Strategie van de angst

Deze bijdrage aan het open podium is van Machosofty (website)Angst is een slechte raadgever zo heet het. Angst is echter wel een heel belangrijk middel voor politici om macht te verkrijgen. Dramatiseer een probleem en doe net alsof jij de oplossing hebt en de kiezers hangen in volledige afhankelijkheid aan je lippen. De praktijk wijst onomstotelijk uit dat dit werkt maar er zijn ook ondersteunende psychologische verklaringen voor. Electorale strategieën Wie in een democratie politiek succesvol wil zijn moet veel aanhangers weten te verkrijgen. Zonder aanhangers is er geen macht, en zonder macht is er geen mogelijkheid om invloed uit te oefenen. Politieke partijen beseffen dit maar al te goed en lijken minstens zo veel tijd te besteden aan het ontwerpen van electorale strategieën als aan het vertegenwoordigen van het landsbelang. Toch laten veel individuele politici en politieke partijen (fatsoenshalve?) na om optimaal gebruik te maken van de meest effectieve marketingstrategie; het zaaien van angst. Meer aandacht voor het slechte dan voor het goede Geert Wilders en zijn PVV laten zien dat het zaaien van angst voor immigratie en angst voor de islam heel veel electoraal gewin geeft. De partij groeide in enkele jaren uit van een marginaal partijtje met enkele zetels naar een zetelaantal van 25, en inmiddels lijkt de PVV virtueel de grootste partij te zijn. De angst die de PVV zaait is weliswaar gebaseerd op een paranoïde mythe, de zogeheten Eurabia hypothese, maar het scoort enorm. Dat heeft heel veel te maken met hoe het menselijke brein functioneert. De menselijke geest heeft meer aandacht voor slechte dingen dan voor goede, zo blijkt uit psychologisch onderzoek. Lijfsbehoud De oorzaak voor het feit dat mensen meer gericht zijn om hun aandacht op slechte dingen te richten dan op goede is te vinden in de hersenen. Het belangrijkste in het leven van de mens is het vermijden van fysiek schade en de dood. Daarom hebben evolutionaire processen (of God) er voor gezorgd dat onze fysieke en mentale functies als hoogste prioriteit lijfsbehoud hebben. Wanneer we in gevaar zijn of in gevaar denken te zijn worden de kortste verbindingen in ons lichaam gebruikt om snel te kunnen reageren. Hiervoor is met name de amygdala verantwoordelijk. Snelle reactie op gevaar De amygdala is een onderdeel van het limbische systeem en bestaat uit een amandelvormige kern van neuronen. De amygdala interpreteert informatie die afkomstig is van zintuiglijke waarnemingen, en bepaalt welke emotionele reactie daar bij aansluit. Daarbij gaat echter de grootste aandacht uit naar gevaren, want bij gevaar moet er immers snel gereageerd kunnen worden. Ook maakt de amygdala bij de beoordeling van een situatie gebruik van het geheugen om in te kunnen schatten of een situatie gevaarlijk is. Is in het geheugen bijvoorbeeld opgeslagen dat slangen gevaarlijk zijn, dan wordt het lichaam binnen fracties van seconden in een totale staat van paraatheid gebracht om over te gaan tot vluchten of vechten bij het zien van een slang. Dit soort reacties gaan reflexmatig en bijna volledig automatisch via de hersenstam. Tweerichtingsverkeer De amygdala heeft echter ook invloed op de cortex en daarmee op ons denken. De sociaal psycholoog Jonathan Haidt schrijft hierover in zijn boek “De gelukshypothese”: “Hij (de amygdala) reikt niet alleen naar beneden naar de hersenstam om een reactie op gevaar los te maken, maar ook tot de frontale cortex om je denken te veranderen. Hij beweegt het volledige brein tot een terugtrekreactie. Emotionele en bewuste gedachten zijn te vergelijken met tweerichtingsverkeer. Gedachten kunnen emoties veroorzaken (zoals wanneer je nadenkt over iets doms wat je hebt gezegd), maar emoties kunnen ook gedachten veroorzaken, voornamelijk door de mentale filters op te heffen die de daaropvolgende informatieverwerking beïnvloeden. Een opwelling van angst kan je extra waakzaam maken voor nog meer bedreigingen; je bekijkt de wereld door een filter dat alles wat twijfelachtig is eruit pikt als een mogelijk gevaar.” Op een andere plek in zijn boek geeft Haidt enkele instructieve voorbeelden van hoe onze negatieve inslag ons beïnvloedt: “Het grondbeginsel dat “aanleg tot negativisme” wordt genoemd, steekt overal de kop op in de psychologie. Bij interacties tussen gehuwden zijn er minstens vijf goede of constructieve handelingen nodig om de schade goed te maken die door