De politieke X-illusie

Het debat over het publieke debat op Twitter (okay okay X) gaat er nog steeds vanuit dat het waarde(n)vol is daar actief te zijn. Het is echter al heel lang zo dat die waarde er niet is en dat politici (en journalisten) onterecht zich vastklampen aan een illusie. Ze kunnen hun tijd nuttiger besteden. Gisteren verscheen er een uitgebreid artikel in de Volkskrant over de bedreigingen die politici op X krijgen, en dat ze desondanks er veelal blijven. De grote veronderstelling, ook in dat artikel, is dat X nog steeds belangrijk is. Dit typeert de wurgende omhelzing die journalisten en politici op dit punt al een paar jaar hebben. Wat extra bijzonder hier aan is, is dat het er vanuit gaat dat alleen als iets op X verschijnt, het “gezien” wordt of relevant is. En dat in een wereld waar online tientallen platforms en kanalen zijn om diezelfde informatie uit te wisselen, vaak veel directer en zichtbaarder dan in de immense strontstroom die X inmiddels geworden is. Maar laat ik eerst even de belangrijkste misvattingen in stukjes hakken. Laten we beginnen met de opvatting er op X sprake is van een publiek debat. Belangrijk voor een debat is naar elkaar luisteren. Op X luistert er niemand. Iedereen die denkt dat er ook maar meer dan een promille van de mensen die tweets zien deze ook daadwerkelijke begrijpend lezen, moet snel van de roze wolk af. Sterker nog, het zou sowieso helpen dat politici (en journalisten) zich van de vastzittende opvatting bevrijden dat mensen het altijd belangrijk zouden moeten vinden wat politici (en journalisten) zeggen (los of ze het er wel of niet mee eens zijn). Dan het woord “publiek”. Over illusies gesproken. Ten eerste bestaat een groot deel van het “publiek” uit bots en anonieme accounts, vaak niet eens aangestuurd vanuit Nederland. Ten tweede behoren de “echte” accounts toe aan slechts een klein (elitair) deel van Nederland. In de kroeg kom je meer diversiteit tegen. En ten derde: niet iedereen krijgt op gelijke wijze alles te zien, er zit een (zeer manipulatief) algoritme tussen. Dat is geen publiek debat, dat is kijken naar een reality show waar alleen de juicy bits getoond worden. Dus verre van representatief voor een echt breed publiek debat. En ze luisteren toch niet. Even een valse vergelijking tussendoor. Als politicus zeggen dat je op X wilt zijn omdat je denkt dat daar het publieke debat is, voelt alsof je naar een van de grote Neurenberg bijeenkomsten bijvoorbeeld 1938 gaat met als rechtvaardiging “daar komen de meeste mensen op af”. Dan ter afronding hierbij de rol van de media. De hardnekkige overtuiging van politici (zeker bij kleine partijen) dat als ze niet op X zitten hun boodschap niet opgepikt wordt door de media. Daar zijn twee dingen mis mee. Ten eerste negeren de media (en journalisten) sowieso 99% van je content, zeker als er geen ophef uit te halen is. En ten tweede is de media daar waar jij bent en niet omgekeerd, anders hebben ze niets om over te publiceren. Beste voorbeeld is dat met die oranje gek in de VS die een eigen propaganda platform (Truth Social) heeft opgezet en nog steeds te pas en onpas iedere scheet ad verbum overgenomen wordt. Daarnaast is het natuurlijk een zwaktebod als je jezelf afhankelijk maakt van media of journalisten bij het bereiken van je publiek. Echt, het doen van huiskamerbijeenkomsten of langs de deur gaan is vele malen effectiever en eerlijker. En dan luisteren ze waarschijnlijk wel echt. Dit is geen oproep om X te verlaten overigens. Iedereen moet zelf weten of ze bijdragen aan het verdienmodel van een extremistische miljardair zonder er zelf (of voor de partij) iets van waarde(n) uit te halen terwijl je het bestaansrecht van extreme en gewelddadige uitingen valideert. Dit is een oproep om alle social media de juiste plaats te geven. Er zijn vele podia waar je meer tot je recht komt, waar je jouw doelgroep beter bereikt en waar de interactie wel waarde(n)vol is. En dat is ook nog eens beter voor je eigen geestelijk welzijn. Zoveel laten afhangen van 1 kanaal (in private handen) is zoo vorige week. ----- NB: mocht je me buiten X zoeken (ik ben daar gestopt), je kan me op Mastodon (privé en Datagraver) en Bluesky (privé en Datagraver) vinden.

