Vijfentwintig jaar

Het Opperwezen heeft me een lelijke loer gedraaid door me op te zadelen met een stel hersens dat werkelijk álles met het verkeerde liedje associeert. Als ik naar The Messiah ga, zal ik nog een half uur niet het beroemde Hallelujah neuriën, maar de gelijknamige draak waarmee Israël ooit het songfestival won. Mijn vrienden beleven er altijd weer veel plezier aan me in herinnering te brengen dat ik, nadat we Titanic hadden gezien, niet My Heart Will Go On in mijn hoofd had, maar het thema van Love Boat. Een enkele keer pakt het goed uit. Een paar jaar geleden zag ik de speelfilm The New World van Terrence Malick, waarin het verhaal van John Smith en Pocahontas in beeld wordt gebracht. Een mooie film, die u zeker moet zien. U raadt ook al welk deuntje zich in mijn hoofd nestelde: Pocahontas van Neil Young.

Door: Foto: Sargasso achtergrond wereldbol
https://youtube.com/watch?v=ulCQYEWbJqE

Welkom in uw toekomst

In december zond het Britse Channel4 een korte dramaserie uit: Black Mirror. Elke aflevering nam een specifiek aspect van technologie onder de loep en werkte de impact daarvan op ons leven uit door alles nét een beetje te vergroten. Dat leidde tot science fiction die voldoende dichtbij huis bleef dat alles akelig vertrouwd was maar tegelijkertijd doodeng werd. Daardoor slaagde de serie er uitmuntend in om haar toekomstbeeld menselijk te houden, en nooit pamflettistisch.

De eerste aflevering was briljant en zo pijnlijk. Een mooi prinsesje is ontvoerd; de boosdoener eist als losgeld dat de minister-president een uiterst gênante daad zal verrichten: hij moet – live op tv – een varken neuken. De regering bedenkt onder strikte geheimhouding hoe ze deze crisis het hoofd kan bieden en toch de kool en de geit kan sparen. Ze zoeken koortsachtig naar de juiste spin.

Dan blijkt dat de overheid geen enkele grip heeft op de berichtgeving: de ontvoerder heeft zijn eisenpakket immers allang op YouTube gezet. Lang voordat de regering erin slaagt het filmpje te verwijderen, is het overal gemirrord en heeft het nieuws zich via Twitter en blogs razendsnel verspreid.

Het nieuws is niet meer te onderdrukken. Het enige dat de regering rest, is samen met de spindoctors monitoren hoe er op het desastreuze nieuws wordt gereageerd en peilen wat de beste optie voor de minister-president is. En het volk – aanvankelijk op sensatie belust – hitst de publieke opinie dusdanig op dat de minister-president geen keuze meer rest dan in te stemmen met de eisen. Waarna iedereen in afgrijzen toekijkt naar wat ze samen hebben aangericht, en de minister-president doet wat hij doen moet om de prinses te redden.

Verwelkom de filantroop

Met de gestage toename van de ongelijkheid in Nederland, rukt de liefdadigheid op. Hoogopgeleiden, ouderen en veelverdieners zullen de komende jaren naar verwachting meer geven aan de nationale kunst- en cultuursector. Maar hoe gewenst is dat eigenlijk?

Naast de grotere particuliere rijkdom en de toegenomen ongelijkheid speelt ook de terugtredende overheid een rol bij de opmars van de liefdadigheid. Doordat de overheid kort op subsidies, worden meer organisaties, initiatieven en mensen afhankelijk van particuliere giften en donaties. Denk bijvoorbeeld aan de kunstensector.

Als het aan staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Halbe Zijlstra ligt, neemt de mecenas de rol van de overheid over. Of Zijlstra zich niet rijk rekent is de vraag. Er is geen mecenas die erom zit te springen om de gaten in de rijksbegroting te stoppen. Donateurs zijn vaak wel bereid om projecten te financieren maar willen niet voor de lopende kosten van iets opdraaien. Desalniettemin wint filantropie terrein.