elke kritieke of vernietigende handeling is veroorzaakt. Bij financiële transacties en kansspelen is het plezier van het winnen van een bepaald bedrag kleiner dan de pijn bij het verliezen van hetzelfde bedrag” en: “Steeds weer ontdekken psychologen dat de menselijke geest sneller, sterker en volhardender op slechte dingen reageert dan op gelijke mate van goede dingen”. Potentieel gevaarlijk De uitleg van Haidt is gebaseerd op tal van onderzoeken, maar is ook logisch onderbouwd, en leidt tot de onomstotelijke conclusie dat mensen een eerder in beslag worden genomen door het negatieve dan door het positieve. Dit betekent in de praktijk dat als een politicus voortdurend een podium in de media krijgt en dat gebruikt om negatieve uitspraken over bijvoorbeeld de islam te doen, dat wij met onze neiging tot negativisme daar toch op enigerlei wijze door beïnvloed zullen worden, ook wanneer we daar eigenlijk niet aan toe willen geven. Ergens in ons geheugen wordt een plekje gemaakt waar een indrukje wordt opgeslagen met “de islam. Potentieel gevaarlijk”. En wanneer er dan ergens in de wereld een aanslag plaats heeft wordt daar weer een indrukje aan toegevoegd dat het beeld versterkt. Een politicus die macht krijgt over onze amygdala kan zo ons bestaan gaan beheersen. Ban Ki-moon Wat daarbij ook opvalt, is dat politieke partijen die het mechanisme van angst zaaien niet of weinig gebruiken op dit moment ook niet succesvol zijn. Dat heeft mede te maken met het feit dat zij zich in de discussie met Wilders slechts uiten in termen van tweedeling, splijtzwam etc. Dat spreekt de amygdala van de kiezer helemaal niet aan. Het zal hun worst zijn dat er een tweedeling ontstaat, zolang zij er zelf maar geen last van hebben. Een mooi voorbeeld wat dat betreft is dat de secretaris-generaal van de Verenigde Naties Ban Ki-moon op 20-10-2010 een waarschuwing gaf voor hoe Europa met immigranten, en vooral islamitische immigranten omgaat. Hij deed dit in niet mis te verstane woorden. Enkele citaten uit een artikel in NRC Handelsblad: “De VN topman zei zeer bezorgd te zijn dat de situatie voor immigranten de afgelopen jaren niet is verbeterd. Hij bekritiseerde personen die inspelen op de angsten van anderen en met de beschuldigende vinger naar immigranten wijzen. Zij verwijten immigranten dat die de Europese waarden schenden, terwijl ze dat met hun uitlatingen zelf doen, zei hij.” En: Hij sprak over een “gevaarlijke tendens”, verwijzend naar een nieuwe politiek van polarisatie. Dergelijke beleidsmakers misbruiken liberale waarden voor niet-liberale doelstellingen, aldus de VN topman: “De donkerste pagina’s van de Europese geschiedenis zijn in een dergelijke taal geschreven”. Het werkelijke gevaar Stevige uitspraken van Ban Ki-moon, die bevestigen dat de lastercampagne tegen de islam niet alleen onmenselijk is maar ook een gevaar inhoudt voor onze Europese samenleving. Toch bleek uit niets dat deze belangrijke boodschap ook binnen is gekomen in de harten van onze Nederlandse samenleving. De media reageerden er lauw op, en op de artikelen die er wel over zijn geschreven werd door lezers ook amper gereageerd. Geen wonder, want Ban Ki-moon richt zich niet tot onze amygdala. Hij spreekt wel over een gevaar, maar daar kunnen we van denken dat het slechts een gevaar is voor de immigranten en niet voor onszelf. Wanneer hij echter het werkelijke gevaar had benoemd zouden zijn woorden zijn ingeslagen als een bom. Wanneer hij bijvoorbeeld had gezegd dat het gevaar inhoudt dat we ook in Europa met oorlogen te maken kunnen krijgen wanneer politici als Wilders teveel invloed krijgen. Wanneer hij bijvoorbeeld had gezegd dat maatregelen als het verbieden of onmogelijk maken van een geloof gewelddadige reacties uitlokt. Wanneer hij bijvoorbeeld had gezegd dat het niet prettig leven is in een land dat wordt geteisterd door aanslagen en andere gewelddadigheden. Wanneer hij had gezegd dat het beter is om bang te zijn voor mensen als Wilders dan om bang te zijn voor de islam. Ja, dan had hij onze amygdala bereikt, en dan hadden we zijn woorden ter harte genomen. Het wordt tijd dat politici die de tsunami van haat tegen de islam willen stoppen de dingen bij de naam gaan noemen. Laat ze maar vertellen dat situaties zoals in Srebrenica, Tstetsjenië, Irak, Israël, Ierland uiterst onaangenaam voor burgers zijn. Laat ze onze amygdala maar aanspreken op het meest reële gevaar. En dat is de islamofobie.

