Jezelf uitroepen tot ‘.. der Nederlanden’ getuigt van postmodern narcisme

De Dichter, Denker en Theoloog 'des Vaderlands' hebben zichzelf omgedoopt tot Dichter, denker en theoloog 'der Nederlanden'. Dit zou inclusiever en meer bij de tijd zijn. Het getuigt echter vooral van aanmatiging, postmodern narcisme en oppervlakkig denken.

Door: Foto: Gerard Stolk (cc)
Foto: bertknot (cc)

Als de werkelijkheid doodloopt, bouwen we een ark.

Dit is een beetje een treurige Poëzieweek, omdat Lieke Marsman aftreedt als Dichter des Vaderlands. Het leed wordt niet eens verzacht doordat er een andere dichter aantreedt – de kandidaat heeft zich volgens de organisatie teruggetrokken ‘om persoonlijke redenen’ – maar het lijkt me voor iedere kandidaat heel lastig om in Marsmans voetsporen te treden.

Kenmerkend voor haar oeuvre is dat haar afscheidsbundeltje Ter gelegenheid van poëzie, waarin ze haar werk uit de afgelopen twee jaar verzamelde, behalve gedichten ook columns en essays bevat, want bij Marsman lopen genres altijd in elkaar over en dat heeft ze niet vanwege de zware mantel van het Dichterschap ineens veranderd. Ze vullen elkaar ook aan, ze vormen een geheel, die verschillende teksten, een zoektocht naar het Dichterschap met een grote D en het dichterschap met een kleine – wat moet je met je goedgekozen woorden in een tijd van crisis?

In haar voorwoord komt Marsman tot een radicale conclusie:

Hoe vaker ik politiek geëngageerde gedichten schrijf, hoe meer ik er dan ook van overtuigd raak dat kunst de wereld alleen kan veranderen wanneer kunstenaars de politiek in gaan. Daarmee bedoel ik niet dat kunstenaars geen geëngageerde kunst meer moeten maken, ik bedoel eigenlijk vooral: in hemelsnaam – meer kunstenaars in de politiek, hoe fijn zou dat zijn.

Doneer voor ¡eXisto!, een boek over trans mannen in Colombia

Fotograaf Jasper Groen heeft jouw hulp nodig bij het maken van ¡eXisto! (“Ik besta!”). Voor dit project fotografeerde hij gedurende meerdere jaren Colombiaanse trans mannen en non-binaire personen. Deze twee groepen zijn veel minder zichtbaar dan trans vrouwen. Met dit boek wil hij hun bestaan onderstrepen.

De ruim dertig jongeren in ¡eXisto! kijken afwisselend trots, onzeker of strak in de camera. Het zijn indringende portretten die ook ontroeren. Naast de foto’s komen bovendien persoonlijke en vaak emotionele verhalen te staan, die door de jongeren zelf geschreven zijn. Zo wordt dit geen boek óver, maar mét en voor een belangrijk deel dóór trans personen.

Foto: Roel Wijnants (cc)

Poetry du Jour | Nederland

Nederland

Je nostalgie is oprecht, maar je rookworst is nep
Je boodschap is groen, maar aan je platform kleeft bloed
Je algoritme sadistisch, je vangnet een hoepel
Je bijstand gekort, terwijl optimisme een plicht is

Je plan radicaal, wanneer de camera draait
Je vaccinatiegraad hoog, als je managers telt
Je vrijheid een waakvlam, democratie polyester
En niemand die weet wat je ware gezicht is

Je geweten, verleden, opinies, experts
Je consultants, commissies, obsessies, je taal
Je vergeten kwitanties met het hele verhaal
En je schoorvoetende sorry, dat aan niemand gericht is

Je hoort ‘het begin van het einde’, denkt: einde
steeds vaker. Aan deze maskerade van nevenschade
met op de achtergrond het gerinkel van centen
Je bent een winkel, zegt men — die dicht is

Bij gebrek aan natuurijs ben je een schaatser die zwemt
Dus zwem je langzaam omhoog naar een boei, waar het licht is
En wee wat zich wreekt, je bent een burger die stemt
Het is bijna lente. Je bent moe, maar je bent er nog

Vraag niet hoe, maar je bent er

Lieke Marsman, Dichter des Vaderlands

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

het Saillant | Dichter bij het Vaderland

SaillantLOGODe Dichter des Vaderlands Ramsey Nasr heeft met zijn gedicht “Mijn nieuwe vaderland” het opgenomen voor het énige land wat ik mijn vaderland zou willen noemen: de democratische rechtsstaat waarin iedere burger gelijk wordt behandeld en waar vrijheid en broederschap kernwaarden zijn.