Armoede in Nederland bestaat niet, dus is de armenzorg overbodig
Tot twintig jaar geleden was liefdadigheid een besmet begrip; het werd geassocieerd met paternalisme, bevoogding en willekeur. Liefdadigheid, zo was toen de algemene gedachte, was iets uit de 19de eeuw en had te maken met de groteske armoede in de opkomende industrie- en handelssteden als bijvoorbeeld Londen, Manchester en Amsterdam. De Britse schrijver Charles Dickens was de bekendste chroniqueur van deze voor vele Europese arbeiders en werklozen uiterst miserabele periode. Met de algemene bijstandswet van 1965 hadden we dat hoofdstuk toch wel afgesloten.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

De kritische clips van Lucanet

 

Sinds enkele jaren plaatst pianiste Lucanet filmpjes op YouTube. Haar eerste clip, Bruintje van Gerard Atema, was al eens als dagsluiting te horen en te zien op Sargasso.

In de videoclips laat Lucanet haar pianovoordrachten begeleiden door bewegende beelden. De meeste clips zijn gemaakt in samenwerking met beeldende en/of videokunstenaars. Mooie voorbeelden hiervan zijn: Circus Polka van Stravinsky, RGB-memory, geheugen in kleur, muziek van Simeon ten Holt en Gavotte van Schönberg.

In 2011 was Lucanet bijzonder productief, ze plaatste zeker tien nieuwe muziekclips op YouTube. Opvallend is dat haar clips politieker worden. Naar aanleiding van de protesten tegen de bezuinigingen in de kunstsector maakte ze het schattige clipje Mars der beschaving met muziek van Ludwig van Beethoven. In november verscheen De ogen van Eva met muziek van C.F. Johnson: Cum Bag Rag. Ook deze clip laat zich lezen als protest tegen de maatschappelijke ontwikkeling door de keuze van woorden die op het gezicht van het meisje verschijnen. Op kerstavond kwam Lucanet met Occupy Amsterdam – it’s time to wake up, een video gemaakt op het Beursplein met als achtergrondmuziek een etude van Chopin.

Met deze kritische clips komen we bij een belangrijk omslagpunt in het videowerk van Lucanet: droegen haar clips aanvankelijk consequent de namen van de muziekstukken, in 2011 komt ze vooral met video’s waarbij de titels verwijzen naar belangrijke gebeurtenissen of zaken die haar bezighouden. Ook Koninginnedag, Zelfportret en Spoorbrug zijn voorbeelden van deze nieuwe insteek. Om welke muziek het gaat, dat lijkt op de tweede plaats te komen.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Lekker wakker worden met somebody that I used to know

Dat is lekker wakker worden. De band ‘Walk off the Earth’ en Sarah Blackwood hebben een cover gemaakt van ‘Somebody that I used to know’ van Gotye. Ze spelen allemaal gitaar. Allemaal op één gitaar welteverstaan. Origineel, maar nog goed ook. Zo goed en origineel dat hij viral is gegaan, van alle kanten strooiden mensen de link mijn Facebook- en Twitterstream in. Reden genoeg om hem ook hier neer te zetten.

De andere filmpjes van Walk of the Earth zijn trouwens ook aan te raden.

Kunst op Zondag | De vloed

Daar komt de vloed. Als de kunst al niet kopje onder gaat door bezuinigingen, dan wel door natuurgeweld? Het Groninger museum was niet bestand tegen het wassende water. Dit weekend blijft het museum dicht. Dan maar, met de voeten droog achter de pc, kijken hoe kunst en water samengaan.

De afbeelding boven dit artikel komt van de tentoonstelling ‘Where the tide ebb and flow’ te zien, van Pedro Marzorati, dire jaar geleden in Nederland te zien.
Of de mens debet is aan wateroverlast blijft een vraag, Paul Baines ziet het zo met Here comes the flood.