Door: Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Bahrein doet democratisch stapje terug

, door

De koning van Bahrein (links) op bezoek bij David Cameron (foto: flickr/The Prime Minister's Office)De bewoners van het eilandstaatje Bahrein zijn voor zeventig procent sjiitische moslims. De rest, inclusief de koning, is soennitisch. Kortom, niet de ideale omstandigheden voor een absoluut vorst om democratie in te voeren. Toch was dat precies wat Hamad ibn Isa Al Khalifa in 2002 deed. Er kwam een parlement met twee kamers. Het Hogerhuis werd in zijn geheel door de koning benoemd, maar het Lagerhuis kwam via eerlijke verkiezingen tot stand, waaraan ook vrouwen mochten meedoen. De sjiieten vertrouwden het niet en boycotten de verkiezingen, met als gevolg dat de koningsgetrouwen het voor het zeggen hielden.

Gisteren waren er voor de derde keer verkiezingen. De sjiieten hadden in 2006 wel meegedaan en waren meteen de grootste partij geworden met 17 van de 40 zetels. Verdere groei was waarschijnlijk. En hoewel de koning via het hogerhuis alle wetgeving controleert (sterker nog, ‘koninklijke besluiten’ hoeven niet eens langs het parlement), werd hij toch nerveus. Want hoe tandeloos een parlement ook is, hinderlijk blijft het, al was het maar omdat die types die je op je buitenlandse reizen tegenkomt de volksvertegenwoordiging wél heel serieus nemen.

De aanloop naar de verkiezingen verliep erg onrustig. Tijdens de ramadan waren er straatrellen. Activisten werden gevangen gezet en van terrorisme beschuldigd, kantoren van mensenrechtenorganisaties gesloten. Sjiitische moskeeën kwamen onder strakker toezicht en een prominente geestelijke raakte zijn verblijfsvergunning kwijt. Het mocht niet baten.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Leve de publieke omroep!

, door

Afgelopen donderdag heeft de Italiaanse autoriteit die de onafhankelijkheid van de pers waarborgt een officiële waarschuwing uitgedeeld. Drie toonaangevende nieuwsrubrieken – waaronder het journaal van RaiUno – hebben een veeg uit de pan gekregen wegens ‘een sterke vooringenomenheid jegens de zittende regering’ van Berlusconi. Nou is dat op zich weinig nieuws – Italië blijft per slot van rekening een halve bananenrepubliek: dat Berlusconi zijn eigen kanalen schaamteloos inzet om zichzelf aan de macht te houden weten we al jaren, en dat Italiaanse politici bij de RAI een dikke vinger in de pap kunnen hebben is ook al meermalen aangetoond. Het toont vooral aan dat er in Italië een groot, en structureel probleem is met de kwaliteit van de informatievoorziening. Over de kwantiteit hoeven we het overigens niet te hebben. De gemiddelde nieuwsuitzending gaat na vijf minuten pseudopolitiek gedimdam over op Hart-van-Nederland-achtige huis-tuin-en-keuken-ellende. Vooral de maandagavonduitzendingen – als iedereen die zich het voorbije weekend heeft doodgereden de revue passeert – zijn een genot voor de morbide medemens. Het credo is: geef de kijker zo min mogelijk relevante informatie, en breng de informatie waar je echt niet omheen kan zo ongenuanceerd mogelijk. Het gebrek aan goede informatie corrumpeert en verlamt het Italiaanse politieke debat de laatste jaren meer dan ooit, en als je als Nederlander een tijdje daadwerkelijk afhankelijk bent geweest van dergelijke pulp, ga je de kwaliteit, integerheid, diepgang én (relatieve) objectiviteit van onze media pas echt waarderen. Daar moeten we zuinig op zijn.

Het begint nu langzaam erop te lijken dat ‘we’ in Nederland vinden dat we die publieke omroep wel even af kunnen schaffen. Het is immers een oud instituut, uit een verleden tijd, en tegenwoordig kunnen we dat heel goed aan andere partijen overlaten – de markt, filantropen, de gek die er wat voor geeft. Dit is althans de teneur van recente betogen van Huub Bellemakers en Simon Otjes. Nou kan je een heel eind meegaan met het idee dat het huidige bestel ‘oud’ is en ‘niet meer van deze tijd’, en er zijn goed argumenten te verzinnen om een aantal zaken te veranderen, maar beide betogen maken uiteindelijk een klassieke utopistenfout – dat de oplossing voor problemen zou zijn om het bestaande volledig uit te wissen en er iets geheel nieuws voor in de plaats te zetten. Een van de weinige constanten in de geschiedenis tot op heden is dat dat wat je terugkrijgt dan altijd minder is als dat wat je had. Bovendien, er zijn, Italië indachtig, gegronde redenen om buitengewoon zuinig te zijn op onze publieke omroep.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Quote van de Dag: Cohen wil de PVV-kiezer terug

, door

[qvdd]

Het antwoord op de vraag hoe je de PVV-stemmers kunt terughalen, zit in de centrale uitgangspunten van de PvdA. Dat is het begrip bestaanszekerheid op een behoorlijk niveau voor veel mensen. Dat moet je opnieuw vorm en inhoud geven.

