Europese regeringsleiders zijn deze week op Cyprus voor een informele top. De op één na kleinste lidstaat is de eerste helft van dit jaar de roulerend voorzitter van de EU. De helft van het land is nog steeds bezet door Turkije, elders bezetten de Britten ook nog altijd een gebied voor hun militaire bases en inlichtingendiensten. Maar daarover zal het op deze top niet gaan. Terwijl de EU-leiders praten over de oorlogen in het Midden-Oosten en Oekraïne hebben de Cyprioten de Britse oorlogsmachine op de agenda gezet in de campagne voor de parlementsverkiezingen komende maand.
Meer dan de helft van de kiezers in de Republiek Cyprus wil de Britse militaire bases op het eiland in de oostelijke Middellandse Zee sluiten, zo blijkt uit een nieuwe peiling van de Cypriotische omroep. De peiling weerspiegelt de grote zorgen van de Cyprioten na een droneaanval op een hangar voor Amerikaanse spionagevliegtuigen op een Britse basis op Cyprus, aan het begin van de oorlog met Iran. De onvrede bestond al langer vanwege de steun van de Britten aan Israël in de Gaza-oorlog. Groot-Brittannië gebruikte zijn luchtmachtbasis in Akrotiri, op het zuidelijke schiereiland van het eiland, om honderden spionagevluchten boven Gaza uit te voeren, en stuurde ook militaire vrachtvliegtuigen naar Israël en straaljagers om Jemen te bombarderen. In Akroteri en Nicosia vonden demonstraties plaats tegen de Britten. Demonstranten van de linkse oppositiepartij AKEL trokken de besneeuwde bergen van Troodos in om te protesteren tegen de aanwezigheid van een spionagebasis daar op de hoogste top van hun land [foto].
Melanie Steliou, parlementskandidaat voor AKEL in Limassol, het kiesdistrict naast Akrotiri, is niet verrast over de uitkomst van de peiling: “De Britse regering probeert het verhaal te verspreiden dat de bases de Cyprioten beschermen tegen Iraanse drones. Maar ze beschermen Cyprus of de Cyprioten niet. Ze beschermen hun koloniale bezittingen, die ze gebruiken om andere landen te vernietigen. En dat is wat we in gedachten moeten houden en waar we nooit de strijd voor echte onafhankelijkheid en dekolonisatie voor mogen opgeven.” De Cypriotische president Nikos Christodoulides heeft gezegd dat hij een “open en eerlijk gesprek met de Britse regering” wil voeren over de bases.
Ook al staat de buitenlandse bezetting van het land niet op de EU-agenda, Cyprus wil als voorzitter op de top wel van de gelegenheid gebruik maken om de zorgen over de veiligheid van het land onder de aandacht te brengen van de Europese collega’s. Cyprus is geen NAVO-lid en daarom des te meer geïnteresseerd in de uitleg van de EU van artikel 42.7 van het Unieverdrag dat voorziet in theorie in wederzijdse bijstand in geval van een gewapende agressie tegen een lidstaat. “We hebben artikel 42.7, en we weten niet wat er gaat gebeuren als een lidstaat dit artikel activeert”, vertelde Christodoulides voorafgaand aan de top.
In de campagne voor de verkiezingen op 24 mei gaan de huidige regeringspartij Democratische Rally DISY en oppositiepartij AKEL aan kop met beide iets meer dan 20%. Het parlement van Cyprus telt officieel 80 zetels, maar de 24 zetels voor Turkse inwoners zijn al meer dan zestig jaar niet bezet. Achtergrond zijn de gewelddadige conflicten in de jaren zestig en zeventig tussen Griekse en Turkse strijdgroepen. In 1974 greep het Turkse leger in, bezette het noordelijke deel van het eiland en riep de Republiek Noord Cyprus uit, een staat die alleen door Turkije wordt erkend. In 2016 sloten de Grieks-Cypriotische leider Anastasiades en de Turkse leider Akinci een principe akkoord over een federatief verband van een Griekse en een Turkse zone op het eiland. De onderhandelingen over de uitwerking van dat akkoord onder leiding van de VN mislukten echter. Het probleem is ook dat de kwestie veel verder gaat dan een etnisch conflict. Cyprus ligt op een plek waar van alles bij elkaar komt: oude vetes tussen Griekenland en Turkije, de invloed van de Russen in de regio, de bemoeienis van de Amerikanen met het Midden-Oosten, de strijd om de energiebronnen, de belangen van de EU en van het Verenigd Koninkrijk.
De EU heeft indertijd ingestemd met het lidmaatschap van het geografisch buiten Europa gelegen Cyprus omdat Griekenland dreigde de toelating van Oost- Europese landen te blokkeren. Inmiddels toont het geen enkele verantwoordelijkheid om een oplossing te vinden voor het verdeelde, bezette land. De moeizame relatie met Turkije staat hoger op de prioriteitenlijst. De regeringsleiders die deze week te gast waren in Cyprus betekenden niet veel meer voor het land dan de toeristen die er in- en uitvliegen.
