WW: Het Einde der Tijden berekend

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland. Sinds ze rechtop kon lopen is de mensheid zich al aan het afvragen wanneer het dan allemaal ophoudt: wanneer kunnen we het Einde der Tijden verwachten? Bijna alle wereldreligies en sektes onderhouden een idee over het Einde. En volgens velen komt dat Einde eerder vroeger dan later. Sommigen zoals de Rastafari's en 'born again christians' zoals ex-president George W. Bush beweren zelfs dat de Eindtijden al zijn aangebroken en dat het nog maar even duurt voordat we allemaal in het Rijk Gods belanden. Uit religieuze hoek komen er dus genoeg meningen over wanneer we de Armageddon kunnen verwachten, maar wat voorspelt de wetenschap? Technologische singulariteit. Al eerder berichtten we over Ray Kurzweils theorie van de technologische singulariteit: een nulpunt dat zich over zo'n 50 jaar voor zal doen waarin de huidige zich versnellende ontwikkelingen tot een hoogtepunt komen en we in een soort eeuwig punt van oneindige ontwikkeling belanden. Je zou dit natuurlijk als pseudowetenschappelijk gebazel kunnen afdoen, maar Kurzweil kreeg met zijn ideeën een hoop geld bij elkaar van nota bene NASA en Google. In samenwerking richtte hij de Singularity University om mensen op te leiden die ons de Eindtijd in kunnen leiden.

Door: Foto: Sargasso achtergrond wereldbol
Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

WW: Waar houdt wetenschap op en begint de magie?

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

De astrologische klok combineert wetenschap en magie (foto Flickr/elgweilointrepido.com)

In dit Darwinjaar is er in het kader van zijn evolutietheorie al veel geschreven en gediscussieerd over het verschil tussen wetenschap en non-wetenschap, in het bijzonder het geloof. Aanhangers van de evolutietheorie en wetenschap in het algemeen benadrukken dat Darwin’s theorie wetenschappelijk is en daarom meer waar is dan ideeën die op geloof of een heilig boek gebaseerd zijn.

Verdedigers van het creationisme beweren aan de andere kant dat Darwin’s theorie ook maar een theorie is, waar je ook al dan niet in kan geloven. Overigens zijn dit niet alleen de ‘domme Amerikanen’, volgens recent onderzoek gelooft de helft van alle Britten ook niet in de evolu- tietheorie.

De pseudowetenschappelijke zus van het creationisme, Intelligent Design, gaat nog een stap verder en giet een wetenschappelijk sausje over Genesis. Zij vragen zich openlijk af waarom hun wetenschap niet wordt geaccepteerd en die van Darwin en zijn volgelingen wel.

De gebruikelijke respons van bloggers hierop is vaak het vrolijk belachelijk maken van de lieve domme gelovigen. Maar zoals zo vaak gaat ook achter dit hoongelach een onzekerheid schuil: want wat is precies het verschil tussen wetenschap en geloof, hoe kunnen we wetenschap van pseudowetenschap, alchemie en magie onderscheiden?

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

WW: Periodiek Systeem in Videos

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Screenshot van de periodicvideos.com homepage

Iedereen die op de middelbare school gezeten heeft moet de poster gezien hebben: die van het Periodiek Systeem der Elementen. Deze maart is het 140 jaar geleden dat de Russische chemicus Dmitri Mendelejev negen chemische elementen gerangschikt naar atoommassa in een tabel zette. Mendelejev gebruikte dit schema vervolgens als basis om alle bekende elementen in te delen. Op dat moment waren dat er 63. Het mooie van zijn indeling in tegenstelling tot die van andere chemici was dat hij aan de hand ervan het bestaan van elementen kon voorspellen. Vanaf dat moment vinden chemici eigenlijk dus geen nieuwe elementen meer, maar tonen ze slechts het bestaan aan van de door Igor Mendelejev voorspelde atomen.