Die bestaanszekerheid zit in de eerste plaats op economisch terrein. Daar is weer de grootst mogelijke behoefte aan, door de economische crisis: mensen zijn door de globalisering niet meer zeker van hun baan.

Tweede punt is onzekerheid op het sociaal-culturele terrein. Mensen voelen zich onzeker doordat ze terechtgekomen zijn in een samenleving waar ze niet om gevraagd hebben. Dat is voor ons een reden om te zeggen: aan integratie en inburgering moet veel aandacht worden besteed. Niet op bezuinigen, maar juist mee doorgaan. En ten derde geeft onzekerheid een gevoel van onveiligheid. Op dat terrein doet het kabinet dingen die ik wel begrijp.

In een interview met de Volkskrant van vandaag kondigt PvdA-leider Job Cohen aan dat hij scherp oppositie gaat voeren.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Immuniteit, vrijheid van meningsuiting & groepsbelediging

, door

Scheiding der machten (foto: flickr/h.koppdelaney)Tijdens de formatie wilden de VVD en de PVV de vrijheid van meningsuiting uitbreiden. Voor politici die deelnemen aan het maatschappelijk debat moest er een uitzondering komen voor het verbod op groepsbelediging. Minderheden reageren geschokt. Er worden vergelijkingen met Berlusconi getrokken omdat deze net als de PVV ook geprobeerd heeft om vervolging tegen zichzelf stop te zetten. Immers Wilders wordt ook vervolgd voor groepsbelediging.

Ik kan om twee redenen wel iets zien in dit voorstel, alhoewel ik gezien de Nederlandse situatie wetgeving hierover overbodig vind. Ten eerste, ik geloof in scheiding der machten. Dat betekent dat kamerleden geen uitspraken mogen doen over zaken die onder de rechter liggen. Waarom zou niet evenzeer moeten gelden dat rechters zich niet bemoeien met een politiek debat? Is het niet evenzeer onwenselijk als in het proces dat iets legaal wordt gemaakt, rechters mensen vervolgen voor het zeggen dat dat legaal wordt gemaakt. Als een politicus in een maatschappelijk debat over zeg, de monarchie, beledigende dingen zegt over ons Staatshoofd, zou het dan niet onwenselijk zijn als hij daarvoor vervolgd wordt? Immers hoe kan je de maatschappelijke situatie anders veranderen? Ten tweede, het OM, is gelukkig relatief onafhankelijk, maar een minister kan sturend optreden, ook in specifieke zaken. Zou het niet zeer onwenselijk zijn als een minister van een bepaalde partij een politicus van een andere partij zou kunnen uitschakelen voor uitspraken waar hij het niet mee eens is? Volgens mij betekent scheiding der machten dus dat juist de vrijheid van politici in het maatschappelijke debat bijzonder bescherming van juridische vervolging verdient.

Het gaat hier specifiek om groepsbelediging. Halsema sprak recent over het onderscheid tussen belediging en vernedering: “vernedering is niet hetzelfde als belediging, als het lasteren van God of het hard bekritiseren van heilige boeken. Bij belediging komt de staat wat mij betreft geen taak toe. Vernedering betekent dat mensen vervolgd worden om hun geloof of gediscrimineerd worden bijvoorbeeld op de arbeidsmarkt of in het onderwijs.” Ik denk dat ze hierin gelijk heeft: er staan in ons wetboek van Strafrecht te veel, al dan niet slapende, artikelen die over belediging gaan, van het staatshoofd, van het staatshoofd van een ander land, van het openbaar gezag en dan natuurlijk nog godslastering en groepsbelediging. Ik denk dat als ik Halsema volg er onderscheid gemaakt moet worden tussen spreken en (het oproepen tot) handelen. Mensen mogen niet vervolgd of achtergesteld worden vanwege hun geloof of opvattingen, maar je mag wel over hen spreken, zoals je wilt. Aanzetten tot geweld is natuurlijk uit den boze, maar beledigen is heel wat anders. Het mes snijdt aan twee kanten: als je wilt dat mensen niet vervolgd mogen worden voor hun religieuze opvattingen, mogen mensen dan wel vervolgd worden voor hun discriminatoire opvattingen?

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Mededeling

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Vorige Volgende