Hoe Alexis de Tocqueville een einde maakte aan de armoede

, door

In 1835, bijna 50 jaar na de Franse Revolutie en 50 jaar voor de stoomschepen het zouden winnen van de zeilschepen, schreef De Tocqueville zijn “Sur le paupérisme”. In 2011 verscheen een nieuwe Nederlandse uitgave met voor- en nawoord, in dezelfde serie waarin het veel actuelere “Neem het niet” van Stéphane Hessel is uitgegeven. Beide boeken vallen in de categorie maatschappijkritiek. Ik kocht na het lezen van een recensie en een tip op Sargasso eerder al het laatstgenoemde boekje, zocht naar meer en bespreek nu het boek van Alexis de Tocqueville.

De Tocqueville beziet de in de eerste helft van de vorige eeuw ontspruitende verzorgingsstaat met sympathie, maar tegelijkertijd met veel argwaan. Dat de hedendaagse VVD-er of PVV-er zich goed in de ideeën van De Tocqueville terug kan vinden is pijnlijk, maar we moeten er even doorheen bijten. Het hedendaagse voorwoord van Albert Jan Kruiter vat het gedachtengoed van De Tocqueville zo samen: “Ook omdat ambtenaren het moeilijk vinden om mensen een uitkering te ontzeggen. Daarom zijn veel te veel mensen afhankelijk van bijstand.”

Hoe is het zo gekomen? Volgens De Tocqueville leefden de Indianen in het noorden van Amerika nog egalitair en maatschappelijk ongestratificeerd. Pas door de overvloed die landbouw en veeteelt na de middeleeuwen in Europa brachten ontstonden het feodalisme en de aristocratische smaak voor meer genoegens, rijkdom en luxe. Boeren en boerenknechten bleven relatief zeker van hun plaats in de maatschappij, maar de nieuwe arbeiders werden de dupe: zij zijn volstrekt onvermogend en afhankelijk van inkomen dat door allerhande oorzaken kan worden ingeperkt en door grote gebeurtenissen volledig kan verdwijnen. En dan lijkt De Tocqueville opeens vooruit te lopen op het Marxisme: “In de grote fabriek van de menselijke samenlevingen beschouw ik de industriële klasse als de klasse die van God de speciale en bijzondere missie heeft ontvangen om met alle risico voor zichzelf het materiële geluk van de anderen te verzekeren.”

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Apocalyptische kunst

, door

As we approach the New Year, the countdown to the End of Times has already begun. But first, let’s take a short survey of various apocalyptic visions in art history and today’s contemporary art and illustration.

Whether grounded in biblical belief, Hollywood disaster film hysteria, or modern fears of a nuclear war, get ready for a year of enthusiastic resurgence of the ‘End of the World‘ motif because December 21, 2012 will be here very soon.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

De soundtrack van 2011

, door

Dat het een rotjaar, memorabel jaar, schokkend jaar, hoopvol jaar, dieptreurig jaar was, weten we wel. Het was in ieder geval een emotioneel jaar en hoe kun je emotie beter uitdrukken dan met muziek?

Als je de stroom van beelden en gebeurtenissen achter elkaar zet, welke soundtrack laat je daar dan onder draaien? Wordt het een zijig liedje die je het liefst zo snel mogelijk vergeet, van bijvoorbeeld Nick en Simon? Wordt het een zwaar liedje van Nick Drake? Een boos liedje? Een protestsong?

In deze lege dagen tussen Kerst en Oud en Nieuw hebben we toch weinig te doen. Dus hierbij mijn suggesties, graag de uwe met filmpjes in de comments. Het hoeven geen liedjes van dit jaar te zijn…

System of a Down – Toxicity

Lekker boos nummer, over roering, protest en verrotting.

Talking Heads – Road to nowhere

Spreekt voor zich.

fotobron

Blogsters op Sargasso

, door

Wie zijn op Sargasso de blogsters van het eerste uur? Waar schreven ze over? Hieronder een verslag van een snelle verkenning.

Een van de eerste blogsters op Sargasso is Lilith. Ze was er zo’n beetje vanaf het begin bij. Ze begon met bloggen in 2002 en ze hield het vol tot 2007. In  een persoonlijke en onderhoudende stijl vertelde ze haar verhalen. Een van haar eerste posts ging over verjaardagen vieren, er kwamen 42 reacties, dat was veel in die tijd. Lilith schreef over alles wat ze tegenkwam. Opmerkelijk is hoe kort de stukjes in de het eerste jaar van Sargasso waren. Een berichtje over een film die in de maak is, dat zou nu niet meer zo snel op dit blog geplaatst  worden. Lilith gooide ook nog wel eens een gedicht  tussendoor. De berichten van Lilith zijn voorbeelden van het oude bloggen. Ook zij schreef over Sinterklaas,  maar ze wijdde en slechts enkele alinea’s aan. Haar laatste post is van 2007. Op  het laatst plaatste ze vooral waanlinks. Geen enkele vrouw op Sargasso heeft  Lilith kunnen evenaren wat het aantal posts betreft.