Hoe beeld je water uit?
Katharine Harvey recycelde plastic waterflessen tot een Watermuur.

Door de regen lopen. Stacee Kalmanovsky rijgt glazen druppels aan vislijnen.

Hier zetten Helen Evan en Heiko Jansen, met inteactieve electronica,  een museum onder water.

Een drama verborgen in deze installatie van Risha Gorig.

In een interactieve kano van Jette Gejl (Denemarken) de effecten van het klimaat verkennen.

Als de boel dan toch onder water staat, kun je beter maar wat lol mee hebben. Wie herinnert zich deze scene uit Wim Wenders  film over Pina Bausch niet?

Tot slot, uit de oude doos. Met een bandrecorder nam Steve Reich een straatprediker op, die het eind der tijden verkondigde. In de studio maakt hij een ‘loop’ en experimenteerde met zijn eerst ideeën over fasering. Het stapelen van de loop veroorzaakt een nieuw spectrum aan boventonen. Kijk en luister naar It’s gonna rain.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

De Islam in China

Even vooraf: dit boek biedt meer dan de titel suggereert. De schrijfster (1936), reisbegeleidster sinds 1986, geeft ook een beeld van de islam op zich: inhoud, symbolen, rituelen, militaire expansie in Azië, kunst, handel, Zijderoute. Ze geeft ook een beknopt schematisch overzicht van de Chinese geschiedenis en parallel daarmee van de gebeurtenissen in andere culturen in de rest van de wereld.

Het boek zelf begint met het ontstaan van de islam in de zevende eeuw in Arabië. In minder dan een eeuw (651-751)stonden de Arabische legers in Spanje, aan de Indus en aan de grenzen van China. De schrijfster verklaart die snelle veroveringen door de efficiënte militaire kracht, de mobiliserende ideologie, de religieuze en culturele band, die ook vandaag nog altijd bestaat. Allicht speelde de zwakheid van de tegenstanders ook een rol. Vervolgens geeft ze een introductie in de islam, met verklaring van een aantal begrippen en symbolen.

Vanaf 650, 100 jaar dus voor de veldslag bij de Talas rivier, stuurden Arabische kaliefen gezanten naar China. Dat was blijkbaar al de wens van Mohammed. Vele Arabische kooplieden vestigden zich in Chinese steden, o.a. in Kanton/Guangzhou. De zijderoute, een naam die pas in 1870 gegeven werd door de Duitse geograaf Ferdinand von Richthofen, verbond Xi’an (“Westelijke Vrede”) met de Middellandse zee. De route was 11.265 km lang. De auteur zegt niet wanneer ze precies ontstond.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Ik voel me net Tarzan

Een gastbijdrage van Mohammed Benzakour. De bijdrage verscheen ook op nieuwwij.nl.