Tijdens de saaie lessen scheikunde moet iedereen op enig moment wel gestaard hebben naar al die interessante één, twee of drie-letterige afkortingen en zich afgevraagd hebben wat al die elementen nou precies doen en hoe ze eruit zien. Ok, zuurstof gebruiken we om te ademen, helium zorgt voor een hoger stemgeluid, waterstof voor brandende zeppelins en van lood maak je regenpijpen. Maar wat doet Molybdenum eigenlijk? En wat is Californium voor een spul?

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

WW: Bellen met je nier

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Een ander soort intelligente pil (Foto: Flickr/Divine Harvester?)

Wie zich de films Inner Space of The Fantastic Voyage herinnert, moet de nabije toekomst van de medische wetenschap voor zich zien: geen gedoe meer met chemische medicijnen waarvan niemand precies weet waarom ze werken. Een House-achtig deductief meesterbrein om diagnoses te stellen is ook niet meer nodig: nee, in de toekomst sturen we gewoon piepkleine voertuigjes het menselijk lichaam in en laten we de piloten rustig van binnenuit bekijken wat er met de patienten aan de hand is.

Omdat de technologie om menselijke medisch piloten tot de benodigde grootte te verkleinen nog wel even op zich laat wachten, wordt er hard gewerkt aan intelligente pillen, die zelfstandig informatie kunnen leveren over de staat van ons lichaam. Het Amerikaanse bedrijf Proteus is nu een eind op weg met de eetbare chip. Deze ‘intelligente pil’ kan worden voorgeschreven aan patienten op dezelfde manier als dat bij een normaal medicijn gaat. Naast de benodigde werkzame chemische stoffen bevatten de pillen ook eetbare sensoren die geactiveerd worden door het maagzuur.

Vanaf dat moment kunnen de sensoren allerlei lichamelijke functies meten en deze informatie als een digitaal signaal doorsturen naar een ontvanger die als een pleister op het lichaam geplakt zit. Het draadloze netwerkbedrijf Qualcomm ontwikkelt technologie die deze informatie vervolgens weer kan doorsturen naar je 3G mobieltje. In de nabije toekomst kunnen we dus vrolijk bellen met onze inwendige organen hoe het met ze gaat. Op die manier kunnen we met de nieuwste technologie de vinger beter aan de pols houden.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

WW: Het menselijk brein vs. het broeikaseffect

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Daniel Gilbert, psycholoog in Harvard en auteur van het boek Stumbling on Happiness, legt uit waarom sommige bedreigingen, zoals terrorisme, een rationeel gezien overdreven reactie opwekken, terwijl de gevaren van het broeikaseffect worden onderschat.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

WW: IBM presenteert nano-microscoop

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Onderzoekers van IBM hebben samen met Stanford’s Center for Probing the Nanoscale een nieuwe MRI techniek ontwikkeld die naar eigen zeggen honderd miljoen keer preciezer is dan huidige MRI. Met de nieuwe supermicroscoop kunnen wetenschappers daadwerkelijk een kijkje nemen ín virussen, bacteriën en proteinen en zo hun werking ontrafelen. Een grote doorbraak voor de biomedische wetenschap. De resultaten werden gepubliceerd in de Proceedings of the National Academy of Sciences.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

WW: De Slinger van Foucault is jarig

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

De slinger van Foucault (Foto: Flickr/sylvar)

Wat wetenschappers eigenlijk zouden moeten doen, wordt mooi uitgelegd door Chemie-Nobelprijswinnaar Kary Mullis in een intrigerend TED praatje. Al zittend bespreekt hij de vlucht die de wetenschap heeft genomen na de ontdekking van het Experiment in de zeventiende eeuw. Voor die tijd klooiden de theologen en alchemisten maar wat aan, maar dankzij de ‘ontdekking’ van het wetenschappelijk experiment konden systematisch claims en vermoedens worden aangetoond of verworpen. Dat gold ook voor zaken die men allang wist, zoals het roteren van de aarde.

Dat de aarde rond was ‘wist’ men al eeuwen. Het is een fabeltje dat de hele wereld voor de tijd van Columbus dacht dat de aarde plat was. Al sinds Pythagoras heerste bij de intellectuele elites en zeevaarders het idee dat de aarde een bol was. Dat de aarde dan zou draaien was ook al wat langer getheoretiseerd in bijvoorbeeld het Copernicaanse wereldbeeld. Maar echt aangetoond was de rotatie van de aarde nog nooit. Het is ook niet zo makkelijk, en het gebeurde daarom ook pas vandaag 158 jaar geleden op 7 januari 1851 (ok, het kan ook 6 of 8 januari geweest zijn).

