Nu de crisis echt tot Nederland gaat doordringen roepen verschillende partijen dat de lasten van de crisis eerlijk verdeeld moeten worden. Vooral de SP, die zich zeer nadrukkelijk richt op de zwakkeren in de samenleving, maakt het beschermen van de 'werkende armen' tot haar speerpunt. Daarbij beweert zij dat er in Nederland veel armoede bestaat en dat die al jaren groeiende is. Aan dat laatste kunnen we al direct twijfelen. Laten we de inkomensongelijkheid bepalen met behulp van de Gini- index, een coëfficiënt die de waarde 0 heeft bij volledige inkomensgelijkheid (iedereen verdient precies hetzelfde) en waarde 100 bij volledige inkomensongelijkheid (al het inkomen kwam slechts één persoon toe). De Gini-waarde in Nederland schommelt al vele jaren rond de 30, en in de periode 1995-2004 daalde zij zelfs licht (.pdf). We zaten in die jaren ook onder het Europees gemiddelde. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat de berekeningen betwistbaar zijn, maar voor enorme stijgingen of dalingen lijken toch echt geen aanwijzingen te zijn.
[qvdd]
“The Gulf of Mexico is a very big ocean. The amount of volume of oil and dispersant we are putting into it is tiny in relation to the total water volume.”
Tony Hayward, de grote baas van BP, probeert de nog steeds voortdurende olielekkage in de Golf van Mexico te relativeren.
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
Heel Griekenland ligt plat, resulterend in ernstige rellen en doden. De Grieken zijn boos. Boos op hun overheid die al jaren iedereen heeft voorgelogen, boos dat zij nu opdraaien voor de kosten.
Maar aan de andere kant, Griekenland is een democratie. Het Griekse volk koos deze regeringen zelf, en het volk heeft geen enkele scrupules als het om corruptie en belastingontduiking gaat. Daarnaast zijn verworvenheden zoals een 13e én 14e maand en met pensioen op je 61e, soms zelfs op je 53e niet echt de normaalste zaak van de wereld zijn. Dat maakt het voor een regering die dit alles wil aanpakken erg moeilijk omdat er onder de bevolking totaal geen draagvlak is.
De vraag is wat de Griekse vakbonden willen bereiken. Dat de maatregelen niet worden genomen? Dat de regeringsleiders alles uit eigen zak gaan betalen? Totaal onrealistisch, maar alternatieven komen er niet van de vakbonden, die hun kont tegen de krib gooien.
Landen als Nederland gooien er vele honderden euro’s per inwoner tegenaan om Griekenland niet compleet bankroet te laten gaan, maar de Grieken lijken wel niet geholpen te willen worden.
Sarkozy en Merkel nemen stelling tegen de organisaties die de kredietwaardigheid van andere organisaties en landen beoordelen. Volgens hen zijn deze credit rating agencies inmiddels een onderdeel van het probleem geworden. Ze pleiten voor een Europese organisatie.
En daar is best wel iets voor te zeggen. Vorige week dompelde Standard & Poor’s Europa – en daarmee de wereld – in een diepe crisis door de kredietwaardering van onder andere Griekenland en Portugal sterk te verminderen. Leningen aan Griekenland werden geclassificeerd als ‘junk bonds‘. En dat alles terwijl er nog hard werd onderhandeld over financiële hulp aan Griekenland.
Standard & Poor’s reageert verdedigend. Zij claimen slechts de boodschapper te zijn en dat het maar de vraag is of Griekenland, zelfs met hulp, kan voldoen aan de verplichtingen.
Misschien. Maar er zijn een paar mitsen en maren. Allereerst: de vraag is waarom deze bedrijven vertrouwd worden. Het zijn immers dezelfde organisaties die heel lang niet onderkend hebben dat er een hypotheekprobleem was, tot het te laat was. Waarom zouden ze het nu wél goed kunnen voorspellen?
Ten tweede: hoe verstandig is het om een commerciële partij dit te laten bepalen? Standard & Poor’s is een gewoon bedrijf, met commerciële belangen. Het nieuws dat Merkel en Sarkozy stelling nemen tegen het bedrijf kostte bijna 5% beurswaarde.
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.