Door: Foto: CC BY-SA 4.0 Stephan Okhuijsen
Foto: "Piss fountain by Czech artist David Černý at the Franz Kafka Museum in Prague" by Second-Half Travels is licensed under CC BY-NC 2.0

De openbare ruimte die stinkt naar pis

, door

COLUMN - Dit artikel begint met Georgina Verbaan, die gelijk heeft. Ze schreef recent op Bluesky:

Dat nieuwsorganisaties, bedrijven, overheden en privépersonen op een site blijven waar echte kinderporno, gecreëerde kinderporno, deepfakes van vrouwen en nazi propaganda welig tieren is zo diep fucking schandalig.

Dit zette me aan het denken. Ik wéét natuurlijk al lang dat Twitter, of nu ‘X’, een ranzig racistisch hellehol is, en voor zover het dat niet al was het dat is geworden na de overname door Musk. Daar hadden veel mensen moeite mee, en die mensen zag ik grofweg op twee manieren reageren. Of: maken dat ze wegkomen, om niet een dergelijke site te blijven steunen met hun aanwezigheid. Of juist blijven, vanuit de redenering dat je de openbare ruimte, ook social media, niet zonder strijd weg moet geven aan de fascisten.

Tweeten en wegwezen

Voor beide viel wel wat te zeggen, vond ik. Zelf heb ik daarom een tussenweg in gezocht. Mijn strategie was pakweg het laatste jaar de volgende. Ik heb de app van mijn meeste devices gegooid. Op die ene device waar ik nog kon inloggen, retweette ik een paar keer per week zo’n 10 tot 20 (behoorlijk) linkse dingen, los van of ik het er mee eens was of niet. Als soort van tegengif, zeg maar. Toch nog een beetje dat stukje openbare ruimte verdedigen, zonder dat ik er veel hoefde te verblijven.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Mariia Shalabaieva on Unsplash

Wat de hel is er met onze social media gebeurd?

, door

ACHTERGROND - Ja, dat: wat de hel is er met onze social media gebeurd lieve mensen? Ik klink wellicht als een nostalgische oude zak, maar… het was ooit leuk. En nuttig!

Laat ik beginnen met Facebook. Toen ik een account aanmaakte, meer jaren geleden ‘than I care to remember’, zoals de Engelsen het zo fraai zeggen, was het mooi. Een platform om in contact te blijven met alle oude bekenden en vrienden die niet alleen over het hele land verspreid waren (daar was Hyves toen nog voor – link voor de jongeren onder jullie), maar ook voor de internationale contacten. Als enthousiast lid van een internationale geschiedenisstudentenvereniging had ik kennissen door heel Europa, en Facebook was een ideaal vehikel om met mensen in contact te blijven.

Houten horloges

Maar op een gegeven moment werd het een beetje raar. Het begon met de advertenties. Ik weet nog dat ik een keer, ik denk een jaar of vijf terug, een reclame zag voor een horloge van hout. Grappig, dacht ik. Ik wist niet dat dat kon, het zag er best mooi uit, en ook een beetje ecohippie. Ik dus klikken, om te zien wat het precies was. Dom, jij de lezer had dat vast verstandiger gedaan, maar ik klikte. Naar een best grappige site met veel mooie horloges, die ik even bekeken heb, en toen ging ik weer weg.

Foto: Sönke Biehl (cc)

‘Polarisatie ten faveure van de rechts-radicale minderheid’

, door

COLUMN - Hoe moet Europa reageren op het loslaten van alle vormen van factchecking door de grote Amerikaanse platforms? Volgens Meta is de maatregel bedoeld om de vrijheid van meningsuiting te bevorderen en beschuldigingen van vooringenomenheid bij het modereren van content te verminderen. In Europa wordt daar over het algemeen anders over gedacht.

Extreemrechts is wel ingenomen met de maatregelen van Trumps adjudanten Zuckerberg en Musk. Van Wilders zul je geen kritiek horen. Die heeft zelf ook nooit enige maat gekend. Ophef is net als bij Trump zijn businessmodel en dan neem je het niet zo nauw met de feiten en gebruik je grote, liefst aanstootgevende woorden. De AfD kan Musk ook goed gebruiken in de verkiezingscampagne om de uitsluiting en cancelling van de op een na grootste partij van Duitsland aan te vechten. Maar verder is er in Europa nog wel een meerderheid om de macht van de techplatforms in te perken en desinformatie actief te bestrijden. 