Voor dag en dauw belde een goede vriend aan. Hij had een hengel bij zich. Ik monteerde een werpmolen op de mijne en maakte de felgekleurde dobber vast. Het dunne nylon was doorzichtig en onzichtbaar voor de vissen, en eigenlijk ook voor mij.
Ik zei: ‘Zeg, ik heb geen visakte.’
‘Dondert niet’, zei hij. ‘We vangen waarschijnlijk toch niets.’
We togen naar de Oude Maas en wierpen onze hengels uit, telkens weer. Maar al die worpen door de ijle ochtendlucht, het interesseerde de baarzen en snoeken niets. Mijn vriend zei: ‘Ze zitten daar in de diepte; we krijgen ze wel.’
Maar we kregen ze niet. Als ze in de diepte zaten, zaten ze daar nog. De eerste weken aan de oevers van de Oude Maas haalden we bakzeil, en toch had ik ’t niet willen missen. Hengelen voor voedsel werkt louterend. We schenken koffie uit de thermoskan, eten een broodje, en turen over het rimpelende wateroppervlak.
Ik verlangde niet naar een Titaans gevecht met een kolossale vis ter bewijs van mijn mannelijkheid. Wel vond ik het prettig zo nu en dan medewerking te krijgen van een baars die goed past in mijn braadpan. En waarlijk, eergisteren hapte eindelijk een baars. Even later hapte ik hem.
Ja mensen, de tijden van de Egyptische vleespotten zijn voorbij. Dus ik ben gestopt met de kabeljauw en poon van de visboer. Tegenwoordig haal ik mijn vis rechtstreeks uit de rivier.
Ook de slager heb ik vaarwel gezegd. In een naburig park neem ik op goed geluk een sappig haasje te grazen met een uitgespannen net. En wist u hoe kostelijk wilde eend smaakt? Eerst goed uitspoelen hoor, dan marineren in een saus van laurier, gember, chilipepers en rode wijn, vervolgens zachtjes gaar laten sudderen in een pannetje boter. Eerlijker en biologischer kun je het niet krijgen.
Restaurants boycot ik, voortaan bereid ik m’n eigen potje. En het moet gezegd, mijn reeds gewaardeerde kookkunsten zijn thans op een niveau beland die Jamie doen stuiteren van jaloezie.
Crisis is het beste wat de mensheid kon overkomen. Sinds de onheilstijding op m’n deur klopte veranderden m’n grijze haren in ravenzwarte krullen. Ik voel dat ik leef. Ik voel mij Tarzan.
Douchen doe ik niet meer elke dag, hoogstens tweemaal per week. Behalve de milieuvoordelen, ruik ik mezelf weer. Dat is een groot goed: je komt in het reine met jezelf.
Van m’n Nissan kan ik weliswaar nog geen afstand doen; wel ben ik overgestapt op dikke, rustieke kaarsen. In de slaapkamer gloort een Jemenitische olielamp. Nooit eerder wasemde m’n huis zoveel warmte en spiritualiteit uit.
Zelfs boodschappen zijn een mystiek avontuur geworden. Met enige durf en creativiteit zul je ontdekken dat Jumbo zich uitstekend leent voor proletarisch winkelen – zonder de wet te overtreden. Hoe precies, kan ik u niet verklappen, want Jumbo leest mee.
Het dure fitness-abonnement heb ik opgezegd en cultuur staak ik ook.
Waar ik dan m’n ontspanning vandaan haal? Gewoon op straat. Gratis knokken met hangjongeren. Niets heilzamer dan met de blote knoesten erop losbeuken. In Peru hebben ze dit al eeuwen ontdekt: ‘Takanakuy’, ofwel: als het bloed kookt. Door de kracht van de klappen die je elkaar toebrengt los je je zorgen en spanningen op. Goedkoop, lekker, en ‘het voelt als speed man’, zeggen de van blowtjes suf geworden hangjongeren.
Terwijl de Nederlander het hoofd grijpt en God smeekt om de crisis te stoppen, smeek ik Hem de recessie te laten voortwoekeren. In elk geval tot 21 december, dan vergaan we toch. Heerlijk, zo’n tsunami over Zwijndrecht.

Wat gaan we leren in 2012?

Helaas behoor ik niet tot de bofkonten die een kaartje voor de Leonardo-tentoonstelling in Londen hebben kunnen bemachtigen, dus behelp ik me met kunstboeken over Leonardo da Vinci uit de openbare bibliotheek. De meeste opmerkingen over zijn werk neem ik maar met een korrel zout. Zou het echt zo zijn dat de opengewerkte plooi in de mouw van Cecilia Gallerani verwijst naar een vagina? Nou ja! Ik geloof toch meer in het idee van Marcel Duchamp, dat de kijker zelf het kunstwerk af maakt door zijn eigen interpretatie er aan te geven.