Eindelijk weer een Dichter des Vaderlands naar mijn hart! Na de onbenullige Sinterklaasversjes van wijlen Driek van Wissen en het gluiperig volksmennen van Gerrit Komrij hebben we met Ramsey Nasr een kosmopolitisch denker op deze positie. Zijn nieuwste gedicht “Mijn nieuwe vaderland” geeft het Gesundes Volksempfinden terecht een trap onder de kont en ja dat doet pijn bij de firma stokebrand (door Komrij ooit nog ‘een verzetskrantje’ genoemd). Nasr, zoon van een Palestijnse islamitische vader en een Nederlandse katholieke moeder vraagt zich af of hij volgens de leer van Wilders nu een ongewenste moslim of verachte grachtengordel is? Nationaal-populistische pers die huilie huilie doet om het woord fascist kan de boom in, als Wilders geen fascist is dan bewijst hij het maar.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

‘Blasfemisch gedicht van Nasr’

Ramsey Nasr (Foto: Flickr/han Soete)

?Ik heb hem verteld dat eeuwig leven bij God te verkrijgen is. En ik heb hem verteld dat hij eenmaal verantwoording voor dit gedicht zal moeten afleggen bij God.?

Bert Staats (CU-SGP-raadslid) reageert op het gedicht dat Ramsey Nasr voordroeg ter gelegenheid van de opening van ‘Calvijn & Wij’, een tentoonstelling ter ere van de 500ste geboortedag van Calvijn. De Dichter des Vaderlands droeg ten overstaan van onder meer koningin Beatrix een ‘psalm’ op, die de lijdensweg van een calvinist heel geraffineerd verwoordt.

In het gedicht rept Nasr onder meer van een ‘hoopvol monster’ en een ‘boerenknecht’ als hij god bedoelt. Daarover zijn Staats en een paar andere christenen, verbonden aan de CU dan wel SGP, verbolgen. ?Dit is ook voor de koningin kwetsend.? Ze balen ervan dat juist de atheïst Nasr, mag spreken ter gelegenheid van vijfhonderd jaar Calvijn. De woorden van Nasr kwetsen de christenen, naar eigen zeggen.

Hoewel ik het gedicht niet ga analyseren (lees het zelf, het is de moeite waard) verbaas ik me nogal over de woorden waarover de bevindelijke christenen vallen. ‘Hoopvol monster’ en ‘boerenknecht’ zijn termen waar Nasrmee de interne strijd van de vrome christenen onder woorden brengt. Allemaal hebben ze daar steun in nodig, die velen vinden in de bijbel, een boek dat vol vergelijkingen staat. Deze termen zijn onschuldige vergelijkingen die verzuipen in het ontzag dat Nasr in zijn gedicht heeft voor god.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Dichter des Vaderlands

Poëzie van de roos (Foto: Flickr/Eddi 07)

Als ik ’s nachts weer een sonnet produceer
Dan brult het metrum en rijm en ik grijns
Zo vinden mensen die versen het fijnst
Het kleins met traan en een lach maar geen zeer

En als ik soms over vrijer vers peins
tuurt ’s nachts het volk door mijn raam telkens weer
Totdat ik toch een sonnet produceer
Dan brult het metrum en rijm en ik grijns

Ach, dan dat mes in je rug ied’re keer
door de afgunst die zijn handen vuig veinst
Alsof ik van zout in wonden terugdeins
Mij smaakt in de mond ons bloed slechts naar meer
Als ik ’s nachts weer een sonnet produceer

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Dichter des Vaderlands V: Erik Menkveld

Het is weer Dichter des Vaderlands-verkiezing en omdat je stem dubbel telt als je hem motiveert geeft GeenCommentaar je graag voor elke dichter redenen mee. Wij houden er wel van als onze reaguurders wat meer invloed kunnen uitoefenen op democratische processen. En omdat het natuurlijk om de poëzie moet gaan, krijgen jullie ook elke dag een gedicht voorgeschoteld. Da’s handig, want op de verkiezingssite kan je alleen fragmenten lezen. Vandaag informatie over en poëzie van Erik Menkveld.