Voor die tijd waren er ook pogingen gedaan om door middel van experimentatie de rotatie aan te tonen en te meten. Men wierp voorwerpen van grote hoogtes naar beneden en probeerde aan de hand van de verplaatsing van de landingsplek ten opzichte van het loslaatpunt de rotatie te meten. Op zich een goed idee, maar het gezochte was te zeer verdoezeld door de te kleine hoogte en de vele verstorende factoren.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

WW: Memristor

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Circuit met zeventien memristors (Foto: Hewlett Packard Laboratories)

Hewlett-Packard heeft een chip gemaakt waarop transistoren samenwerken met memristoren, een nieuw type elektronisch geheugen met potentieel revolutionaire toepassingen.

Wanneer een elektrische stroom in een zekere richting door een bepaald type materiaal stroomt, neemt de weerstand daarvan toe. Stroomt het de andere kant op, dan neemt de weerstand af. Als de spanning eraf gehaald wordt, onthoudt het materiaal de laatst aangenomen weerstand. Deze eigenschap heet memristance en is normaalgesproken een verwaarloosbaar effect. Maar naarmate de componenten op een chip kleiner worden, is het effect relatief groter en neemt de relevantie van memristance toe.

Het is ook denkbaar om componenten speciaal te ontwerpen voor memristance. Dergelijke memristoren bleken uiterst moeilijk te maken. Het concept werd al in 1971 bedacht, maar pas dit voorjaar slaagde HP erin een zuivere memristor te maken. Eerder deze maand presenteerde het bedrijf voor het eerst een chip waarin memristoren verwerkt zijn, een zogeheten field programmable array (fpga). Dit zijn relatief eenvoudige chips die zich laten instellen als een schakelbord.

De meest voor de hand liggende toepassing voor memristoren is als geheugen-schakeling. Elektronische geheugens zijn nu ofwel heel snel met een voortdurend energieverbruik (ram) ofwel langzaam maar duurzaam (flash). De memristor is snel en onthoudt zijn stand zonder energie. Dat zou bijvoorbeeld betekenen dat je computers gewoon aan en uit kunt zetten, zonder lange opstart- en afsluitprocedures. HP denkt dat de eerste apparaten met memristorgeheugen volgend jaar al op de markt kunnen zijn.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

WW: Eindejaarslijstjes

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Pleo (Foto: Flickr/tsukubajin)

Kerst staat voor de deur, uw WW redacteur moet net zoals al die andere bloggers ook eens beginnen met koken en maakt zich er dus weer met een Jantje van Leiden vanaf: het is weer eindejaarslijstjes-tijd! We werpen een blik bij de beste wetenschap- en technieksites om te kijken wat het beste, mooiste hipste van 2008 was.

En daarvoor beginnen we bij de site van Wired. Zij publiceerden een top tien van de beste nieuwe gadgets van 2008 met daarin de beste auto’s, web gadgets en bureaustoelen van het afgelopen jaar. Opvallend daar is de keuze voor de mij onbekende Nokia E71 als beste mobiele telefoon tussen al het Blackberry en iPhone geweld.

Wired bracht deze week nog meer lijstjes uit. Naast top 10 beste games (met niet onverwacht Little Big Planet op nr. 1) is er ook het heel aardige artikel Top 10 Nieuwe Organismen in 2008. Daar vinden we naast een oermier en een superklein slangetje een nieuwe (maar helaas al uitgestorven) pinguinsoort en op nummer 1 een bacterie uit het Pleistoceen (120.000 jaar geleden).

