OPINIE - Wat is het nou, die hoofddoek? Een symbool van een specifieke eigen keuze of toch een embleem van patriarchale en misogyne onderdrukking?
De hoofddoek is allebei. Soms zelfs tegelijkertijd.
Hetzelfde geldt voor Zwarte Piet. Meestal is Zwarte Piet geen racisme, maar soms ook wel.
Het probleem van zowel de hoofddoek als Zwarte Piet is dat het symbolen zijn. En symbolen horen iets te betekenen. En dan is het nogal verwarrend als zo’n symbool meerdere, soms tegengestelde dingen betekent.
En dat is precies waarom discussies over dit soort onderwerpen eindeloos kunnen duren. Want beide partijen hebben feiten aan hun zijde. Erger nog, beide partijen staan er doorgaans op dat hun waarheid de enige waarheid is.
En dat levert tegenstellingen op als ‘Zwarte Piet is racisme’ versus ‘Zwarte Piet is niet racistisch’. Beide uitspraken zijn waar en beide zijn niet waar, want alleen soms is Zwarte Piet racisme.
De discussie zou dan ook niet moeten gaan over de vraag of Zwarte Piet wel of niet racistisch is, maar wat het betekent dat dit af en toe het geval is.
De verwarring in de discussie over de hoofddoek is zelfs nog groter. Daar gaat het namelijk niet alleen over de aan- of afwezigheid van een bepaalde betekenis (‘Is dit wel of niet racistisch?’), maar kan de vraag ook zijn welke van twee diametraal tegengestelde betekenissen aanwezig is.