners van die resolutie dat niet in hun achterhoofd hebben gehad? En vervolgens bewust hebben besloten om die provocerende formulering op te nemen? Niet zozeer om er een wedstrijdje verpissen van te maken, maar vooral om te laten zien dat in ons deel van de wereld het ene leed heel wat ruimhartiger wordt erkend dan het andere. En mogelijk, vanwege de huidige toestand in de wereld, ook nog als schop tegen de schenen van Israël.
Het aannemen van zo’n resolutie kan de deur openen naar een eindeloze zoektocht naar historische misstanden, gevolgd door excuses en financiële compensatie. Waar trek je de grens?
Roodharigen (waar ik toe behoor) zijn lange tijd vervolgd en gedood vanwege bijgeloof. Momenteel vormt deze groep nog geen 2% van de wereldbevolking. Dat lijkt weinig, maar als deze groep wereldwijd excuses en compensatie zou gaan eisen voor het leed van hun voorouders, wordt het al snel onwerkbaar.
Geschiedenis is zelden zwart-wit. Binnen elke groep zijn er altijd individuen geweest die juist aan de andere kant stonden. Ik ben dan ook van mening dat het verleden zich niet laat herstellen met excuses of compensatie, tenzij het nog levende generaties betreft.
Beter is het om ervan te leren. Daar is onze hele rechtsstaat uiteindelijk op gebouwd. En die zal nooit volmaakt en gereed zijn.