Want het gaat hier niet om uitingsvrijheid, maar om macht. De macht om de publieke opinie te beïnvloeden en te ontregelen. Met uitgekiende algoritmes waar niemand een vinger achter kan krijgen. Vorig jaar schreef Rob Wijnberg op De Correspondent naar aanleiding van de overname van X door Musk: ‘Nadat hij eerst zijn eigen tweets gingen de sluizen steeds verder open voor conservatieve, rechtse en radicaal-rechtse content. Accounts en posts van (radicaal-)rechtse aard groeien sinds zijn overname als kool, ontdekte The Washington Post na uitvoerig dataonderzoek.’ De Groene Amsterdammer deed onderzoek in Nederland en kwam tot de conclusie dat het inruilen van factchecking door community-opmerkingen geleid heeft tot ‘polarisatie ten faveure van de radicaal-rechtse minderheid.’ In het systeem van Musk blijft het nepnieuws overigens gewoon staan omdat de gebruikers het niet eens kunnen worden. In de praktijk, schrijven de onderzoekers, ‘lijkt het systeem vooral een manier om je politieke opponenten aan te vallen.’ Zo past het misschien wel in het Amerikaanse gepolariseerde tweepartijensysteem, maar hier is het destructief voor het openbare debat.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Waan van de dag

Twitteraccounts Willem Engel offline gehaald

, door

Twitter heeft vandaag twee twitteraccounts van Willem Engel opgeschort. Hoewel Twitter geen reden heeft opgegeven is waarschijnlijk de ophef over het plaatsen van de adresgegevens van Sigrid Kaag de oorzaak. Het excuus dat de gegevens elders ook al te vinden waren was blijkbaar niet afdoende, of misschien heeft iemand bij twitter nu eens wél de tijd genomen om  door de tijdlijn van deze charlatan te struinen.

Good riddance.

Foto: Esther Vargas (cc)

Overheid: stop met Twitter

, door

Als storm Poly iets laat zien over de overheidscommunicatie, is het wel dat de overheid als de donder moet stoppen met Twitter.

Gisterochtend werd er een NL-Alert verstuurd naar inwoners van Noord-Holland, daarin werd verwezen naar … het Twitter-account van Brandweer Amsterdam-Amstelland. Sinds afgelopen vrijdag kan je op de Twitter website helemaal geen berichten meer lezen als je niet bent ingelogd. En zelfs als je wel ingelogd bent, is het mogelijk dat je die dag ’teveel’ berichten hebt gelezen en zijn nieuwe berichten niet meer te zien.

screenshot NL-Alert

Daar sta je dan met je communicatie. Nog even los van het feit dat een groot deel van de Nederlanders überhaupt geen Twitter account heeft, is de manier waarop nieuwe eigenaar Elon Musk omgaat met zijn speeltje natuurlijk hartstikke chaotisch. Je weet op maandag niet dat er dinsdag een grote wijziging wordt doorgevoerd. Na enige uren werden ze in de regio Amsterdam ook wakker en tuigden een liveblog op.

De boodschap mag duidelijk zijn: als overheid kun je niet afhankelijk moeten zijn van zo’n bedrijf. Stoppen met Twitter dus. Alternatieven? Nou ja, de eigen website, de landelijke crisis-website, of je eigen social media server, zoals Amsterdam haar Mastodon server heeft. Wat mij betreft zet de landelijke overheid in samenwerking met gemeenten het liefst 1 Mastodon server op, dan kan elke overheidsinstantie en gemeente toch makkelijk korte berichtjes sturen die voor iedereen te zien zijn. Ook als je geen account hebt.

Foto: Rusty Clark ~ 100K Photos (cc)

Het belang van het laatste woord

, door

COLUMN - Eergisteren kwam Eugen Rochko, de maker van het socialemediaplatform Mastodon met een voor sommigen schokkend bericht: hij zou overwegen om een functie voor ‘quote posten’ te maken omdat mensen erom vroegen.