Reacties (13)
Moet je niet een beetje oppassen met zo’n opmerking? Geografische grenzen zijn menselijke bedenksels. Je zou Cyprus misschien kunnen zien al een nogal ver naar het oosten gelegen uitsteekseltje van Europa. Maar hoort het er daarom per definitie niet bij? En als dat zo is, zou dat dan ook kunnen gelden voor het zuidelijke uitsteekseltje van Nederland: Limburg?
Waar je die geografische grens trekt is nogal arbitrair. Dat geldt zeker voor de grens tussen Europa en Azië, omdat Eurazië geologisch gezien één continent vormen. Het is dan ook niet zo vreemd dat sommige landen in het westen van Azië meer overeenkomsten (in cultureel of historisch opzicht, bijvoorbeeld) hebben met Europa dan met bijvoorbeeld China of India.
Ik weet ook niet of de EU zich per se moet beperken tot de E :)
De tegenstanders van toetreding van Turkije vonden van wel
Oh zeker, ik ook. Denk je niet dat toelating van Turkije een clusterfuck was geworden waarbij Orbán niet meer dan kinderspel was?
De E van Eurazië?
Hmm…. dan kan Canada er dus niet bij? en geen Afrikaans land?
Dat lijkt mij op de duur toch een nadeel.
Cyprus ligt op een kruispunt. Dus kan het zowel bij Zuid-Europa als bij West-Azie ingedeeld worden. Qua ligging evengoed als qua cultuur. In de geschiedenis zijn invloeden te zien uit het Midden-Oosten, Venetië, Egypte en het Ottomaanse rijk. De Britten en later de EU hebben het land om politieke en economische redenen bij Europa getrokken. Ik vermoed dat de Cyprioten daar geen moeite mee hebben, al willen ze wel een einde aan de militaire bezetting door de Britten.
Misschien wordt t.z.t om politieke en economische redenen Israel lid van de EU.
Of Georgië.
Of Canada.
Georgië heeft enkele jaren geleden het lidmaatschap van de EU aangevraagd, maar het voldoet op dit moment niet aan de eisen voor democratie en rechtsstaat. Het is wel lid van de Raad van Europa, net als Armenië en Azerbeidzjan. Die landen zoeken ook op andere manieren aansluiting bij Europa. Ze doen bijvoorbeeld mee aan Europese sportcompetities, in plaats van die in Azië.
Bedankt!
En het lijkt erop dat de huidige regering van Georgië zich liever bij Rusland aansluit…
Maar goed, het gaat erom dat de EU een manier is om democratie en rechtstaat te stimuleren, en dat Europese landen daar veel aan hebben, ook bij landen die buiten Europa liggen.
En die naam… Daar vinden we t.z.t wel iets op. Internationale Unie?
Ik vind het nog wel logisch om de EU tot Europa te beperken. Al valt het nog best tegen om daar echt overtuigende argumenten voor te bedenken. Mij ging het er vooral om dat er geen heel harde grens bestaat tussen Europa en Azië. Daarom zou je niet te snel, op basis van alleen maar een blik op de kaart, moeten besluiten wie er wel of niet bij “ons” zou mogen horen.
En ik ben niet principieel tegen verdere uitbreiding, maar op dit moment heb ik er wel twijfels over. Het lijkt me belangrijker om eerst oplossingen te vinden om te voorkomen dat één land de besluitvorming kan saboteren, zoals Orbán dat de afgelopen tijd deed. Unanimiteit is niet realistisch in een unie die uit zoveel landen bestaat, dus die zou niet altijd nodig moeten zijn voor een besluit. En het zou ook wat makkelijker moeten worden om een land eruit te gooien, of tijdelijk te schorsen, als het niet meer voldoet aan de basale criteria van democratie en rechtsstaat.
Ik ben met u eens dat op dit moment belangrijker is de EU zelf te verbeteren.
Trek het eens naar het extreme door: de hele wereld wordt lid van de EU.
Dan zie je meteen dat dat niet gaat werken. Ergens moet je een grens trekken van omvang/aantal/cultuur/economie die nog behapbaar is en waarbinnen een zodanige gelijkmatigheid is dat het bestuurbaar blijft en landen bereid zijn een deel van hun zelfstandigheid aan af te geven. De kans op een oorlog tussen EU-landen moet ook in de overweging worden meegenomen.
Ik pleit er voor om in ieder geval geen enkel land meer als EU-lid te accepteren zolang het vetorecht blijft bestaan en een land niet uit de EU gezet kan worden of flink gestraft kan worden voor ongehoorzaamheid. Ook zou een land niet zomaar met slechts 51% nationale meerderheid mogen besluiten er uit te stappen, het is een huwelijk dat je niet door de waan van de dag mag laten kapotmaken.