Vanaf april 2006 werd Sargasso versterkt door Akufu, een biologe, en dat is te merken aan de onderwerpen die ze koos. In die tijd zijn de berichten op  Sargasso wat langer aan het worden. Enkele alinea’s zijn geen uitzondering  meer. Akufu woonde een tijdje op Hawaï, en in die tijd ging ze lifeloggen. Een  van haar laatste posts ging over kerstvieren.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Hersenspoeling volgens Kubrick

, door

“En vrede op aarde bij mensen van goede wil” (Lucas 2:14)

Hoe maak je een stel brave borsten en mondige adolescenten tot gehoorzame moordenaars? Zoals onderzoekers van gewelddadige sekten je kunnen vertellen: via een proces van hersenspoeling. Wat dat betreft valt het leger gerust een van staatswege georganiseerde sekte te noemen, zoals onderstaand filmpje aantoont.

Alle elementen van hersenspoeling zijn in de legertraining aanwezig:

Totale afbraak van het ego; de sublimatie van het individu in de groep; training in blinde gehoorzaamheid; het scheppen van een collectieve identiteit; het focussen op een gemeenschappelijke vijand; het kweken van mentale en emotionele afhankelijkheid van de commandostructuur en van de groep.

Ook de technieken zijn dezelfde: isolering van de familie; lichamelijke uitputting; slaapdeprivatie; herhaling van simpele activiteiten; het zingen van gemeenschappelijke liederen; publiekelijke vernedering.

Full Metal Jacket

Wat dit met jonge mannen doet, is bij mijn weten nergens zo pregnant in beeld gebracht als in Full Metal Jacket van Stanley Kubrick. Een veelal maar half begrepen oorlogsfilm.

Toen Kubricks Vietnam-epos in 1987 uitkwam, ervoeren sommige critici het echter toch een beetje als een teleurstelling. In vergelijking met Apocalypse Now (Francis Ford Coppola) en Platoon (Oliver Stone) was Full Metal Jacket een ongelijkmatige rolprent, die in het tweede deel zijn focus lijkt te verliezen en doelloos voort lijkt te slepen.

KOZ | Hommage

, door

In de vorige KOZ beloofden we een hommage. Sargasso’s 10-jarigheid is de aanleiding. KOZ (Kunst op Zondag) is wat jonger. Zes jaar lang wordt, met wat onderbrekingen, hier elke zondag kunst geëxposeerd.

Zo moet je deze rubriek vooral zien: Sargasso’s kunstgalerie. Musea hangen de professionele kunstliefhebber uit, galeriehouders zijn vaak hobbyisten. De duizenden galerietjes zouden graag de hele wereld over de vloer krijgen, maar weinigen halen broodwinning uit hun exposities. Naast de vele galeries die door uitvoerende kunstenaars zelf worden gedreven, zijn er de galeries die door kunstliefhebbers worden gerund.
Dat is KOZ. Een wisselende expositie, niet ingericht door professionele conservatoren, maar door liefhebbers van kunst in de breedste zin van het woord.

KOZ is een beetje vreemd verschijnsel op Sargasso. In tegenstelling tot alle andere content, zijn afleveringen met diepgaande duiding of informatieve analyses beduidend in de minderheid. Een titel, een naam van een kunstenaar kan er nog net af. KOZ is vooral een hommage aan de kunst zelf. Kunst spotten en doorgeven. De lezers maken er zelf wel wat van.

Kunst op Zondag zou er zonder Sargasso’s redacteur Steeph en zijn assistentconservator Crachàt, niet zijn geweest. In 2006 verscheen de eerste aflevering en de eerste reactie was meteen positief: “Goed initiatief. Vasthouden, elke zondag iets of iemand uit de schilderkunst. Tis toch een weinig troost, zo tussen de bedrijven door. En, zonder aandacht kwijnt ieder en alles weg. Dan lijkt het leven al verloren, een doodgeboren kind, en al te vergeefs”.
De eerste van Steeph.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Hendrik en Willem Valk: een dubbelportret (2/2)

, door

Deze winter komt het Veenkoloniaal Museum in Veendam met een verrassende tentoonstelling over twee talentvolle broers: Hendrik Valk – de kunstschilder en Willem Valk – de beeldhouwer. Deze week aandacht voor Willem Valk (1898-1977)

Wat Hildo Krop is voor Amsterdam, dat is Willem Valk voor Groningen; overal in de stad kom je zijn beeldhouwwerken tegen. Voor het stadhuis staat de in brons gegoten buste van Rabenhaupt. In de Herestraat vind je de beeldschone decoraties aan gebouw De Faun. En op de Kijk in ’t Jatbrug staan vier beelden gehouwen uit Zweeds graniet, ze markeren de hoeken van de brug.

