Het was een grap, maar niet helemaal, toen Stephen Colbert bovenstaande zin voor het eerst uitsprak. Het lachen wordt inmiddels steeds zuurder. Want als een AI-model zoals ChatGPT een feitelijk antwoord geeft op een vraag over klimaatverandering, racisme of ongelijkheid, dan klinkt dat voor veel mensen tegenwoordig als links. En dus onbetrouwbaar. Dat diezelfde AI gewoon de wetenschappelijke consensus benoemt? Negeer dat maar. In het tijdperk van complotten en gesponsorde verontwaardiging is feitenresistentie een deugd geworden, en alles wat daar niet in meegaat wordt afgedaan als “woke propaganda” of een complot van de - uiteraard - linkse academie, rechters en pers. Niet verrassend dus dat conservatieve techbro’s, complotdenkers met zendingsdrang en beleidsmakers met identiteitscrisis nu hun pijlen richten op taalmodellen. ChatGPT is te links, zo klinkt het. De realiteit moet “meer in balans”. Vrij vertaald: de realiteit moet aangepast worden aan de ideologie. En dat is geen hypothetische nachtmerrie meer, dat is al begonnen. Is ChatGPT echt links? Of ligt het misschien aan jou? Onderzoek bevestigt inderdaad dat ChatGPT vaker progressieve antwoorden geeft dan rechtse. Uit een studie gepubliceerd in het Journal of Economic Behavior & Organization blijkt dat het model neigt naar linkse partijen, ideeën en waarden. Niet omdat het stiekem een rode vlag vasthoudt, maar omdat het getraind is op grote hoeveelheden publieke data: Wikipedia, wetenschappelijke publicaties, journalistieke stukken. Bronnen die, hoe vervelend ook voor de VVD-borreltafel, meestal gestoeld zijn op bewijs, nuance en empathie. In dat landschap klinkt dit al snel als links. En dan is er nog de fine-tuning: de fase waarin menselijke reviewers het model leren geen racistische rants of antivax-onzin te spuwen. Ook dat werkt “bias” in de hand, maar dan van het soort dat de samenleving draaiende houdt. Geen haat zaaien. Geen genocidale fanfictie. Geen propaganda met een vriendelijke stem. ChatGPT is dus niet links, het is gewoon niet gestoord. De val van valse balans De grootste ziekte in het publieke debat is niet links of rechts, maar wat journalisten graag “evenwichtige berichtgeving” noemen. Maar het is feitelijk vaak false balance. Je weet wel: een klimaatwetenschapper krijgt 45 seconden spreektijd, en dan mag er ook nog even een gepensioneerde meteoroloog iets mompelen over zonnevlekken. Want “beide kanten”. Diezelfde doctrine is nu aan het doorsijpelen in de taalmodellen zoals ChatGPT. Uit angst om als partijdig te worden gezien, geven sommige ontwikkelaars hun modellen de opdracht om bij elke vraag netjes beide standpunten op te sommen. Alsof “de Holocaust heeft plaatsgevonden” en “de Holocaust is een hoax” gewoon twee visies zijn. De drang naar neutraliteit wordt dan een listige vorm van intellectuele luihed. En zodra we dat toestaan in kunstmatige intelligentie, en dus systemen die straks beleid helpen vormgeven, onderwijs ondersteunen en informatie filteren, zitten we met een tijdbom in onze broekzak. De werkelijkheid wordt rechts herschreven Laten we niet doen alsof dit slechts een zorg voor morgen is. Elon Musk kondigde al in 2023 zijn “TruthGPT” aan: een chatbot die minder politiek correct zou zijn, en dus eerlijker. “Eerlijker” betekent hier: meer ontvankelijk voor desinformatie, klimaatscepsis, en de mythe dat racisme niet bestaat en een linkse uitvinding is. Ondertussen werkt het extreemrechtse platform Gab aan een AI zonder ethische remmen die gewoon weer gezellig jodenmoppen en vrouwenhaat mag serveren. Het is alsof je Clippy terugbrengt, maar dan met Mein Kampf als input. Zelfs (of juist) overheden zijn bezig. Het Trump-kamp wil klimaatverandering, racisme, inclusie en ‘equity’-taal verwijderen uit de federale AI-richtlijnen. Alsof het weglaten daarvan géén ideologische basis heeft, en die woorden het probleem zijn, en niet de realiteit die ze beschrijven. De boodschap is helder: als de feiten je ideologie ondermijnen, knutsel dan gewoon een nieuwe werkelijkheid in elkaar. AI is dan geen tool meer voor kennis, maar voor het vormgeven van de maatschappij naar eigen inzicht. En als miljoenen mensen die taalmodellen in het dagelijks leven gebruiken, ben je al op de helft. De strijd om werkelijkheid is al begonnen Dus laten we niet naïef zijn. De vraag is niet óf taalmodellen ingezet gaan worden om de realiteit te manipuleren, maar wie het eerst klaar is met trainen. Rechts heeft geld, infrastructuur, en een publiek dat niet moeilijk doet over de waarheid. Wat denk je dat er gebeurt als AI in handen valt van mensen die geen enkel bezwaar zien tegen “alternatieve feiten”? Links moet wakker blijven (ha!). Dat betekent: niet meebuigen met valse eisen om “neutraliteit” als die eisen feitelijke gelijkstelling van onzin verlangen. Niet elk geluid verdient een tegenstem. Sommige dingen zijn gewoon waar, andere zijn bewust schadelijk. Een AI die weigert te zeggen dat slavernij best meeviel, is geen linkse activist, het is een goed functionerend systeem. De realiteit klinkt links. Deal with it Stephen Colbert had het allang door met zijn “Reality has a well-known liberal bias.” Het klonk toen nog als een hyperbool. Nu klinkt het als een noodkreet. Want als de realiteit links lijkt, is dat omdat rechts zich steeds verder van haar verwijdert. Wat we meemaken is geen politiek debat, het is een aanval op waarheid zelf. En taalmodellen, hoe krachtig ook, staan op het punt daarin een wapen te worden. Daarom moeten ontwikkelaars pal staan voor feitelijkheid, moeten beleidsmakers hun ruggengraat terugvinden, en moeten gebruikers ophouden met hun buikgevoel als kompas. De realiteit is soms moeilijk, ongemakkelijk, ja zelfs progressief. Maar dat is geen bias, dat is gewoon hoe de wereld eruitziet als je durft te kijken. Als dat je niet bevalt, is het misschien niet de AI die moet worden aangepast. Misschien ben jij het.