Ook op de website van Popular Science wordt de balans opgemaakt en bekijkt men het beste van 2008 nog eens een keer. Daar wordt de ultieme god-simulator Spore als beste computerinnovatie aangewezen. De superschattige Pleo-dinosaurusrobot was in de race voor de prijs voor beste gadget van het afgelopen jaar maar die gaat uiteindelijk toch naar de 3M Mpro 110 handheld projector. Het zou me niet verbazen als de opkomst van de mini-beamer met eenzelfde vaart gaat als die van de laptop. Hoewel hij al een aantal jaartjes in aanbouw is is het ‘Grootste Experiment ter Wereld’ van de Large Hadron Collider uitgeroepen tot engineering achievement van het jaar. Helaas ging de deeltjesversneller al snel na de opstart defect en duurt het nog zeker tot diep in 2009 voordat we weer zwarte gaten kunnen creeeren.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

WW: Gezonde produkten maken dik

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Niet teveel cola-light dus (Foto: Flickr/Svadilfari)

Nu paddo’s, roken en gokken effectief aan banden zijn gelegd, richten we onze pijlen op het volgende ongezonde pleziertje: het (veel) eten van (dikmakend) voedsel. De partij die het meeste garen bij spint bij deze nieuwe kruistocht is ongetwijfeld de reclamewereld. Zij krijgen weer lekker de kans om keurmerk na keurmerk de wereld in te slingeren. Uiteindelijk weet door de wildgroei niemand wat welk stickertje nou betekent. Belangrijker nog is de vraag: heeft de aanduiding light, dieet of het goede keuze-klavertje of ik kies bewust-vinkje eigenlijk wel zin? Of, erger nog, hebben ze zelfs een averechts effect?

Dat laatste lijkt steeds vaker het geval te zijn. Al over de in de jaren negentig populaire aanduiding ‘light‘ (diet in het Engels) is al sinds de invoering discussie. Zo werden in een hoop diet-products vet vervangen door suikers, wat wel het vetgehalte omlaag haalde maar niet de calorieën. En de discussie over wat nou beter is voor wat loopt nog steeds. Maar als marketing-instrument blijkt het light-label prima te werken.

Interessant is ook het onderzoek dat Marketingwetenschapper Pierre Chandon uitvoerde met zijn collega Brian Wansink. Zij gaven proefpersonen een fictieve menukaart van twee al even fictieve restaurants, Good Karma Healthy Foods en Jim’s Hearty Sandwiches. De proefpersonen werd gevraagd de calorieën van eenzelfde maaltijd bij beide restaurants te schatten. De verbazing zal niet erg groot zijn dat een ‘burger and soda’ bij Good Karma Healthy Foods een stuk lager werd ingeschat dan bij Jim’s Hearty Sandwiches.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

WW: Wereldwijde neurologische epidemie op komst

De woensdagmiddag is op GeenCommentaar Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

T-shirt zegt het allemaal (Foto: Flickr/candrews)

In een geweldig, nog geen vier minuten durend, praatje op de TED website legt biochemicus Gregory Petsko uit waarom onderzoek naar mogelijke behandeling van Alzheimer en Parkinson zo belangrijk is: we staan aan de vooravond van een wereldwijde epidemie.

Belangrijkste oorzaak van deze epidemie is onze toegenomen welvaart en daarmee gepaard gaande vergrijzing. Interessant feitje verteld door Petsko: iedere dag wordt de gemiddelde leeftijd vijf uur verlengd. Waar de bevolkingspiramides in vroeger tijden inderdaad nog piramides genoemd mochten worden, worden deze nu steeds meer kolommen of neigen ze zelfs omgekeerde piramides. Vergelijk bijvoorbeeld de bevolkinspiramide van Angola met die van Australië of België.

Het grote probleem is dat het risico op Parkinson en Alzheimer voorbij de 65 jaar exponentieel groeit. In 2050 zullen er volgens de berekeningen 32 miljoen 80-plussers zijn, waarvan de helft aan Alzheimer zal leiden. Nog eens 3 miljoen zullen de ziekte van Parkinson hebben. In Nederland zullen de verhoudingen, ondanks het liberale euthanasiebeleid, wel niet heel anders gaan liggen.

De kosten van behandeling en opvang van de patienten zal in de ettelijke miljarden gaan lopen. Uit verschillende hoeken komen voorspellingen dat de zorg al ver voor 2050 onbetaalbaar wordt.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Vorige Volgende