Het bericht kwam een paar dagen nadat de Zweedse activiste Greta Thunberg op een ander socialemediaplatform, Twitter, een nu al beroemde ‘quote post’ had geplaatst. op een bericht van de kickboxer Andrew Tate. Die was haar komen sarren door in een post te melden dat hij 33 auto’s had die allemaal heel vervuilend waren, lekker puh. Een ‘quote post’ geeft iemand op Twitter de mogelijkheid zo’n bericht te herpubliceren met eigen commentaar erboven. Dat is wat een quote post is:

Rochko heeft lange tijd geweigerd om dit soort crossposts mogelijk te maken op Mastodon, omdat ze volgens hem een van de oorzaken zijn van de giftig opgewonden sfeer op Twitter. Blijkens de reacties op zijn voornemen, zijn in ieder geval veel mensen het met hem eens over die giftigheid. Tegelijkertijd hebben anderen hem juist eerder kennelijk gesmeekt om deze functie.

Aggressief

Ik zat ooit – toen ik jong was en onbezonnen, vorig jaar – ook op Twitter. Ik maakte ook wel gebruik van de quotepost-functie, bijvoorbeeld om een bericht van iemand anders van harte aan te bevelen (ik schreef er dan boven ‘Lees dit!’) of om een grapje te maken over een bericht van een beroemdheid (‘Moet je haar eens zien!’). Aan het gebruik dat mensen ‘giftig’ vinden – en waaraan Thunberg zich dan schuldig heeft gemaakt – heb ik me geloof ik niet bezondigd: om bijtend commentaar te geven op een aan mij persoonlijk geschreven bericht.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Mastodon logo copyright ok. Gecheckt 25-11-2022

Sargasso ❤ Mastodon

, door

Het kan inmiddels niemand ontgaan zijn dat de midlifecrisis van een miljardair een compleet sociaal netwerk naar de klote aan het helpen is. Nou ok, misschien legt het meer de structurele problemen bloot die er zijn met het toevertrouwen aan de markt van wat in essentie een nutsvoorziening is, maar je snapt het idee.

Sargasso heeft sociale netwerken geboren zien worden, groot zien worden, zien wegkwijnen en zelfs zien sterven. In het aantal jaren dat we bestaan staan we vrij eenzaam aan de top, onze interne links gaan bijna tot aan de prehistorie, we werden gesticht in het tijdperk dat bestanden nog werden verwerkt door handmatig magneten tegen elkaar aan te wrijven, en daar zijn we trots op. Al die nieuwerwetsigheden, het zou wel. 

Maar, alas, deze tijden zijn voorbij en ook Sargasso moet met z’n tijd mee. En voor het eerst is er een sociaal netwerk waar het haar zegen aan kan geven: Mastodon. Sterker nog, waar de mysterieuze diepten van de Sargasso-zee en haar prehistorische wortels op het land samenkomen in een nieuwe instance: social.sargasso.nl. 

Poeh, eh ok. Mooie woordsalade, maar wat heb ík eraan?

Nou, als je het wel een beetje gehad hebt met twitter en eens een ander sociaal netwerk dat daar op lijkt een kans wil geven, dan ben je bij Mastodon aan het goede adres. Of liever, adressen. Want Mastodon bestaat uit duizenden instances (servers) die allemaal een klein lokaal, en gezamenlijk een gigantisch sociaal netwerk vormen. Sargasso is daar nu een bescheiden onderdeel van. De voordelen van zo’n kleine instance is dat je hier gelijkgestemden treft en dat hij niet bij elke scheet van Musk op z’n gat ligt omdat iedereen tegelijk in dezelfde sloep overboord springt. Tegelijkertijd word je door onze kleine schaal niet beperkt en kan je natuurlijk gewoon met de hele wereld communiceren.

Foto: Thomas Hawk (cc)

Politieke vragen over Twitter zijn groter dan de vrijheid van meningsuiting

, door

ANALYSE - Meningen zijn een grondstof voor Twitter. Maar wat Twitter doet draait niet zozeer om het uiten van een mening, maar om het volume en het bereik ervan. En de overkoepelende politieke vraag is veel breder dan dat individuele recht op vrijheid van meningsuiting. Namelijk, hoe willen we digitale media als Twitter inpassen in onze publieke sfeer en democratie?