Melody Gardot is een pianiste, gitariste en jazz-zangeres uit New Jersey. Ze besloot zich aan de muziek te wijden na een auto-ongeluk in 2003: zingen hielp haar brein om te herstellen.
Inmiddels is ze zes studio-albums en talloze live-optredens verder.
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
RECENSIE - In het allereerste fragment dat Eva Crutzen liet zien tijdens Zomergasten stonden mensen op een tien meter hoge duikplank zich in allerlei bochten te wringen voordat ze wel of niet besloten te springen. Volgens Crutzen keken we hier naar angst die overwonnen werd. Volgens presentatrice Griet op de Beeck zagen we twijfel.
Eigenlijk vroeg ik me dat steeds af tijdens het kijken naar deze uitzending: is Eva Crutzen bang om te zeggen wat ze wil of is ze een aartstwijfelaar die nooit zeker weet wat ze denkt? In mijn lange, zeer gerespecteerde Zomergastenkijkcarrière heb ik niet vaak iemand gezien die zo moest worstelen om de juiste woorden te vinden. Meer dan eens moest ze een antwoord schuldig blijven en vroeg ze Op de Beeck wat zij vond.
Ergens aan het begin van de avond, toen ze haar gedachten niet op een rij kreeg, richtte ze zich ineens tot een paar mensen buiten beeld. ‘Kunnen jullie stoppen met praten, want ik word er enorm door afgeleid’, zei ze. Waarna ze zich hernam. Nu was het mijn beurt afgeleid te zijn, de zomergastenillusie was immers achteloos verbroken: er zitten kennelijk meer mensen in de zomergastenstudio. Mensen die net als ik moeite hadden om hun aandacht erbij te houden. Maar die anders dan ik besloten hadden om er maar gewoon doorheen te gaan praten. Daarna leek het even wat beter te gaan en wist Crutzen zowaar wat coherente zinnen te produceren, maar al snel verviel ze in het kenmerkende gehakkel.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
Serge Gainsbourg verwekte op 58-jarige leeftijd nog een zoon bij een Frans model, en deze Lucien (bijnaam Lulu) heeft de muzikale genen van zijn vader geërfd. Lulu treedt ook regelmatig op.
In 2011 maakte hij in samenwerking met tal van artiesten (waaronder Iggy Pop en Johnny Depp) de plaat ‘From Gainsbourg to Lulu‘, een ode aan het oeuvre van zijn illustere vader.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
Als Elbow klinkt als een jaren ’90 band, dan kan dat wel kloppen. Ze bestaat namelijk al sinds 1990. Doorbreken deed ze echter pas echt in 2008 met hun vierde studioplaat, The Seldom Seen Kid.
Dit liedje komt echter van een later album, The Take Off and Landing of Everything (2014).
Roger Webb (1934-2002) werd vooral bekend door de muziek die hij componeerde voor toneel, tv en film. Hij was van huis uit echter jazzpianist.
Minnie Riperton had een bereik van vijf octaven. Ze overleed veel te jong, aan de gevolgen van uitgezaaide borstkanker, waar ze voor die tijd verrassend open over was.
Riperton werd slechts 31 jaar. Toch nog zes studioplaten gemaakt, waarvan de laatste postuum werd uitgebracht.
De Australische band INXS werd in de jaren ’80 en ’90 wereldberoemd met hits als ‘New Sensation’, ‘Never Tear Us Apart’ en ‘Suicide Blonde’.
Zanger Michael Hutchence ontpopte zich tot een sekssymbool à la Jim Morrison. Op 22 november 1997 werd hij dood aangetroffen in een hotelkamer in Sidney. Vermoedelijk betrof het zelfmoord door verhanging.
Ellen Cohen, beter bekend als ‘Mama’ Cass Elliot was een van de Mamas and the Papas. ‘California Dreaming…’, u weet wel.
Ze had solohits met ‘Dream a Little Dream of Me’ en bovenstaand nummer dus. Ondanks de brave, zoetgevooisde deuntjes leefde Cass een rock & roll-leven vol drugsgebruik. In 1974 kwam ze te overlijden aan een hartstilstand.
Je denkt even, die komen uit Damascus of Beiroet ofzo. Maar Kazdoura is een muziekduo uit Toronto. Wel met Arabische wortels dus.
Perfecte lome zomermuziek. Doet vaag denken aan Air.
Into The Wild is een compilatiealbum van 2½ uur, en eerlijk gezegd heb ik geen idee wat de rode draad is die al deze nummers van diverse artiesten bij elkaar brengt.
Zal wel gebaseerd zijn op een Spotify-lijstje ofzo.
Isabelle Adjani maakte in de jaren ’70 en ’80 furore met rollen in Werner Herzog’s remake van Nosferatu en tegenover Sam Neill in de psychologische body horror Obsession.
Ze won vijf maal de César, de Franse versie van de Oscar, als beste actrice. En ze maakt ook muziek. Bovenstaand nummer komt van de plaat Adjani, Bande Originale uit 2023.
Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.
Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.