Poëzie van de roos (Foto: Flickr/Eddi 07)

Erik Menkveld (1959) is waarschijnlijk de grote onbekende van het quintet dichters dat tegen elkaar ten strijde trekt om Dichter des Vaderlands te worden, hoewel hij daarop zelf zegt: “Mijn bundels hebben meerdere drukken gehaald. Ik heb prijzen gewonnen. Er zijn grote interviews met mij gemaakt. We moeten niet doen alsof ik net kom kijken.” Desalniettemin staat hij onderaan in de eerder aangehaalde steekproef van Bart FM Droog: een luizige 3780 hits slechts. Onder invloed van de verkiezing is het onderhand hard opgelopen, maar met de ruim 10.000 van nu komt hij niet van de laatste plaats af. Toch heeft Menkveld gelijk: voor zijn debuut De karpersimulator uit 1997 kreeg hij zowel de Van der Hoogtprijs als de C. Buddingh?-prijs en voor z’n tweede bundel Schapen nu! uit 2001 werd hij genomineerd voor de Hughes C. Pernathprijs en de J.C. Bloemprijs. Helaas gold dat niet toen in 2005 zijn derde bundel Prime time verscheen en met een forse dosis slechte wil zou je kunnen zeggen dat de dichterscarriere van Menkveld tot deze nominatie, met de gang van prijzen naar nominaties naar niets, een aflopende zaak was.

Dat zou echter zijn poëzie ernstig te kort doen. Menkveld is een dichter die vaardig bijzondere invalshoeken hanteert om tot gedichten te komen. Zo denkt hij in het eerste gedicht van zijn debuut onder andere na over het gevaar dat iemand liep in 1860 en in Schapen nu! komen onder andere diepvrieskisten en ijsstokjes tot leven. Zijn dichtbundels worden in het algemeen goed ontvangen, maar over z’n proza zijn wat meer twijfels.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Dichter des Vaderlands IV: Hagar Peeters

Het is weer Dichter des Vaderlands-verkiezing en omdat je stem dubbel telt als je hem motiveert geeft GeenCommentaar je graag voor elke dichter redenen mee. Wij houden er wel van als onze reaguurders wat meer invloed kunnen uitoefenen op democratische processen. En omdat het natuurlijk om de poëzie moet gaan, krijgen jullie ook elke dag een gedicht voorgeschoteld. Da’s handig, want op de verkiezingssite kan je alleen fragmenten lezen. Vandaag informatie over en poëzie van Hagar Peeters.

Poëzie van de roos (Foto: Flickr/Eddi 07)

Helaas, ook bij deze dichter moet ik bekennen dat ik wellicht niet geheel en al onbevooroordeeld ben. Maar ik zal open kaart spelen en oordeel zelf of ik geslaagd ben objectief te blijven. Ooit, toen er nog gerookt mocht worden in de horeca, is deze redacteur in een welbekend Utrechts dansetablissement door de dame in kwestie keihard afgewezen, toen hij haar en anderen op z’n Robbie Oudkerks poëtisch trachtte te verleiden. Ongeveer negen maanden later beviel ze van een zoon.

Maar alle gekheid op een stokje, Peeters (1972) is een uitstekend dichter, hoewel sommigen haar gedichten graag aanpassen voor publicatie. Ze brak in 1997 door via een optreden op het Double Talk festival, een jaarlijks hiphop/poëzie festival in Amsterdam. Daarna stond ze eigenlijk al op elk poëziefestival voordat in 1999 haar debuut Genoeg gedicht over de liefde vandaag uitkwam. Zowel deze bundel als haar tweede, Koffers Zeelucht uit 2003 werden goed ontvangen. Tussendoor schreef ze nog haar scriptie Gerrit de Stotteraar, waarvoor ze de Nationale Scriptieprijs won. Haar meest recente werk Loper van licht kwam afgelopen najaar uit.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Volgende