GeenCommentaar heeft altijd ruimte voor gastloggers. Dit is het tweede deel van een stuk van Koekebakker, dat eerder verscheen op zijn eigen weblog. Het eerste deel verscheen een aantal dagen geleden.
Een belangrijk verschil tussen Europeanen en Amerikanen is volgens de conservatieve commentatoren dat de Amerikanen geen grote overheid willen. Behalve als het gaat om defensie en criminaliteit zouden zij veel liever zelf hun eigen boontjes willen doppen. Dat verklaart volgens hen ook de protesten van de Tea Party groeperingen die sinds begin vorig jaar zijn opgericht. Diederik van Hoogstraten in Elsevier heeft een artikel, ‘Amerikanen in opstand’, aan deze beweging gewijd (Elsevier van 10 april 2010, papier dus geen link). De veelal conservatieve Tea Party leden zetten zich af tegen de verdere groei van de staat:
“De groei van de staat ? los van een krachtige defensie, die conservatieven traditioneel steunen ? is begonnen onder de Republikein George W. Bush met de economische noodwetgeving. Obama zette de lijn voort met de kostbare reddingsplannen voor de auto-industrie, geplaagde huiseigenaren en het bankwezen, en een nieuwe mammoetwet voor de zorg. De overheidsuitgaven groeien bijgevolg explosief. Steeds meer burgers vragen zich af hoe het moet met de financiële toekomst van hun kinderen en kleinkinderen.”
“De voorgenomen hervorming van de gezondheidszorg leidde afgelopen zomer tot massale protesten. Vorige maand werd de zorgwetgeving er op een zondagavond door gedrukt, via uitzonderlijke parlementaire methoden die ook onafhankelijke waarnemers ‘slinks’ noemden. Tea Party-aanhangers en andere critici vinden het een schandalige manier om ‘eenzesde deel van de economie’ ? gemeten naar de honderden miljarden dollars die ermee gemoeid zijn onder toezicht van de overheid te stellen.”
Griekenland krijgt een pakket van 110 miljard euro van de broeders in Europa om de economie te redden. In ruil daarvoor moeten de Grieken op ongekende wijze de broekriem aanhalen. Terecht, want ze hebben op veel te grote voet geleefd. Onduidelijk blijft echter nog steeds wat de crediteuren van Griekenland gaan doen om zichzelf aan banden te leggen.
Er zit namelijk ook een andere kant aan het Griekse verhaal. Ja, de Grieken zijn absoluut onverantwoorde leningen aangegaan, maar er waren ook volop banken in cash-rijke economieën die bereid waren het te lenen, tegen steeds hogere rentes, die alleen maar de voorbode konden zijn van een crash. Vergelijk het met de praktijken van Dirk Scheringa’s Bank. Je kunt zijn klanten absoluut verwijten op te grote voet te willen hebben leven, maar het werd ze ook wel erg makkelijk gemaakt. Het ultieme gevolg van al die mensen met uitgerekte portemonnee was voor DSB het faillissement: meegezogen door de eigen klanten.
Dit kon ook met Griekenland gebeuren: een failliete klant die zijn crediteuren dreigde mee te sleuren. Alleen al de Duitse en Franse banken hebben 119 miljard euro uitstaan in Griekenland en nog eens 900 miljard bij Ierland, Portugal en Spanje. De Nederlandse banken staan voor dik drie miljard op de Griekse rol en achttien miljard bij de andere drie. Als je dat voor vijf miljard kunt redden, moet je het doen.
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
[qvdd]
“Two things are hard to believe: I can get laid-off and that I’ll have to work to 65 to get a pension.”
Yannis Adamopoulos, Grieks beveiligingsmedewerker laat horen hoe erg hij de veranderingen in zijn land vindt als gevolg van de crisis. Met duizenden andere Grieken gaat hij de straat op om te protesteren. Spanje en Portugal zullen nog volgen de komende weken.