Leonardo wordt de eerste moderne mens genoemd vanwege zijn onderzoekende en experimentele houding. Hij droeg vaak een riem met aantekenboekjes en hij speelde met de gedachte om daarvan iets te gaan publiceren, maar hij deed het niet. Al dat onderzoek had voornamelijk tot doel om zijn projecten te vervolmaken, die hij overigens lang niet altijd af maakte, omdat hij al weer door iets anders gegrepen was. Hij schilderde voor het geld, af en toe moest hij ook iets verdienen. Hij hield zich liever bezig met grote feestprojecten. Een andere hobby van hem was het ontleden van het menselijk lichaam, vaak in het geniep, want snijden in lijken was in het begin van de 16 eeuw niet in Rome toegestaan. Leonardo deed dit niet alleen uit pure nieuwsgierigheid, hij kon de verworven kennis ook gebruiken voor zijn schilderkunst.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Beroemd om het verkeerde boek

Het Handelsblad wijdde kort voor kerstmis enkele pagina’s aan auteurs die beroemd waren om het verkeerde boek. Neem Herman Melville, wiens beroemde Moby Dick een goed boek is, ook al is zijn minder bekende The Confidence-Man beter. Ik kon het niet laten te bedenken wie ik zélf een mooi voorbeeld van een om het verkeerde boek beroemde auteur, en dacht meteen aan Jan van Aken.

De reden kan ik het beste illustreren met een analogie. Onlangs schaakte ik tegen mijn neefje, die kwam met een briljant nieuwtje: hij plaatste een loper op een toren en zei dat ik het stuk niet kon slaan zolang het in het kasteel veilig was. De zet getuigde natuurlijk van creativiteit, maar schaken is nog mooier als een speler iets verrassends doet binnen de regels.

Ik voor mij kijk ook zo naar historische romans. Ik vind het knapper als iemand een roman schrijft die blijft binnen de grenzen van het historische bewijsmateriaal. De schrijver die een anachronisme gebruikt, mag zich beroepen op zijn creatieve vrijheid, maar leidt ondertussen wel de lezer van de tekst af en bederft zo diens leesplezier. Een goede schrijver daarentegen kan een overtuigende historische roman schrijven zonder zijn publiek te storen met onmogelijkheden.

Dit betekent automatisch dat ik met meer bewondering kijk naar een auteur die zijn verhaal plaatst in het recente verleden, waarover veel bekend is, dan naar de schrijver die kiest voor het verdere verleden, waar de speelruimte wijder is. Daarom is Jan van Akens Het fluwelen labyrint me dierbaarder dan zijn bekendere De valse dageraad.

Amol iz gewen a majse

Deze weken presenteer ik op Sargasso een serie Jiddische liederen. Ik geef teksten met vertalingen, links naar filmpjes of geluidsopnamen en kort commentaar op de uitvoeringen. Vandaag Amol iz gewen a majse.

Op een quasi-naieve manier vertelt het liedje een oud droevig verhaal. In het refrein klaagt de zanger over zijn eigen liefdesverdriet.

Amol iz gewen a majse,

di majse iz gor nit frejlech,

di majse hebt zich onet

mit a jidisjn mejlech.

Ljoelinke, majn fejgele,

Ljoelinke, majn kind,

ch’hob ongewojrn aza libe,

 wej iz mir oen wind.

 

Amol iz gewen a mejlech,

der mejlech hot gehat a malke,

di malke hot gehat a wajngortn,

Ljoelinke, majn  kind.

Ljoelinke…

 

In wajngortn iz gewen a bejmele,

dos bejmele hot gehat a nestele,

in nestele hot gelebt a fejgele,

Ljoelinke, majn kind.

Ljoelinke…

 

Der mejlech iz opgesjtorbn,

di malke iz geworn fardorbn,

dos tswejgele iz opgebrochn,

dos fejgele foen nest antlofn.

Ljoelinke…

 

Woe nemt men aza gochem

er zol kenen di sjtern tsejln,

woe nemt men aza dokter

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Vorige Volgende