Eerst even over die vrijheid van meningsuiting. Dat dat recht een groot goed is, laat de huidige situatie in Rusland natuurlijk goed zien. Zelfs doen alsof je een mening uit wordt daar op dit moment bestraft. Dus zodra de staat zich in dit soort zaken gaat mengen moeten we op onze hoede zijn.

Twitter is echter niet de staat. Het is, juridisch gezien, een bedrijf. En Twitter biedt diensten aan waar voorwaarden aan verbonden zijn. Schend je die voorwaarden, door met geweld te dreigen bijvoorbeeld, dan verbindt het bedrijf daar consequenties aan. Je kunt je zelfs afvragen of dat niet vaker moet gebeuren.

De core business van Twitter is niet business

Daarmee is wel duidelijk dat Twitter met dat recht op vrijheid van meningsuiting niets van doen heeft. Tegelijkertijd is het argument dat het een bedrijf is, juridisch wel correct, maar in de praktijk nogal ongeloofwaardig. De core business van Twitter heeft niets te maken met business. Dus waarom noemen we Twitter eigenlijk een bedrijf?

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: sergio santos (cc)

Twitter

, door

Sinds een paar weken zit ik op Twitter, gewoon, om het eens uit te proberen, ondanks alle twijfels die ik erover had. Ik besloot, zo rond de verkiezingen eens alle lijsttrekkers te volgen, plus mijn goede vriend Jona, twee wiskundigen: Hannah Fry en Ionica Smeets, twee Iran-gerelateerden: Hassan Rouhani en Thomas Erdbrink, taalkundige Marc van Oostendorp en twee mensen die niet in dat rijtje passen: omdat het nu eenmaal trending topic was Lale Gül, en Emine Ugur (met zo’n omgekeerd dakje boven de ‘g’), een moslima die enorm grappige twitterdraadjes schrijft. Kwade tongen beweren dat zij leiding geeft aan de Secret Working Group die de islamisering van Nederland moet bewerkstelligen, maar zoals iedereen weet, bestaat er natuurlijk helemaal geen Secret Working Group.

Mijn bevindingen:

Lijsttrekkers van grote partijen twitteren eigenlijk niet. Ik ben al die tijd 1 tweet van Mark Rutte tegengekomen, en ongeveer evenveel van Wopke Hoekstra. Sigrid Kaag tweet ietsje meer, maar meer dan vijf zijn het er zeker niet. Kleinere partijen tweeten meer en ik vraag me nu af of er een omgekeerd evenredige relatie bestaat met het aantal zetels. Lilian Marijnissen tweet reuze zakelijk, maar nooit iets wat me echt tot nadenken stemde. Sylvana Simons en Gert Jan Segers wel.

Foto: stalkERR (cc)

Twitter. Wat is het? (3/3)

, door

ANALYSE - Een draadje over Twitter. Over vrijheid, meningsuiting en waarom presidenten geen Twitteraccount moeten hebben. Over monopolies en het sociale mechanisme dat Twitter macht geeft. Over de vraag of Twitter eigenlijk wel een bedrijf moet zijn. |deel 1| |deel 2|

Standard Oil

Theodoor Roosevelt, de 26ste president van de V.S., liet het Bureau of Corporations een rapport opstellen over Standard Oil dat in 1906 naar het congres werd gestuurd. Sinds 1890 was de Sherman Antitrust Act tegen monopolievorming van kracht. Maar hoewel ze was aangenomen, werd ze nog niet afgedwongen. Daar moest verandering in komen. Zeker na de publicatie van 19 artikelen van journalist Ida Tarbell onder de naam The History of the Standard Oil Company. Het vernietigende rapport liet nog duidelijker het machtsmisbruik zien dat Standard Oil gebruikte om concurrenten uit te schakelen.

Maar alvorens de zaak naar de rechter te sturen nodigde hij directeur John D. Rockefeller uit voor een geheime bijeenkomst in het Witte Huis. Hij opperde dat het private kartel Standard Oil niet perse opgebroken hoefde te worden. Het zou ook een publiek kartel kunnen worden, met de staat als aandeelhouder. Het ging hem namelijk niet zozeer om het economische probleem, het monopolie en het gebrek aan concurrentie. Dat zou in een publieke variant immers blijven bestaan. Het ging hem om het politieke probleem. Het ging hem om de macht van Standard Oil, dat zich boven de wet waande. Dat ondermijnde de macht van de democratie.

Volgende