Das Kapital, het magnum opus van Karl Marx (1818-1883) en de ‘bijbel’ van de communistische beweging, komt op één mei, de Dag van de Arbeid, uit in een nieuwe Nederlandse vertaling van Hans Drieser. Sinds publicatie aan het eind van de 19e eeuw heeft dit boek velen over de hele wereld de hoop geboden op een einde aan onderdrukking en armoede. Het beschreef de onvermijdelijke ondergang van het kapitalisme en het net zo zekere ontstaan van een geheel klasseloze maatschappij waarin iedereen gelijkelijk zou bijdragen naar vermogen en ontvangen naar behoefte.
Dat het kapitalisme zich een stuk flexibeler toonde dan Marx had voorspeld en dat de arbeidersklasse zich anders ging gedragen dan hij had gehoopt, heeft niet verhinderd dat het geloof tot ver in de 20e eeuw levend is gebleven. Na een kleine opleving aan de westerse universiteiten in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw verdween de aandacht voor Marx en zijn kritiek op het kapitalisme. En nadat in 1989 in Oost-Europa zijn standbeelden overal werden omgetrokken leken Marx en Das Kapital definitief bijgezet te worden in de geschiedenis.
Een nieuwe uitgave van Das Kapital in 2010 roept onvermijdelijk de vraag op of we hier alleen met geschiedenis te maken hebben of toch ook nog een beetje met de actualiteit. De financiële crisis van de afgelopen jaren heeft natuurlijk vragen opgeroepen over de aard van het economisch systeem dat inmiddels de wereld domineert. En als die vragen niet bevredigend beantwoord kunnen worden zijn alle, zowel oude als nieuwe invalshoeken welkom in het debat. Das Kapital is in het verleden bekritiseerd als een in zeer hoge mate speculatief boek dat in zijn natuurwetenschappelijke benadering van de economie al snel werd achterhaald door de feiten. Maar de visies van Marx, zijn oog voor de werking en de vele tekortkomingen van het systeem, bieden nog steeds inspiratie voor een verklaring en beoordeling van wat er vandaag gebeurt. Ik geef drie voorbeelden.
1. Marx schreef over de macht van de rijken, de ophoping van kapitaal in de handen van een steeds kleinere groep en de steeds verdere verarming van de massa?s. Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw is de ongelijkheid in inkomen groter geworden. Dat geldt voor alle westerse landen afzonderlijk, maar vooral ook voor de verhouding tussen het rijke westen en de ontwikkelingslanden. De financieel-economische crisis aan het begin van de nieuwe eeuw is nog lang niet uitgewerkt. De overheid heeft wel een enorme schuldenlast die in de komende jaren vele burgers zal raken. Daarmee zijn de gevolgen van de crisis afgewenteld op de samenleving als geheel. De winsten hebben zich intussen weer hersteld en de bonussen zijn helemaal nooit weggeweest. Als het goed gaat profiteren de rijken het meest (en de armen misschien een beetje), als het slecht gaat bloeden de armen. Dat is de wet van Das Kapital.
[qvdd]
“Dat is een juiste terechtwijzing voor deze gemeenten en andere gemeenten die informatie denken achter te kunnen houden met behulp van kosten. Dit is vooral een overwinning voor de persvrijheid.”
Gemeenten mogen een beroep op de wet openbaarheid van bestuur (wob) niet moeilijker maken door kosten in rekening te brengen, heeft de rechter besloten in een zaak die was aangespannen door onderzoeksjournalist Brenno de Winter.
[qvdd]
“We kunnen de Grieken niet dwingen uit de euro te stappen maar zelf kunnen we er als Nederland wel uitstappen. Het kabinet moet die optie nu onder de loep nemen en er serieus naar kijken voor het geval het met Griekenland, Spanje en Portugal verder fout gaat.”
Aldus Wilders. Hij en Verdonk willen uit de Euro stappen. Dus, binnenkort weer lekker ouderwets met guldens betalen? En belangrijker, direct terug naar de prijzen van toen?
[qvdd]
“We kunnen eigenlijk niets meer aan het besluit doen. Maar we gaan met informeel netwerken proberen iets aan de situatie te veranderen.”
De provincie Limburg, bij monde van persvoorlichter Egbert Hanssen, wil heel graag dat een lokaal bedrijf materialen voor turbines kan leveren aan Iran. Het ministerie van EZ vreest militair gebruik en heeft er een stokje voor gestoken. Maar Limburg geeft de moed niet op.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.