Groningen is na Amsterdam de voornaamste stad waar in de stijl van de Amsterdamse school gebouwd werd. Een belangrijke locale architect was Siebe Jan Bouma, hij ontwierp meerdere scholen, overheidsgebouwen en woonhuizen. Zijn stijl kan getypeerd worden als een mix van Amsterdamse school en kubisme. De ornamenten liet hij vaak door Willem Valk ontwerpen. Deze samenwerking leverde opmerkelijk versierde architectuur op. Een mooi voorbeeld is het gebouw van het Grafisch Museum in Groningen, dat oorspronkelijk dienst deed als schoolgebouw. Willem Valk maakte hiervoor de sluitsteen boven de poort.

Je vindt de beelden van Willem Valk ook buiten de stad. Het
Heideschaap, dat jarenlang in het grootste park van Hoogezand stond, dat staat nu even geparkeerd in de hal van het Veenkoloniaal Museum. In Harlingen vinden we Joris en de draak. Het mooiste beeld van Willem Valk staat in Assen. Het gaat om het Provinciaal Gedenkteken, dat de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend houdt.

Sjabbes, sjabbes, sjabbes

, door

Een liedje dat eerst het verlangen uitspreekt naar de rust van de sabbat (Sjabbes), in het volgende couplet naar die van de religieuze feestdagen (Jontev), tenslotte naar vrede: het gaat van klein naar groot en van het specifiek Joodse naar het algemeen menselijke.

Het wordt her en der toegeschreven aan Mordechaj Gebirtig, maar dat gebeurt misschien alleen omdat het zo’n mooi liedje is en Gebirtig zo’n groot liedcomponist. In het Gebirtig-boek van Manfred Lemm, om maar een gezaghebbende uitgave te noemen, komt dit liedje niet voor. Gebirtigs poëzie is trouwens nadenkelijker en beschrijvender, verhalender dan die van dit liedje.

Er hoort een voorspel bij dat soms instrumentaal wordt uitgevoerd, soms vocaal maar zonder betekenisdragende woorden. (Men zingt dan klanken als “Ja-ba-ba-ba-baj”).

Enkele mooie uitvoeringen:

Van de Nederlandse zangeres Niki Jacobs en haar band Nikitov. Zij  slaat nieuwe wegen in door elementen van de niet-Jiddische populaire cultuur over te nemen, met zeer overtuigende resultaten.

Een aanstekelijk vrolijke uitvoering door Theodore Bikel. Hij is een van de grote zangers geweest die in de twintigste eeuw het Jiddische lied veel bekendheid hebben gegeven, ook onder niet-Joden. Ook in dit liedje toont hij zijn kracht door iedere sentimentaliteit te vermijden. Hij is 87 en nog steeds actief, zie zijn site.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

KOZ | Interactiviteit

, door

In de volgende KOZ een hommage aan een van de leukste kunstgaleries van Nederland. Vandaag sluiten we eerst nog even aan bij de vorige afleveringen over licht en schaduw. Daarin was ook kunst te zien, waarbij de kijker een actieve rol was toebedeeld.

Hoewel de traditionele “je mag er naar kijken maar aankomen niet”-kunst onuitroeibaar is, zijn er al jaren kunstenaars die het publiek uitnodigen (c)(re)actief deel te nemen aan hun kunstwerken. Grofweg zijn er twee stromingen. Eén waarbij kunstenaars gebruik maken van ‘hardware’: sculpturen en installaties van allerhande materiaal, waar de toeschouwer door kan lopen, iets in beweging kan zetten of mee spelen. En er is de ‘software’-stroming. Hedendaagse technologie en media lijken oneindig veel mogelijkheden te bieden aan interactieve kunst.

Vooropgesteld dat een weergave van interactieve installaties hier op het scherm weinig recht doen aan de werkelijke presentaties, vandaag een willekeurige greep uit de collectie.

Een voorbeeld van analoge interactiviteit. Doet denken aan het apenkooien op gymnastiekles. Robert Morris, hier bekend van zijn observatorium in de Flevopolder, creëerde in het Tate Modern te Londen zijn “Bodyspacemotionthings”. Het ontaardde in een speeltuin, die na vier dagen werd gesloten, wegens de overstelpende drukte.

Een ander voorbeeld van opgaan in kunst is “Sway’d”, een interactieve installatie in de openbare ruimte. Ontworpen door Daniel Lyman, die ongetwijfeld zijn inspiratie ontleent aan de ‘Penetrables’ van de overleden kunstenaar Jesús Rafael Soto.

Vorige Volgende